HC VIN CHNH TR QUC GIA H CH MINH
VN DNG
THựC HIệN PHáP LUậT Về DÂN CHủ
ở Xã, PHƯờNG, THị TRấN TRÊN ĐịA BàN
CáC TỉNH TÂY NGUYÊN
Chuyờn ngnh: Lý lun v lch s Nh nc v phỏp lut
Mó s : 62 38 01 01
TểM TT LUN N TIN S LUT
H NI - 2014
Công trình được hoàn thành tại
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS Trịnh Đức Thảo
Phản biện 1:

Phản biện 2:

Phản biện 3:

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện
họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
Vào hồi giờ ngày tháng năm 2014
Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia và
Thư viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Tây Nguyên là địa bàn chiến lược hết sức quan trọng về kinh tế - xã hội
(KT-XH), quốc phòng, an ninh và môi trường sinh thái của cả nước. Sau nhiều
năm triển khai thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn, bên cạnh
những thành công bước đầu khá toàn diện, cũng đã bộc lộ không ít khó khăn,
thách thức do tác động tiêu cực của cơ chế thị trường, của hội nhập kinh tế quốc

2. Mục đích và nhiệm vụ của luận án
2.1. Mục đích của luận án
Mục đích của luận án là trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn thực
hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn các tỉnh Tây
Nguyên, từ đó nêu và đề xuất những quan điểm cơ bản và hệ thống giải pháp
chủ yếu nhằm bảo đảm thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn
trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên hiện nay.
2.2. Nhiệm vụ của luận án
Để thực hiện mục đích trên, luận án có nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:
- Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề
tài luận án, đánh giá những giá trị của các công trình đó và những vấn đề luận
án cần tiếp tục làm sáng tỏ.
- Phân tích khái niệm pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn; khái
niệm, đặc điểm, hình thức thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn;
vai trò và các điều kiện bảo đảm thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường,
thị trấn. Tham khảo kinh nghiệm thực hiện pháp luật về dân chủ của các tỉnh
Tây Bắc có thể vận dụng cho các tỉnh vùng miền núi Tây Nguyên.
- Khái quát hóa sự điều chỉnh của pháp luật dân về chủ ở xã, phường, thị
trấn của Việt Nam từ năm 1945 tới nay. Đồng thời đánh giá thực trạng pháp
luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn chỉ ra những ưu điểm và hạn chế của nó;
phân tích những yếu tố đặc thù tác động thực hiện pháp luật về dân chủ; khảo
sát, đánh giá đúng thực trạng thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị
trấn trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên; rút ra các nguyên nhân của những ưu
điểm, hạn chế và bài học kinh nghiệm trong thực hiện pháp luật về dân chủ xã,
phường, thị trấn ở các tỉnh Tây Nguyên.
- Phân tích, luận chứng các quan điểm và đề xuất hệ thống các giải pháp
nhằm bảo đảm thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn trên địa
bàn các tỉnh Tây Nguyên hiện nay.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
3.1. Đối tượng nghiên cứu

5. Những đóng góp mới về khoa học của luận án
Luận án là công trình chuyên khảo đầu tiên nghiên cứu tương đối hệ
thống và toàn diện thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn trên địa
bàn các tỉnh Tây Nguyên, nên có một số đóng góp khoa học mới sau:
- Xây dựng khái niệm pháp luật về dân chủ, thực hiện pháp luật về dân
chủ ở xã, phường, thị trấn có tính nền tảng xuyên suốt luận án; chỉ ra được một
số đặc điểm, hình thức thực hiện pháp luật dân về chủ ở xã, phường, thị trấn;
nêu ra được vai trò, điều kiện bảo đảm thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã,
phường, thị trấn.
- Luận án phân tích chỉ ra yếu tố đặc thù về điều kiện tự nhiên, kinh tế,
văn hóa xã hội… tác động tới quá trình thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã,
4
phường, thị trấn trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên. Phân tích được các kết quả,
hạn chế của thực trạng này thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị
trấn tại các tỉnh Tây Nguyên; chỉ ra được những nguyên nhân ưu điểm và hạn
chế của thực trạng này; qua đó rút ra 6 bài học kinh nghiệm từ thực hiện pháp
luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên trong
thời gian qua.
- Xác lập các quan điểm, đề xuất được hệ thống giải pháp bao gồm nhóm
giải pháp chung và nhóm giải pháp cụ thể mang tính đặc thù cho Tây Nguyên,
nhằm đảm bảo thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn trên địa
bàn các tỉnh Tây Nguyên.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
- Về mặt lý luận
Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần vào giải quyết một số vấn đề lý
luận hiện nay đang đặt ra đối với hoạt động thực hiện quyền làm chủ, quyền tự
quyết của nhân dân ở cơ sở, trong đó có vấn đề lý luận thực hiện pháp luật về
dân chủ ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên hiện nay.
- Về mặt thực tiễn
Luận án có thể được dùng làm tài liệu tham khảo, giúp các cấp uỷ Đảng,

- Quan niệm dân chủ ở xã, phường, thị trấn, pháp luật dân chủ ở xã,
phường, thị trấn - các khái niệm công cụ để đi đến nghiên cứu khái niệm thực
hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn. Bên cạnh đó khái niệm pháp
luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn và những nội dung điều chỉnh cần được bổ
sung trong pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn mà các công trình khoa
học nêu trên chưa đề cập đến cũng cần được tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.
- Khái niệm thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn là vấn đề
cơ bản để từ đó phân tích, làm rõ các nội dung lý luận của thực hiện pháp luật về
dân chủ ở xã, phường, thị trấn.
- Cơ sở lý luận của thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn,
bao gồm: đặc điểm, hình thức, các yếu tố ảnh hưởng, vai trò, các điều kiện bảo
đảm thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn; kinh nghiệm thực
hiện pháp về dân chủ ở xã, phường, thị trấn của một số tỉnh có giá trị tham khảo
đối với các tỉnh Tây Nguyên.
6
Về thực tiễn, luận án cần tập trung làm rõ
- Nghiên cứu, đánh giá khái quát quá trình hình thành và phát triển, thực
trạng pháp luật về dân chủ xã, phường, thị trấn ở Việt Nam.
- Nghiên cứu, phân tích làm rõ những yếu tố đặc thù tác động đến quá trình
triển khai thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn các
tỉnh Tây Nguyên.
- Phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã,
phường, thị trấn trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên theo các hình thức thực hiện
pháp luật. Chỉ rõ những bất cập, hạn chế và từ đó xác định nguyên nhân của thực
trạng, rút ra bài học kinh nghiệm trong việc thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã,
phường, thị trấn trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên.
Từ việc phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn thực hiện pháp luật về dân chủ
ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên. Luận án xây dựng luận
cứ đề xuất các quan điểm và giải pháp mang tính đặc thù bảo đảm cho việc thực
hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn 05 tỉnh Tây Nguyên.

về
dân chủ ở xã
, phường, thị trấn
Dân chủ ở xã, phường thị trấn là hình thức nhân dân thực hiện quyền làm
chủ của mình được tiến hành từ cấp xã xuống đến thôn, buôn, tổ dân phố theo
phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân thụ hưởng đối với
các nội dung có liên quan tới đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội của
người dân ở cơ sở bằng những hình thức nhất định, phù hợp với các nguyên tắc
và quy định của pháp luật.
2.1.
2
. Khái niệm
về pháp luật
dân chủ ở xã
, phường, thị trấn
Pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn là tổng hợp những qui phạm
pháp luật trong hệ thống các văn bản QPPL do cơ quan nhà nước ban hành theo
thẩm quyền hoặc phối hợp với các tổ chức CT-XH ban hành, nhằm điều chỉnh
các QHXH phát sinh trong việc thực quyền làm chủ, quyền tự quyết của nhân
dân ở xã, phường, thị trấn, góp phần bảo đảm dân chủ, phát triển KT- XH và ổn
định trật tự xã hội ở cơ sở.
2.1.3. Nội dung điều chỉnh của pháp luật
về
dân chủ ở xã, phường, thị trấn
Pháp luật về thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn bao gồm các quy
định về nguyên tắc thực hiện pháp luật dân chủ ở xã, phường, thị trấn; các quy
định về quyền thực hiện pháp luật dân chủ ở xã, phường, thị trấn; quy định về
hành vi bị nghiêm cấm và chế tài xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về dân chủ
ở xã, phường, thị trấn.
2.2. Khái niệm, đặc điểm, hình thức thực hiện pháp luật về dân chủ ở

chủ còn quy định việc xây dựng hương ước, quy ước mang tính xã hội, tính cộng
đồng, góp phần không nhỏ trong việc bảo vệ an ninh, trật tự nơi thôn, buôn, tổ
dân phố, bảo đảm cuộc sống sự bình yên cho nhân dân.
2.2.3. Hình thức thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn
Một là, tuân thủ pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn
Tuân thủ pháp luật trong thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị
trấn là hình thức thực hiện pháp luật, trong đó, các chủ thể pháp luật tự kiềm chế
để không thực hiện những hành vi, hoạt động mà pháp luật về dân chủ ở xã,
phường, thị trấn nghiêm cấm, không cho phép thực hiện. Các QPPL thực hiện
dân chủ ở cấp xã mang tính chất “ngăn cấm” chủ yếu được quy định trong Pháp
9
lệnh Thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật
Thanh Tra, Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Hình sự…
Hai là, chấp hành pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn
Chấp hành pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn là một hình thức
thực hiện pháp luật, trong đó, các chủ thể pháp luật thực hiện trách nhiệm, nghĩa
vụ pháp lý của mình bằng các hành động tích cực được quy định trong Pháp lệnh
thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn và các văn bản QPPL khác liên quan
đến lợi ích của nhân dân, quyền làm chủ của nhân dân. Hình thức thi hành pháp
luật được thực hiện đối với những điều luật quy định về nguyên tắc và trách
nhiệm thực hiện về dân chủ ở xã, phường, thị trấn.
Ba là, sử dụng pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn
Sử dụng pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn là hình thức của thực
hiện pháp luật.Theo đó, các chủ thể pháp luật thực hiện quyền làm chủ của mình
một cách tự giác và tích cực, nghĩa là thực hiện các hành vi mà pháp luật về dân
chủ ở xã, phường, thị trấn cho phép. Chủ thể của hình thức sử dụng pháp luật là
đông đảo các tầng lớp nhân dân trên địa bàn xã, phường, thị trấn có thể sử dụng
các quyền năng được pháp luật cho phép theo ý chí của mình.
Bốn là, áp dụng pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn
Áp dụng pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn là một hình thức thực

Đảng, Nhà nước ngày càng có cơ sở thực tiễn hơn trong việc hoạch định đường
lối chính sách, hoàn thiện pháp luật, vì chỉ có thông qua thực tiễn, nhân dân mới
thực sự là người sáng tạo ra lịch sử, các quyền và lợi ích hợp pháp của mình mới
được đảm bảo trên thực tế.
2.3.1.3. Thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn góp phần
phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội và giữ vững an ninh chính trị - trật tự an toàn
xã hội ở cấp xã
Thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn cũng là cơ sở để
giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, góp phần thực hiện chức năng
duy trì trật tự xã hội. Pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi gây mất dân chủ, ảnh
hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Thực hiện pháp luật dân
chủ, nhân dân được bàn và quyết định trực tiếp những vấn đề an ninh trật tự,
xây dựng và tổ chức tự quản đời sống cộng đồng, chính quyền có trách nhiệm
tiếp nhận và giải quyết đơn thư dân nguyện, đảm bảo quyền dân chủ trực tiếp
của nhân dân.
2.3.1.4. Thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn góp phần
đấu tranh phòng chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí và các hiện tượng tiêu
cực khác
Pháp luật thực hiện về dân chủ ở xã, phường, thị trấn ra đời, người dân đã
sử dụng quyền làm chủ của mình để đấu tranh với những hiện tượng tiêu cực của
một số người có chức, có quyền đã lợi dụng quyền lực để mưu cầu lợi ích riêng
cho mình. Thực hiện dân chủ cũng đòi hỏi bộ máy nhà nước phải đẩy mạnh cải
11
cách hành chính để phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn theo hướng gần dân,
thân dân.
2.3.1.5. Thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn góp phần
rèn luyện kỹ năng làm chủ, phát huy tính tự quản của cộng đồng dân cư; thực
hiện quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng nông thôn mới
Pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn ra đời đã thể chế hoá quyền
làm chủ của nhân dân trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Nhân dân đã

cho dân chủ hoá.
2.3.2.3. Các đảm bảo về văn hoá - xã hội
Thực hiện các quy định của pháp luật về dân chủ ở cấp xã góp phần làm
cho cuộc sống của dân cư ở thôn, buôn, tổ dân phố ổn định, đoàn kết và đồng
thuận. Quyền làm chủ của nhân dân trên lĩnh vực văn hoá - xã hội thể hiện tập
trung ở việc nâng cao trình độ dân trí, xây dựng đời sống văn hoá tinh thần lành
mạnh ở cơ sở, củng cố tình đoàn kết trong cộng đồng, giáo dục truyền thống đạo
đức, văn hoá, cũng như nâng cao ý thức chính trị cho nhân dân. Đây là điều kiện,
là cơ sở vững chắc để tiếp tục phát huy quyền làm chủ của nhân dân và xây dựng
HTCT vững mạnh trên địa bàn cấp xã.
2.3.2.4. Các bảo đảm về pháp lý
Để đưa pháp luật vào cuộc sống, phát huy hiệu quả điều chỉnh các QHXH
phát sinh trong quá trình xây dựng và triển khai thực hiện pháp luật về dân chủ,
trước hết phải hiện hữu một hệ thống các văn bản QPPL về dân chủ ở cấp xã
ngày càng hoàn thiện, chất lượng. Khi đánh giá về mức độ hoàn thiện và chất
lượng của hệ thống pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn phải dựa vào các
tiêu chí cơ bản, đó là: tính toàn diện, đồng bộ, tính thống nhất, tính phù hợp và
trình độ kỹ thuật pháp lý.
2.4. Kinh nghiệm thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị
trấn của các tỉnh Tây Bắc có giá trị tham khảo cho Tây Nguyên
Sau gần 15 năm triển khai thực hiện các quy định của pháp luật về dân
chủ cơ sở, ngoài công tác giám sát kiểm tra để nâng cao chất lượng các công
trình, nhân dân các tỉnh Tây Bắc đã tham gia đóng góp một phần đáng kể sức
người, sức của cùng với Nhà nước xây dựng cơ sở hạ tầng tại địa phương. Từ
thực tiễn những kết quả đạt được của các tỉnh Tây Bắc rút ra 6 bài học kinh
nghiệm trong việc xây dựng, đóng góp của nhân dân để xây dựng cơ sở hạ tầng,
góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào các dân tộc các
tỉnh Tây Bắc, những kinh nghiệm này là bài học bổ ích có thể tham khảo áp
dụng cho Tây Nguyên.
Kết luận chương 2

tạo được cơ sở pháp lý điều chỉnh một số quan hệ phát sinh trong quá trình xây
dựng nền dân chủ XHCN ở nước ta, cụ thể như: Quyền phúc quyết, quyền bầu
cử, quyền làm việc, quyền được nghỉ ngơi, quyền nghiên cứu khoa học, quyền
khiếu nại, tố cáo và quyền biểu tình, quyền tự do kinh doanh, quyền bất khả xâm
phạm đối với nhà ở, đồ vật, thư tín… Tuy nhiên, dân chủ đại diện là duy nhất
nhưng cũng chưa thực sự rõ ràng về tính chất đại diện nhiều quy định không cụ
thể; còn nhiều “khoảng trống” chưa có pháp luật điều chỉnh gây khó khăn cho
việc sử dụng và áp dụng pháp luật nói riêng và thực hiện pháp luật nói chung.
14
3.1.2. Pháp luật về dân chủ ở xã
, phường, thị trấn
thời kỳ từ năm 1998
đến nay
Các quy định pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn quy định
những nội dung phải công khai để dân biết, dân bàn, quyết định, dân tham gia
ý kiến và giám sát đã phần nào phản ánh đúng điều kiện KT-XH của Việt
Nam trong thời kỳ đổi mới, được quy định trong nhiều văn bản QPPL khác
nhau như: Hiến pháp, Bộ luật, Luật, Pháp lệnh, Nghị định, Thông tư…Trong
đó chủ yếu vẫn là Pháp lệnh Thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn. Tuy
nhiên, hệ thống các quy định pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn chưa
mang tính đồng bộ, thống nhất, khoa học và đặc biệt là chưa mang tính pháp
lý cao. Đối với Pháp lệnh Thực hiện dân chủ xã, phường, thị trấn thực chất
đây là một văn bản QPPL mang tính dưới luật, chưa phải là văn bản QPPL
được thực hiện theo quy trình lập pháp của Quốc hội. Do đó, tính chặt chẽ về
quy trình soạn thảo, thẩm tra, thông qua và công bố không thể đảm bảo bằng
một đạo luật do Quốc hội ban hành.
3.2. Thực trạng thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn
trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên
3.2.1. Những yếu tố đặc
thù tác động

mà pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn quy định. Tuy nhiên, Quy chế
công khai dân chủ có một số nơi làm chưa tốt, chưa công khai minh bạch trong
bình xét vốn đầu tư, số hộ dân được hưởng lợi chưa rõ ràng dẫn đến nội bộ mất
đoàn kết, một số chính sách thực hiện thiếu hiệu quả. Việc thực hiện bầu cử còn
hình thức, hạn chế về quy trình bầu cử và ý thức công dân. Một bộ phận nhân
dân chưa thực sự tôn trọng quyền công dân trong bầu cử, việc phổ biến pháp
luật về kinh tế, thương mại rất hạn chế, chủ yếu do người dân phải tự tìm hiểu.
Việc chấp hành quy định về niêm yết công khai mức thuế chưa kịp thời, thiếu
nghiêm túc.
3.2.4. Thực trạng sử dụng pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn
các tỉnh Tây Nguyên
Thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn có những đặc thù
khác với thực hiện pháp luật một số lĩnh vực như hình sự, hành chính…, do vậy
trong thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn chủ yếu tập trung
nhiều vào hình thức sử dụng pháp luật. Chủ thể là đông đảo các tầng lớp nhân
dân có quyền sử dụng nhiều hình thức để thực hiện quyền làm chủ, quyền tự
quyết của mình, theo đó CQCX phải có trách nhiệm tôn trọng và phải tạo mọi
điều kiện cho nhân dân sử dụng quyền dân chủ trên mọi lĩnh vực. Tuy nhiên,
trong thực tiễn trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, người dân vẫn chưa ý thức
được hết trách nhiệm của mình trong thực hiện quyền cũng như nghĩa vụ theo
quy định của pháp luật.
3.2.5. Thực trạng áp dụng pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn
trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên
Do nhận thức đúng tầm quan trọng của việc thực hiện pháp luật về dân
chủ, trong thời gian qua trên địa bàn 5 tỉnh Tây Nguyên các chủ thể đã có một số
16
hoạt động áp dụng pháp luật như thực hiện công tác xây dựng, ban hành văn bản
quản lý, triển khai thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn; công tác
tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo đảm bảo quyền lợi ích hợp pháp của nhân
dân; gắn thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn các

một cách tổng quát nhất; điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, sự di dân, tranh chấp
17
nguồn lợi sống làm cho vấn đề dân tộc và quan hệ dân tộc ở Tây Nguyên rất
phức tạp; sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch, của lực lượng phản
động FULRO trong và ngoài nước; công tác tuyên truyền, phổ biến về thực
hiện pháp luật về dân chủ vùng Tây Nguyên không thường xuyên, những bài
kinh nghiệm trong quá trình thực hiện của các địa phương không được trao
đổi, phổ biến…
3.3.2. Bài học kinh nghiệm trong thực hiện pháp luật về dân chủ ở
xã,
phường, thị trấn
trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên
Từ thực tiễn thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn trên địa
bàn các tỉnh Tây Nguyên, rút ra 6 bài học kinh nghiệm sau: phải bảo đảm vai trò
và nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng ủy cấp xã, chi ủy, chi bộ thôn, buôn, tổ
dân phố; phải xây dựng đội ngũ CBCC cấp xã, đặc biệt cán bộ DTTS và cán bộ
tự quản thôn, buôn, tổ dân phố ngang tầm nhiệm vụ; phải thực hiện linh hoạt,
sáng tạo nội dung phương châm“dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra;BCĐ
thực hiện QCDC cấp xã phải làm tốt vai trò tham mưu cho cấp ủy Đảng; tập
trung giải quyết vấn đề FULRO, giữ vững ổn định chính trị và phát triển KT-XH
vùng đồng bào DTTS; củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng và chính
quyền; thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn các tỉnh
Tây Nguyên cần phải phát huy vai trò của đội ngũ già làng, trưởng dòng họ, chức
sắc, chức việc tôn giáo.
Kết luận chương 3
Để đánh giá đúng thực trạng quá trình thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã,
phường, thị trấn ở các tỉnh Tây Nguyên, luận án đã chỉ ra những yếu tố đặc thù
tác động tới quá trình thực hiện pháp luật dân chủ ở xã, phường, thị trấn. Những
yếu tố này có tác động không nhỏ và đã góp phần làm phong phú thêm cơ sở
giúp tác giả phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã,

mình, bổn phận của mình
4.1.
3
. Thực hiện pháp luật về dân chủ ở
xã, phường, thị trấn
phải phù
hợp và gắn với điều kiện đặc thù
,
cụ thể về kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh,
quốc phòng ở vùng Tây Nguyên
Pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn được quy định rải rác trong
nhiều văn bản do Nhà nước ban hành mang tính phổ quát, song bên cạnh đó,
trong quá trình triển khai thực hiện cũng cần tính đến những vấn đề đặc thù của
các địa phương, nhất là điều kiện KT-XH, những nét đặc trưng riêng xuất phát từ
tình hình chính trị, KT-XH, văn hóa của mỗi địa phương, cũng như tâm lý truyền
thống văn hóa, tín ngưỡng, lễ nghi, lối sống, phong tục, tập quán…đáp ứng
nguyện vọng của của người dân ở mỗi vùng, miền.
19
4.1.
4
. Thực hiện pháp luật về dân chủ ở cấp xã trên địa bàn các tỉnh
Tây Nguyên
phải
đẩy mạnh đấu tranh phòng chống quan liêu, tham
nhũng, lãng phí, tiêu cực; gắn với bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của người
dân cơ sở
Tăng cường tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, ý thức trách
nhiệm của cán bộ, đảng viên, công chức và nhân dân về công tác phòng chống
tham nhũng, lãng phí. Các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể nhân dân từ
huyện đến cấp xã, phải duy trì tổ chức thực hiện thường xuyên, nền nếp Nghị

thông tin trong quản lý hành chính. Chuẩn bị các điều kiện kỹ thuật, nhân lực để
có thể xây dựng được chính quyền điện tử tới cấp xã.
4.2.1.3. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về
dân chủ ở xã, phường, thị trấn
Trong những năm qua, các tỉnh Tây Nguyên đã quan tâm đến công tác
tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn. Tuy
nhiên, qua khảo sát cho thấy một bộ phận CBCC cấp xã, nhất là các xã có vùng
DTTS, vùng căn cứ cách mạng, vùng kinh tế mới vẫn còn chưa nắm rõ các văn
bản của Đảng, Nhà nước và của chính quyền về pháp luật dân chủ, kênh thông
tin ở nhiều xã còn hạn chế. Do đó, các cấp các ngành ở Tây Nguyên, bằng mọi
biện pháp cần phải tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục làm cho mọi
người hiểu rõ mục đích ý nghĩa, tầm quan trọng của pháp luật về dân chủ ở xã,
phường, thị trấn.
4.2.2. Nhóm giải pháp cụ thể cho vùng Tây Nguyên
4.2.2.1. Củng cố, kiện toàn HTCT ở cấp xã của các tỉnh Tây Nguyên
- Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy đảng với việc thực hiện pháp luật về
dân chủ ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn các tỉnh Tây nguyên
Thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn các tỉnh
Tây Nguyên có đạt chất lượng, hiệu quả cao hay không, phụ thuộc rất lớn vào
việc lãnh đạo, chỉ đạo của tổ chức đảng ở cơ sở. Các cấp ủy, chi bộ đảng, đặc
biệt là các chi bộ thôn, buôn cần triển khai, phổ biến, học tập thảo luận và đóng
góp ý kiến để thực hiện tốt pháp luật dân chủ xã, phường, thị trấn.
- Nâng cao chất lượng hoạt động của CQCX ở các tỉnh Tây Nguyên
Xuất phát từ tình hình thực tiễn vùng miền núi Tây Nguyên, việc nâng cao
chất lượng thực hiện pháp luật về dân chủ ở cấp xã cần chú ý đến việc củng cố
HTCT mà trọng tâm là xây dựng CQCX ngày một vững mạnh, nâng cao trình
độ, năng lực lãnh đạo, quản lý điều hành của đội ngũ CBCC cấp xã. Đây là
nhiệm vụ trước mắt và lâu dài, là tiền đề để phát triển KT-XH, giữ vững ổn định
chính trị ở Tây Nguyên.
- Đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các

Các già làng, người có uy tín họ đang là linh hồn của buôn, làng, là người
phát ngôn tâm tư nguyện vọng của nhân dân các dân tộc, là chiếc cầu nối, chất keo
dính kết trong nội bộ dân tộc họ và giữa các dân tộc với Đảng và Nhà nước. Do
vậy, cần phải vận động lớp người có uy tín đó tham gia vào thực hiện tốt pháp luật
về dân chủ trong các buôn, làng Tây Nguyên hiện nay và những năm tiếp theo.
4.2.2.5. Vận dụng luật tục của các dân tộc ở Tây Nguyên vào thực hiện
pháp luật dân chủ ở xã, phường, thị trấn
Luật tục là những nguyên tắc, chuẩn mực ứng xử của cộng đồng các
DTTS, được xem như là di sản văn hóa của tộc người, cần được kế thừa và đổi
mới trong quá trình thực hiện pháp luật dân chủ xã, phường, thị trấn. Những điều
22
quy định trong pháp luật về dân chủ ở cấp xã như vận động bảo vệ môi trường tự
nhiên, xã hội, hôn nhân và gia đình, phát huy truyền thống gia đình, cộng đồng,
xây dựng buôn làng văn hóa thực ra là những điều đồng bào đã tự dặn nhau từ
hàng trăm năm nay thông qua luật tục.
4.2.2.6. Xây dựng chế độ, chính sách đãi ngộ đặc thù đối với CBCC cấp
xã, đặc biệt là cán bộ DTTS trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên
Tây Nguyên có nhiều đặc điểm mang tính đặc thù khác với các vùng miền
trong cả nước về điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội, đặc biệt về đội ngũ
CBCC cấp xã. Vì vậy, chính sách, chế độ đối với đội ngũ CBCC cấp xã ở Tây
Nguyên cần phải được quan tâm. Phải có sự ưu tiên đối với CBCC cấp xã ở vùng
khó khăn, không nên áp dụng một loại chính sách chế độ chung cho tất cả CBCC
ở các vùng khác nhau là không phù hợp.
4.2.2.7. Thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn gắnvới phát
triển kinh tế - xã hội, củng cố vững chắc quốc phòng, an ninh, đảm bảo trật tự an
toàn xã hội trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên
Tiếp tục đổi mới phương pháp hoạt động của lực lượng công an trên cơ sở
phát huy sức mạnh của cả HTCT, xây dựng thế trận an ninh nhân dân gắn với thế
trận quốc phòng toàn dân, tăng cường các biện pháp vận động nhân dân, dựa vào
nhân dân để nắm tình hình kịp thời phát hiện mọi âm mưu hoạt động của các thế

địa bàn các tỉnh Tây Nguyên trong nhữngnăm tiếp.
KẾT LUẬN
Thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn các tỉnh
Tây Nguyên, về bản chất là nhằm phát huy quyền dân chủ của nhân dân các dân
tộc ở Tây Nguyên, tạo các cơ chế, diễn đàn thuận lợi để người dân được bày tỏ
quan điểm, ý kiến cá nhân, nêu các đề xuất, kiến nghị liên quan đến quyền, lợi
ích hợp pháp của họ với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, tham gia QLNN,
QLXH trên địa bàn cấp xã vùng Tây Nguyên, nâng cao ý thức pháp luật, góp
phần hình thành lối sống và làm việc theo pháp luật cho CBCC cấp xã và nhân
dân; bảo đảm cho sự thành công của tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền
XHCN Việt Nam. Qua thực tiễn thực hiện pháp luật về dân chủ ở xã, phường, thị
trấn trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, bên cạnh những thành tựu đạt được vẫn
còn những hạn chế, yếu kém. Chính vì vậy việc nghiên cứu một cách toàn diện,
sâu sắc vấn đề thực hiện pháp luật về dân chủ xã, phường, thị trấn ở các tỉnh Tây
Nguyên trên cả phương diện lý luận và thực tiễn, đưa ra hệ thống các giải pháp
mang tính đặc thù cụ thể nhằm phát huy những thành tựu và khắc phục hạn chế
là hết sức cần thiết. Từ những kết quả nghiên cứu thực hiện pháp luật về dân chủ
ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, xin rút ra một số kết
luận như sau:
1. Bằng những khái niệm, phạm trù của khoa học lý luận về Nhà nước và
pháp luật, luận án đã xây dựng và phân tích được một số vấn đề lý luận pháp