Đề tài: Á

p dụng thảo luận nhóm trong giảng d

ạ

y môn GDCD

lớp 9
I. PHẦN CHUNG
1. Lý do chọn đề tài
1.1. C¬ së ph¸p chÕ
Năm học 2006 – 2007 Bộ giáo dục và đào tạo đã hoàn
thành việc triển khai đồng bộ trên toàn quốc việc thay sách giáo
khoa mới lớp 9. Việc thay sách giáo khoa mới đồng thời với
việc đổi mới phương pháp dạy học. Chính vì vậy đối với mỗi
giáo viên đang trực tiếp giảng dạy các môn học của bậc học
THCS cần phải có một sự nỗ lực lớn để nghiên cứu, tìm hiểu nội
dung sách giáo khoa mới, nắm vững phương pháp dạy học để từ
đó tìm ra những biện pháp dạy học có hiệu quả, nâng cao chất
lượng dạy và học
Trong nghiệp vụ của người thầy giáo có hai vấn đề quan
trọng: thực tiễn tiềm năng và thực tiễn nghiệp vụ. Ở đây, thực
tiễn tiềm năng – đó là những kiến thức lý thuyết mà họ đã được
học rất cơ bản, thực tiễn nghiệp vụ - thầy giáo phải biết cách
truyền thụ kiến thức cho học sinh, phù hợp với trình độ nhận
thức của học sinh. Trong đó, thực tiễn nghiệp vụ là điều quyết
định trong nghiệp vụ của người thầy giáo, nó đánh giá chất
lượng giảng dạy của thầy giáo. Hai thực tiễn nêu trên vừa mâu
thuẫn với nhau, vừa thống nhất với nhau. Thầy giáo không thể
mang hết những kiến thức cao xa, trừu tượng dạy cho học sinh,

môn Giáo dục công dân trong nhà trường là hết sức cần thiết.
Một vấn đề đặt ra là : làm thế nào để học sinh có một nhận thức
tốt về đạo đức, lối sống, pháp luật giúp các em có thể tự tin
bước ra ngoài xã hội, là một trong những vấn đề đòi hỏi mỗi
giáo viên đang trực tiếp giảng dạy môn Giáo dục công dân cần
phải thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu và tìm ra những biện
pháp dạy học có hiệu quả, nâng cao chất lượng dạy và học giúp
cho mỗi học sinh khi được học môn Giáo dục công dân đều có
sự nhận thức đúng đắn về xã hội, nắm vững pháp luật của Nhà
nước. Khi các em bước chân ra xã hội phải là những công dân
chân chính. Biết thực hiện đúng quyền lợi, nghĩa vụ của mình.
Trong việc giảng dạy bộ môn Giáo dục công dân có rất nhiều
phương pháp được áp dụng, một trong những phương pháp đang
được vận dụng khá phổ biến là phương pháp thảo luận nhóm.
Đây là phương pháp mà học sinh được tham gia một cách chủ
động vào quá trình học tập. Học sinh có thể chia sẻ kinh
nghiệm, ý kiến hay để giải quyết một vấn đề, một tình huống
đạo đức, pháp luật nào đó, Vấn đề đặt ra là : Để thực hiện
được phương pháp hoạt động nhóm, giáo viên chúng ta cần phải
làm như thế nào ? Việc vận dụng phương pháp dạy học này ở
trường sở tại cần phải làm những gì ? làm thế nào để có thể giúp
học sinh tham gia hoạt động nhóm một cách tích cực, sáng tạo
và chủ động, phát huy được vai trò trung tâm của mình ? Đó là
một trong những vấn đề mà tôi hết sức quan tâm.
1.3. Cơ sở thực tiễn :
Trường THCS Phan Chu Trinh là một trong những nhà trường
có một đội ngũ giáo viên đông đảo, nhiều năm liền có những
thành tích cao trong công tác dạy và học. Tuy nhiên, đại đa số
học sinh của trường đều là con em nông thôn, nên điều kiện đi
lại, học tập rất khó khăn. Chính vì vậy, việc tìm hiểu, giúp đỡ

1) Phương pháp nghiên cứu lý luận
2) Phương pháp khảo sát thực tiễn
3) Phương pháp phân tích
4) Phương pháp tổng hợp
5) Phương pháp khái quát hóa
6) Phương pháp quan sát
7) Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
6. Thời gian nghiên cứu :
Từ ngày 5/9/2007 đến 30/12/2007
7. Tài liệu tham khảo :
Để thực hiện đề tài này tôi dựa trên cơ sở những kiến thức đã
được học tại Trường Chính trị, những kinh nghiệm giảng dạy
thực tế, các tài liệu về phương pháp giảng dạy, các tài liệu bồi
dưỡng thường xuyên, các tài liệu thay sách giáo khoa mới và
các loại sách giáo khoa, sách giáo viên môn Giáo dục công dân
bậc THCS.
II. NỘI DUNG ĐỀ TÀI
3
Đề tài: Á

p dụng thảo luận nhóm trong giảng d

ạ

y môn GDCD

lớp 9
1. Nội dung thực hiện
1.1. Thời gian và các bước tiến hành
Ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng môn

1.3. Phương pháp học tập tích cực
a) Khái niệm phương pháp tích cực
Phương pháp tích cực là phương pháp giáo dục/dạy học theo
hướng phát huy tính tích cực, chủ động của người học.
Phương pháp dạy học tích cực là cách dạy hướng tới việc
học tập chủ động, chống lại thói quen học tập bị động.
b) Những dấu hiệu đặc trưng của các phương pháp tích cực
Những dấu hiệu đặc trưng của phương pháp tích cực biểu
hiện ở 4 đặc trưng cơ bản là :
4
Đề tài: Á

p dụng thảo luận nhóm trong giảng d

ạ

y môn GDCD

lớp 9
- Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của học sinh
- Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học
- Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác
- Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò
1.4. Một số quan điểm chung về Phương pháp dạy học môn Giáo
dục công dân
- Phương pháp dạy học môn Giáo dục công dân phải phát huy
được tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh
trong quá trình dạy học. Học sinh cần phải tích cực hoạt động
để tự phát hiện và chiếm lĩnh các tri thức, kỹ năng mới, hình
thành thái độ tích cực dưới sự hướng dẫn, giúp đỡ của giáo viên


p dụng thảo luận nhóm trong giảng d

ạ

y môn GDCD

lớp 9
phần của tiết học, các nhóm được giao cùng một nhiệm vụ hoặc
được giao những nhiệm vụ khác nhau
Nhóm tự bầu ra nhóm trưởng nếu thấy cần. Các thành viên
trong nhóm có thể luân phiên nhau làm nhóm trưởng. Nhóm
trưởng phân công cho mỗi nhóm viên thực hiện một phần công
việc. Trong nhóm nhỏ mỗi thành viên đều được hoạt động tích
cực, không thể ỷ nại vào một vài người năng động và nổi trội
hơn. Các thành viên trong nhóm giúp nhau tìm hiểu vấn đề trong
không khí thi đua với các nhóm khác. kết quả làm việc của mỗi
nhóm sẽ đóng góp vào kết quả chung của cả lớp. Để trình bày
kết quả làm việc của nhóm trước toàn lớp, nhóm có thể cử ra
một đại diện hoặc có thể phân công mỗi nhóm viên trình bày
một phần nếu nhiệm vụ được giao là khá phức tạp
b) Cấu tạo của một hoạt động theo nhóm
Cấu tạo của một hoạt động theo nhóm (trong một phần của tiết
học, hoặc một tiết, một buổi) được cấu tạo như sau :
* Làm việc chung cả lớp :
- Nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức
- Tổ chức các nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm
- Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm
* Làm việc theo nhóm:
- Phân công trong nhóm. Từng cá nhân làm việc độc lập

Lớp SLHS
Giỏi Khá TB Yếu
SL % SL % SL % SL %
9A
1
35 1 2.9 21 60 13 37.1 0 0
9A
2
33 0 0 11 33.3 19 57.6 3 6.1
TS 68 1 1.5 32 47 32 47 3 4.5
3. Bài học kinh nghiệm và giải pháp thực hiện
Trên cơ sở các lý luận cơ bản, kết quả khảo sát thực tế của 3 lớp
7. tôi đã rút ra được những kinh nghiệm sau đây:
- Khi sử dụng phương pháp thảo luận nhóm việc đầu tiên
chúng ta cần phải làm là cần phải biết chọn nội dung, đặc biệt là
các câu hỏi thảo luận phải sát với nội dung bài học và nhất là
phải phù hợp với trình độ của học sinh. Bởi vì, nếu những câu
hỏi thảo luận quá khó sẽ dẫn đến tình trạng căng thẳng, lo âu
cho học sinh và dẫn các em đến sự bế tắc trong giải pháp thực
hiện. Ngược lại, những câu hỏi thảo luận quá dễ sẽ dẫn đến sự
nhàm chán, có thể dẫn đến tình trạng buổi thảo luận trở thành
những buổi tán gẫu, mất trật tự
- Việc chia các nhóm phải hết sức linh hoạt, luôn thay đổi để
tạo điều kiện cho mỗi học sinh được giao lưu với tất cả các học
sinh trong lớp học mà không phải chỉ một nhóm người cố định.
Để làm được điều này giáo viên cần phải có kế hoạch, có
phương án tối ưu nhất, nếu không sẽ dẫn đến tình trạng khi chia
nhóm sẽ rất lộn xộn khi phân công công việc cho các nhóm,
thậm chí việc chia nhóm có thể chiếm mất nhiều thời gian trong
tiết học. Chúng ta có thể chia nhóm theo một số phương án cụ

đó sẽ giúp cho các em tự tin hơn về những kiến thức mình vừa
tìm ra.
* Chia nhóm ngẫu nhiên : Theo cách này, chúng ta sẽ chia
ngẫu nhiên theo vị trí đang ngồi sẵn ở trong lớp. Thực hiện theo
cách này chúng ta sẽ đỡ mất rất nhiều thời gian cho việc chia
nhóm. Tuy nhiên làm theo cách này sẽ dẫn đến tình trạng không
đồng đều giữa các nhóm, tức là có nhóm nhiều học sinh khá giỏi
tham gia đương nhiên là sẽ thực hiện tốt hơn phần việc của
mình, còn những nhóm học trung bình, yếu sẽ gặp không ít khó
khăn trong việc thực hiện nhiệm vụ của nhóm, điều đó sẽ dẫn
đến sự nhàm chán trong các nhóm có học sinh khá, giỏi. Còn các
nhóm có nhiều học sinh trung bình, yếu thì bế tắc. Để khắc phục
tình trạng này, giáo viên cần phải xuống từng nhóm để có thể
đặt ra cho các em những gợi mở giúp những nhóm có nhiều học
sinh yếu kém, đồng thời cần phải có những gợi mở tích cực để
các nhóm có nhiều học sinh khá, giỏi có những phát kiến sáng
tạo hơn trong việc thực hiện những nhiệm vụ mà giáo viên giao
cho.
* Chia theo nhóm trình độ : Theo cách này, chúng ta phân lớp
ra thành những nhóm có trình độ khác nhau và mức độ yêu cầu
của các nhóm là khác nhau. Tức là chúng ta sẽ chia lớp thành 2
loại nhóm:
+ Các nhóm khá, giỏi
+ Các nhóm trung bình, yếu
Và với mỗi loại nhóm này chúng ta có những yêu cầu khác
nhau, nhóm khá giỏi yêu cầu cao hơn. Tuy nhiên thực hiện theo
cách này sẽ làm cho những học sinh bị xếp vào nhóm trung
bình, yếu sẽ tự ti vì trình độ của mình. Chính vì vậy mà khi thực
hiện theo cách này giáo viên cần phải hết sức khôn khéo trong
việc sắp xếp các nhóm, để làm sao các em cảm thấy điều đó là

học sinh các nhóm luân phiên nhau làm nhóm trưởng và thư ký,
để học sinh thấy rõ được trách nhiệm của mình
4. Kết luận
Phương pháp thảo luận nhóm là một phương pháp dạy học mới
, Tuy nhiên để thực hiện tốt được phương pháp này tại
Trường chúng ta là một vấn đề còn hết sức nan giải, đòi hỏi mỗi
giáo viên chúng ta cần phải có một sự nỗ lực hơn nữa trong việc
đầu tư công sức vào tìm hiểu, sáng tạo trong việc áp dụng đại
trà cho mọi đối tượng học sinh và tất cả các lớp học. Trong
khuôn khổ một đề tài mà thời gian thực hiện không nhiều nên
còn nhiều vấn đề tôi không thể đề cập hết ở đây, và đó cũng chỉ
là những kinh nghiệm còn ít ỏi của bản thân tôi trong quá trình
công tác tại Trường THCS Phan Chu Trinh nên còn nhiều vấn đề
trong đó có thể bản thân tôi chưa nhận thức được. Tuy nhiên,
với điều kiện của chúng ta hiện nay có thể áp dụng khá tốt
phương pháp này để phát huy tốt hơn tính tích cực, chủ động,
sáng tạo trong học tập của học sinh.
Do trình độ còn hạn chế và thời gian thực hiện không nhiều,
phạm vi ứng dụng của đề tài còn hết sức khiêm tốn. Nội dung đề
tài của tôi cũng chỉ là đề cập đến một số vấn đề về phương pháp
thảo luận nhóm, nên không thể tránh được những thiếu sót, rất
9
Đề tài: Á

p dụng thảo luận nhóm trong giảng d

ạ

y môn GDCD