A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I/ LÝ DO CHON ĐỀ TÀI:
“Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan”.
Con người dù lớn hay nhỏ, muốn sinh tồn cần phải ăn, ngủ và làm việc.
Muốn nhận thức cần phải có kiến thức. Để tiếp nhận được kiến thức thì phải
học, kiến thức đi vào trong con người khởi ®Çu từ đôi mắt, qua suy nghĩ và
đọng lại trong trí nhớ, để được như vậy con người cần phải biết chữ
Mục tiêu của giáo dục Mầm Non là nuôi dạy chăm sóc và giáo dục trẻ
phát triển toàn diện theo 5 lĩnh vực. Trong đó hoạt động làm quen chữ cái là
một trong những hoạt động đóng vai trò hết sức quan trọng.
Trẻ em 5-6 tuổi là lứa tuổi tiền học đường để vào lớp một. Các cháu mẫu
giáo 5 tuổi cần được giáo dục phát triển toàn diện về các mặt: Đức, trí, thể, mỹ,
lao động và rèn luyện năng lực tiếp thu các môn học mà trẻ sẽ được học ở lớp
một, nhất là môn đọc và viết. Cho trẻ làm quen với ch÷ c¸i vµ chữ viết là chuẩn
bị các kỹ năng tiền biết đọc, biết viết cho trẻ. Đây chính là một trong các lĩnh
vực chuyên biệt cần phải chuẩn bị cho trẻ trước khi vào lớp một.
Giáo dục Mầm Non của chúng ta đã có những đổi mới, những chuyển
biến mới trong việc nuôi dạy trẻ. Cùng với sự đổi mới của giáo dục Mầm Non
nói chung, hoạt động làm quen ch÷ c¸i cũng có những đổi mới đáng kể. Để dạy
tốt hoạt động này theo hướng đổi mới hiện nay đòi hỏi người giáo viên Mầm
Non phải tự suy nghĩ để tìm tòi ra biện pháp giúp trẻ học tốt hoạt động làm
quen chữ c¸i cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi.
Như chúng ta đã biết việc cho trẻ làm quen với 29 chữ cái còn mang tính
chất hoạt động biệt lập, chưa đáp ứng với yêu cầu đổi mới của giáo dục mầm
non trong tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với việc đọc và việc viết
nhằm chuẩn bị cho trẻ học lớp một.
Làm quen chữ cái theo quan điểm tích hợp trong đổi mới phương pháp
giáo dục mầm non phải được tiến hành một cách tự nhiên, bắt đầu từ những
hoạt động gần gũi và có ý nghĩa đối với trẻ. Để dạy trẻ làm quen với chữ cái,
1

em mỡnh, rt núng lũng trong vic cho con mỡnh hc c, hc vit.
2. Kt qu ca thc trng:
2
Từ những thực trạng trên tôi đã lên kế hoạch khảo sát chất lượng trên
trẻ, kết quả như sau:
Nội dung Tỷ lệ
- Trẻ nhận biết và phát âm đúng
- Trẻ cầm vở, để vở, ngồi tô đúng tư thế.
- Trẻ tô viết đúng chữ cái
- Trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động
làm quen chữ cái
- Biết cách cầm sách, mở sách ra xem và quy
trình đọc.
70%
65%
75%
60%
50%
Trước thực trạng này tôi đã trăn trở để tìm ra những biện pháp thiết thực
làm sao để tổ chức cho trẻ học mà như đang chơi, và tuy chơi nhưng lại mang
hiệu quả tích cực, để nâng cao chất lượng hoạt động làm quen chữ cái.
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
1. Tạo môi trường chữ viết trong lớp.
2. Trên tiết học
3. Ứng dụng công nghệ thông tin
4. Thông qua hoạt động mọi lúc mọi nơi
5. Phối hợp với các bậc phụ huynh
II/ CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Tạo môi trường chữ viết

4
Ví dụ: Góc gia đình tôi thống nhất với trẻ đặt tên góc: “Tổ ấm gia đình”. Trẻ
biết được từ “tổ ấm” có chữ cái đầu tiên là chữ T, chữ đã học là chữ ô, a, â
Nhưng với chủ đề “Ngành nghề” tôi và trẻ lại thoả thuận nhất trí đưa ra
tên: “Bé tập làm nội trợ” Trẻ được ghép từ, được biết chữ cái đầu tiên của từ
đó, biết thứ tự trong từ và ghép hoàn chỉnh từ đó. Như vậy, qua mỗi chủ đề tôi
giúp trẻ ôn luyện nhiều chữ cái đã học.
Ở góc chơi như góc phân vai, trẻ chơi trò chơi bán hàng, bác sĩ… cho trẻ
dùng bút ghi tên mặt hàng, hay tên bệnh nhân, tên thuốc nét chữ của trẻ còn
nguyệch ngoạc nhưng qua đó giúp trẻ ghi nhớ, tưởng tượng lại kí hiệu của chữ.
Từ đó giúp trẻ nhận dạng được 1 cách chính xác chữ cái, nhận được chữ cái
trong tập hợp các chữ cái tạo ra trong từ, câu. Cho trẻ phát âm chữ cái đó, hoặc
điền chữ cái còn thiếu trong tên của mình… Đặc điểm tâm lý của trẻ mầm non
là “dễ nhớ, dễ quên”. Vì vậy, các kiến thức mới cung cấp cho trẻ nếu không
thường xuyên ôn luyện thì sẽ nhanh chóng quên ngay sau khi lĩnh hội kiến
thức khác.
Mặt khác, khi trẻ hoạt động trẻ thường cất đồ dùng đồ chơi rất nhanh
nhưng không ngăn nắp, giáo viên thường mất nhiều thời gian sắp xếp lại đồ
chơi cho trẻ sau khi chơi. Như vậy rất vất vả cho cô mà trẻ lại không có thói
quen lao động tự phục vụ, không được làm quen với tên gọi các từ, hay các
chữ cái tiếng Việt ghép thành từ đó.
5
Để khắc phục tình trạng này, tôi xếp đồ dùng đồ chơi trên giá góc gọn,
đẹp, khoa học, sao cho dễ lấy, dễ cất. Các đồ dùng trên giá phải tuân theo một
trật tự nhất định. Khi gắn tên cho đồ chơi tôi thường đàm thoại với trẻ.
VD: Với đồ chơi: cái mũ, đôi dép, con cá… tôi hỏi trẻ đây là cái gì?
Chúng mình xem cô viết (hoặc ghép) từ “cái mũ” cho chúng mình xem nhé.
Chữ cái đầu tiên trong từ “cái mũ” là chữ gì? Cứ như vậy tôi cho trẻ tri giác
trọn vẹn từ “cái mũ” và các chữ cái còn lại trên giá đồ chơi. Nhiều lần như vậy
trẻ ghi nhớ và thuộc các chữ cái và sắp xếp thành từ có thể trẻ tự đọc được.

Hoạt động làm quen chữ cái là hoạt động tương đối khô khan so với các
hoạt động khác, vì thế để giúp trẻ hứng thú tham gia với cô cách tích cực và để
khắc sâu những kiến thức vừa học, tôi đã lồng ghép phương pháp “Học bằng
chơi, chơi mà học” vào bài dạy.
VD: Ở chủ ®Ò “Thế giới động vật”, tiết làm quen với chữ: I,T,C thay vì
chỉ đơn giản gắn tranh có chứa từ: Gà mái, con vịt, cá chép … thì tôi tìm
những hình ảnh động trong máy vi tính Gà mái mẹ dẫn gà con đi; vịt bơi lội,
đàn cá chép bơi trong ao … Sau đó cho trẻ gọi tên các con vật và trẻ trả lời
chúng đang làm gì? Rồi mới gắn băng từ có chữ cái đó. Hình ảnh “động” trẻ
được quan sát trên máy sẽ làm trẻ thích thú và dẫn đến việc trẻ tập trung cao
hơn, tiếp theo cô khéo léo đặt những câu hỏi và dẫn dắt trẻ vào bài dạy một
cách say mê, nhẹ nhàng.
Để giúp trẻ nhớ lâu kiến thức vừa học tôi đã tìm tòi, lựa chọn các trò
chơi phù hợp, hấp dẫn, lôi cuốn trẻ tham gia hoạt động.
7
Ví dụ 1: Trò chơi “Ghép tranh” tôi sử dung các que đè lưỡi ghép thành
mảng vẽ, tô màu, viết chữ cái lên. Sau đó tách rời cho trẻ ghép thành bức tranh
có chứa từ như hình bên dưới.
Ví dụ 2: Trò chơi “Ghép nét” từ những nét chữ đựơc cắt rời bằng bìa
cứng trẻ tìm và kết hợp với nhau để thành chữ cái có nghĩa
8
Bên cạnh đó, tôi luôn nhận ra khả năng đọc – viết khác nhau của từng trẻ
để dẫn dắt trẻ vào hoạt động làm quen chữ cái mà không làm trẻ cảm thấy nặng
nề.
Song song với việc làm quen với mặt chữ còn phải hướng dẫn trẻ cách
cầm sách đúng hướng, cách mở sách, lật trang, xem tranh nhận biết phần mở
đầu, phần kết thúc của cuốn sách. Hướng dẫn trẻ nhận biết cách đọc và viết
trên một trang giấy, cách cầm bút …
Thực hiện việc này tuy đơn giản nhưng phải có nghệ thuật. Nét mặt, cử
chỉ của cô khi hướng dẫn trẻ phải linh hoạt tạo sự gần gũi với trẻ, giải thích rõ

với nhau, vì cháu hay bắt chước nên các cháu yếu sẽ bắt chước các cháu giỏi.
Từ đó ngôn ngữ mạch lạc sẽ được phát triển nhanh ở trẻ.
Tôi còn có một thư viện sách nho nhỏ trong góc lớp, có rất nhiều truyện
tranh hấp dẫn, cháu lựa chọn theo ký tự cô đã làm sẵn. Cô hướng dẫn các cháu
kỹ năng lật, giở sách, cách xem tranh, cách đọc chữ cái theo thứ tự từ trên
xuống và từ trái qua phải khi đọc, hoặc các từ mới như tên truyện, tên các
trang bìa, tên các album tự tạo… với các mẫu chữ khác nhau. Mỗi chủ đề, tôi
viết các bài thơ treo ở góc lớp và cho trẻ tô màu vào các chữ cái đã học…
10
VD: Cô tạo cơ hội cho trẻ được hoạt động với truyện thơ tranh chữ to có
sẵn, tự tạo… trẻ được xem tranh, tập kể chuyện, tập “đọc” chữ to trong truyện.
Khi trẻ tiếp xúc với các loại sách báo, tạp chí… có nhiều kiểu chữ khác nhau ở
bất kỳ nơi nào trẻ cũng rất tự tin và có thể tự mình khám phá nội dung.
Ngoài việc dạy trẻ ở hoạt động làm quen chữ viết thông qua các hoạt
động khác như khám phá khoa học: cho trẻ đọc từ dưới tranh, gọi tên các con
vật, đồ vật…nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
Hoạt động văn học: Cho cháu luyện đọc từ khó và đọc thơ theo đúng
quy trình.
Hoạt động thể dục: Lồng ghép tích hợp chữ cái nhằm cũng cố, luyện
phát âm các chữ cái vừa học.
Ví dụ: Hoạt động “Bật xa 45cm”
Tôi viết các chữ a, ă, â trên sàn, cách nhau 45cm cho trẻ bật vào các chữ
cái viết trên sàn từ chữ cái này sang chữ cái kia, đến chữ cái nào phát âm chữ
cái đó.
Hoạt động vui chơi: Thông qua việc “học mà chơi, chơi mà học”, trong
giờ hoạt động góc tôi cũng lồng ghép chữ cái vào một cách nhẹ nhàng. Cho trẻ
nặn chữ, ghép chữ hoặc cho trẻ thi nhau gạch chân chữ cái vừa học. Ví dụ:
Đếm xem đoạn thơ sau có bao nhiêu chữ u, chữ ư.
11
Mình đỏ như lửa

là được khen. Hoặc chia làm hai nhóm thi đua với nhau, một trẻ mô tả và một
12
trẻ đoán và viết chữ cái đó lên bảng con. Cô giáo làm trọng tài để động viên,
cho phần thưởng cũng như khuyến khích những trẻ còn yếu …
Góc thiên nhiên ngoài trời là nơi trẻ được tiếp xúc mọi lúc mọi nơi, mọi
thời điểm trong ngày. Ở mỗi cây đều có biển ghi tên cây, ghi các giai đoạn
phát triển của cây, hoặc chữ ghi tên cây có gắn hình ảnh Khi cho trẻ tri giác
chữ, từ dưới mỗi hình ảnh trong biển cắm tôi đều yêu cầu trẻ tìm đúng từ “Cây
hoa cúc” gắn vào cây hoa cúc, và các loại cây khác cũng vậy. Trẻ biết tên, chữ,
từ của cây đó, tập “đọc” tên các cây mà trẻ đã tìm đúng.
13
5. Phối hợp với các bậc phụ huynh:
Trong buổi họp phụ huynh của lớp, tôi đã giành thời gian để nhấn mạnh
tầm quan trọng của hoạt động làm quen chữ cái ở trẻ Mẫu giáo lớn như: Cho
trẻ làm quen với chữ cái là tổ chức thực hiện các hoạt động cho trẻ làm quen
với việc đọc và viết nhằm hình thành một số kỹ năng cần thiết để chuẩn bị cho
trẻ vào lớp một.
Thông báo các nội dung cần thiết về làm quen chữ cái cho phụ huynh rõ.
Giới thiệu cho phụ huynh xem những đồ dùng, đồ chơi cần thiết để phục vụ
hoạt động này. Từ đó phụ huynh sẽ thấy được vị trí quan trọng của từng hoạt
động đặc biệt là hoạt động làm quen chữ cái. Cần có những đồ dùng đồ chơi
phục vụ việc dạy học cho trẻ để trang bị cho trẻ kiến thức vững chắc vào lớp
một. Để làm tốt công việc này, sự cộng tác của phụ huynh là việc rất cần thiết,
vì thế tôi đã gặp gỡ, trao đổi với phụ huynh vấn đề học và viết chữ của các
cháu trong chương trình Mẫu giáo, nhất là những phụ huynh nóng lòng cho
con học chữ sớm, những phụ huynh còn có quan niệm chưa đúng là trẻ phải
biết đọc và viết được ngay độ tuổi Mẫu giáo. Thêm vào đó, tôi vận dụng phụ
huynh ủng hộ những nguyên vật liệu phế thải để làm đồ dùng đồ chơi cho các
cháu, chủ ý cho phụ huynh biết từ những vật liệu đơn giản vẫn có thể trở thành
đồ dùng đồ chơi cho trẻ. Phụ huynh rất vui và ngạc nhiên khi bắt gặp những tờ

- Trẻ cầm vở, để vở, ngồi tô đúng tư thế
- Trẻ tô viết đúng chữ cái
- Trẻ hứng thú tích cực tham gia hoạt
động làm quen chữ viết
- Biết cách cầm sách, mở sách ra xem và
quy trình đọc
70%
40%
65%
75%
60%
50%
100%
95%
96%
95%
98%
90%
Ngoài những kết quả nêu trên còn rất nhiều trẻ đến cuối năm học đã biết
tự đọc truyện sách và biết được rất nhiều từ. Điều đáng mừng là trẻ rất hứng
thú tham gia hoạt động này.
Với kết quả đạt được như vậy phụ huynh rất nhiệt tình ủng hộ
2. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Qua quá trình dạy trẻ làm quen chữ cái, tôi nhận thấy việc cho trẻ làm
quen chữ cái là một hoạt động vô cùng quan trọng đối với trẻ mẫu giáo 5 tuổi.
Vì thế là một giáo viên cần phải nắm được nội dung và phương pháp tổ chức
hoạt động này. Qua việc áp dụng biện pháp mới tôi nhận thấy giờ học không
còn nặng nề, nhàm chán như trước đây. Với phương pháp “Lấy trẻ làm trung
tâm”, trẻ được khám phá, trải nghiệm dễ dàng gây hứng thú cho trẻ. Việc lồng
ghép tích hợp cho trẻ làm quen chữ cái ở mọi lúc, mọi nơi giúp trẻ nâng cao

19