bộ giáo dục và đào tạo bộ y tế
trờng đại học y hà nội
VIN O TO RNG HM MT

TRN TH TR GIANG
NHậN XéT Thực trạng điều trị sơ cứu bệnh nhân
chấn thơng hàm mặt ở tuyến dới qua khảo sát
tại bệnh viện Răng hàm mặt Trung ơng
KHóA LUậN TốT NGHIệP BáC Sỹ Y KHOA
(kHóA 2006-2012)
hà nội 2012
1
bộ giáo dục và đào tạo bộ y tế
trờng đại học y hà nội
VIN O TO RNG HM MT

TRN TH TR GIANG
NHậN XéT Thực trạng điều trị sơ cứu bệnh nhân
chấn thơng hàm mặt ở tuyến dới qua khảo sát
tại bệnh viện Răng hàm mặt Trung ơng
Chuyên ngành: Răng hàm mặt
Mã số:
KHóA LUậN TốT NGHIệP BáC Sỹ Y KHOA
(kHóA 2006-2012)

Ngời hớng dẫn khoa khọc:
BS.CKII. Trần Minh Thịnh
hà nội - 2012
2
Tr c tiên, tôi xin b y t lòng bi t n chân th nh v sâu s c n th y Tr nướ à ỏ ế ơ à à ắ đế ầ ầ
Minh Th nh ng i ã t n tình h ng d n, giúp tôi ho n th nh khóa lu n t tị – ườ đ ậ ướ ẫ đỡ à à ậ ố

n c ta hi n n y, cùng v i vi c i s ng kinh t xã h i c c i thi n l tỞ ướ ệ à ớ ệ đờ ố ế ộ đượ ả ệ à ỷ
l các lo i tai n n lao ng trong s n xu t công nghi p, tai n n sinh ho t, thệ ạ ạ độ ả ấ ệ ạ ạ ể
thao c ng t ng nhanh; c bi t l tai n n giao thông. Trong ó, theo c tính taiũ ă đặ ệ à ạ đ ướ
n n xe máy chi m 70% trong các nhóm nguyên nhân [2]. Do ó, tình tr ngạ ế đ ạ
ch n th ng h m m t c ng có chi u h ng gia t ng c v s l ng v ph cấ ươ à ặ ũ ề ướ ă ả ề ố ượ à độ ứ
t p trong nh ng n m g n ây. Tr c ây, trong chi n tranh, v t th ng h m m tạ ữ ă ầ đ ướ đ ế ế ươ à ặ
chi m 7 – 10% t ng s v t th ng[2], thì g n ây, t l tai n n giao thông giaế ổ ố ế ươ ầ đ ỷ ệ ạ
t ng cùng v i t l t ng c a các ch n th ng vùng h m m t. Theo Tr n V nă ớ ỷ ệ ă ủ ấ ươ à ặ ầ ă
Tr ng – Tr ng M nh D ng th ng kê trong 11 n m (1988 – 1999) t i Vi nườ ươ ạ ũ ố ă ạ ệ
R ng H m M t – H N i có 2149 tr ng h p ch n th ng h m m t[15] . Theoă à ặ à ộ ườ ợ ấ ươ à ặ
Lâm Ng c n th ng kê trong 17 n m ( 1975 – 1993) Vi n R ng H m M tọ Ấ ố ă ở ệ ă à ặ
Th nh ph H Chí Minh có 2348 tr ng h p ch n th ng h m m t[1].à ố ồ ườ ợ ấ ươ à ặ
M t trong các b c i u tr b nh nhân ch n th ng quan tr ng v c n thi tộ ướ đề ị ệ ấ ươ ọ à ầ ế
nh t chính l nh ng s – c p c u ban u. c bi t l kho ng th i gian m tấ à ữ ơ ấ ứ đầ Đặ ệ à ả ờ ộ
gi u sau khi x y ra tai n n. Vi c s – c p c u ban u sau ch n th ngờ đầ ả ạ ệ ơ ấ ứ đầ ấ ươ
không ch giúp ng i b nh duy trì các ch c n ng s ng ( tu n ho n, hôỉ ườ ệ ứ ă ố ầ à
h p.v v ) m còn l nh ng bi n pháp giúp b nh nhân tránh nh ng y u t l mấ à à ữ ệ ệ ữ ế ố à
tr m tr ng thêm th ng t n c a mình. N u c s – c p c u k p th i, úng kầ ọ ươ ổ ủ ế đượ ơ ấ ứ ị ờ đ ĩ
thu t, i u ó s giúp h n ch nh ng nguy c nh h ng t i tính m ng nh :ậ đề đ ẽ ạ ế ữ ơ ả ưở ớ ạ ư
ng t th , tình tr ng shock, choáng, ch y máu, nh ng bi n ch ng nhi m trùng,ạ ở ạ ả ữ ế ứ ễ
ngo i ra còn nh h ng v ch c n ng, th m m sau i u tr , th i gian i u tr ,à ả ưở ề ứ ă ầ ỹ đề ị ờ đề ị
v tránh nh ng t n kém v m t kinh t .v.v B i v y vi c ánh giá nh ng i uà ữ ố ề ặ ế ở ậ ệ đ ữ đề
tr s – c p c u c a các trung tâm y t t tuy n d i l r t quan tr ng, vì âyị ơ ấ ứ ủ ế ừ ế ướ à ấ ọ đ
l n i c ti p xúc u tiên v i nh ng b nh nhân ch n th ng, nh h ng l nà ơ đượ ế đầ ớ ữ ệ ấ ươ ả ưở ớ
n k t qu i u tr cho ng i b nh. đế ế ảđề ị ườ ệ
Vì v y chúng tôi th c hi n t i v :ậ ự ệ đề à ề Nh n xét th c tr ng i u tr s“ ậ ự ạ đề ị ơ
c u b nh nhân ch n th ng h m m t tuy n d i qua kh o sát t i b nhứ ệ ấ ươ à ặ ở ế ướ ả ạ ệ
vi n R ng h m m t Trung ngệ ă à ặ ươ ” t tháng 2/2012 n tháng 4/2012. V iừ đế ớ
m c tiêu nghiên c u:ụ ứ
1. Phân lo i t n th ng c a b nh nhân ch n th ng h m m t.ạ ổ ươ ủ ệ ấ ươ à ặ

1.1.1. X ng h m trênươ à
X ng h m trên g m hai x ng i x ng nhau, l x ng chính t ng gi aươ à ồ ươ đố ứ à ươ ở ầ ữ
m t. L m t trong nh ng x ng quan tr ng ti p kh p v i các x ng khác t oặ à ộ ữ ươ ọ ế ớ ớ ươ để ạ
nên các c u trúc gi i ph u nh m t, h c m i, xoang h m, vòm mi ng, n n s ,ấ ả ẫ ưổ ắ ố ũ à ệ ề ọ
h chân b m kh u cái, h d i thái d ng, khe d i m t v khe chân b mố ướ ẩ ố ướ ươ ướ ổ ắ à ướ
h m. Vì v y khi có ch n th ng x ng h m trên th ng liên quan v i ch nà ậ ấ ươ ươ à ườ ớ ấ
th ng s não, m t, tai m i h ng,ươ ọ ắ ũ ọ
Hình th m i x ng h m trên l hình tr vuông, có m t thân, b n m m:ể ỗ ươ à à ụ ộ ố ỏ
m m gò má, m m trán, m m kh u cái, m m huy t r ng [3].ỏ ỏ ỏ ẩ ỏ ệ ổ ă
ây l m t x ng c nh v l x ng x p do ó khi b gãy x ng thìĐ à ộ ươ ố đị à à ươ ố đ ị ươ
th ng gây ch y máu nhi u, nên c n x trí c p c u nhanh chóng. ườ ả ề ầ ử ấ ứ
Hình 1.1: nh s - m t (nhìn th ng) [19]Ả ọ ặ ẳ
1- X ng tránươ 13-Thân x ng h m d iươ à ướ 25- Khe m t trênổ ắ
2- ng kh p trán m iĐườ ớ ũ 14- L c mỗ ằ 26- Khe m t d iổ ắ ướ
3- ng khóp trán – h m trênĐườ ầ 15 - Gai m i tr cũ ướ 27- M t m t c a x ng tránặ ổ ắ ủ ươ
4- L trên m tỗ ổ ắ 16 - X ng h m trênươ à 28 -Cánh l n x ng b mớ ươ ướ
5- ng kh p b m – nhĐườ ớ ướ đỉ 17 - M m huy t r ng x ng h m trênỏ ệ ă ươ à 29 - X ng nhươ đỉ
6- Cánh l n x ng b mớ ươ ướ 18 - X ng lá míaươ 30 - ng kh p v nhĐườ ớ à
7- X ng lươ ệ 19- B d i m tờ ướ ổ ắ 31 - B trên m tờ ổ ắ
8- ng kh p b m – gò máĐườ ớ ướ 20- ng kh p gò má h m trênĐườ ớ à 32- ng kh p b m - trán Đườ ớ ướ
6
9- ng kh p m i – h m trênĐườ ớ ũ à 21- Khe d i m tướ ổ ắ 33- ng kh p trán lĐườ ớ ệ
10- L d i m tỗ ướ ổ ắ 22- X ng gò máươ 34 - M m x ng h m trênỏ ươ à
11- Các x ng xo n gi a, d iươ ă ữ ướ 23- Cánh l n x ng b mớ ươ ướ 35 - X ng m iươ ũ
12- Ng nh x ng h m d ià ươ à ướ 24 - Cánh nh x ng b mỏ ươ ướ 36 - ng kh p gian m iĐườ ớ ũ
1.1.2. X ng h m d iươ à ướ
L m t x ng l , g m thân x ng n m ngang, l i v phía tr c có hai m tà ộ ươ ẻ ồ ươ ằ ồ ề ướ ặ
v hai b ; hai bên l hai ng nh h m ch y lên trên v ra sau; v l bám t n c aà ờ à à à ạ à à à ậ ủ
h c nhai. B i v y khi có ch n th ng gãy x ng h m d i s gây di l chệ ơ ở ậ ấ ươ ươ à ướ ẽ ệ
nhi u do s co kéo c a các c .ề ự ủ ơ

v ng m ch thái d ng nông c p máu cho các vùng nông h m m t; ngà độ ạ ươ ấ ở à ặ độ
m ch h m trong c p máu cho các vùng sâu c a h m m t.ạ à ấ ủ à ặ
- ng m ch m t: ng m ch n y tách ra t m t tr c c a ng m ch c nhĐộ ạ ặ độ ạ à ừ ặ ướ ủ độ ạ ả
ngo i, trong tam giác c nh, ngay trên s ng l n c a x ng móng. m t trongà ả ừ ớ ủ ươ Ở ặ
x ng h m dươ à i, ng m ch n y còn ch y cong lên trên, s th nh m t rãnh ướ độ ạ à ạ ẽ à ộ ở
b sau tuy n d i h m v c chân b m trong. T i b d i x ng h m d i,ờ ế ướ à à ơ ướ ớ ờ ướ ươ à ướ
ng m ch ch y vòng lên quanh b n y ngay phía tr c b tr c c c n t iđộ ạ ạ ờ à ướ ờ ướ ơ ắ để ớ
m t. m t, ng m ch m t ch y ra tr c, lên trên, b t chéo x ng h m d iặ Ở ặ độ ạ ặ ạ ướ ắ ươ à ướ
v c mút r i i ngang qua khe c a tr x c g n góc mi ng. Ti p ó nó ià ơ ồ đ ủ ụ ơ ơ ở ầ ệ ế đ đ
lên d c phía bên m i t i góc trong m t v t n h t mép mí m t trong, ọ ũ ớ ắ à ậ ế ở ắ ở
ây ng m ch cho các nhánh t i túi l , v ti p n i v i ng m ch l ng m i,đ độ ạ ớ ệ à ế ố ớ độ ạ ư ũ
nhánh c a ng m ch m t.ủ độ ạ ắ
Trên ng i t i vùng m t, ng m ch m t cho các nhánh bên: ngđườ đ ạ ặ độ ạ ặ độ
m ch môi d i, ng m ch môi trên, ng m ch m i ngo i.ạ ướ độ ạ độ ạ ũ à
- ng m ch thái d ng nông: b t u t trong tuy n mang tai, phía sau l iĐộ ạ ươ ắ đầ ừ ế ồ
c u x ng h m d i, ch y lên b t chéo cung ti p, t i trên m m gò má c aầ ươ à ướ ạ ắ ế ớ ỏ ủ
x nươ g thái d ng kho ng 5 cm thì chia hai nhánh t n tr c v sau. Trên ng iươ ả ậ ướ à đườ đ
ng m ch thái d ng nông n m d i s che ph c a c tai tr c. Khi n m trongđộ ạ ươ ằ ướ ự ủ ủ ơ ướ ằ
tuy n mang tai, ng m ch b các nhánh thái d ng v nhánh gò má c a th n kinhế độ ạ ị ươ à ủ ầ
8
m t b t chéo. ng m ch i kèm v i t nh m ch thái d ng nông v th n kinh tai tháiặ ắ Độ ạ đ ớ ĩ ạ ươ à ầ
d ng; t nh m ch v th n kinh n m ngay phía sau ng m chươ ĩ ạ à ầ ằ độ ạ .
ng m ch thái d ng nông cho hai nhánh c p máu cho m t: ng m chĐộ ạ ươ ấ ặ độ ạ
ngang m t, ng m ch gò má - m t.ặ độ ạ ổ ắ
- ng m ch h m trên hay ng m ch h m trong: ây l nhánh t n l nĐộ ạ à độ ạ à đ à ậ ớ
nh t c a ng m ch c nh ngo i, tách ra t ng m ch c nh ngo i sau c l iấ ủ độ ạ ả à ừ độ ạ ả à ở ổ ồ
c u x ng h m d i, trong tuy n mang tai. ng m ch i ra tr c phía trongầ ươ à ướ ế Độ ạ đ ướ ở
c l i c u x ng h m d i, trên m t nông ho c m t sâu c a u d i c chânổ ồ ầ ươ à ướ ặ ặ ặ ủ đầ ướ ơ
b m ngo i. Nó th ng i gi a hai u c chân b m ngo i t i h chânướ à ườ đ ữ đầ ơ ướ à để ớ ố
b m – kh u cái.ướ ẩ

10
Hình 1.4: Th nh ngo i c a m i [16]à à ủ ũ
H c m i có c u trúc ôi, c phân cách b i vách ng n m i. H c m iố ũ ấ đ đượ ở ă ũ ố ũ
g m b n th nh: th nh trong, th nh d i, th nh trên, th nh ngo i.ồ ố à à à ướ à à à
Th nh trên c t o b i ph n trên l m nh s ng, ph n sau l thân x ngà đượ ạ ở ầ à ả à ầ à ươ
b m, cánh x ng lá mía, m m b m x ng kh u cái, v ph n tr c l x ngướ ươ ỏ ướ ươ ẩ à ầ ướ à ươ
trán v x ng m i. Trong tr ng h p gãy ph c h p m i s ng, Lefort II, III cóà ươ ũ ườ ợ ứ ợ ũ à
th gây t n th ng th nh trên c a m i.ể ổ ươ à ủ ũ
Th nh d i g m ph n x ng v ph n m m: phía tr c l m m kh u cáià ướ ồ ầ ươ à ầ ề ướ à ỏ ẩ
x ng h m trên, phía sau l m nh ngang x ng kh u cái ; ph n m m l các cươ à à ả ươ ẩ ầ ề à ơ
t o th nh m n h u.ạ à à ầ
Cùng h niêm m c v i l ng mao m ch d y c nên ch y máu m i r t dệ ạ ớ ượ ạ à đặ ả ũ ấ ễ
x y ra khi có ch n th ng h m m t.ả ấ ươ à ặ
1.2. Phân lo i các t n th ng c p c u vùng h m m t:ạ ổ ươ – ấ ứ à ặ
1.2.1. C p c u vùng h m m tấ ứ à ặ
Ch n th ng vùng h m m t c ng g p nh ng nguy c nh ch n th ngấ ươ à ặ ũ ặ ữ ơ ư ấ ươ
ngo i khoa nói chung v trong ó vi c tr c nh t c n l m trong s c u l c nạ à đ ệ ướ ấ ầ à ơ ứ à ầ
m b o ch c n ng s ng cho b nh nhân th t theo quy trình [13].đả ả ứ ă ố ệ ứ ự
- A (Airway control): Ki m soát ng th l thao tác quan tr ng u tiên c nể đườ ở à ọ đầ ầ
th c hi n, b nh nhân khó th có hai c ch : bít t c, chèn ép ng th .ự ệ ệ ở ơ ế ắ đườ ở
+ Bít t c ng th do các nguyên nhânắ đườ ở
• D v t ng th g m v t th ng thông h c mi ng, nh ng m nh r ng,ị ậ đườ ở ồ ế ươ ố ệ ữ ả ă
m nh t ch c, d v t bên ngo i r i v o h c mi ng, ho c r ng gi v v ả ổ ứ ị ậ à ơ à ố ệ ặ ă ả
• Do ch y máu t o nh ng c c máu ông t v t th ng ph n m m ho cả ạ ữ ụ đ ừ ế ươ ầ ề ặ
b i gãy x ng h m, m i s ng, gò má.ở ươ à ũ à
11
• Do ng m rãiứđọ đờ
+ Chèn ép ng th dođườ ở
• T t l i ra sau g m v t th ng s n mi ng, gãy góc h m hai bên, v tụ ưỡ ồ ế ươ à ệ à ế
th ng m t ph c h p c m móngươ ấ ứ ợ ằ

+ au sau ch n th ng nhi u m c , có th gây choáng v ng t th m chíĐ ấ ươ ề ứ độ ể à ấ ậ
shock. gi m au c n s c u k p th i b ng cách b t ng b nh nhân v dùngĐể ả đ ầ ơ ứ ị ờ ằ ấ độ ệ à
thu c gi m au.ố ả đ
+ Ch n th ng s não: phát hi n nh ng d u hi u ch n th ng s não nhấ ươ ọ ệ ữ ấ ệ ấ ươ ọ ư
t n th ng vùng u, tri giác, ch m theo thang i m ổ ươ đầ ấ để Glasgow [4][11].
áp ng b ng m tĐ ứ ằ ắ (4 i m)để
4 i m: M m t t nhiênđể ở ắ ự
3 i m: M m t khi ra l nhđể ở ắ ệ
2 i m: M m t khi b l m auđể ở ắ ị à đ
1 i m: Không m m tđể ở ắ
áp ng b ng l i nói (5 i m)Đ ứ ằ ờ để
5 i m: Tr l i chính xác, nhanh( b nh nhân tr l i úng nh ng n i dungđể ả ờ ệ ả ờ đ ữ ộ
n gi n, quen thu c nh tên, tu i c a b n thân quê quán )đơ ả ộ ư ổ ủ ả
4 i m: Tr l i ch m, nh m l n ( b nh nhân v n nói chuyên c nh ng tđể ả ờ ậ ầ ẫ ệ ẫ đượ ư ỏ
ra lú l n trong các câu tr l i )ẫ ả ờ
3 i m: Phát ngôn vô ngh ađể ĩ
2 i m: Phát âm khó hi u ( ú , kêu rên )để ể ớ
1 i m: Ho n to n im l ngđể à à ặ
áp ng v n ng (6 i m)Đ ứ ậ độ để
6 i m: Th c hi n yêu c u ( “Tuân l nh”, l m theo nh ng yêu c u nđể ự ệ ầ ệ à ữ ầ đơ
gi n c a ng i khám )ả ủ ườ
5 i m: áp ng v i au ( c ng có m c ích g t b ngu n gây auđể Đ ứ ớ đ ử độ ụ đ ạ ỏ ồ đ
úng v trí b gây au)đ ị ị đ
4 i m: Tránh cái au ( rút tay l i khi b l m au)để đ ạ ị à đ
3 i m: Co c ng các chi khi au ( t th c a ng i b t n th ng v não)để ứ đ ư ế ủ ườ ị ổ ươ ỏ
2 i m: Du i c ng khi au ( co c khi n cho vai xoay trong, cánh tay b úpđể ỗ ứ đ ơ ế ị
s p -t th c a ng ig b t n th ng não)ấ ư ế ủ ươ ị ổ ươ
1 i m: Không áp ng v i auđể đ ứ ớ đ
T ng i m GCS th p nh t l 3 i m ( b nh nhân trong tình tr ng hôn mêổ để ấ ấ à để ệ ạ
sâu ho c t vong), v cao nh t l 15 i m. Tuy nhiên khi nghi ng b nh nhân cóặ ử à ấ à để ờ ệ

kèm d v t.ị ậ
- V t th ng m t t ch cế ươ ấ ổ ứ
L m t t n th ng c bi t có th gây nên thi u h ng t ch c c ph nà ộ ổ ươ đặ ệ ể ế ổ ổ ứ ả ở ầ
m m ho c c x ng, ho c t o nên nh ng v t t ch c l n l t ra kh i các c u trúcề ặ ả ươ ặ ạ ữ ạ ổ ứ ớ ậ ỏ ấ
phía d i. T n th ng n y l k t qu c a m t l c va ch m r t m nh gi a t ch cướ ổ ươ à à ế ả ủ ộ ự ạ ấ ạ ữ ổ ứ
v v t gây t n th ng. T n th ng n y th ng t o nên nh ng v t t ch c m m.à ậ ổ ươ ổ ươ à ườ ạ ữ ạ ổ ứ ề
Nh ng v t n y có c i m l có d y t ng d n t mép v t rách n áy v t,ữ ạ à đặ để à độ à ă ầ ừ ế đế đ ạ
mép v t th ng m ng, v v t chéo so v i m t da.ạ ườ ỏ à ắ ớ ặ
- V t th ng do h a khíế ươ ỏ
L nh ng t n th ng có c i m: ng v o nh , ng ra to, t ch c bà ữ ổ ươ đặ để đườ à ỏ đườ ổ ứ ị
t n th ng kèm theo d v t, c n ph i xác nh trên phim X-Quang.ổ ươ ị ậ ầ ả đị
15
- V t th ng b ng ế ươ ỏ
Lo i t n th ng n y c chia l m ba : ạ ổ ươ à đượ à độ
1 t n th ng th ng bì: da Độ ổ ươ ở ượ đỏ
2 t n th ng trung bì : xu t hi n ph ng n cĐộ ổ ươ ở ấ ệ ỏ ướ
3 t n th ng n h bìĐộ ổ ươ đế ạ
- V t th ng tuy nế ươ ế
T n th ng có th nhu mô ho c ng tuy n gây dò n c b t, c bi t lổ ươ ể ở ặ ố ế ướ ọ đặ ệ à
dò nhi u khi n.ề ă
1.2.3. Ch n th ng x ngấ ươ ươ
G m nh ng t n th ng x ng vùng h m m t v nh ng t n th ng x ngồ ữ ổ ươ ươ à ặ à ữ ổ ươ ươ
ph i h p v i các t n th ng c a các c quan khác:ố ợ ớ ổ ươ ủ ơ
- T n th ng x ng vùng h m m tổ ươ ươ à ặ
+ Gãy x ng h m trênươ à
+ Gãy x ng h m d i ươ à ướ
+ Gãy gò má - cung ti pế
+ Gãy ph c h p ( t hai x ng tr lên )ứ ợ ừ ươ ở
- T n th ng h m m t ph i h p v i nh ng t n th ng khác ổ ươ à ặ ố ợ ớ ữ ổ ươ
+ Ch n th ng s nãoấ ươ ọ

o Th t ng m chắ độ ạ
• Ch y máu t x ngả ừ ươ
o N n ch nh s b x ng gãyắ ỉ ơ ộ ươ
o C nh x ng thông qua ph ng pháp c nh h mốđị ươ ươ ốđị à
• Ch y máu m i , l tai: nhét meche tai, nhét meche m i tr c, m iả ũ ỗ ũ ướ ũ
sau ho c ph i h p c hai.ặ ố ợ ả
o Nhét meche m i tr c c ch nh trong tr ng h p : ch yũ ướ đượ ỉ đị ườ ợ ả
máu v a, n ng m các bi n pháp c m máu tr c ó không có hi u qu ừ ặ à ệ ầ ướ đ ệ ả
 D ng c : ụ ụ
èn clarĐ
N a khu uỉ ỷ
M m iở ũ
è l i, g ng tayĐ ưỡ ă
M t o n b c d i 40-50 cm, r ng 1,5cm; bôi tr n meche b ng pormat tetraộ đ ạ ấ à ộ ơ ằ
ho c vaselin.ặ
 Thu c: thu c co m ch, thu c tê lidocain 6%, d u paraphinố ố ạ ố ầ
 K thu t:ĩ ậ
17
1. B nh nhân xì h t máu ho c c hút s ch h t máu c c trong m iệ ế ặ đượ ạ ế ụ ũ
2. Gây tê h c m i: t v o m i m t o n meche d i 10cm th m lidocain 6%ố ũ đặ à ũ ộ đ ạ à ấ
v thu c co m ch giúp gi m au v co m ch khi ti n h nh th thu t, trong 3 phút.à ố ạ ả đ à ạ ế à ủ ậ
3. Soi m i tr cũ ướ
Dùng m m i banh r ng l m iở ũ ộ ỗ ũ
Quan sát bên trong h c m i b nh nhân có m o vách m i ho c v o váchố ũ ệ à ũ ặ ẹ
ng n hay không, tránh gây thêm ch y máu khi ti n h nh th thu t.ă để ả ế à ủ ậ
Tìm khe gi a: phía sau trên h c m i t mecheữ ố ũ đểđặ
4. B m m kháng sinh ho c d u paraphin v o h c m i, lu n bao cao suơ ỡ ặ ầ à ố ũ ồ
v o m m i r i t bao cao su v o h c m i.à ở ũ ồ đặ à ố ũ
5. Nhét meche
Hình 1.5 Nhét mèche m i tr cũ ướ

Hình 1.6 Nhét meche m i sauũ
o Ngo i ra có th dùng b m bong Foley thay cho c c g cà ể ơ ụ ạ
 K thu t t ng t nh nhét meche m i sau b ng g cĩ ậ ươ ự ư ũ ằ ạ
 a ng Foley v o tr c h ng song song kh u cái 1 o n t 10- 12cm Đư ố à ướ ướ ẩ đ ạ ừ
 B m dung d ch NaCl 0.9% kho ng 12mlơ ị ả
 Kéo sonde cho bít l m i sauỗ ũ
o Th i gian t meche : 24 – 48h, ph i h p s d ng khángờ đặ ố ợ ử ụ
sinh
20
Hình 1.7 Sonde Foley
+ Ch ng shock: ố
• Gi m, lo i tr các nguyên nhân: gi m au, c m máu, khai thông ng thả ạ ừ ả đ ầ đườ ở
• Ch ng suy hô h p: khi ng th thông thoáng, cho b nh nhân th oxyố ấ đườ ở ệ ở
; t ho c m khí qu nđặ ặ ở ả
• Ch ng r i lo n tu n ho n: b i ph c n c, i n gi i, máu, dùng thu cố ố ạ ầ à ồ ụ ướ đệ ả ố
• Ch ng r i lo n th n kinh: gi m au, dùng thu c an th nố ố ạ ầ ả đ ố ầ
• Ch ng r i lo n chuy n hóa, n i ti t: m b o thân nhi t, n c – i nố ố ạ ể ộ ế đả ả ệ ướ đệ
gi i, corticoidả
• Ch ng nhi m khu n: dùng kháng sinh, thu c ch ng phù nố ễ ẩ ố ố ề
• Ch ng r i lo n th n kinhố ố ạ ầ
• Gi m au nh c nh x ng gãy, dùng thu c an th n, gi m auả đ ờ ốđị ươ ố ầ ả đ
• Ph i h p cùng chuyên khoa ph u thu t th n kinh i u trố ợ ẫ ậ ầ đểđề ị
1.3.2. S c u trong ch n th ng h m m tơ ứ ấ ươ à ặ
- V t th ng ph n m mế ươ ầ ề
+B ng v t th ng ( lau r a, l m s ch, b ng v t th ng )ă ế ươ ử à ạ ă ế ươ
+ Khâu nh h ngđị ướ
21
+Khâu ph c h iụ ồ
- Ph n x ngầ ươ
+ C nh x ng gãy b ng ph ng pháp c nh h m:ốđị ươ ằ ươ ốđị à

Ph n h nh chính:ầ à h tên b nh nhân, tu i, gi i, a ch , ngh nghi p, th iọ ệ ổ ớ đị ỉ ề ệ ờ
gian v o vi n.à ệ
Th m khám:ă
H i b nh:ỏ ệ lý do v o vi n, b nh s ( ho n c nh x y ra ch n th ng vùngà ệ ệ ử à ả ả ấ ươ
h m m t, nguyên nhân tai n n), ti n s ( các b nh c a b n thân, ho c b nh dià ặ ạ ề ử ệ ủ ả ặ ệ
truy n c a gia ình).ề ủ đ
Khám to n thân: à
Tr c tiên c n ánh giá v hô h p v tu n ho n: m ch, huy t áp, nh p th ,ướ ầ đ ề ấ à ầ à ạ ế ị ở
v tri giác c a b nh nhân.à ủ ệ
23
Khám, phát hi n, theo dõi, phân bi t nh ng d u hi u nghi ng có t nệ ệ ữ ấ ệ ờ ổ
th ng ch n th ng s não: ch y máu tai, ch y máu m i, ho c m i h u, ch yươ ấ ươ ọ ả ả ũ ặ ũ ầ ả
máu m t – mi m t; v ánh giá tri giác c a b nh nhân qua b ng i m Glasgowắ ắ àđ ủ ệ ả để
(Glasgow Coma Scale)
Khám các y u t to n thân khác: m u s c da – niêm m c, tình tr ng phùế ố à à ắ ạ ạ
ho c xu t huy t, s t hay không.v v ặ ấ ế ố
Khám ngo i m t: à ặ
M t cân i hay không, s ng n vùng n o, có t máu hay không.ặ đố ư ề à ụ
V trí ch y máuị ả
Các v t th ng ph n m mế ươ ầ ề
Khám i m au chói, các khuy t b c thang, d u hi u l o x o x ngđể đ ế ậ ấ ệ ạ ạ ươ
Tê bì, d c m, lo n c m vùng trên da m t; li t m tị ả ạ ả ở ặ ệ ặ
Khám c ng kh p thái d ng h m ửđộ ớ ươ à
Khám trong mi ng:ệ
Há ng m mi ngậ ệ
Kh p c n úng hay sai kh p c nớ ắ đ ớ ắ
Các v t th ng ph n m m ho c t máu khoang mi ng, niêm m c, l i;ế ươ ầ ề ặ ụ ở ệ ạ ưỡ
ch y máu khoang mi ng, d u hi u ch y máu t h c m i xu ng th nh sauả ở ệ ấ ệ ả ừ ố ũ ố à
h ngọ
Tình tr ng r ng, x ng r ngạ ă ươ ổ ă