Tp chớ Khoa hc v Phỏt trin 2011: Tp 9, s 2: 233 - 240 TRNG I HC NễNG NGHIP H NI
THử NGHIệM ƯƠNG Cá HồI VÂN (
oncorhynchus mykiss
) GIAI ĐOạN Cá HƯƠNG
LÊN Cá GIốNG BằNG THứC ĂN SảN XUấT TRONG NƯớC
Using Local Formulated Feed for Rainbow Trout (Oncorhynchus mykiss) Juveniles
Trn ỡnh Luõn
1
, Nguyn Vit Vinh
2
, Nguyn Th Bỡnh
3
, Trn Th Nng Thu
3
1
Vin Nghiờn cu Nuụi trng thy sn 1
2
Trng i hc Nụng Lõm Thỏi Nguyờn
3
Khoa Chn nuụi & Nuụi trng thy sn, Trng i hc Nụng nghip H Ni
a ch email tỏc gi liờn lc: [email protected]
Ngy gi ng: 18.12.2010; Ngy chp nhn: 12.01.2011
TểM TT
Nghiờn cu v kh nng s dng thc n ch bin (TACB) trong nc ca cỏ hi Võn
(Oncorhynchus mykiss) c thc hin giai on phỏt trin cỏ hng c xp x 1g lờn cỏ
ging c xp x 10g. Thớ nghim c b trớ vi 3 loi TACB khỏc nhau v 1 thc n i chng
nhp khu t Phỏp. Kt qu cho thy sau 60 ngy thớ nghim, t l sng ca cỏ nuụi bng thc
n i chng v cỏc TACB u trờn 90%. H s chuyn i thc n ch bin (FCR) dao ng t
1,84 - 2,03 trong khi ca thc n Phỏp l 1,78. Tc tng trng tuyt i (ADG, g/con/ngy)
ca cỏ s dng thc n ch bin tng i cao (0,12 - 0,14) kộm khụng ỏng k so vi thc n
ca Phỏp (0,16). Thc n ch bin cú hm lng m 49% cú th s dng thay th thc n nhp

nuôi ở Việt Nam từ năm 2005 v đang l đối
tợng nuôi mang lại hiệu quả kinh tế cao,
tận dụng đợc nguồn nớc lạnh tiềm năng ở
các tỉnh miền núi.
Thức ăn cho cá hồi ở tất cả các giai đoạn
từ cá hơng tới cá thơng phẩm đều phải
nhập ngoại l một trong số các nguyên nhân
chính lm cho giá thnh cá hồi trên thị
trờng năm 2010 còn rất cao v kém ổn định
(180.000 450.000 đồng/kg). Việc dựa hon
ton vo nguồn thức ăn nhập khẩu ảnh
hởng rất lớn đến tính chủ động trong ngnh
nuôi cá hồi Việt Nam. Ví dụ: do một số trục
trặc trong thủ tục hải quan, sự chậm trễ
trong việc vận chuyển của tu quốc tế thức
ăn nhập ngoại từ châu Âu không về tới Việt
Nam theo đúng thời hạn, dẫn đến cá bị bỏ
đói hoặc bị cho ăn các thức ăn không phù
hợp trong thời gian di, gây ảnh hởng
nghiêm trọng đến tỷ lệ sống, chất lợng thịt
cá v hiệu quả kinh tế.
Việc nghiên cứu sản xuất trong nớc
thức ăn cho cá hồi Vân giai đoạn cá hơng
lên giống l rất cần thiết nhằm lm giảm giá
thnh con giống, chủ động cung cấp đủ con
giống để mở rộng quy mô nuôi thơng phẩm,
đa sản phẩm cá hồi nhanh đến với ngời
tiêu dùng Việt Nam.
2. VậT LIệU V PHƯƠNG PHáP
NGHIÊN CứU

thức ăn đợc lặp lại 3 lần.
TAĐC l thức ăn nhập khẩu của hãng
TROUW FRANCE (Pháp). Đây l thức ăn
dnh cho giai đoạn cá hơng có ký hiệu: T
1.5 Nutra MP, hm lợng protein l 52% v
lipit 20% (Bảng 1).
TACB1, TACB2, TACB3 l 3 loại thức
ăn chế biến tại Trờng Đại học Nông nghiệp
H Nội, có hm lợng protein v lipit lần
lợt: TACB1 (49,36%: 22,60%); TACB2
(49,79%: 22,40%); TACB3 (49,81%: 20,95%).
Việc thiết lập các công thức thức ăn thí
nghiệm dựa trên nguyên tắc giữ hm lợng
đạm cố định trong khoảng 47 - 50%, giảm
dần tỷ lệ sử dụng bột cá (từ 68,2% xuống
54,25%) bằng cách dùng các nguồn đạm thực
vật. Khi giảm tỷ lệ bổ sung bột cá cần phải
bổ sung một số axit amin tổng hợp nhằm tạo
sự cân bằng về tỷ lệ các axit amin trong
khẩu phần thức ăn. Trong thí nghiệm ny, 2
axit amin l methionin v lysine đợc bổ
sung vì chúng l 2 axit amin không thay thế
bị thiếu trong đạm thực vật so với đạm bột
cá. Tỷ lệ phối trộn nguyên liệu v thnh
phần hóa học của các loại thức ăn đợc trình
by trong bảng 1.
234
Trn ỡnh Luõn, Nguyn Vit Vinh, Nguyn Th Bỡnh, Trn Th Nng Thu
Bảng 1. Bảng phối liệu v thnh phần hóa học của các thức ăn tự chế
cho cá hồi Vân

trờng trong quá trình thí nghiệm hon ton
phù hợp với đặc điểm môi trờng sống của cá
hồi. Cá đợc nuôi trong hệ thống nớc chảy
với tốc độ nớc 1,2 lít/phút. Khi kết thúc thí
nghiệm cá đợc đếm v cân tổng khối lợng
cá theo từng bể thí nghiệm, giá trị trung
bình cá thể (g/con) theo từng bể đợc tính
bằng tỷ số giữa tổng khối lợng cá trong bể
chia cho số con.
Phơng pháp phân tích hóa học: Các chỉ
tiêu phân tích gồm có vật chất khô, protein
thô, lipid thô v khoáng tổng số. Vật chất
khô đợc xác định theo phơng pháp sấy khô
đến khối lợng không đổi ở nhiệt độ 105
0
C
(AOAC, 1995); Protein thô đợc xác định
theo phơng pháp Kjeldahl (AOAC, 1995);
Lipit thô đợc xác định theo phơng pháp
chiết phân đoạn ete (AOAC, 1995); Khoáng
tổng số đợc xác định theo phơng pháp đốt
550
0
C/5h (AOAC, 1995).
Đánh giá các chỉ tiêu: Thu nhận thức
ăn (FC feed consumption); Tốc độ tăng
trởng bình quân ngy ADG (Average Daily
Growth); Tốc độ tăng trởng đặc trng SGR
(Specific Growth Rate); Hiệu quả sử dụng
protein PER (Protein Efficiency Ratio); Tích

Tỷ lệ sống của cá phụ thuộc vo rất nhiều
yếu tố khác nhau nh: chất lợng nớc, nhiệt
độ nớc, thức ăn, oxy hòa tan, mật độ Tỷ lệ
sống mong đợi ở các trang trại ơng nuôi cá hồi
Vân l trên 90%. Có thể kết luận, các điều kiện
tiến hnh thí nghiệm trong nghiên cứu ny l
rất tốt. Đồng thời bớc đầu kết luận TACB1,
TACB2, TACB3 đáp ứng các nhu cầu dinh
dỡng tối thiểu để duy trì sự sống của cá.
3.2. Tốc độ tăng trởng
Sau 60 ngy nuôi thí nghiệm tốc độ tăng
trởng của cá ở các công thức thức ăn đợc
đánh giá thông qua 3 chỉ tiêu sau: Khối
lợng trung bình WG (g/con), tăng trởng
bình quân ngy ADG (g/con/ngy) v tăng
trởng đặc trng SGR (%/ngy) (Bảng 2)
50
60
70
80
90
100
TABC1 TACB2 TACB3 TAC
Thc n s dng
T l sng (%)

Hình 1. Tỷ lệ sống của cá hồi Vân sử dụng các loại thức ăn khác nhau
sau 60 ngy nuôi
Bảng 2. Tăng trởng của cá hồi Vân sử dụng các loại thức ăn khác nhau
sau 60 ngy nuôi

c
3,940,04
a
WG (g/con) 8,44 0,07
b
7,25 0,24
c
7,34 0,08
c
9,65 0,08
a
Cỏc giỏ tr trong cựng hng cú mang ch khỏc nhau thỡ sai khỏc cú ý ngha thng kờ (P<0,05).
W, Wc: khi lng cỏ lỳc bt u v kt thỳc thớ nghim; Giỏ tr th hin l s trung bỡnh v lch chun ca
giỏ tr trung bỡnh.
236
Trn ỡnh Luõn, Nguyn Vit Vinh, Nguyn Th Bỡnh, Trn Th Nng Thu
Kết quả về tốc độ tăng trởng của cá hồi
cho thấy, cá sử dụng thức ăn Pháp (TAĐC) cho
kết quả tăng trởng tuyệt đối ADG cao nhất
(0,16 g/con/ngy). Cá nuôi bằng thức ăn chế
biến TACB2 v TACB3 có tốc độ tăng trởng
tuyệt đối nh nhau v đều đạt 0,12 g/con/ngy.
TACB1 cho kết quả tăng trởng tuyệt đối 0,14
g/con/ngy, tuy kém hơn thức ăn của Pháp
nhng cao hơn TACB2 v TACB3.
Kết quả về khối lợng cá khi kết thúc thí
nghiệm v tăng trọng của cá sau 60 ngy thí
nghiệm cũng tơng tự kết quả về tốc độ tăng
trởng tuyệt đối. Cá đợc ăn thức ăn Pháp
(TAĐC) đạt khối lợng cao nhất 10,62 g/con,

trong thí nghiệm đó PER dao động từ 2,59
đến 2,87. Điều ny có thể đợc giải thích
bằng sự khác nhau của chất lợng protein,
tuy đã bổ sung 2 axit amin thiếu l lysine v
methionin nhng có thể còn phải bổ sung các
axit amin khác để tạo tỷ lệ các axit amin cấu
thnh protein cân đối hơn. Do cá hồi Vân l
loi cá ăn động vật trong tự nhiên nên chúng
đòi hỏi thức ăn có hm lợng đạm cao v có
chất lợng tốt. Nguồn nguyên liệu cung cấp
đạm chính trong nghiên cứu ny l bột cá,
bột đậu tơng v phụ phẩm vừng. Theo
nhiều nghiên cứu khác nhau, những nguyên
liệu ny rất thích hợp trong sản xuất thức ăn
của cá hồi (Gatlin v cs., 2007; Gomes v cs.,
1995; Glencross v cs., 2004).
Tích lũy protein PR (protein cá tích
tụ/protein cá tiêu thụ, %) của cá ăn các thức
ăn khác nhau dao động từ 13,91% - 16,68%
(Bảng 3). Cá đạt PR cao nhất khi sử dụng
TAĐC tuy không có sự khác biệt có ý nghĩa
thống kê khi so sánh với TACB2. Khi so sánh
PR ở cá sử dụng TACB2 v TACB3 cho thấy
kém hơn TAĐC v TACB1, không có sự khác
biệt về PR ở cá sử dụng hai loại thức ăn ny.
Kết quả về chỉ tiêu PR ở cá sử dụng các loại
thức ăn khác nhau cũng hon ton tơng tự
kết quả nhận đợc của chỉ tiêu PER.
Bảng 3. Hiệu quả sử dụng v tích lũy protein của cá hồi
sử dụng các loại thức ăn khác nhau

để đánh giá chất lợng thức ăn v tính giá
thnh thức ăn. FCR đợc tính bằng lợng
thức ăn tiêu tốn để đạt đợc 1 kg cá tăng
trọng. Trong thực tế sản xuất cần tìm cách
hạ thấp FCR nhằm hạ giá thnh cá thnh
phẩm. Hệ số chuyển đổi thức ăn FCR giữa
các công thức thức ăn dao động từ (1,78 -
2,03), TACB2 (2,02) v TACB3 (2,03) không
có sai khác (P>0,05), TAĐC (1,78) v TACB1
(1,84) không sai khác (P>0,05), TAĐC có
FCR thấp hơn TACB2 v sự khác biệt ny có
ý nghĩa thống kê (P<0,05). Nh vậy, có thể
xếp theo thứ tự tăng dần FCR của các công
thức thức ăn nh sau: TAĐC = TACB1,
TACB2 = TACB3.
Hệ số chuyển đổi thức ăn trong thí
nghiệm ny cao hơn nhiều so với thí nghiệm
của Trần Thị Nắng Thu (2009) khi nuôi cá hồi
Vân 70 con/bể (thể tích 0,4 x 0,24 x 0,2 m) cá
có khối lợng ban đầu l 1,4 g nhng lại
thấp hơn nhiều so với thí nghiệm của Đinh
Văn Trung v cs. (2009) nuôi cá có khối
lợng ban đầu 1,6 g trong bể composite mật
độ 4000 con/bể. Trần Thị Nắng Thu (2009)
nhận thấy khi thay thế bột cá bằng khô dầu
vừng đã lm tăng hệ số chuyển đổi thức ăn
FCR. ở tỷ lệ thay thế 52% bột cá bằng khô
dầu vừng FCR = 0,92 trong khi FCR = 0,76
khi sử dụng thức ăn 100% bột cá. Còn so với
FCR = 2,7 trong nghiên cứu của Đinh Văn

Chi phí sản xuất 1 kg tăng trọng cá Hồi
vân đợc tính toán thông qua giá nguyên liệu
cho 1 kg thức ăn mua tại thời điểm tháng 1
năm 2010 v chi phí phụ khác nh điện, công
lao động, khấu hao trang thiết bị, dịch vụ
Nghiên cứu ny ớc tính chi phí cho nguyên
liệu chiếm 80% giá thnh thức ăn v các chi
phí phụ khác chiếm 20%. Thức ăn đối chứng
TAĐC của Pháp đợc tính theo giá bán trên
thị trờng Sapa l 62.000 đồng/kg (Bảng 5).
Bảng 4. Thnh phần dinh dỡng của cá hồi sử dụng các loại thức ăn khác nhau
Ch tiờu Cỏ trc thớ nghim TACB1 TACB2 TACB3 TAC
Cht khụ (%) 19,76 27,34 26,28 27,72 26,67
Protein (% cht khụ) 65,1 56,46

55,28

54,43

57,50

Khoỏng (% cht khụ) 9,9 27,50 32,10 33,50 30,00
238
Trn ỡnh Luõn, Nguyn Vit Vinh, Nguyn Th Bỡnh, Trn Th Nng Thu
Bảng 5. Phân tích sơ bộ chi phí thức ăn ơng trong bể
Thc n Giỏ 1 kg thc n () Giỏ nguyờn liu cho 1 kg tng trng ()
TACB1 42.125 77.510
TACB2 39.263 79.310
TACB3 37.375 75.871
TAC 62.000 110.360

thử nghiệm.
4.
KếT LUậN V Đề XUấT
4.1. Kết luận
Thức ăn chế biến trong nớc hon ton
có thể sử dụng để ơng nuôi cá hồi Vân giai
đoạn cá hơng 1 g lên cá giống 10 g. Việc sử
dụng thức ăn tự chế biến có hm lợng đạm
49% cho phép tiết kiệm đợc khoảng 30% chi
phí sản xuất so với việc sử dụng thức ăn
nhập khẩu của Pháp.
4.2. Đề xuất
Cần nghiên cứu việc bổ sung axit amin
trong thức ăn chế biến để đạt tỷ lệ axit amin
đáp ứng nhu cầu dinh dỡng của cá hồi giai
đoạn cá hơng lên cá giống.
TI LIệU THAM KHảO
AOAC (1995). Association of Official
Analytical Chemists.
Blanchet C., M. Lucas, P. Julien, R. Morin,
S. Gingras and E. Dewailly (2005). Fatty
acid composition of wild and farmed
Atlantic salmon (Salmo salar) and
rainbow trout (Oncorhynchus mykiss).
Lipids 40(5), 529531.
Conner, W.E. (1997). The beneficial effects of
omega-3 fatty acids: Cardiovascular
disease and neurodevelopment. Current
Opinion in Lipidology 8, 13.
Đinh Văn Trung v cs. (2009). Báo cáo tổng

Herman, G. Hu, . Krogdahl, R. Nelson, K.
Overturf, M. Rust, W. Sealey, D.
Skonberg, E.J. Souza, D. Stone, R. Wilson,
E. Wurtele (2007). Expanding the
utilization of sustainable plant products
in aquafeeds: a review. Aquaculture
Research 38, 551-579.
Steffens W. (1997). Effects of variation in
essential fatty acids in fish feeds on
nutritive value of freshwater fish for
humans. Aquaculture 151, 97119.
Trần Đình Luân (2008). Báo cáo tiến độ đề
ti Nghiên cứu quy trình nuôi vỗ thnh
thục v kích thích sinh sản nhân tạo cá
hồi Vân (Oncorhynchus mykiss). Viện
Nghiên cứu Nuôi trồng thuỷ sản 1.