ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-------*****-------

NGUYỄN HỮU SỞ
PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG
Ở VIỆT NAM
Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
Mã số : 62 31 01 01 TÓM TẮT
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ CHÍNH TRỊ
Người hướng dẫn khoa học: 1. PGS.TS. Phan Huy Đường;
2. TS. Trần Anh Tài.
Phản biện 1: PGS.TS. Nguyễn Thế Chinh,
Viện Chiến lược Chính sách Tài nguyên và Môi trường.
Phản biện 2: PGS.TS. Lê Huy Đức,
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân.
Phản biện 3: PGS.TS. Lê Bộ Lĩnh,
Uỷ ban Khoa học Công nghệ
và Môi trường Quốc hội. Luận án được bảo vệ trước Hội đồng cấp nhà nước chấm luận án tiến sĩ họp tại trường Đại học Kinh tế,
Đại học Quốc gia Hà Nội,
vào hồi 16 giờ 30, ngày 24 tháng 5 năm 2009.
Tại Hội trường 406 nhà E4 Trường ĐH Kinh tế - ĐHQGHN, 144 đường Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà
Nội.

đặc biệt cấp Đại học Quốc gia Hà Nội, Mã số: KQ-06-05, nghiệm thu năm 2008.
3. “Toàn cầu hoá, tăng trưởng và đói nghèo trong quá trình hội nhập kinh tế thế
giới”, Tạp chí Cộng sản, Số
782, tháng 12 năm 2007.
4. “Nỗ lực ổn định khí hậu toàn cầu”, Tạp chí Cộng sản, chuyên san Hồ sơ Sự kiện, Số 21, năm 2007.
5. “Môi trường tự nhiên với tăng trưởng kinh tế ở nước ta”, Đề tài khoa học cấp trường, Mã số: KT-06.04,
nghiệm thu năm 2007.
6. “Hiệu quả của chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp”, Tạp chí Nông nghiệp và phát triển nông thôn,
Số
6, năm 2003.
Nội, ngày 20 tháng 4 năm 2009
NGƯỜI KÊ KHAI

Nguyễn Hữu Sở

1

Lời nói đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
PTKTBV nhấn mạnh đến khả năng phát triển liên tục lâu dài, không gây ra những hậu quả tai hại khó khôi phục
ở những lĩnh vực khác, nhất là thiên nhiên và xã hội. Phát triển kinh tế mà làm hủy hoại môi trường là phát triển không

triển kinh t
ế bền vững ở Việt Nam”.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Từ giữa thập niên 80 thế kỷ XX, "phát triển bền vững về kinh tế" đã trở thành một đề tài được thế giới loài
người không những quan tâm đặc biệt, mà còn tập trung nhiều trí tuệ để giải quyết các vấn đề của nó. Cội nguồn của
sự xuất hiện vấn đề và ngày càng trở nên bức thiế
t mang tính toàn cầu là ở chỗ, nó phản ánh sự quan ngại đối với một
số quốc gia muốn tăng trưởng kinh tế quá nhanh, tạo bước đi vội vã, chọn cách phát triển thiển cận, miễn sao tăng thu
nhập hiện tại cho nhanh, mà không để ý đến những nguy hại dài lâu của lối phát triển ấy đến môi trường sinh thái (tàn
phá rừng, sa mạc hóa...), đến trữ lượng hữu hạn của tài nguyên thiên nhiên (quặng mỏ, dầ
u hỏa, khí đốt), đến tình
trạng khoét sâu thêm hố ngăn cách giàu nghèo.
"Phát triển kinh tế bền vững” là khái niệm mới ở Việt Nam. Tiến hành xây dựng và thao tác hoá khái niệm
này phù hợp với thực tiễn đất nước và bối cảnh thế giới hiện nay sẽ có ý nghĩa quan trọng. Các nghiên cứu khoa học
môi trường, khoa học xã hội, trong đó đặc biệt là kinh tế học, xã hội học và luật học đã có những đóng góp nh
ất định
cho việc hoàn thiện hệ thống quan điểm lý luận về PTKTBV ở nước ta trong những thập niên sắp tới.
Trong một công bố trên Tạp chí Xã hội học (2003) của tác giả Bùi Đình Thanh với tiêu đề "Xã hội học Việt Nam
trước ngưỡng của thế kỷ XXI", tác giả cũng chỉ ra 7 hệ chỉ báo cơ bản về PTBV: Chỉ báo kinh tế, xã hội, môi trường. Khái
niệm “phát triể
n bền vững” được biết đến ở Việt Nam vào khoảng cuối thập niên 80 đầu thập niên 90. Mặc dù xuất hiện ở
Việt Nam khá muộn nhưng nó lại sớm được thể hiện ở nhiều cấp độ.
Về mặt học thuật, thuật ngữ này được giới khoa học nước ta tiếp thu nhanh. Đã có hàng loạt công trình
nghiên cứu liên quan mà đầu tiên phải kể đến là công trình do giới nghiên cứu môi trườ
ng tiến hành như "Tiến tới

2
môi trường bền vững” (1995) của Trung tâm Nghiên cứu tài nguyên và môi trường, Đại học Tổng hợp Hà Nội.
Công trình này đã tiếp thu và thao tác hoá khái niệm PTBV theo báo cáo Brundtland như một tiến trình đòi hỏi
đồng thời trên bốn lĩnh vực: Bền vững về mặt kinh tế, bền vững về mặt nhân văn, bền vững về mặt môi trường, bền

Trong “Chương trình nghị sự 21 của Việt Nam có đưa ra nhiều vấn đề cần ưu tiên để thực hiện PTBV, trong đó
5 lĩnh vực cần được ưu tiên để PTBV về kinh tế, đó là: duy trì tăng trưởng nhanh và bền vững; thay đổi mô hình sản xuất
và tiêu dùng theo hướng thân thiện với môi trường; thực hiện quá trình công nghiệp hóa s
ạch; phát triển nông nghiệp và
nông thôn bền vững; PTBV các vùng và địa phương.
Trong bài “Bàn thêm về PTBV” đăng trên Tạp chí nghiên cứu PTBV số tháng 6/2006 của Bùi Tất Thắng,
Viện chiến lược – Bộ Kế hoạch và đầu tư, đã phân tích PTBV về mặt kinh tế để thực hiện PTBV là tốc độ tăng
trưởng phải cao và quan trọng là có sự thay đổi cơ cấu kinh tế, cùng với việc nâng cao đời sống của dân chúng và
bảo vệ môi tr
ường, nguồn tài nguyên thiên nhiên…
Lê Bảo Lâm với tác phẩm “Các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế dài hạn: Lý thuyết và thực tiễn
ở Việt Nam” (2007) và một số các tác phẩm khác của các tác giả: Nguyễn Mạnh Hùng, “Kinh tế – xã hội Việt Nam
hướng tới chất lượng tăng trưởng hội nhập phát triển bền vững”; Nguyễn Văn Thương, “Tăng trưởng kinh tế Việt
Nam - những rào cản cần v
ượt qua”; Phạm Ngọc Trung, “Chất lượng tăng trưởng của Việt Nam”;…cũng chỉ
nghiên cứu và bàn luận đến những vấn đề xoay quanh việc sử dụng các nhân tố được chú ý và cần phải tiếp tục sử
dụng một cách có hiệu quả để nhằm tạo ra sự tăng trưởng của kinh tế Việt Nam. Các vấn đề đã được nghiên cứu
trong nhóm các tác giả trên cũng chỉ mới
đưa ra, một cách rời rạc và chưa có tính chất hệ thống lý thuyết về sự
PTKTBV, chỉ đưa ra những phân tích, đánh giá về vấn đề xã hội, hay môi trường và một số tiêu chí trong nghiên
cứu sự phát triển một cách “bền vững” đối với Việt Nam.
Trong tác phẩm “Phát triển bền vững của Việt Nam: Thành tựu, cơ hội, thách thức và triển vọng”, NXB Lao
động – xã hội, Hà Nội – 2007, GS.TSKH. Nguyễn Quang Thái và PGS.TS. Ngô Thắng Lợi
đã nghiên cứu, phân tích
thực trạng phát triển của kinh tế xã hội của Việt Nam trong thời gian đổi mới, phân tích những yếu tố hay điều kiện để
có thể giúp Việt Nam đạt được những tiến bộ khả quan để thực hiện PTBV, trong đó có đề cập đến những nội dung
của vấn đề tăng trưởng với chất lượng cao thể hiện ở những tiêu chí nh
ư xác định cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ