Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ KHOA HỌC
1. Cơ sở lí luận:
Trong hệ thống giáo dục và đào tạo thì giáo dục bậc tiểu học là rất quan trọng.
Trường tiểu học là nơi con người được tổ chức học tập một cách chính quy và có
tổ chức nhất. Vào tiểu học, mỗi học sinh được tạo cơ hội để tiếp thu giáo dục, ý
thức đầy đủ nghĩa vụ, trách nhiệm cũng như vinh dự với các hoạt động học tập và
rèn luyện. Trong chương trình tiểu học, cùng với môn toán môn Tiếng việt chiếm
khá nhiều thời gian so với các môn học khác. môn Tiếng việt có nhiệm vụ hình
thành và phát triển cho học sinh các kĩ năng sử dụng tiếng việt để học tập và giao
tiếp trong các môi trường của lứa tuổi.Thông qua việc dạy học Tiếng việt, góp
phần rèn luyện tư duy, cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về xã hội, tự
nhiên và con người, về văn hóa, văn học của Việt Nam và nước ngoài. Bồi dưỡng
tình yêu Tiếng việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của
Tiếng việt, góp phần hình thành con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Môn Tiếng việt gồm nhiều phân môn khác nhau như tập đọc, luyện từ và câu,
kể chuyện, tập viết, chính tả, tập làm văn. Song khó hơn cả đối với người dạy cũng
như đối với người học là phân môn Tập làm văn.
Tập làm văn là một phân môn rất quan trọng trong chương trình dạy học tiểu
học, nó không chỉ giúp học sinh hình thành các kĩ năng: Nghe, nói, đọc, viết mà
còn rèn cho học sinh khả năng giao tiếp, quan sát, phân tích tổng hợp và đặc biệt
còn hình thành cho học sinh những phẩm chất tốt đẹp của con người mới hiện đại
và năng động. Dạy tập làm văn là dạy học sinh cách nhìn nhận cuộc sống xung
quanh trong thực tế vốn có của nó với cảm xúc thực của các em. Đồng thời cũng
dạycác em cách ghi lại sự nhìn nhận ấy qua các văn bản- còn gọi là đoạn văn, bài
văn một cách chính xác về đối tượng, về ngữ pháp Tiếng việt.
Tập làm văn lớp 5 gồm nhiều nội dung, một trong những nội dung chính của
chương trình tập làm văn 5 là văn miêu tả. Tả cảnh là một kiểu bài khó vì học sinh
Giang Thị Lý Trường Tiểu học Mễ
Sở

- Giúp học sinh có hứng thú với phân môn Tập làm văn và văn tả cảnh nói
riêng.
Giang Thị Lý Trường Tiểu học Mễ
Sở
2
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
III. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.
1. Đối tượng
- Học sinh lớp 5A – năm học 2009-2010
- Học sinh lớp 5A – năm học 2010-2011
- Học sinh lớp 5B – năm học 2010-2011
2. Phạm vi nghiên cứu:
- Trường tiểu học Mễ Sở
IV. KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU.
- Năm học 2009- 2010,đầu năm học 2010-2011 khảo sát, điều tra thực trạng
giảng dạy và học tập.
- Từ cuối năm học 2009-2010 đến năm học 2010-2011 tìm hiểu và đề ra
những biện pháp khắc phục và áp dụng vào thực tế giảng dạy.
- Cuối học kì I năm học 2010-2011, tổng kết đánh giá và rút kinh nghiệm.
V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
1. Phương pháp nghiên cứu lí luận
- Đọc các tài liệu giáo dục có liên quan đến tâm lí học sinh, tài liệu, sách giáo
khoa liên quan đến nội dung nghiên cứu.
- Đọc và tìm hiêu về một số phương pháp dạy Tiếng việt, các tài liệu Bồi dưỡng
học sinh giỏi môn tiếng việt.
2. Phương pháp điều tra, quan sát.
- Phỏng vấn học sinh các vấn đề có liên quan.
- Đọc và phân tích các bài văn của học sinh.
- Trao đổi về phương pháp dạy với các giáo viên trong khối .
3. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm.

Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
pháp làm văn, phải biết dùng từ ngừ, biết vận dụng linh hoạt các biện pháp nghệ
thuật tu từ được học.
II. TÌNH HÌNH THỰC TẾ DẠY VÀ HỌC .
1. Sách giáo khoa.
Hiện nay theo phân phối chương trình trong sách giáo khoa có 19 tiết tả cảnh,
trong đó có 13 tiết lý thuyết kết hợp thực hành, còn lại là kiểm tra và trả bài.
Nội dung tả cảnh tập trung vào các cảnh : Một buổi trong ngày, một hiện tượng
thiên nhiên, trường học, cảnh sông nước. Với các nội dung trên, yêu cầu viết lại
chủ yếu là đoạn văn. Do đó, với mỗi cảnh học sinh ít được viết hoàn thiện một bài
văn hoàn chỉnh ngay trên lớp để thầy cô và bạn bè trực tiếp góp ý.
2. Người học (về phía học sinh)
- Học sinh chưa có hứng thú viết văn đặc biệt là văn miêu tả
- Khi làm văn, học sinh miêu tả hời hợt, chung chung không là nổi bật được cảnh
đang tả
- Bài văn học sinh làm thường vay mượn ý tình của người khác, các em thường sao
chép những bài văn mẫu thành bài văn của mình không kể đầu bài quy định như
thế nào. Với cách làm ấy các em không cần biết đối tượng cần miêu tả gì, không
chú ý tới đặc điểm nổi bật tạo nên nét riêng của cảnh, cũng như không có cảm xúc
về nó.
- Học sinh chưa có ý thức quan sát đối tượng miêu tả và ghi chép những điều quan
sát được một cách cụ thể và chi tiết.
- Học sinh tiểu học vốn sống, vốn kiến thức và những rung cảm trước cái đẹp còn
hạn chế nên chưa thổi được vào cảnh cáI hồn để cảnh miêu tả trở nên sinh động, ấn
tượng hơn.
- Học sinh chưa có phương pháp làm văn cụ thể, việc tiếp thu kiến thức làm văn
đến vận dụng kiến thức đó chưa chủ động và linh hoạt.
- Kĩ năng vận dụng các từ ngữ gợi hình, gợi tả và các biện pháp nghệ thuật tu từ
còn lúng túng.
b. Người dạy

pháp nghệ thuật tu từ.
• Cung cấp , khuyến khích học sinh tích lũy vốn từ ngữ khi học, đọc , viết các
bài văn, thơ về tả cảnh. Cung cấp vốn sống, vốn hiểu biết về cảnh.
Giang Thị Lý Trường Tiểu học Mễ
Sở
6
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
Các vấn đề được nêu ở trên cần được giải quyết đồng thời , xen lẫn vào nhau
một cách nhịp nhàng và linh động thì hiệu quả sẽ cao hơn rất nhiều.
IV. PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH.
Từ kinh nghiệm dạy học của mình, tôi xin đưa ra một số biện pháp để giải quyết
trình bày các vấn đề được nêu ở trên để học sinh làm tốt bài văn tả cảnh như sau:
1. Cung cấp cho học sinh phương pháp làm văn miêu tả nói chung và tả cảnh
nói riêng.
Việc cung cấp cho học sinh phương pháp làm văn miêu tả nói chung và tả cảnh
nói riêng giúp học sinh có con đường đi đến bài văn đúng hướng, không bị sai lệch
về cả nội dung và hình thức.
- Học sinh cần nắm được 4 yêu cầu khi làm văn miêu tả:
+ Cụ thể hóa sự vật (tả cái gì?)
Ví dụ : Tả dòng sông thì tập trung tả dòng sông, không miên man tả sâu cảnh cánh
đồng nằm bên cạnh dòng sông, hay cảnh trời mây vào thời điểm đó cho dù các sự
vật đó cũng có liên quan.
+ Cá thể hóa sự vật (tả như thế nào?) : Tả cảnh nào thì người đọc hình
dung cảnh đó chứ không bị lẫn lộn với cảnh khác.
Ví dụ : Tả cảnh dòng sông thì phải tả chủ yếu những yêu tố liên quan không thể
tách rời như: Nước, sóng, thuyền bè, bờ sông
+ Mục đích hóa sự vật (tả với mục đích gì)
Ví dụ : Tả dòng sông với mục đích đó là tả lại một cảnh đẹp rất đáng tự hào của
người dân quê hương.
+ Cảm xúc hóa sự vật (tả với tư tưởng, tình cảm, thái độ ra sao?)

- Gạch một nét đứt dưới các từ xác định giới hạn miêu tả.
Ví dụ:
Đề bài: Hãy miêu tả một cảnh đẹp nơi em ở vào một mùa trong năm.
Học sinh tìm hiểu và phân tích đề bài qua việc trả lời các câu hỏi:
?/ Hãy xác định thể loại làm văn?
?/ Đối tượng miêu tả là gì?
?/ Mấy cảnh? Cảnh đó được miêu tả vào thời gian nào ?
Thể loại
Đối tượng
miêu tả
Giới hạn miêu tả
Miêu tả Cảnh đẹp Không gian Thời gian Đặc điểm
Giang Thị Lý Trường Tiểu học Mễ
Sở
8
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
Nơi em ở
Một mùa trong
năm
Một cảnh
Sau khi trả lời đúng các câu hỏi trên , học sinh thực hành gạch chân trực tiếp trên
đề bài.
Đề bài: Hãy miêu tả một cảnh đẹp nơi em ở vào một mùa trong năm.
* Bước 2: Bước quan sát và tìm ý
- Tầm quan trọng: Là bước quyết định thành công của bài văn, học sinh
muốn viết được bài văn hay, sống động phải có được sự quan sát trực tiếp đối
tượng miêu tả và phải có sự ghi chép tỉ mỉ, chi tiết những đặc điểm mình miêu tả.
- Cách thực hiện: Giáo viên cần hướng dẫn học sinh quan sát trực tiếp đối
tượng miêu tả nhiều lần và bằng nhiều giác quan khác nhau như thị giác, thính
giác, vị giác, khứu giác, xúc giác nhằm giúp các em nhận biết về cảnh đầy đủ và

( Khứu giác)
Tay cầm
( Xúc giác)
* Quan sát theo không gian ( Vị trí)
Xa
Gần
Trên
Dưới
Trong
Ngoài
Bên trái
Bên phải
Đắng sau
Đằng trước
• Quan sát theo thời gian ( Thời điểm )
Sáng
Trưa
Chiều
Tối
Xuân
Hạ
Thu
Đông
Mưa. nắng
Giang Thị Lý Trường Tiểu học Mễ
Sở
10
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
Ví dụ: Khi tả dòng sông quê hương
Học sinh quan sát và hoàn thành bảng quan sát như sau:

Ví dụ : Dòng sông được quan sát theo trình tự thời gian.
Sáng
- Sông hiền hoà chảy, uốn lượn như dảI lụa.
- Sóng rì rào ca hát
- Trên mặt sông, thuyền chở người, chở hàng đi
Giang Thị Lý Trường Tiểu học Mễ
Sở
11
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
lại như mắc cửi.
- Bến sông nhộn nhịp tiếng cười nói.
Trưa
- Mặt trời chiếu tia nắng chói chang làm sông đỏ ngầu
giận dữ, cuồn cuộn chảy về xuôi.
Chiều
- Mặt nước gợn sóng, những con sóng nhẹ nhàng xô vào
hai bên bờ.
- Lũ trẻ tắm sông tha hồ lặn ngụp.
- Làn nước mát rượi ôm ấp lũ trẻ.
- Đoàn thuyền no bụng cá nối đuôi nhau cập bến.
Tối
- Trăng lên, ánh trăng toả xuống mặt sông.
- Mặt sông như trải rộng mênh mông, bàng bạc một
màu.
- ánh đèn hai bên bờ tạo thành vệt sáng ung linh.
- Tiếng gõ lanh canh của thuyền đánh cá đêm,
tiếng hát của ngư dân là dòng sông thêm đẹp,
thêm sinh động.
Xuân
Hạ

+ Góc vườn bên trái:
+ Góc vườn bên phải:
+ Cuối vườn:
…
Tuy nhiên , ta vẫn có thể chọn trình tự thời gian:
+ Khoảng trời phía đông ửng hồng
+ Mặt trời bắt đầu nhô lên sau rặng tre.
+ Khi ánh nắng ban mai bắt đầu toả xuống
+ Mặt trời lên cao.
Ví dụ: Với bài tả dòng sông chọn trình tự miêu tả là thời gian.
+ Sáng:
+ Trưa:
+ Chiều :
+ Tối:
Ta cũng có thể chọn trình tự không gian như:
Giang Thị Lý Trường Tiểu học Mễ
Sở
13
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
+ Nhìn từ xa:
+ Trên mặt sông:
+ Bờ bên trái:
+ Bờ bên phải:
+ Bến sông:
• Lập dàn ý.
Do nội dung chương trình trong sách giáo khoa phân bố thì học sinh luyện viết
các đoạn văn tả cảnh rất nhiều. Những bài văn tả cảnh hoàn chỉnh chỉ yêu cầu thực
hiện trong các tiết kiểm tra. Chính vì thế, tôi đưa dàn ý chung cho một bài văn tả
cảnh, và cả dàn ý cho một đoạn văn tả cảnh để học sinh dựa vào đó viết.
+ Dàn ý chung cho một bài văn tả cảnh cụ thể như sau

miêu tả theo trình tự không gian, dàn ý theo lựa chọn trình tự thời gian.
+ Dàn ý tả dòng sông theo trình tự thời gian:
Bố cục Dàn bài chi tiết
1. Mở bài
- Giới thiệu cảnh định tả:
Quê hương em có rát nhiều cảnh đẹp, nhưng dòng sông
Hồng đỏ lặng phù sa là cảnh mà người dân quê em yêu
thích và tự hào nhất.
2.Thân bài
+ Buổi sáng
- Dòng sông như di lụa đào vắt qua đồng bằng Bắc bộ
- Mặt sông gợn lên những con sóng nhẹ.
- Bờ bên phải là bãi ngô xanh mướt ngả đầu vào nhau
rì rầm trò chuyện.
- Bờ bên tráilà bãi cát trắng trải dài mênh mông.
- Thuyền trở người , chở than, thuyền đánh cá tấp nập
qua lại như mắc cửi.
- Tiếng cười nói, tiếng động cơ xe nhộn nhịp bến đò
ngang.
+ Buổi trưa:
- Khi mặt trời giận dữ ném những tia nắng chói chang
xuống mặt sông khoác chiếc áo dát vàng lấp lánh.
- Nước sông đỏ ngầu, sóng lao vào bờ soàn soạt.
Giang Thị Lý Trường Tiểu học Mễ
Sở
15
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
- Dòng sông hừng hực , hăm hở chảy về xuôi.
+ Buổi chiều:
- Sông lại hiền hoà như người mẹ.

- Các nàng thi nhau toả hương làm cả một khoảng không
gian thơm mát.
+ Giữa vườn: - Hai hàng rau cải xanh mơn mởn chen nhau mọc.
Giang Thị Lý Trường Tiểu học Mễ
Sở
16
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
- Những lá cải to bản thi nhau vươn cao hứng ánh nắng
vàng óng.
+ Góc bên trái: - Cây bưởi nặng nhọc mang trên mình những trái bưởi tròn
lông lốc.
- Lũ sơn ca, hoạ mi ngủ đêm trên cành đang bay nhảy, cất
tiếng hát véo von chào buổi sáng.
+ Góc bên phải: - Mấy anh ớt đỏ gầy leo kheo đã tỉnh giấc.
- Anh ngả nghiêng vặn mình trong gió
+ Cuối vườn:
- Mẹ con bác chuối lục đục gọi nhau dậy tập thể dục.
- Những cánh tay to bản giơ cao phần phật trong gió
- Mấy đứa chuối con thấy chuối mẹ tập vỗ tay reo vui làm
chút sương cuối cùng rơi vội xuống đất.
3. Kết bài - Nhìn cảnh khu vườn vào buổi sáng mới thấy được vẻ đẹp
và sức sống mãnh liệt của cây cối nơi đây.
Lưu ý: Mỗi một ô của dàn bài chi tiết sẽ tạo thành một đoạn văn khi làm bài.
Tuy vậy, tùy vào nội dung và khả năng mà các em có thể điều chỉnh thêm, bớt số
đoạn cho phù hợp.
• Bước 4: Tạo bài văn
Đây là giai đoạn quan trọng nhất và cũng là khâu khó nhất, đòi hỏi học sinh
phải linh hoạt vận dụng nhiều kiến thức để làm. Học sinh phải biết:
+ Dùng từ, đặt câu, dựng đoạn
+ Vận dụng phong cách ngôn ngữ văn bản

- Phép liên kết câu:
Mưa xuân lất phất bay. Cây cối thi nhau đâm chồi nảy lộc , đưa tay đón những
hạt mưa xuân. Với chúng, mưa xuân chính là liều thuốc tiên để sinh tồn và
phát triển.
- Phép lặp:
Dòng sông như dài lụa đào mềm mại. Nó cứ chảy mãI, chảy mãI để mang phù
sa màu mỡ cho đất đai.
- Biện pháp tu từ:
Câu hỏi tu từ - Bạn có biết cảnh đẹp mà người dân quê em rất đỗi tự
hào là cảnh gì không? Đó chính là dòng sông Hồng quanh
năm đỏ nặng phù sa đấy!
- Điệp ngữ : - Mưa nhảy trên mái tôn, mưa ngã xuống mặt sân, mưa đâm
Giang Thị Lý Trường Tiểu học Mễ
Sở
18
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
- Điệp câu :
ào vào bụi cây.
- “ Đẹp quá! Đẹp quá! “ Thật không uổng phí một đêm thức
trắng ngắm cảnh trăng khuya.
Đảo ngữ - Phất phơ trên cành/ những nụ hoa xuân.
VN CN
- So sánh - Mặt trời như quả bóng tròn, đỏ hồng treo lơ lửng trên bầu
trời.
- Nhân hoá - Nàng Xuân xinh đẹp mang những sắc màu lộng lẫy khoác
lên cỏ cây, hoa lá.
+ Học sinh phải phân biệt được câu văn kể với câu văn tả để khi viết sẽ sử dụng
các câu văn miêu tả tránh dùng câu kể khiến người đọc có cảm giác như người viết
đang kể lể dài dòng về cảnh
- Câu văn kể chỉ nêu một thông báo cho người đọc, người nghe.

trong đoạn. các câu còn lại tả chi tiết đối tượng đó.
+ Ví dụ: Ôi, bầu trời đêm mới đẹp làm sao! Mặt trăng tròn, to
như quả bóng vàng treo lơ lửng trên bầu trời mờ đục, cao thăm
thẳm.Những vì sao như ngàn vạn hạt kim cương lấp lánh tô
điểm cho chiếc áo đêm thêm lộng lẫy.
+ Câu cuối đoạn nêu nhận xét, đánh giá về đối tượng được tả ở
trên. các câu còn lại tả chi tiết các đặc điểm của đối tượng.
+ Ví dụ: Mặt trăng tròn, to như quả bóng vàng treo lơ lửng trên
bầu trời mờ đục, cao thăm thẳm.Những vì sao như ngàn vạn hạt
kim cương lấp lánh tô điểm cho chiếc áo đêm thêm lộng lẫy.
ánh trăng vàng đổ xuống mái nhà, lồng trong kẽ lá, chảy xuống
nhành cây, tràn ngập khắp con đường trắng xoá. Khoảng sân
đầy ắp trăng, cánh đồng trăng mênh mông. Dưới ánh trăng,
dòng sông lấp lánh như được dát bạc. Ôi, đêm trăng mới đẹp
làm sao !
Song hành
+ Tả luôn các đặc điểm của đối tượng tả, có thể mỗi đặc
điểm được tả bằng một hoặc hai câu.
+ Ví dụ: Nàng hồng xúng xính trong bộ áo đỏ thắm, nàng cúc
tưng bừng trong chiếc váy màu vàng rực rỡ…tất cả đang toả
hương thơm ngát. cây cam mang trên mình những trái cam
căng tròn, đỏ ối lúc lỉu trên cành. Mẹ con bác chuối vui vẻ
dang cánh tay to bản phần phật trong gió. Mấy hàng rau cải
khiêm tốn nằm sát mặt đất xoè những chiếc lá xanh non mơn
mởn thi vươn nhau vươn lên đón nắng mai
Giang Thị Lý Trường Tiểu học Mễ
Sở
20
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
Tổng phân

> Dùng câu nối phân trước và phần sau của văn bản.
Giang Thị Lý Trường Tiểu học Mễ
Sở
21
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
c3. Quan hệ giữa đoạn văn với đoạn văn.
- Để tạo ra sự lôgic trong diễn đạt thì học sinh có thể dựa vào quan hệ không gian,
quan hệ thời gian, quan hệ đặc điểm ( với dạng bài tả cảnh thì thường dùng quan
hệ không gian, quan hệ thời gian )
Ví dụ : + Quan hệ không gian
Trước cửa vườn, nàng Hồng măng trên mình hạt sương lonh lanh đang e lệ
trong lá.cánh hoa đỏ thắm mịn màng, khum khum úp sát vào nhau.Nàng Cúc cũng
thay cho mình bộ váy vàng rực rỡ để chờ đón anh ong bước đến chơi.Các nàng thi
nhau toả hương làm cả một khoảng không gian thơm mát.
Cuối vườn, mẹ con bác chuối lục đục gọi nhau dậy tập thể dục.Những cánh tay
to bản giơ cao phần phật trong gió. Mấy đứa chuối con thấy chuối mẹ tập vỗ tay
reo vui làm chút sương cuối cùng rơi vội xuống đất.
+ Quan hệ thời gian
Buổi sáng, dòng sông như dải lụa đào vắt qua đồng bằng Bắc bộ. Mặt sông
gợn lên những con sóng nhẹ.Bờ bên phải là bãi ngô xanh mướt ngả đầu vào nhau
rì rầm trò chuyện.Bờ bên trái là bãi cát trắng trải dài mênh mông. Thuyền chở
người , chở than, thuyền đánh cá tấp nập qua lại như mắc cửi. Tiếng cười nói,
tiếng động cơ xe nhộn nhịp bến đò ngang.
Buổi trưa, khi mặt trời giận dữ ném những tia nắng chói chang xuống mặt sông
khoác chiếc áo dát vàng lấp lánh.Nước sông đỏ ngầu, sóng lao vào bờ soàn soạt.
Dòng sông hừng hực , hăm hở chảy về xuôi.
- Ngoài ra quan hệ giữa các đoạn văn có thể là quan hệ giữa ý chính và ý diễn
giải, giữa ý cụ thể với ý tổng kết
• Bước 5: Kiểm tra lại toàn bộ bài văn.
Kiểm tra lại toàn bộ bài văn là bước quan trọng nhưng thực tế đây là bước

Sửa:

Chỗ lạc ý

Sửa:

- Độ dài
ngắn
Sửa:

Chưa
hay:

Sửa:

.
Dùng từ
Từ gợi tả - Từ chưa chính xác, chưa hay:
- Sửa:
BPTT về từ - Số lượng nhiều hay ít, hay chưa, chính xác chưa:
- Sửa:
Chính tả - Lỗi:
- Sửa:
Lỗi đặt câu Sửa
Câu tả sai ngữ pháp
Câu kể sai ngữ pháp hoặc chưa
hay

Biện pháp tu từ về câu dùng sai
Liên kết câu chưa chính xác

một con suối hay một hồ nước).
- Bước 1: Đối tượng là cảnh sông nước
- Bước 2: Một số đối tượng cụ thể :
+ Một vùng biển
Giang Thị Lý Trường Tiểu học Mễ
Sở
24
Sáng kiến kinh nghiệm dạy Văn tả cảnh - lớp5
+ Một dòng sông
+ Một con suối
+ Một hồ nước.
- Bước 3 . Kiểm tra hiểu biết của mình về các đối tượng cụ thể trên.
+ Một vùng biển, một con suối: Chưa có cơ hội trực tiếp quan sát mà chỉ thấy qua
một số kênh thông tin khác nhau.
+ Một dòng sông: Vì quê hương mình có dòng sông Hồng chảy qua và đã có nhiều
lần quan sát khi đi chơI, đI hội…nên cũng có những hiểu biết nhất định.
+ Một hồ nước: Thường xuyên quan sát .
Bước 4. Dự đoán những thuận lợi, khó khăn khi quan sát, sắp xếp ý, trình tự tả, sử
dụng ngôn từ khi miêu tả
+ Một vùng biển, một con suối : Không thể quan sát kĩ cảnh nên dùng từ ngữ miêu
tả sẽ khó chính xác, nhận định về cảnh bị sai lệnh
+ Một dòng sông: Do được quan sát các bộ phận có liên quan như: mặt sông, hai
bên bờ, bến nước … nên có kiến thức về sông, về sự thay đổi của nó; lựa chọn tình
tự miêu tả nào cũng thấy phù hợp; có thể sử dụng nhiều từ ngữ gợi tả, gợi cảm,
gợi hình, các từ láy và các biện pháp tu từ.
+ Một hồ nước: Cũng dễ quan sát, sắp xếp ý có thể theo trình tự không gian, thời
gian nhưng việc sử dụng ngôn từ khi miêu tả để tạo ra nét đẹp riêng của hồ không
dễ.
Bước 5: Quyết định chọn dòng sông làm đối tượng cụ thể để miêu tả.
2.2 . Xây dựng mở bài trong bài văn tả cảnh