Phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo sau
Nhiều thập niên trước, khi người ta chưa hiểu hết về chức năng giải phẫu của dây
chằng chéo sau (DCCS), điều trị bảo tồn được áp dụng cho hầu hết các trường hợp
chẩn đoán là đứt DCCS, hoặc chỉ giải quyết dây chằng chéo trước (DCCT) trong
các tổn thương phối hợp hai dây chằng.
Những nghiên cứu cơ bản gần đây cho thấy vai trò quan trọng của DCCS trong độ
vững của khớp gối. DDCS là yếu tố chủ yếu ngăn ngừa sự di lệch ra sau của
xương chày. Nó chịu đựng 85 – 100 % lực tác động trực tiếp đẩy mâm chày ra sau
ở tư thế gấp gối từ 30 – 90 độ. Bao khớp sau và các thành phần dây chằng khác chỉ
thể hiện vai trò này khi DCCS bị khiếm khuyết. Ngoài ra DCCS còn hạn chế sự
xoay ngoài của mâm chày. Điều này rất quan trọng trong tổn thương phối hợp góc
sau ngoài. Vì thế chỉ định phẫu thuật tái tạo DCCS ngày càng được chọn lựa rộng
rãi.
VÀI NÉT GIẢI PHẪU VÀ SINH CƠ
HỌC
DCCS nguyên ủy ở bờ ngoài của lồi cầu trong, nơi tiếp nối giữabờ trong và mái
của khe gian lồi cầu. Đường kính điểm bám đùi là 32 mm và cách mép sụn khớp
của lồi xương đùi khoảng 3mm. Độ dài của dây chằng khoảng 32 – 38 mm. Nó
bám dưới vành sau của mâm chày khoảng 1 – 1,5 cm, ngay giữa hai mâm chày
còn gọi là diện DCCS hay hố DCCS (PCL facet or fovea). DCCS gồm có bốn bó:
Bó lớn nhất là bó trước ngoài, kế đến là bó sau trong. Hai bó nhỏ hơn là bó
Humphry và bó Wrisberg. Bó trước ngoài chịu sức căng chủ yếu khi gối gấp, bó
sau trong chịu lực căng khi gối duỗi. Vì thế người ta đề ra phương pháp tái tạo
DCCS hai bó để tạo lại gần giống nhất với cấu trúc tự nhiên. CƠ CHẾ CHẤN THƯƠNG
Nguyên nhân chính là lực chấn thương từ trước ra sau trực tiếp vào đầu trên xương

kinh tế,trang thiết bị bệnh viện, thiếu bác sĩ chuyên khoa, …vv
CÁC PHƯƠNG PHÁP PHẪU THUẬT
Chọn mảnh ghép: gân bánh chè (bone-tendon-bone), gân Hamstring (gân cơ thon
+ gân cơ bán gân), gân gót, gân cơ tứ đầu đùi (Quradriceps). Nhiều nơi sử dụng
gân gót đồng loại trữ đông.

Chọn vật liệu cố định mảnh ghép như vis kim loại, vis tự tiêu…
Chọn phương pháp mổ: kỹ thuật một bó và kỹ thuật hai bó.

- Phương pháp xuyên chày (Transtibial Tunnel):
+ Đây là phương pháp thông dụng và được xem là phương pháp chuẩn (standard
technique). Người ta tạo các điểm hầm xuyên qua xương chày và xương đùi có
miệng hầm ngay trên vị trí bám giải phẫu của DCCS đã bị tổn thương. Luồn mảnh
ghép qua đường hầm và cố định lại bằng vis. Đường hầm chày được khoan dưới
sự kiểm soát của màn huỳnh quang (C-arm). Đường hầm đùi được tạo ra qua con
mắt của ống nội soi (Arthroscope).
+ Kỹ thuật hai bó khác với một bó ở chỗ người ta tạo hai đường hầm đùi để có
được hai bó (trước ngoài và sau trong) giống với tự nhiên.
- Phương pháp gắn chày (Tibial Inlay):
+ Sau khi lấy mảnh ghép gân bánh chè, người ta cho bệnh nhân nằm sấp và mở
đường sau khoeo để vào bao khớp sau. Nhờ đó thấy rõ điểm bám chày của DCCS.
Sau đó một đầu xương của mảnh ghép sẽ đính chặt vào điểm bám chày của DCCS
bằng vis. Đầu kia sẽ luồn vào đường hầm đùi và chốt lại bằng một vis. Với đường
mổ sau này, người ta kéo bó mạch thần kinh khoeo ra ngoài nên không gây tổn
thương chúng. Ưu điểm phương pháp này là không cần sự hỗ trợ của máy móc.
Khuyết điểm là phải mở khớp, khoan đường hầm đùi trong tư thế không thuận lợi,
mảnh ghép phải có đầu xương bám ( bone-tendon).
BIẾN CHỨNG
Biến chứng nghiêm trọng nhất của phẫu thuật tái tạo DCCS là gây tổn thương bó
mạch thần kinh khoeo, đặc biệt là phương pháp xuyên chày.