CHUYÊN ĐỀ: SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN KỸ THUẬT
VÀ CÔNG NGHỆ TRONG DẠY HỌC ĐẠI HỌC
I. Khái niệm về phương tiện dạy học và phương tiện kỹ thuật dạy học
I.1 Định nghĩa
* Theo tác giả Đỗ Ngọc Thanh và Bùi Tất Thơn: “ Phương tiện dạy học là
tập hợp những đối tượng vật chất (máy móc, thiết bị, đồ dùng, sách vở…)
được giáo viên (GV) sử dụng với tư cách là những phương tiện tổ chức, điều
khiển hoạt động nhận thức của học sinh (HS). Thông qua đó, GV thực hiện
nhiệm vụ dạy học’.
* Theo tác giả Thái Duy Tuyên: “ Phương tiện dạy học là các dụng cụ mà
thầy giáo và HS sử dụng trực tiếp trong quá trình dạy học".
Các phương tiện dạy học bao gồm:
- Các phương tiện kỹ thuật dạy học.
- Các đồ dùng dạy học (mẫu vật, tranh ảnh, hình vẽ, sơ đồ, sách vở).
- Các thí nghiệm.
* Phương tiện kỹ thuật dạy học là bộ phận của phương tiện dạy học.
Các phương tiện kỹ thuật dạy học bao gồm các phương tiện nghe nhìn và
các máy dạy học, máy kiểm tra, trong đó các phương tiện nghe - nhìn chiếm
vị trí quan trọng nhất.
I.2 Công dụng của một số phương tiện kỹ thuật dạy học
- Máy chiếu qua đầu: Chiếu hình ảnh màu hoặc đen trắng được chuẩn
bị bằng máy tính hoặc thủ công dùng để giới thiệu sơ đồ, mô hình chi tiết
máy, tiết học tóm tắt tại phòng thực hành, giờ lý thuyết cho mọi nội
dung.
- Máy chiếu slide: Chiếu hình ảnh dương bản mầu sắc hoặc đen trắng
dùng để giới thiệu sơ đồ, hình mẫu, vật thật, các động tác, tình huống
chuẩn.
- Máy chiếu vật thể: Có khả năng chiếu, phóng to ba chiều vật mẫu, vật
thật dùng để giới thiệu linh kiện, dụng cụ, chi tiết thiết bị, con giống dưới
dạng tĩnh vật v.v
- Máy chiếu hình đa phương tiện: Kết nối với máy tính, đầu video, máy

 Phân loại dựa theo nguyên lý cấu tạo cơ bản của thiết bị
Phương tiện kỹ thuật dạy học:
+ Thiết bị Quang học - Điện tử: Máy chiếu qua đầu, Máy chiếu slide, Máy
chiếu vật thể, Máy chiếu hình đa phương tiện, Máy chiếu phản quang…
+ Thiết bị Điện tử: TV/video, Máy ghi âm, Phòng học ngoại ngữ…
+ Thiết bị Computer: Phòng học ngoại ngữ, Máy vi tính, Mạng máy tính…
I.4 Tầm quan trọng của phương tiện kỹ thuật dạy học
• Giúp giáo viên dễ dàng tăng cường lượng thông tin một cách có hiệu
quả.

Giúp giáo viên tiết kiệm thời gian.

Giúp cho bài giảng hấp dẫn, dễ gây ấn tượng, làm cho học sinh chú ý,
hứng thú học tập.

Giúp cho lớp học sinh động.

Giúp nâng cao hiệu quả dạy học, học sinh dễ hiểu bài, nhớ lâu.

Giúp giáo viên đỡ vất vả hơn (giảm cường độ làm việc).
I.5 Các nguyên tắc sư phạm khi sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học
- Đảm bảo an toàn: an toàn về điện, an toàn thị giác, an toàn thính giác…
2
- Đảm bảo tính vừa sức: Sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học đúng lúc,
đúng chỗ, phù hợp với tâm sinh lý học sinh…
- Đảm bảo tính hiệu quả.
GV cần phải nắm vững nguyên tắc sư phạm sử dụng phương tiện dạy học thì
mới có thể thực hiện thành công việc đổi mới PPDH.
I.6 Phương hướng sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học
Người giáo viên lành nghề khi sử dụng những phương tiện dạy học, đặc

3
Hiện nay, tư duy có sử dụng phần mềm tin học hỗ trợ được xem là phong
cách tư duy hiện đại, một kỹ năng sử dụng bộ não rất mới mẻ. Để thiết lập
sơ đồ tư duy, thiết kế bài giảng, bài báo cáo khoa học… chúng ta có thể nhờ
đến sự trợ giúp của các phần mềm tin học, vào website mà viettut
(o/) giới thiệu dưới đây. Chúng cho phép cài đặt phần mềm
Mindjet dễ dàng lập sơ đồ tư duy, triển khai ý nghĩ, thêm bớt, chỉnh sửa các
mối liên kết, sắp xếp lại theo ý muốn. Mindjet MindManager Pro 7 – Phần
mềm này đã được sử dụng khá nhiều tại Việt Nam, MindManager chỉ chạy
được trên hệ điều hành Microsoft Windows. Đây là phần mềm dành cho cho
các doanh nghiệp và cá nhân. Đặc biệt, Mindjet thích hợp với GV, HS, sinh
viên cần sơ đồ hóa bài dạy học hoặc đề tài nghiên cứu. Mindjet
MindManager Pro 7 giúp sắp xếp công việc một cách thông minh, sáng tạo
và bớt tốn thời gian hơn bằng cách theo dõi nhóm công việc, tổ chức và
truyền thông tin một cách có hiệu quả.
Với giao diện đẹp mắt và bóng bẩy, truy cập nhanh chóng bằng các phím
chức năng, MindManager Pro 7 giúp cho người dùng giải quyết các vấn đề
phức tạp và cải thiện hơn năng suất. Dễ dàng sử dụng các mẫu sơ đồ, chế độ
xem nhiều sơ đồ, các cảnh báo dự án và công cụ lọc giúp nâng cao các chiến
lược, dự án và kế hoạch hoặc quản lý tiến trình. Phát triển nhanh dự án và tối
đa hóa năng suất công việc, MindManager maps có thể kết nối với nhiều
nguồn dữ liệu, trong đó bao gồm các ứng dụng sản xuất và giải pháp kinh
doanh như Microsoft Office (Excel, Word, PowerPoint). Hỗ trợ xuất ra
nhiều định dạng, từ các định dạng ảnh thông dụng đến PDF, Doc, HTML,
TXT, XML đến định dạng riêng của chương trình (.mmap).
Ưu điểm của MindManager là thể hiện đầy đủ các tính năng, rất mạnh,
giao diện quen thuộc nên chỉ mất chừng chục phút để làm quen, hỗ trợ rất tốt
những phần mềm khác như Microsoft Office, đồng thời MindManager được
sử dụng miễn phí.
Địa chỉ download: />Crack: .

5. Định dạng văn bản…
b. Chèn

1 2 3 4
1. Tạo bookmark, lập bảng, chú thích các thuộc tính và giá trị…
2. Nhắc nhở…
3. Liên kết với Excel…
4. Liên kết với Microsoft Outlook…
c. Định dạng
6

1 2 3 4
1. Các dạng khung của topic…
2. Chọn các dạng biểu đồ…
3. Điều chỉnh khoảng cách giữa các nhánh cấp 1, cấp 2…
4. Định dạng…
d. Review

1 2 3
1. Kiểm tra chính tả…
2. Tạo chú thích, dẫn giải…
3. Gửi file
e. View
7
1 2 3 4 5 6

1. Sơ đồ dạng nhánh…
2. Sơ đồ dạng thu nhỏ hình ảnh…
3. Sơ đồ dạng chi tiết…
4. Sơ đồ dạng phóng to cả màn hình…

 Nhiệm vụ chính của chương trình là tạo ra các đề thi khác nhau từ việc
hoán vị thứ tự các câu hỏi và cả các lựa chọn từ một bộ đề thi gốc.
 Sử dụng cho mọi môn thi trắc nghiệm ở mọi cấp độ học.
 Soạn đề tự nhiên bằng word với format đơn giản.
 Có thể nhập (import) toàn bộ đề thi (nhiều câu hỏi ) một lần vào phần
mềm từ file word sẵn có (hoặc có thể nhập từng câu hỏi từ phần mềm) nên
có thể in đề thi hoán vị chỉ sau một vài chuẩn bị rất đơn giản.
 Quản lý trên database toàn bộ các kỳ thi, các môn thi và đề thi để có
thể truy cứu lại dữ liệu cũ ở bất cứ khi nào.
 Có thể dùng mọi loại font có tiếng Việt (Unicode, VNI, ABC, ), đặc
biệt là có hỗ trợ các đề thi tiếng nước ngoài (Nga, Pháp, Trung, ).
 Bảo toàn định dạng đề gốc với tất cả các format văn bản, hình ảnh,
công thức,…
 Người dùng có thể định nghĩa template, header, footer và chương trình
bố trí đề thi một cách mỹ thuật để các đề thi hoán vị có thể sử dụng ngay
sau khi tạo mà không cần sửa đổi gì thêm.
 In ra tập tin word để có thể sửa chữa (nếu cần thiết).
 Có quản lý câu hỏi nhóm giống đề thi tiếng Anh.
 Có phần tự chọn giống đề thi phân ban & không phân ban.
 Có thể chia đề thi thành nhiều nhóm, có lời dẫn cho từng nhóm & chỉ
hoán vị trong từng nhóm.
 Có thể tạo không giới hạn số lượng đề thi hoán vị.
 Tự động sinh mã đề hoán vị một cách thông minh.
 Export/import đáp án để có thể chấm tự động hoặc chấm thủ công.
9
 Export/import các đề thi gốc, dùng cho mục đích trao đổi đề thi với
nhau giữa cộng đồng người sử dụng.
Kỳ thi Một kỳ thi gồm nhiều đề thi chuẩn & nhiều đề thi
hoán vị. Mỗi
kỳ thi có một mã kỳ thi duy nhất.

thứ tự trình bày đã được sắp xếp lại.
10
Hoán vị câu
chọn lựa
Động tác thay thế thứ tự câu chọn lựa, sao cho thứ tự
các chọn
lựa bị thay đổi so với thứ tự sắp xếp ban
đầu.
Đề thi gốc Đề thi nguyên bản như lúc nhập vào, khi in có in
đáp án kèm
theo.
Đề thi chuẩn Đề thi được dùng làm đề thi chính thức trong một
kỳ thi. Khi
in, đề thi in như format một đề thi phát
hành chính thức.
Đề thi hoán vị Đề thi đã được hoán vị câu hỏi & hoán vị câu chọn
lựa từ đề thi chuẩn. Khi in, đề thi in như format
một đề thi phát hành chính thức.
Khóa Là động tác không cho phép đối tượng (câu hỏi, đề
thi mẫu, đề thi chuẩn, đề thi hoán vị) được phép
thay đổi nội dung hay bị
hủy.
Bỏ khóa
Hủy bỏ động tác
khóa.
Hủy bỏ động tác khóa.
Hủy Là động tác loại bỏ đối tượng đang chọn (kỳ thi,
môn thi, câu
hỏi, đề thi hoán vị) ra khỏi cơ sở dữ
liệu.

.

net .

v n/Up l

oad/Doc u

m ent/ M

cMix .

rar
Để tải bản full dành cho quá trình cài đặt thủ công.
B. Cấu hình máy tối thiểu
12
 CPU: Pentium III 1Ghz (hoặc tương đương).
 RAM: 128MB.
 Disk Space: 50MB cho chương trình và 1GB cho dữ liệu phát sinh.
 Hệ điều hành(OS): Windows XP/Windows Vista/7.
McMIX phiên bản v2011.05 đã kiểm chứng chạy tốt với Windows
XP/Windows
Vista/ Windows 7. Ngoài ra để McMIX hoạt động được thì máy tính
phải có cài NET Framework 2.0.
C. Hướng dẫn cài đặt. NET Framework 2.0 (nếu chưa cài)
(Chạy file dotnetfx20.exe hoặc file dotnet20.exe).
Có thể download. NET Framework 2.0 từ các đường link của Microsoft:
http://www .

m i c

n
Hoặc bản copy tại:
http://www .

ncs .

co m .

v n /

m c

test/downloadcenter/dotn e

t20 .

zip
Hoặc xem trong bộ McMIX full.
D. Cài đặt
McMIX
* Cài đặt tự động
Nếu có file Setup.exe, chạy file Setup.exe để cài đặt McMIX vào một thư
mục bất kỳ.

L ư u ý: Các phiên bản từ v2010.01 về sau không cung cấp file Setup.exe.
* Cài đặt thủ công
Nếu không có file setup.exe, giải nén tập tin McMIX.zip, copy toàn bộ
source vào một thư mục bất kỳ.
Tạo shortcut cho file McMIX.exe.
Để McMix có thể chạy được thì máy tính phải có cài NET Framework 2.0

Click nút

trên giao diện chính hoặc ấn phím Esc hoặc
kích nút .
II.2.3 Hướng dẫn qui trình biên soạn và trộn đề thi trắc nghiệm
Các bước trộn một đề thi: có thể chia làm 6 bước như sau
1. Chuẩn bị đề thi từ Microsoft Word.
14
2. Tạo một kỳ thi mới (hoặc chọn một kỳ thi cũ đã có).
3. Tạo một môn thi mới (hoặc chọn một môn thi cũ đã có).
4. Import (hoặc Copy và Paste) đề thi đã chuẩn bị ở bước 1 vào McMIX.
5. Chuẩn bị & In đề thi gốc, đề thi chuẩn.
6. Trộn & In các đề thi hoán vị.
* Bước 1: chuẩn bị đề thi
Đề thi có thể được nhập trực tiếp vào McMIX thông qua MS Word hoặc
chuẩn bị trước trên MS Word rồi Import vào McMIX.
Một số quy ước về nhập đề thi/câu hỏi:
Phần cụm từ: Kể từ phiên bản v2008.09, khi soạn đề thi không cần
đánh số thứ tự câu hỏi, nhưng nếu có đánh số câu hỏi, phải dùng các cách
biểu diễn sau
đây:
Quy ước Ví dụ
Câu <n>: Câu 1:
Câu <n>) Câu 1)
Câu <n>. Câu 1.
Các ký hiệu câu
(
nếu có) sẽ là các ký hiệu dùng trong thông báo với
người dùng sau khi nhận dạng đề thi.


 Câu đúng cũng có thể được dùng bằng ký hiệu sau:
[<O A=” ký hiệu A,B,C,D hoặc E”>] đặt ở cuối câu hỏi
Ký hiệu này thường dùng trong các câu hỏi không có các câu lựa chọn.
Ví

d

ụ: Chất nào sắp xếp sai vị trí trong dãy hoạt động hóa học sau đây:
[<O A= “D”>]
Câu hỏi gạch chân như ví dụ trên coi như câu hỏi không có phần chọn
lựa, vì các ký tự A, B, C, D là thành phần của câu hỏi không phải phần
chọn lựa vì vậy không dùng ký hiệu A., B., C., D. và cũng không gạch
chân đáp án như thường lệ.
Do phân bố lại các hàng in, câu hỏi gạch chân như trên có thể bị in lệch
các ký hiệu A, B,C,D (không nằm dưới các ký tự gạch chân), một mẹo có
thể sử dụng là copy câu hỏi này thành dạng hình ảnh để đưa vào đề thi.
Ghi

chú:
 Để gạch chân nhanh, chọn (bôi đen) đáp án đúng, gõ Ctrl+U
 Có thể sử dụng các qui định sau đây về đáp án:
 Ưu tiên 1: Gạch chân như qui ước ở trên.
16
 Ưu tiên 2: Format màu xanh dương RGB (0,0,255) hoặc màu đỏ
RGB (255,0,0).
 Ưu tiên 3: Nhập trực tiếp vào combo box trong chế độ nhập/sửa
câu hỏi.
 Ưu tiên 4: Đáp án A.
Vì vậy khi soạn thảo câu hỏi, có thể đưa đáp án lên câu A để không
phải qui định đáp án cho câu hỏi (dùng ưu tiên 4).

mềm dùng kèm khi soạn thảo (Equation, Mathtype…), McMIX không bảo
17
đảm
mọ
i
câu
hỏi đều có thể nhận dạng tốt, trong trường hợp bị báo lỗi
nhận dạng câu hỏi, hãy đọc thêm các hướng dẫn ở Mục “Chuẩn bị câu hỏi
cho đề thi” để
giả
i
quyế
t vấn đề hoặc thay thế một phần hoặc toàn câu hỏi
bằng một text
bình

thường
để chương trình có thể nhận dạng tạm thời. Xin
vui lòng gởi câu
hỏ
i
(dạng
Microsoft Word) không nhận dạng được về địa
chỉ McT E

S T

-

L i

Tại giao diện chính của McMIX, Click nút
ở bên dưới ngăn phải.
Nhập mã môn và tên môn thi, số câu cho mỗi đề, sau đó click lưu
Giao diện thêm/Sửa đề thi chuẩn Nếu làm việc với môn thi cũ đã tạo rồi, chỉ cần click vào môn thi bên ngăn
phải.
*
Bước 4: Import (hoặc copy và paste) đề thi đã chuẩn bị vào McMIX
Tại cửa sổ giao diện chính của McMIX, click nút

.
Chương trình sẽ hiển thị giao diện đề thi chuẩn.
Ghi chú:

 Trong trường hợp cần cố định (không cho phép hoán vị) một
hoặc vài lựa chọn của một câu hỏi nào đó, thì bỏ dấu check tại lựa chọn đó.
Ví dụ:
Câu 6 chỉ cho phép hoán vị các lựa chọn A. và B.
19
Giao diện quản lý câu
hỏ
i
 Trong trường hợp không muốn hoán vị các lựa chọn cho toàn bộ câu hỏi
thi trong đề thi, người sử dụng không cần bỏ dấu check như đã nói ở trên
trong phần ghi chú phía trên, mà hãy chọn nhiệm ý:

 Trong trường hợp cần cố định (không cho phép hoán vị) một hoặc vài
lựa chọn của một câu hỏi nào đó, thì bỏ dấu check tại lựa chọn đó.
Ví dụ:
Câu 6 chỉ cho phép hoán vị các lựa chọn A. và B.
21
Giao diện quản lý câu
hỏ
i
 Trong trường hợp không muốn hoán vị các lựa chọn cho toàn bộ câu
hỏi thi trong đề thi, người sử dụng không cần bỏ dấu check như đã
nói ở trên trong phần ghi chú phía trên, mà hãy chọn nhiệm ý:
Trong cửa sổ Đề Hoán
V
ị
ở
phần sau.
 Muốn xem câu hỏi, click vào câu hỏi trong cửa sổ “Đề thi
chuẩn”.Nội dung câu hỏi sẽ hiện ở ngăn bên phải. Để xem
nhanh nội dung câu hỏi, click chuột lên câu hỏi, hoặc rê chuột
đến mã câu hỏi (xem dạng tooltip, ở bất cứ nơi nào trong chương
trình khi rê chuột đến mã câu hỏi)
Muốn sửa thì click vào nút rồi tiến hành chỉnh sửa (giao
diện sửa câu hỏi tương tự như nhập câu hỏi), sửa xong thì lưu lại rồi thoát
ra.
Muốn đổi vị trí câu hỏi, chỉ cần drag và drop câu hỏi đến vị t
r
í
mong muốn.
Muốn tạo nhóm cho đề thi, click vào nút và nhập
số

Ví dụ đây là thông báo :23

Cửa sổ In đề thi gốc của McMIX trên máy tính cài Microsoft Word
2010
L ư u ý:
 Đây là file word, người sử dụng tùy ý sửa đổi theo ý muốn.
 Người sử dụng có thể lưu lại đề thi này với tên khác. Tuy nhiên khi
dùng chức năng “Xem file đề thi …”, thì McMIX sẽ chỉ mở file chính thức
này.
 Xem file đề thi chuẩn: Right click ở ngăn bên trái “của cửa sổ đề thi
chuẩn” và chọn

.
- In đề
chuẩn
Tại cửa sổ “Đề thi chuẩn”, click nút

. Đề thi chuẩn in đúng
thứ tự do người sử dụng xếp đặt, không in đáp án và in giống như format
của một đề thi thực sự.
Tên file đề thi chuẩn này sẽ là (McMIX lưu tự động).
<McMIX>\Data\<KYTHI>\<KYTHI>_<MONTHI>_DETHICHUAN.DOC
Trong đó:
<McMIX> là tên đường dẫn cài đặt McMIX.
<KYTHI> là mã kỳ thi.
<MONTHI> là mã môn thi.
Ví dụ đây là thông báo: