3
TRƯỜNG ĐH KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH
KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ
BỘ MÔN NHỮNG NGUYÊN LÍ CƠ BẢN CHỦ NGHĨA MAC-LEENIN
PHẦN III
BÀI TIỂU LUẬN
NHÓM I LỚP 79K34
GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
CÔ GIÁO: NGUYỄN KHÁNH VÂN
Bài tiểu luận nhóm 1 lớp 79 k34
4
ĐỀ TÀI THUYẾT TRÌNH: Nguyên lí chủ
nghĩa Mác- Lenin về chủ nghĩa xã hội hiện
thực.
LỜI MỞ ĐẦU
Với sự ra đời của chủ nghĩa Mác, chủ nghĩa xã hội đã từ những lý thuyết không tưởng
trở thành một lí luận khoa học. quá trình thâm nhập lý luận khoa học đó vào thực tiễn
vào đời sống của công nhân và nhân dân lao động đã dẫn đến sự ra đời và phát triển
của chủ nghĩa xã hội hiện thực.
Chủ nghĩa xã hội từ một nước đã trở thành hệ thống của thế giới với nhiều thành tựu
in đậm dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử phát triển của xã hội loài người.
Tuy vào những thấp niên cuối thế kỉ XX do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ
quan chủ nghĩa xã hội lâm vào khủng hoảng. Tuy nhiên đây chỉ là sự tạm thời thoái
trào của chủ nghĩa xã hội.
Để tìm ra lời lí giải khoa học đúng đắn về hiện thực chủ nghĩa xã hội thì cần phải dựa
trên cơ sở nắm vững những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin và vận dụng
sáng tạo những nguyên lí đó vào việc phân tích bối cảnh cụ thể trong thời đại ngày
nay.
Trong toàn bộ bài tiểu luận này nhóm thuyết trình xin đề cập tới hai vấn đề chính:
Thứ nhất: Hoàn cảnh ra đời của chủ nghĩa xã hội hiện thực và mô hình chủ nghĩa xã
hội hiện thực đầu tiên trên thế giới

Xô-viết đại biểu cho nhân dân
Ngày 25/10, các chiến sĩ cách mạng từ chiến hạm Rạng Đông đã nã pháo vào Cung
điện Mùa Đông và sau đó bắt giữ toàn bộ chính phủ lâm thời. Đêm 25/10 tại Điện
Xmôn-nưi Đại hội II các Xô viết đã họp và tuyên bố cách mạng thành công, toàn bộ
chính quyền về tay các Xô-viết.
Với hai cuộc cách mạng lần lượt nổ ra là Cách Mạng Tháng Hai, và đỉnh cao là
Cách Mạng Tháng Mười
(7/11/1917) do đảng Bonsevich
đứng đầu là V.I Lenin lãnh đạo
quần chúng nhân dân khởi nghĩa
phá tan dinh lũy cuối cùng của
chính phủ lâm thời tư sản, báo
hiệu sự toàn thắng của cuộc khởi
nghĩa vũ trang giành “toàn bộ
Bài tiểu luận nhóm 1 lớp 79 k34
6
chính quyền về tay Xô Viết”. Lần đầu tiên trong lịch sử nhà nước Xô Viết đã ra
đời. Đây là nhà nước xã hội chủ nghĩa hiện thực đầu tiên trên thế giới.
Thành công của cách mạng Tháng Mười khẳng định rằng chỉ có cuộc cách mạng
dưới sự lãnh đạo của một đảng dựa trên nền tảng tư tưởng chủ nghĩa Mác-Lênin
giành chính quyền về tay giai cấp vô sản mới thực sự đem lại quyền lợi cho người
lao động.
Nói nhà nước Xô Viết là nhà nước là nhà nước chủ nghĩa xã hội hiện thực đầu tiên
trên thế giới là vì: Nói về cuộc cách mạng Tháng Mười đây là cuộc cách mạng vĩ
đại nhất của giai cấp công nhân và nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức do
giai cấp công nhân và đội tiên phong là đảng Bonsevich lãnh đạo. Cách mạng
Tháng Mười đã dùng bạo lực cách mạng đánh đỏ giai cấp tư sản và giai cấp địa
chủ phong kiến, lập nên chính quyền của những người lao động,xây dựng một xã
hội hoàn toàn mới một xã hội không có tình trạng người bóc lột người.
Ngay sau khi thành lập nhà nước Xô Viết đã thể hiện được bản chất là nhà nước

Cách mạng Tháng Mười thành công đã hiện thực hóa lý tưởng về một xã hội mới
– XHCN, mà trước đó chỉ là những ước mơ.
Trước khi loài người được chứng kiến về sự tồn tại hiện thực của một chế độ xã
hội mà ở đó giai cấp công và những người lao động làm chủ, chủ động tạo dựng
cho mình một cuộc sống ấm no, bình đẳng, thì trong lịch sử phát triển xã hội loài
người cũng đã xuất hiện các tư tưởng biểu hiện nguyện vọng muốn thiết lập một
xã hội không có tình trạng người bóc lột người và các hình thức bất bình đẳng
khác về xã hội. Lênin đã viết: " Đã lâu rồi, đã hàng bao thế kỷ nay, thậm chí hàng
ngàn năm nay, nhân loại mong ước thủ tiêu "lập tức" mọi sự bóc lột" .
Nhưng những mong muốn, ước vọng của tầng lớp lao động trong các xã hội cũ
vẫn chỉ là những điều xa vời, không thực tế, họ không tìm ra được con đường,
cách thức để thực sự giải phóng mình khỏi áp bức, bất công. Cũng có không ít các
cuộc khởi nghĩa, đấu tranh, có cả cuộc cách mạng xã hội nhằm xóa bỏ xã hội cũ,
thay đổi cuộc sống, song hầu như đã thất bại, hoặc khi thành công lại vẫn không
vượt ra khỏi vết xe cũ, không từ bỏ được cái căn nguyên của chế độ người bóc lột
người, của bất bình đẳng, đó là chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất.
Chính vì vậy chế độ phong kiến phủ định chế độ chiếm hữu nô lệ, rồi chế độ
TBCN phủ định chế độ phong kiến, đều là nấc thang trong tiến trình phát triển của
văn minh nhân loại, song đó cũng lại chính là nấc thang bóc lột đa dạng hơn, tinh
vi hơn. Và khát vọng về một xã hội công bằng, bình đằng, không còn người bóc lột
người của những con người lao động càng cháy bỏng hơn.
Cách mạng Tháng Mười thành công, chính quyền của giai cấp công nhân và nhân
dân lao động được thiết lập, những tàn tích của chế độ cũ Sa hoàng bị xóa bỏ, giai
cấp vô sản và nhân dân lao động nước Nga thoát khỏi ách áp bức thống trị của
chính quyền phong kiến chuyên chế và tư sản phản động. Người dân bắt đầu một
cuộc sống mới, cuộc sống của người làm chủ xã hội.
Trong khi nước Nga đang xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa thì các phần tử bạch
vệ với sự giúp sức của 14 nước đế quốc đã ra sức lật đổ chính quyền Xô Viết.
Trước tình hình đó, nước Nga Xô Viết đã áp dụng chính sách cộng sản thời chiến,
tiến hành quốc hữu hóa tài sản, tư liệu sản xuất quan trọng nhất của bon tư bản độc

mà nước nga xây dựng nên là nhà nước của giai cấp vô sản vì vậy thông qua việc
sử dụng tư bản nhà nước giai cấp vô sản có thể học tập kế thừa và phát huy có
chọn lọc những thành tựu của chủ nghĩa tư bản; Thứ hai nhà nước vô sản có thể sử
dụng chủ nghĩa tư bản nhà nước như là một hệ thống các chính sách, công cụ, biện
pháp nhằm điều tiết mọi hoạt động của các xí nghiệp tư bản còn tồn tại trong thời
kì quá độ. Nhằm hướng tới mục đích vừa sử dụng vừa cải tạo bằng phương pháp
hòa bình đối với các thành phần kinh tế tư bản chủ nghĩa và sản xuất nhỏ. Với ý
nghĩa đó, chủ nghĩa tư bản nhà nước được coi là một trong những phương thức
phương tiện con đường có hiệu quả trong việc thúc đảy chủ nghĩa xã hội hóa và
làm tăng nhanh lực lượng sản xuất của chủ nghĩa xã hội mà kết quả căn bản của sự
xã hội hóa này thể hiện ở việc phát triển ngày càng mạnh mẽ một nền sản xuất
hàng hóa quá độ xã hội chủ nghĩa.
Nền kinh tế mới chưa thực hiện được bao lâu thì chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra .
trong bối cảnh ấy, làm sao nhanh chóng biến nước Nga thành một cường quốc, vừa
xây dựng cơ sở vật chất xã hội chủ nghĩa vừa chuẩn bị đối phó với nguy cơ chiến
tranh. Giải quyết vấn đề này trong thời gian ngắn nhất là vấn đề sống còn đặt ra
đối với vận mệnh của Tổ quốc và chế độ xã hôi chủ nghĩa ở nước Nga. Để giải
quyết nhiệm vụ lịch sử khó khăn trên nhà nước Nga Xô Viết đã áp dụng cơ chế kế
hoạch hóa tập trung cao, một cơ chế có thể thực hiện được khi chính quyền thuộc
về giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Thực tế Liên Xô đã thành công rực rỡ
trong sự nghiệp công nghiệp hóa với thời gian chưa đầy 20 năm.
Bài tiểu luận nhóm 1 lớp 79 k34
9
Có thể khẳng định rằng trong một điều kiện lịch sử đặc biệt như vậy chỉ có chủ
nghĩa xã hội mới có thể cho phép phát huy cao độ tinh thần anh dũng, hy sinh của
hàng trăm triệu quần chúng nhân dân, mới có thể thực hiện được những kì tích như
vậy.
3. Sự ra đời và phát triển của hệ thống các nước xã hội
chủ nghĩa:
Sự thắng lợi của cách mạng Tháng Mười Nga với sự ra đời của nhà nước vô sản đầu

Bài tiểu luận nhóm 1 lớp 79 k34
10
nhân dân lao động. Nếu chính quyền còn nằm trong tay “một bọn ít người”-bọn tư
bản, thì cách mạng không triệt để, “chưa đến nơi”. Bên cạnh đó, theo Chủ tịch Hồ Chí
Minh tính triệt để của một cuộc cách mạng còn thể hiện ở chỗ: giải phóng nhân dân
lao động khỏi ách áp bức, bóc lột một cách triệt để và đem lại hạnh phúc, tự do và
bình đẳng thực sự cho họ. Điều này, sau này, được Người thể hiện dưới dạng khát
vọng lớn lao: “Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn đến tột bực là làm sao nước nhà
được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn,
áo mặc, ai cũng được học hành” .
Từ nhận thức về tính triệt để của Cách mạng Tháng Mười Nga, Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã khẳng định: “cách mạng Việt Nam muốn thành công phải đi theo con đường cách
mạng Tháng Mười Nga”. Khẳng định cách mạng Việt Nam theo cách mạng Tháng
Mười Nga, Người cũng chỉ rõ bài học mà cách mạng này đã để lại cho cách mạng
Việt Nam nói riêng, cách mạng thế giới nói chung. Trong tác phẩm “Đường cách
mệnh”, Người viết: “Cách mạng Tháng Mười Nga dạy cho chúng ta rằng cách mạng
muốn thành công thì phải lấy quần chúng công nông làm gốc, phải bền gan, phải hy
sinh, phải có Đảng vững bền. Tóm lại là, phải theo chủ nghĩa Mã Khắc Tư và Lênin”.
2. Trong tác phẩm “Cách mạng Tháng Mười vĩ đại mở ra con đường giải phóng cho
dân tộc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ những bài học quý của Cách mạng Tháng
Mười Nga như sau:
Một là, “Cần có sự lãnh đạo của đảng cách mạng chân chính của giai cấp công nhân
toàn tâm, toàn ý phục vụ nhân dân” .
Hai là, “Thực hiện cho được liên minh công nông”
Ba là, “Dùng bạo lực cách mạng chống lại bạo lực phản cách mạng, giành lấy chính
quyền”.
Bốn là, “Không ngừng tăng cường và củng cố nền chuyên chính vô sản” .
Năm là, “Tinh thần cách mạng triệt để
Sáu là, “Kết hợp chặt chẽ lòng yêu nước với tinh thần quốc tế vô sản” .
Cách mạng Tháng Mười Nga thành công đã có ảnh hưởng rất to lớn đối với cách

Âu vẫn là chính quyền liên hiệp bao gồm đại biểu các giai cấp, các đảng phái chính trị
trong Mặt trận dân tộc thống nhất chống phát xít. Giai cấp tư sản và các chính đảng
của họ có một lực lượng va vị trí khá quan trọng trong các chính phủ liên hiệp này,
cho nên họ luôn luôn ngăn cản, phá hoại việc thực hiện những cải cách dân chủ và âm
mưu đưa các nước Đông Âu quay trở lại con đường tư bản chủ nghĩa. Cuộc đấu tranh
giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản nhằm đưa đất nước đi theo con đường xã hội
chủ nghĩa hoặc tư bản chủ nghĩa đã diễn ra khá quyết liệt. Được sự giúp đỡ đắc lực
của các thế lực chống chủ nghĩa xã hội bên ngoài và các thế lực phản cách mạng bên
trong, những năm 1947 – 1948, các chính đảng tư sản đã tiến hành hàng loạt những
âm mưu đảo chính nhằm gạt bỏ những người cộng sản ra khỏi chính phủ liên hiệp và
cướp đoạt toàn bộ chính quyền.
Ở Tiệp Khắc, ngày 20 – 2 – 1948, nhân việc Bộ Nội vụ giảm biên chế, 12 bộ trưởng
tư sản đã rút khỏi chính phủ do Gôtvan, lãnh tụ Đảng Cộng sản, làm Thủ tướng. Âm
mưu của họ là với sự từ chức của ½ thành viên nội các như thế theo hiến pháp, chính
phủ Gôtvan sẽ bị đổ và Tổng thống Bênet (lãnh tụ đảng tư sản) sẽ cử đại biểu của giai
cấp tư sản đứng ra lập chính phủ mới không có đảng viên cộng sản tham gia. Đảng
Cộng sản Tiệp Khắc đã kịp thời kêu gọi công nhân và nhân dân xuống đường, biểu
tình, bãi công buộc Tổng thống Bênet phải chấp nhân đơn từ chức của 12 bộ trưởng
tư sản và uỷ nhiệm cho Gôtvan đứng ra lập chính phủ mới. Sau đó, đến lượt Bênet
cũng buộc phải từ chức và Gôtvan lên thay thế, đứng đầu nhà nước Tiệp Khắc.
Sự kiện tháng 2 – 1948 đánh dấu bước ngoặt phát triển của cách mạng Tiệp Khắc.
Ở Bungari, phái chống cách mạng do Nicôlai Petcôp (lãnh tụ đảng tư sản) cầm
đầu, đã nhận tiền bạc, vũ khí của các nước bên ngoài lập ra quân đội bí mật lấy tên
là “Đội quân sĩ quan trung lập”. Xuân 1947, bọn này âm mưu tiến hành cuộc đảo
Bài tiểu luận nhóm 1 lớp 79 k34
12
chỉnh, nhưng cơ quan an ninh cách mạng đã kịp thời phát hiện và đập tan những hoạt
động này. Tháng 6 – 1947 Petcôp đã bị bắt và kết án tử hình.
Tình hình ở các nước Đông Âu khác cũng diễn ra tương tự. Sự giúp đỡ của Liên Xô
và việc quân đội Liên Xô đóng quân trên lãnh thổ các nước Đông Âu đã tạo ra những

chủ nghĩa xã hội trên quy mô lớn với trình độ hiện đại, đảm bảo ngày càng tốt hơn đời
sống vật chất và tinh thần của nhân dân.
Bài tiểu luận nhóm 1 lớp 79 k34
13
Thành tựu của Liên Xô và Đông Âu.
Với Liên Xô đã đạt được nhưng thành tựu hết sức to lớn. Trong lĩnh vực kinh tế Từ
1945 – 1950, hoàn thành kế hoạch 5 năm. Khôi phục kinh tế trong 4 năm 3 tháng
( hoàn thành trước thời hạn 9 tháng ) : Công nghiệp: tổng sản lượng công nghiệp tăng
73 %.
Nông nghiệp: một số ngành vượt mức trước chiến tranh.
Đến nửa đầu những năm 1970, Liên Xô là cường quốc công nghiệp đứng hàng thứ hai
trên thế giới ( sau Mĩ ), chiếm khoảng 20% tổng sản lượng công nghiệp trên toàn thế
giới.
Trong lĩnh vực khoa học kĩ thuật :1949: Liên Xô chế tạo thành công bom nguyên tử.
1957: Liên Xô là nước đầu tiên phóng thành công vệ tinh nhân tạo.1961: Liên Xô
phóng tàu vũ trụ Phương Đông đưa nhà du hành vũ trụ Ga-ga-rin bay vòng quanh
Trái Đất, mở đầu kỷ nguyên chinh phục vũ trụ của loài người.

Trong lĩnh vực văn hóa xã hội : xã hôi Liên Xô có những thay đổi rõ rệt. Năm 1971,
công nhân chiếm hơn 55% số người lao động trong cả nước. Nhân dân Liên Xô có
trình độ học vấn cao với gần 3/4 só dân đạt trình độ trung học và đại học.
Trong lĩnh vực chính trị và đối ngoại:
+ Chính trị: Từ 1950 đến những năm 70, nhìn chung tình hình chính trị Liên Xô tương
đối ổn định, Đảng Cộng sản và Nhà nước Xô viết hoạt động tích cực, có hiệu quả, tạo
được niềm tin trong nhân dân. Đảm bảo được khối đoàn kết thống nhất giữa Đảng,
Nhà nước, nhân dân và các dân tộc.
+ Đối ngoại: Liên Xô chủ trương thực hiện chính sách đối ngoại hòa bình và tích cực
ủng hộ phong trào cách mạng thế giới.Liên Xô đã đấu tranh cho hòa bình, an ninh,
kiên quyết chống chính sách gây chiến xâm lược của công nhân đế quốc và các thế lực
phản động. Liên Xô trở thành trụ cột của hệ thống xã hội chủ nghĩa, là chỗ dựa cho


Ở Bungari, tổng sản phẩm công nghiệp năm 1975 tăng 55 lần so với năm 1939.
Nông thôn đã hoàn toàn điện khí hoá. Nước Cộng hoà dân chủ Đức (dân số bằng ¼,
diện tích bằng 1/3 nước Đức cũ, công nghiệp và tài nguyên chủ yếu nằm ở Tây Đức),
sau 30 năm xây dựng chế độ mới, đã đạt mức sản xuất công nghiệp bằng cả nước
Đức năm 1939. Từ một miền trước đây chủ yếu sản xuất nông nghiệp, đến năm 1970,
76% thu nhập quốc dân ở Đức là do sản xuất công nghiệp mang lại. Vốn được mệnh
danh ở châu Âu là “đất nước của một triệu người khất thực”, sau hơn 20 năm xây
dựng chế độ mới, Hunggari đã trở thành một nước công – nông nghiệp, có nền văn
hoá và khoa học, kỹ thuật tiên tiến. Rumani, từ một nước nông nghiệp cũng đã trở
thành một nước công – nông nghiệp, trong đó sản xuất công nghiệp chiếm gần 70%
thu nhập quốc dân. Tiệp Khắc đã được xếp vào hàng các nước công nghiệp trên thế
giới: năm 1970, sản lượng công nghiệp chiếm 1,75% tổng sản lượng công nghiệp
toàn thế giới.

Cùng với sự phát triển về kinh tế, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân tất
cả các nước Đông Âu đều có sự tăng tiến rõ rệt so với trước kia.
Với công cuộc đổi mới và xây dựng đất nước của các nước ở Đông Âu. Bộ mặt đất
Bài tiểu luận nhóm 1 lớp 79 k34
15
nước ngày càng thay đổi, đời sống vật chất và tinh thần của người dân tăng lên rõ rệt.
Các nước Đông Âu đã đẩy mạnh sản xuất, làm tăng năng suất và sản lượng các ngành
kinh tế, đặc biệt là ngành công nghiệp.
Những thành tựu các nước Đông Âu đạt được đã làm thất bại âm mưu chống phá của
các thế lực phản động.
Các thành tựu trên đã góp phần khẳng định vị thế của các nước Đông Âu, tăng cường
thêm sức mạnh cho phe xã hội chủ nghĩa, cho cách mạng thế giới.
Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở
các nước Đông Âu đã phạm một số thiếu sót và sai lầm, như rập khuôn một cách giáo
điều theo mô hình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô trong những hoàn cảnh và

Chỉ trong vòng hơn 70 năm từ 1917-1991 chủ nghĩa xã hội hiện thức đã trải qua một
Bài tiểu luận nhóm 1 lớp 79 k34
16
thời kì phát triển rực rỡ có những thành tựu rực rỡ, có những thành tựu to lớn và đã
phát huy mạnh mẽ đến tiến trình phát triển lịch sử loài người.
Sự phát triển vũ bão của ba dòng thác cách mạng trong suốt mấy thập kỉ đã gắn liền
với sự tồn tại và phát triển của chủ nghĩa xã hội hiện thực với hệ thống xã hội chủ
nghĩa.
Phần thứ hai: sự khủng hoảng, sụp đổ của mô hình
chủ nghĩa xã hôi Xô Viết và nguyên nhân của nó.
1. Sự khủng hoảng và sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội Xô Viết.
Lịch sử xã hội loài người không đitheo con đường thẳng và phong trào cách mạng
cũng không tránh khỏi sai lầm và thất bại hay những thời kì thoái trào. Và chủ
nghĩa xã hội cũng không thể tranh khỏi điều đó. Đến cuối những năm 80 của thế kỉ
XX, Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu đi vào thời kì khủng hoảng
a. Sự khủng hoảng và sụp đổ của Liên Xô
Năm 1973, cuộc khủng hoảng dầu mỏ thế giới bùng nổ đã đánh mạnh vào nền kinh
tế, chính trị của tất cả các nước, song Liên Xô lại chậm sửa đổi để thích ứng với tình
hình mới đó. Do đó, đến cuối những năm 70, đất nước Liên Xô lâm vào suy thoái cả
về kinh tế và chính trị.
Tháng 3/1985, M. Goócbachốp lên nắm quyền lãnh đạo Đảng và Nhà nước Liên Xô
đã tiến hành công cuộc cải tổ đất nước. Tập trung vào việc "cải cách kinh tế triệt để",
sau lại chuyển trọng tâm sang cải cách hệ thống chính trị và đổi mới tư
tưởng.chính sự cải cách về hệ thống chính trị này đã làm cho tình hình nước Nga trở
nên trầm trọng hơn.
* Về kinh tế : Chuyển sang kinh tế thị trường quá vội vã, thiếu sự điều tiết của nhà
nước nên đã gây ra sự rối loạn, thu nhập quốc dân giảm sút nghiêm trọng.
* Về chính trị : Thực hiện chế độ Tổng thống nắm mọi quyền lực và cơ chế đa
nguyên chính trị nên đã làm suy yếu vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản và nhà nước
Xô viết, tình hình chính trị xã hội hỗn loạn.

nguyên về chính trị, xoá bỏ độc quyền lãnh đạo của một Đảng Cộng sạn, tiến hành
tổng tuyển cử tự do Những hoạt động trên đây làm tê liệt mọi sinh hoạt của đất
nước, đẩy chế độ xã hội chủ nghĩa lâm vào cuộc khủng hoảng toàn diện và trầm
trọng. Đảng và Nhà nước các nước Đông Âu lần lượt buộc phải chấp nhận xoá bỏ
độc quyền lãnh đạo của Đảng Cộng sản, thực hiện chế độ đa nguyên và tiến hành
tổng tuyển cử tự do.
Kết quả, qua tổng tuyển cử tự do, ở hầu hết các nước Đông Âu (Ba Lan, Hunggari,
Tiệp Khắc, Cộng hoà dân chủ Đức), các thế lực chống chủ nghĩa xã hội đều đã thắng
cử, nắm được chính quyền Nhà nước, còn Đảng Cộng sản bị thất bại, để rơi mất
chính quyền khỏi tay mình. Ở Rumani, ngày 16 - 12 - 1989, quần chúng nhân dân
thành phố Timisoara tiến hành biểu tình hoà bình phản đối nhà cầm quyền bắt giam
một mục sư Tin lành và đưa ra những khẩu hiệu chống lại chính phủ Xêauxexcu.
Cảnh sát đến đàn áp, quần chúng càng thêm phẫn nộ. Ngày 22 - 12 - 1989, quần
chúng đã nổi dậy, làm chủ được tình hình ở Bucaret. Hội đồng Mặt trận cứu nước
Rumani tuyên bố xoá bỏ chế độ độc tài Xêauxexcu; ngày 25 - 12 - 1989, vợ chồng
Xêauxexcu bị xử tử, toàn thể Bộ chính trị Đảng Cộng sản Rumani và các thành viên
nội các (60 người) bị bắt giữ. Toàn bộ hệ thống Đảng, chính quyền của chế độ
Xêauxexcu đã bị sụp đổ. Ở Bungari, Nam Tư, Anbani, lúc này chính quyền tuy còn ở
trong tay Đảng của giai cấp công nhân, nhưng khủng hoảng vẫn tiếp diễn ngày càng
Bài tiểu luận nhóm 1 lớp 79 k34
18
thêm trầm trọng: nội chiến đã diễn ra trọng nội bộ Liên bang Nam Tư giữa các nước
cộng hoà Crôatia, Xecbia; chính quyền ở Bungari, Anbani đang lầm vào khủng
hoảng sâu sắc trước những cuộc bãi công của công nhân, biểu tình của quần chúng và
tình hìh kinh tế trở nên ngày càng khó khăn, căng thẳng
Như thế, trong những năm 1989 - 1991, cuộc khủng hoảng của chủ nghĩa xã hội ở các
nước Đông Âu đã dẫn tới những biến đổi lớn: Ba Lan, Hunggari, Tiệp Khắc quay
trở lại đi theo con đường tư bản chủ nghĩa; sau sự kiện sụp đổ của “ Bức tường
Berlin” ngày 10-11-1989 Cộng hoà dân chủ Đức sáp nhập vào Cộng hoà liên bang
Đức để trở thành một quốc gia thống nhất với tên Cộng hoà liên bang Đức; hầu hết

22-03-1989: Hungary Tổ Chức Hội Nghị
Bàn Tròn giữa thành phần đảng viên cấp tiến
trong đảng Cộng sản Hung với các đảng đối
lập.
Tháng 4
05-04-1989: Hội nghị Bàn Tròn Tại
Ba Lan bế mạc, hai bên đồng ý thiết
lập Tổng thống chế, công nhận sự hợp
pháp của Công Đoàn Đoàn Kết.
16-04-1989: Sáu nhân vật kỳ cựu của
đảng Cộng sản Romania đưa kiến nghị
yêu cầu Tổng Bí Thư Ceausescu từ
chức, nhưng Ceausescu từ chối.
17-04-1989: Công Đoàn Đoàn Kết
chính thức đăng lục là Nghiệp Đoàn Tự Quản.
Bài tiểu luận nhóm 1 lớp 79 k34
20
Tháng 5
08-05-1989: Công nhân, trí thức Đông Đức khởi xướng biểu tình tại
Thủ đô Đông Berlin chống cuộc bầu cử gian lận trong cuộc bầu cử
Hội Đồng Nhân Dân địa phương.
09-11-1989: Chủ tịch Đảng Cộng sản
Đông Đức, đồng thời là chủ tịch nước
bị áp lực của dư luận và trong nội bộ
đảng nên tuyên bố mở cửa bức Tường Berlin. Đêm này
đã có hơn 100 ngàn người bên Đông và Tây túa ra
đường và đập phá bức tường Berlin
2. NGUYÊN NHÂNDẪN TỚI SỰ KHỦNG HOẢNG VÀ SỤP ĐỔ CỦA MÔ
HÌNH CHỦ NGHĨA XÃ HÔI LIÊN XÔ VÀ ĐÔNG ÂU
Chủ nghĩa xã hội hiện thực ra đời và tồn tại hơn 70 năm, đã qua những thử thách khó

nghĩa mà do quan niệm giáo điều về chủ nghĩa xã hội.
“ Do duy trì quá lâu những khuyết tật của mô hình chủ nghĩa xã hội, chậm trễ
trong cách mạng khoa học và công nghệ” nên gây ra tình trạng trì trệ kéo dài về
kinh tế xã hội rồi đi tới khủng hoảng.”(Cương lĩnh năm 1991 của đảng cộng sản
Việt Nam)
Chính đó là nguyên nhân sâu xa làm cho xã hội chủ nghĩa lâm vào khủng hoảng
dẫn tới sụp đổ ở Liênxô và Đông Âu.
b. NGUYÊN NHÂN TRỰC TIẾP ẢNH HƯỞNG TỚI SỰ SỤP ĐỔ CỦA LIÊN
XÔ VÀ ĐÔNG ÂU.
Với cùng một mô hình tổ chức xã hội kiểu Xôviết, khi gặp khó khăn
khủng hoảng các nước xã hội chủ nghĩa đều tiến hành cải cách, cải
tổ, đổi mới, nhưng Liênxô và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu
thì sụp đổ, một số nước xã hội chủ nghĩa khác thì không. Chung quy
lại vấn đề nảy sinh từ nội bộ Đảng cầm quyền và sai lầm, sự phản
bội của những người lãnh đạo cao nhất. Bởi vì, các nước xã hội chủ
nghĩa do Đảng Cộng sản lãnh đạo, đảng là trung tâm lãnh đạo và chỉ
huy của nhà nước và xã hội. Đảng có vấn đề thì đó là vấn đề mang
tính sống còn đối với nhà nước và đối với chế độ.
Trong cải tổ, Đảng Cộng sản Liên Xô đã mắc sai lầm rất nghiêm
trọng về đường lối chính trị, tư tưởng và tổ chức. Đảng không coi
trọng kết hợp chủ nghĩa Mác-Lênin với thực tiễn nước mình và đặc
điểm thời đại, không coi trọng việc kế thừa, bổ sung và phát triển lý
luận mácxít. Hoặc là giáo điều, rập khuôn máy móc, không căn cứ
vào tình hình mới để phát triển sáng tạo. Đánh giá không công bằng
với lịch sử, từ chỗ phê phán sai lầm của cá nhân đi đến phủ nhận
toàn bộ lịch sử của Đảng và của nhà nước, phủ định chế độ xã hội
chủ nghĩa, phủ định chủ nghĩa Mác-Lênin để cuối cùng đi theo con
đường chủ nghĩa dân chủ xã hội.
Về tổ chức. Chế độ tập trung trong Đảng bị phá hoại, không những
làm cho Đảng mất khả năng của bộ chỉ huy chiến đấu mà ngay mâu

tưởng tư sản, chính sách thỏa hiệp, nhân nhượng vô nguyên tắc với
Mỹ và phương Tây thì các thế lực chống chủ nghĩa xã hội đã theo sát
quá trình cải tổ và lái nó theo ý đồ của chúng. Trong nội bộ Liên Xô
và Đông Âu.
Việc hứa hẹn viện trợ kinh tế được dùng làm một vũ khí rất lợi hại để
lái cải tổ theo quỹ đạo mà phương Tây mong muốn. chủ nghĩa đế
quốc đã đẩy mạnh thực hiện diến biến hòa bình.
“ Toàn bộ vũ khí của chúng ta, các hiệp định mậu dịch, viện
trợ kinh tế sẽ không đi đến đâu nếu chúng ta thất bại trên
mặt trận tư tưởng”( NichXon)

Bài tiểu luận nhóm 1 lớp 79 k34
23
Vậy chủ nghĩa xã hội sụp đổ
có phải là tất yếu lịch sử?
Trong bối cảnh chủ nghĩa xã hội
mô hình Xôviết trì trệ và khủng
hoảng thì cải cách, cải tổ, đổi mới là
tất yếu mới có thể đưa đất nước ra
khỏi khủng hoảng. Nhưng sự sụp
đổ của chủ nghĩa xã hội không
thể là tất yếu vì thực tế ở những
nước xã hội chủ nghĩa khác qua cải cách đổi mới đã đưa đất nước
từng bước thoát khỏi khó khăn. khủng hoảng như Trung Quốc, Việt
Nam. Vấn đề là ở chỗ cải cách, cải tổ, đổi mới như thế nào, cần phải
giữ vững nguyên tắc nào mà thôi.
KẾT LUẬN: Lịch sử 90 năm qua đã diễn ra với biết bao thăng trầm, nhưng
Cách mạng Tháng Mười với những giá trị lớn lao của nó vẫn đang tiếp tục tác động
mạnh mẽ đến toàn bộ sự nghiệp cách mạng thế giới và công cuộc đổi mới của nước ta.
Cách mạng Tháng Mười Nga đã ghi vào lịch sử thế giới hiện đại những trang chói lọi

4. TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN ÔN TẬP NHỮNG NGUYÊN LÍ CƠ BẢN CHỦ
NGHĨA MAC- LÊN NIN (KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ TRƯỜNG ĐH
KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH)
NHẬN XÉT CỦA CÔ GIÁO

Bài tiểu luận nhóm 1 lớp 79 k34
25