VAI TRÒ CỦA LUẬT BANG TRONG HỆ
THỐNG LIÊN BANG hệ thống pháp luật Hoa Kỳ

Hiến pháp có quy định cụ thể về việc cấm các bang
thông qua một số loại luật nhất định (tham gia ký
hiệp ước với nước ngòa i, phá t hà nh tiền). Điề u VI
(Điều khoản tối cao) cũng không cho phép luật của
bang trái với Hiến pháp và luật liên bang. Tuy vậy,
một phần lớn hệ thống pháp luật vẫn thuộc quyền
kiểm soát của bang. Hiến pháp đã cẩn thận quy định
nhữ ng lĩnh vực Quốc hội được quyền làm luật. Tu
chính án Hiến pháp thứ mười (năm 1791) quy định rõ
ràng luật của bang cần kiểm soát nhữ ng lĩnh vực
khác: “Nhữ ng quyền lực không được Hiến pháp ủy
quyền cho Hợp chúng quốc, đồng thời các bang cũng
không bị Hiến pháp cấm nắm giữ quyền lực đó, thì
thuộc về các bang, hoặc thuộc về nhân dân, theo thứ
tự lần lượt”.

Tuy nhiên, vẫn còn sự giằng co giữa chính quyền liên
bang và các bang về vấn đề nô lệ và quyền tối thượng
của các bang được quyền tách ra khỏi liên minh.
Cuộc nội chiến năm 1861-1865 đã giải quyết cả hai
vấn đề này. Nó cũng đặt ra các giới hạn mới đối với
vai trò của bang trong hệ thống pháp luật: theo Tu
chính án Hiến pháp thứ mười bốn (1868), “Không
bang nào có thể tước quyền được sống, quyền tự
do và quyền tài sản của bất kỳ người nào, nếu không
theo đúng trình tự pháp lý; hoặc từ chối quyền được
pháp luật bảo vệ công bằng đối với bất kỳ người nào
trong khu vực tài phán của nó”. Tu chính án này đã

Phần giới thiệu này chỉ nêu ra một số vấn đề mang
tính đại diện của hệ thống pháp luật. Phần còn lại của
cuốn sách sẽ đi vào chi tiết, thêm thắt và hiểu sâu
hơn. Chương 1 và Chương 2 sẽ lần lượt mô tả
phương thức tổ chức các tòa án liên bang và bang.
Chương 3 giải thích một vấn đề phức tạp là phạm vi
tài phán (thẩm quyền xét xử). Chương này sẽ vẽ ra
đường ranh giới giữa các tòa án liên bang và bang,
đồng thời khám phá vấn đề tố quyền (ai được kiện),
và các loại vụ việc được tòa án xét xử. Chương 4
không tập trung vào tòa án mà chuyển hướng xem xét
các nhóm đứng trước tòa. Chương này sẽ nghiên cứu
thông lệ thực hành pháp luật ở Hoa Kỳ, và mô tả
những bên khởi kiện điển hình. Chương này cũng
giải thích vai trò của các nhóm lợi ích gây áp lực đối
với các vụ việc pháp lý để tăng cường vị thế chính trị
xã hội của mình. Chương 5 xem xét chi tiết phương
thức tòa án xét xử các vụ án hình sự, và Chương 6 tập
trung vào các vụ dân sự. Chương 7 mô tả cách lựa
chọn các thẩm phán Mỹ. Chương cuối sẽ xem xét
xem các quyết định tư pháp, nhất là các quyết định
của tòa cấp cao, có thể tự nó cấu thành một hình thức
xây dựng chính sách và do đó càng xoắn kết ngành tư
pháp trong mối quan hệ phức tạp với ngành lập pháp
và hành pháp ra sao.

Michael Jay Friedman
Michael Jay Friedman là Cán bộ chương trình của
Văn phòng các chương trình thông tin quốc tế, Bộ
Ngoại giao Hoa Kỳ. Ông lấy bằng Tiến sĩ khoa học

666.