PHẦN ĐẶT VẤN ĐỀ
Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai, trẻ em là nguồn hạnh phúc của mỗi gia đình, là
tương lai của đất nước, là lớp người sẽ tiếp tục sự nghiệp của ông cha ta để lại gánh vác
mọi công việc xây dựng và bảo vệ tổ quốc XHCN.
Mọi trẻ em sinh ra đều có quyền được chăm sóc và giáo dục được tồn tại và phát
triển, được yêu thương trong gia đình và cộng đồng. Khi xã hội càng phát triển thì giá trị
con người ngày càng được nhận thức và đánh giá đúng đắn. Do vậy việc chăm sóc giáo
dục trẻ lại càng mang ý nghĩa nhân văn cụ thể và trở thành đạo lý của thế giới văn minh.
“Vì lợi ích mời năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người”
(Hồ Chí Minh)
Dạy trẻ cũng như trồng cây non, trồng cây non được tốt thì sau này các cháu trở
thành người tốt.
Hiện tại chúng ta đang sống trong thế kỷ 21, với nền kinh tế tri thức phát triển, giáo
dục là nền tảng của sự phát triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của xã hội hiện đại. Để
đáp ứng những nhu cầu mới của sự phát triển đất nước, chủ trương của Đảng, Nhà nước
đã đề ra chiến lược phát triển đến năm 2010 cơ bản trở thành một nước công nghiệp. Do
đó cần phải có một nguồn nhân lực để đáp ứng phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá-
hiện đại hoá đất nước.
Với yêu cầu cấp thiết nh vậy cần phải đổi mới mục tiêu giáo dục Mầm non, đổi mới
nội dung, chương trình, hình thức tổ chức dạy trẻ ở lứa tuổi Mầm non trong giai đoạn
hiện nay.
“Tất cả trẻ em sinh ra, có quyền được chăm sóc, bảo vệ và giáo dục”
Đảng và nhà nước ta đã xác định rõ điều đó, từng bớc đổi mới ngành giáo dục. Đặc
biệt là giáo dục Mầm non.
Giáo dục Mầm non là khâu đầu tiên của hệ thống giáo dục quốc dân, đặt nền móng
cho giáo dục và đào tạo con người trong tương lai, phát triển toàn diện về mọi mặt cho
trẻ. Đòi hỏi người giáo viên phải nắm vững kiến thức chăm sóc giáo dục trẻ từ 0-72 tháng
- 1 -
tuổi. Vì ở lứa tuổi này là nền móng cho cả quá trình giáo dục và trưởng thành con người
có ích cho xã hội, vì vậy cô phải là ngời có năng lực sư phạm để giúp trẻ tiếp nhận với
Dạy tốt môn học này là đáp ứng một số kỹ năng sử dụng tiếng mẹ đẻ cho trẻ, kỹ
năng đọc là một hoạt động lời nói, là quá trình chuyển dạng chữ viết sang lời nói có âm
thanh và thông hiểu nó, trẻ chưa tự mình đọc thơ nên sự cảm thụ trông chờ vào cô giáo,
việc đọc thơ cho trẻ nghe cô cần phát triển hoàn thiện ngôn ngữ cho trẻ. Dạy thơ cho trẻ
Mẫu giáo gồm hai quá trình có liên quan mật thiết với nhau đó là: Nghe tác phẩm thơ và
tái tạo lại trẻ tự đọc thuộc diễn cảm thơ. Trẻ chỉ có thể thể hiện ý tưởng mà trẻ hiểu
những tình cảm do chính trẻ trải nghiệm. Do đó càng hiểu sâu, toàn diện tác phẩm thơ trẻ
càng có thể đọc thuộc thơ một cách diễn cảm, sáng tạo.
Những điều kiện trên khẳng định sự cần thiết của việc dạy thơ cho trẻ đọc thơ diễn
cảm với tư cách là một môn văn học có nhiệm vụ đáp ứng yêu cần. Yêu cầu và hiệu quả
của phương pháp dạy thơ cho trẻ đọc thơ là nhằm mục đích làm cho trẻ cảm
nhận, hiểu biết chất thơ nói chung và ngày càng nghi nhớ, tồn trữ được những biểu
hiện đa dạng phong phú về chất thơ, lời thơ từ trong bài thơ phải vận dụng được sức
mạnh riêng của từng trẻ, thơ để phát triển năng lực nhận biết ở trẻ, trẻ biết suy nghĩ, biết
nói năng và hoạt động nghệ thuật như đọc thơ diễn cảm, phát biểu cảm nghĩ về bài thơ,
minh hoạ thơ bằng tranh vẽ.
Trong quá trình dạy thơ cho trẻ phải bù lại sự thiếu hụt trong cảm thụ thơ của trẻ,
trẻ chưa tự mình đọc thơ nên sự cảm thụ thị giác bị hạn chế. Để khắc phục điều đó, giáo
viên cần kết hợp phương pháp minh hoạ trong khi dạy thơ cho trẻ, phải hết
- 3 -
sức chú ý sử dụng phương pháp trực quan, không làm phân tán chú ý của trẻ vào đồ dùng
dạy học nh rối, búp bê Trẻ tự thuộc bài thơ bằng trí nhớ, đọc thuộc lòng nhiều lần sẽ
hiện lên trong óc trẻ những hình ảnh, tình ý và tương quan giữa chúng một cách sáng tỏ
như mắt trẻ đợc nhìn thấy. Có thể nói đây là phương pháp trực quan bằng lời (ngôn ngữ
nói, đọc cần được coi trọng).
Là cô giáo Mầm non cần dạy thơ cho trẻ đọc diễn cảm rất cần thiết đối với mỗi đứa
trẻ. Thơ giàu cảm xúc, vang vọng thành nhạc điệu quện hoà giữa âm thanh và nghĩa từ,
giữa giọng điệu và sự biểu lộ tâm hồn nên phương pháp đọc thơ của cô giáo có nhiệm vụ
và vai trò to lớn để phát huy tối đa sức nghe khi dạy thơ cho trẻ đọc diễn cảm.
Trong giờ học chúng ta không thể xem nhẹ yếu tố nào. Việc đọc thơ cho trẻ nghe đòi hỏi
và cảnh vật xung quanh. Cho trẻ đọc từng đoạn, cả lớp đọc rồi từng cháu đọc đến lúc
thuộc khuyến khích những trẻ đọc hay, đọc đúng, thể hiện cử chỉ, nét mặt nhắt là giọng
điệu phù hợp với bài thơ một cách hồn nhiên.
Nếu bài thơ đợc phổ nhạc thì dạy trẻ bài hát đó thêm phần sinh động, nếu lại được
múa theo bài hát thì càng làm cho trẻ thêm vui thích.
Khêu gợi ở trẻ những cảm xúc những ý tưởng và khuyến khích trẻ kể lại những
điều mà trẻ cảm nhận đợc và hình dung ra khi đọc bài thơ đó.
ở lứa tuổi Mẫu giáo do xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, khi nhu cầu về
cái đẹp đang phát triển thì việc dạy thơ cho trẻ đọc diễn cảm còn mang một ý nghĩa đặc
biệt, nó tác động mạnh mẽ về nhiều mặt đối với đời sống của trẻ về ngôn ngữ, tình cảm,
về suy nghĩ, về tưởng tượng, về cách sống đẹp Do đó có thể khẳng định rằng việc đạy
thơ cho trẻ đọc diễn cảm và hiểu nội dung bài thơ là một hình thức giáo dục mang tính
thích hợp cao, có khả năng hình thành ở trẻ một tâm hồn giàu yêu thương, giàu ước mơ
trong sáng và lành mạnh.
2. Cơ sở thực tiễn:
Tinh Nhuệ là một xã có diện tích rộng và dân số đông, đời sống người dân tuơng đối ổn
định đã và đang trên đà phát triển. Nền giáo dục được mọi tầng lớp nhân dân nhiệt tình
ủng hộ. Học sinh của trường chủ yếu là con em nông dân nhưng được gia đình quan tâm
- 5 -
tạo điều kiện thuận lợi cho việc học của con em mình. Đảng, chính quyền và nhân dân đã
chăm lo cho sự nghiệp giáo dục nên dã đầu tư cơ sở vật chất, đồ dùng, trang thiết bị, đồ
chơi rất phong phú, đầy đủ và đa dạng. Đội ngũ giáo viên năng động sáng tạo, nhiệt tình,
có tinh thần trách nhiệm cao, yêu nghề mến trẻ vật lộn với thời gian công việc để chăm
sóc nuôi dưỡng, giáo dục trẻ đạt hiệu quả cao. Chính vì vậy mà chất lượng chăm sóc nuôi
dưỡng, giáo dục trẻ trong nhà trường đạt được nhiều kết quả cao.
II. QUY TRÌNH THỰC HIỆN GIẢI PHÁP MỚI
1. Quy trình dạy một giờ thơ cho trẻ thuộc thơ đọc diễn cảm trong chương trình
giáo dục đổi mới 4-5 tuổi.
* Ổn định tổ chức
* Giới thiệu bài
Có được kết quả trên bản thân tôi đã vận dụng các phương pháp tạo điều kiện giúp
đỡ giáo viên thực hiện đạt hiệu quả, bên cạnh đó cần có các giải pgáp, biện pháp để dạy
thơ cho trẻ đọc diễn cảm đối tượng trẻ 4 – 5 tuổi.
III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG RÈN KỸ NĂNG DẠY
THƠ CHO TRẺ ĐỌC THƠ DIỄN CẢM ĐỐI TƯỢNG TRẺ 5 - 6 TUỔI
Từ việc nghiên cứu lý luận và phân tích thực tiễn của việc dạy thơ cho trẻ đọc
thuộc thơ diễn cảm, tôi nhận thấy việc dạy thơ cho trẻ đọc thuộc diễn cảm cha đáp ứng
đầy đủ yêu cầu của môn làm quen với tác phẩm văn hởc Mầm non. Để khắc phục những
hạn chế, phát huy những ưu điểm hiện có, tôi xin đề xuất một số biện pháp nhằm nâng
cao chất lượng rèn kỹ năng đọc thơ diễn cảm cho trẻ5 - 6 tuổi (MG lớn) trong giờ làm
quen với tác phẩm văn học.
1. Bồi dưỡng nâng cao kiến thức cho giáo viên:
Do trình độ giáo viên không đồng đều nên việc nhận thức các vấn đề cũng khác
nhau. Vậy việc bồi dưỡng nâng cao kiến thức cho giáo viên là vấn đề quan trọng nhất.
Về kỹ năng soạn bài thơ, cần chú ý soạn giáo án cẩn thận chu đáo, cụ thể bao nhiêu
thì giờ dạy đạt kết quả bấy nhiêu.
- 7 -
Nghiên cứu kỹ tác phẩm thơ, từ đó xác định ngữ điệu, giọng đọc, biết kết hợp một
số biện pháp thủ thuật phi ngôn ngữ khác.
VD: Khi đọc bài thơ “Giữa vòng gió thơm” cô giáo chú ý xác định giọng đọc cho
từng đoạn.
Giọng đọc buồn thương: Bà tớ ốm rồi, cánh màn khép rủ
Giọng đề nghị nhắc nhở: Hãy yên lặng nào, cho bà tớ ngủ
- Xác định rõ phần kiến thức và kỹ năng- Đây là phần giáo viên hay nhầm lẫn. Vì
vậy bản thân cần hướng cho giáo viên cụ thể xác định yêu cầu cho từng loại
tiết.
VD: Kiến thức là thông qua bài thơ đó trẻ biết đợc điều gì, hiểu được điều gì, kĩ
năng là trẻ biết làm cái gì qua bài thơ đó
+ Phần hướng dẫn :
Cần hướng dẫn trẻ cách đọc thơ diễn cảm là phải thuộc thơ bằng cách đọc nhiều
VD: Bài thơ “bà ốm, trường em, về quê ”
Trong giờ dạy thơ cho trẻ độc thuộc thơ diễn cảm, ngoài giờ cô dạy thêm các bài thơ
hay, phù hợp có giọng đọc diễn cảm, gần gũi với trẻ thì cô giáo đa vàodạy trẻ đọc diễn
cảm từ đó trẻ sẽ yêu thơ và luyện giọng đọc tốt hơn.
5. Làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho môn học làm quen với văn học đặc biệt
phục vụ tiết dạy thơ cho trẻ dọc thuộc thơ diễn cảm.
Đồ dùng đồ chơi đẹp, hấp dẫn, phù hợp là một trong những vấn đề chính để làm nên
sự thành công của tiết dạy thơ. Do đó việc tăng cường làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ
môn học là một việc làm thường xuyên.
3.6 Giúp cho trẻ mở rộng vốn từ bằng cách :
- Giải thích từ, trẻ tự trả lời đồng thời phát triển từ cho trẻ
- Giải thích từ bằng phương pháp trực quan: Tranh ảnh, vật thật minh hoạ cho từ
cần giải nghĩa
6. Hướng trẻ cảm thụ các biện pháp nghệ thuật có trong bài thơ
- 9 -
Trong tác phẩm thơ, biện pháp nghệ thuật đóng vai trò quan trọng. Nắm được các thủ
pháp nghệ thuật có trong bài thơ là nắm được các đầu mối để tìm ra dụng ý của tác
giả.
- Kết quả đạt được từ các biện pháp thực tế:
Trong thời gian thực tập tuy ngắn nhng bản thân tôi đã áp dụng các giải pháp trên
và chất lợng dạy thơ cho trẻ đọc thơ diễn cảm có nhiều chuyển biến rõ nét qua
thực tế đã khảo sát như sau:
Cụ thể : Số trẻ đọc thơ đạt kết quả trong đó số trẻ đọc thơ diễn cảm, thuộc
thơ, hiểu nội dung bài thơ thể hiện qua bảng sau :
t Tên Tiêu Chí Số trẻ Mức Độ Biểu Hiện % Ghi
Chú
giỏi – khá T.B
Số
trẻ
% Số trẻ %
tôi đã thực hiện dạy một số tiết về đề tài này tại trường thực tập trường MN Thục Luyện
Thanh Sơn-Phú Thọ ) nhận thấy rằng chất lượng dạy và kĩ năng đọc thơ diễn cảm đối t-
ượng trẻ 4-5 tuổi đã được nâng cao. Bước đầu đề tài có tính khả thi tuy nhiên thời gian
nghiên cứu còn hạn hẹp kinh nghiệm nghiên cứu khoa học của bản thân còn hạn chế nên
đề tài chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong các thầy cô giáo giúp
đỡ chỉ bảo những thiếu sót của đề tài này của tôi để bản thân được hoàn thiện hơn.
2.Kiến nghị
- Đề nghị giáo viên cần gây hứng thú cho trẻ trước khi vào bài
- Luyện tập giọng đọc hay, hấp dẫn
- Su tầm làm đồ dùng trực quan bền đẹp và sáng tạo có giá trị sử dụng
- Học tập qua đồng nghiệp, tập san, báo chí và kết hợp hài hoà giữa lời đọc và
đồ dùng, tạo điều kiện cho trẻ học ở mọi lúc mọi nơi.
- Làm tốt công tác giáo dục, phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội.
- Biết phối hợp với phụ huynh về thống nhất phương pháp dạy trẻ.
- 11 -
- Phối hợp với các đoàn thể, tạo điều kiện cho trẻ tham gia các hoạt động văn hoá
sẽ có ý nghĩa giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn.
Trên đây là một số biện pháp của bản thân đã đa vào trải nghiệm thực tế ở lớp MG nhỡ
trường MN Tinh Nhuệ-Thanh Sơn- Phú Thọ. Qua quá trình nghiên cứu đề tài bản thân
không thể tránh khỏi những thiếu sót rất mong được sự chỉ bảo đóng góp xây dựng của
các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp để bài tập khoa học được hoàn thiện hơn .
Xin chân thành cảm ơn!
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Hướng dẫn thực hiện đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục trẻ mẫu giáo-
NXB giáo dục
1 Tài liệu bồi dưỡng giáo dục mầm non- tháng 8/ 2004 về nâng cao chấy lượng hoạt
động làm quen với văn học và chữ viết- Bộ GD-ĐT
2 Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên chu kỳ 2004 – 2007.
MỤC LỤC
- 13 -