Tuyển tập Báo cáo Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học lần thứ 7 Đại học Đà Nẵng năm 2010
356
NGHIÊN CỨU QUY TRÌNH SẢN XUẤT TRÀ TÚI LỌC GẤC
RESEACH ON PRODUCTION OF GAC FILTER BAG TEA

SVTH: Nguyễn Thị Trang
Lớp 05H2a, Khoa Hóa, Trường Đại học Bách khoa
GVHD: ThS. Trần Xuân Ngạch
Khoa Hóa, Trường Đại học Bách khoa

TÓM TẮT
Gấc là loại cây được trồng nhiều trên nước ta, đặc biệt là miền Bắc, nó được biết đến là
loại quả có hàm lượng β-caroten và lycopen cao nhất trong giới thực vật. Chính tác dụng to lớn
của β-caroten và lycopen mà các sản phẩm từ gấc ngày càng được mọi người quan tâm. Cũng
dựa trên vai trò của β-caroten và lycopen mà em đã chọn đề tài này với mong muốn nghiên cứu ra
một sản phẩm thông dụng từ gấc giá thành vừa phải, phù hợp với mọi lứa tuổi.
ABSTRACT
Gac is plant in our country, especially in North.In plants, it is known as a fruit that β-
carotene and lycopen content the highest. Because of β-caroten and lycopen are important,
produce of gac is more polular. According benefit of β-caroten and lycopen in gac, I chose this
topic, my goal creates a common product from gac that cost moderately and suitable for all ages.
1. Mở đầu
Gấc tên khoa học: Momordica cochinchinensis (Lour) Spreng họ Bầu bí
(Cucurbitaceae) còn được gọi là Mộc miết (TQ) – Muricic (Pháp). Gấc mọc hoang và được
trồng khắp nước ta, nhưng tác dụng của gấc tới sức khoẻ con người thì ít ai nắm được.
Không phải ngẫu nhiên mà người Mỹ gọi gấc là: một loại quả đến từ “thiên đường”. Theo
GS.TS Bùi Minh Đức – một trong những người đầu tiên đặt nền móng cho việc nghiên cứu
quả gấc khẳng định: “Quả gấc có chứa hàm lượng Beta–caro
.
Với các nguyên tố vi lượng cao như vậy, quả gấc không chỉ kéo dài tuổi thanh xuân, chống
lão hóa mà còn giúp con người chống được sự . Đặc biệt, các chất trong quả

dụng. Trong nghiên cứu này, để khảo sát cảm quan em sử dụng đương tinh luyện RE của
nhà máy đường Biên Hòa.
2.2. Quy trình thực hiện
Sơ đồ nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu

Gấc chín
Bổ, tách ruột
Sấy sơ bộ
Tách hạt, sấy khô màng gấc
Nghiền thành hạt nhỏ
t
o
=50-60
o
C
T= 6-8h
Vỏ, xơ
t
o
=75-80
o
C
T= 18-20h
Trích ly dầu
Khô bã dầu
t
o
=30
o
C

sấy đến khôi lượng không đổi (105
o
C)
Tuyển tập Báo cáo Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học lần thứ 7 Đại học Đà Nẵng năm 2010
358
3. Nghiên cứu và thảo luận
3.1. Khảo sát thành phần nguyên liệu
Bảng 1: Thành phần cấu tạo quả gấc.
Thành phần
Tỷ lệ, %
Vỏ quả
63
Hạt
17
Dịch quả
8
Màng đổ bao ngoài
12
Vỏ quả chiếm tỷ lệ rất cao trên tổng khối lượng quả, bảng 1 là kết quả tính chung
cho một lượng 10 quả gấc (15kg) thu hái một lần, còn tính riêng từng quả thì tỷ lệ các
thành phần có thay đổi tùy theo quả.
Bảng 2: Thành phần hoá học màng gấc sấy khô.
Thành phần
Tỷ lệ, %
Nước
7,65
Đường tổng
27
Lipit
28,12

20.612
22.207
23.6
24.27
26.2
27.214
26.291
25.817
25.194
15
17
19
21
23
25
27
29
14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25
Thời gian ngâm, h
Dầu gấc trích ly, %
Hình 1: Đồ thị biểu diển của thời gian ngâm trích
ly đến lượng dầu gấc trích ly theo khối lượng, g
Hình 2: Đồ thị biểu diển của thời gian ngâm
trích ly đến lượng dầu gấc trích ly theo, %
Tuyển tập Báo cáo Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học lần thứ 7 Đại học Đà Nẵng năm 2010
359
Kết quả khảo sát được biểu diễn hình 1, hình 2
Tạo ra sản phẩm để tồn tại một hàm lượng β-caroten trong sản phẩm trà khi pha thì
quá trình trích ly dầu gấc là trích ly không triệt để, với thời gian ngâm là 21h thì bã khô
dầu màu vàng trắng khô cho thấy lượng dầu tách khá triệt để, theo [5] thì % lipit trong

Độ
trong
0
7 phút
Tạo một lớp dầu màu đỏ
Rất đục
0,1
7 phút
Tạo một vành dầu màu đỏ
Rất đục
0,3
7 phút
Tạo một vành dầu màu đỏ
Rất đục
0,5
7 phút
Tạo váng trên bề mặt
Đục
1
7 phút
Nổi hoa dầu
Ít đục
1,3
7 phút
Nổi hoa ít, quan sát kỹ mới thấy
Trong
1,5
7 phút
Không còn nổi hoa
Trong


-caroten là: 0,175mg có trong nước pha của 1 gói trà, tương
ứng với 0,0583mg RE (retinol equivalent) tức retinol hay vitamin A. Như vậy: Khi sử dụng
1 gói trà túi lọc gấc thì thu được 58,3mcg VTM A (192,39IU). Vậy với sản phẩm như thế
này mà tung ra thị trường thì mỗi ngày người lớn: nam cần uống 15 gói trà, nữ cần 12 gói.
Đây là con số không tưởng, điều này cho thấy cần nâng hàm lượng

-caroten lên, đồng
nghĩa với việc tách lượng dầu gấc ít hơn. Vì điều kiện thiết bị thí nghiệm và thời gian
không cho phép nên em không thể tiến hành khảo sát với từng thời gian ngâm tách dầu gấc
hay là hàm lượng dầu còn lại trong khô bã gấc, nên chưa đưa ra con số tối ưu đối với sản
phẩm trà túi lọc gấc.
Với những thông số em đã khảo sát ở trên hi vọng rằng đây là bước tiền đề để em tạo
ra một sản phẩm có hiểu quả hơn đối với sức khỏe con người, thích hợp với mọi lứa tuổi.
Cũng với những thông số trên thì có thể kết luận: Có cơ sở để tạo ra sản phẩm trà túi lọc gấc.
Như vậy với quy trình sản xuất như trên sẽ tạo ra được 2 sản phẩm: Dầu gấc và trà túi
lọc gấc, sẽ thu triệt để hàm lượng

-caroten có trong màng đỏ gấc. Trà túi gấc sẽ là sản phẩm
giải khát mới mẻ trong thị trường nước giải khát, nó rất tốt cho sức khỏe người sử dụng.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] GS.TS Đỗ Tất Lợi (1986), Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, NXB KHKT HN.
[2] Phạm Văn Sở, Bùi Thị Như Thuận, Nguyễn Phùng Tiến, Bùi Minh Đức (1991), Kiểm
nghiệm chất lượng và thanh tra vệ sinh an toàn thực phẩm –Quyển 1, NXB Y học
[3]
[4] />thiu-v-du-mang-gc&Itemid=27
[5] />thuc-pham-chuc-nang-thuoc-bo-vo-gia.