CHUYÊN ĐỀ :
PHƯƠNG PHÁP GIẢI MỘT SỐ DẠNG BÀI TẬP VỀ
ĐỘT BIẾN CHO HỌC SINH LỚP 9
Tác giả chuyên đề:Hà Thị Minh Huệ
Chức vụ :
Đơn vị công tác :
Đối tượng : !
Số tiết :"#$%$
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn chuyên đề:
&$'()*$+&$'!$'
,-*+$./(0$*%+10$(/$+2+34(5 6-*+$.
+4$(/$789()*$3%$:;*%,<
=1>?)-@ "A+&$'$(-
B210$5C1$212*D,E(0$F!$G.
$8*+$./(0$*%+H,-*+$.4$(/$$9(/$
+I9(/$$J)$3,-*+$.+334+
,K*<;1L'.$G15%$(/+(F$MN-0,
O$F9$%$$P9; 3?C$%$Q2+(FOO
?,-Q2*?$R(/+,$24-$G
1 (/.(%10$5,-*+$.$)$(/$Q29Q2
$9(/$+$I:3G(R/,-'5
F*%$S-%
II. Phạm vi và mục đích của chuyên đề:
1. Phạm vi của chuyên đề:
TJ0$5,-*+$./(0$*%$&$'!
TU,O (5$N71G !
2. Mục đích chuyên đề:
T2(M (D10$5,-*+$./(0$*%V$
&$'*D,E7 !
53%$>$2(M$$N]
_J8$)V]TJ8$)[T]53%$?1A
TJ8$)T`]53%$?1a
_1")G$$]
T)G$$(N$1+)[T$'53%$$C$1A
T)G$$(N$1+)T`$'53%$$C$1a
_2$%]
T)[T$2$%*^)T[2)`T$2*^)T`]5
3%$3G(M
T)T`(N$2*^)[T]53%$?1"
T)[T(N)T`]53%$$C"
Bài 2=b4acccG$$9$(42(d[e%1$fAcg=b(0$
*%+1X8$=*\=*$PR(G*'$A;9(h8$i1G
$0*+j!!kG$$
l5G$$$i-Q2=$ +23(0$*%
Hướng dẫn giải.
T5$i-Q2=b][mmnccdeom`m!ccde
T5=*]dA
A
T"eV*mj!!kpV*mA!!j
T =b=*?1AqR+,-(0$*%18$")94$FX?2
"$A$N]
rJ8$)[T$'][mm#!!deom`m!ccde
rJ8$)T`$'][mmnccdeom`mj!!de
Bài 3. =b4/,+c9#"µ1*<(0$*%$+=*=*4/,+&
=b+a9k[
c
2`(<,-(0$*%+*%$$O$FQ2,-(0$*%4$
*l35NR$ZQ2=(0$*%sb%$35NR$Z$*'
*=Wl$&=,+u3%$(G1+(0$*%18$a)
G$$.a)G$$18$(D1A)[+")`'.9
=WR(Ga;$%$';/1v-G$$(h?1
( =,++]
[mmdA
a
"eXAm"kG$$
m`mdA
a
"eX"muG$$
Dạng bài tập về đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể.
* Những kiến thức liên quan để giải bài tập về đột biến cấu trúc nhiễm sắc
thể.
TVH3%$:/K1W$F
T\%$:/(0$*%V9,-(0$*%V
* Bài tập
Bài 1$%*+,O10$+.$42)V$&(D
$+;+$'$PR*5=$2V$&(DQ2)$:
8$+[b6w+2*,=9)$:2+xy\+z3P?1R$%*+
,O:2A)V4$$8X8$"-$${43l
$+;+$'$PR*5=$V+b6w+z3$N'
(hX?2sV%$+;+$'$P=$V33G(M9X
(<-$${S-4$F4
Hướng dẫn giải.
TqR(0$*%18$(-Q2V
T-2$ZS-]b6w+xy\o[b6w+xy\o[b6w+
z3o2*,=+xy\o2*,=+z3
Bài 2.`t$10$)V$&(D9V$:8$4D5$i*5:2
(-V[b69V$:24D5$i1|:2(-V2*,
\?1R$8X8$$N2]
TV%Sa+,-59$.$$P$2]
rVSa][w6yb\
(?(-yb$+SA][w6by\
rVSA][w6by\
(?(-b6w$+S"][b6wy\
Dạng bài tập về cách xác định bộ NST trong tế bào sinh ra qua
quá trình nguyên phân, giảm phân không bình thường
* Kiến thức liên quan:
T6K*%Q2V$Y$'R93%$Y?Q2VR
*'$
TWX%Q2V$3'R*+
* Bài tập.
Bài 1.
~D81(P4)K1W$F $l`•93?1R'$+
2$Z$8X8$2$Z``+••h?$l&%X8$A-
2$Z$
Hướng dẫn giải.
T`•$PR(G``••9?1Ry3GR``••?1R
yyR3G*'$9``••$-2$Z``+••
T`•$PR(G``••9?1RyR*'$``+••
?1Ryy3GR$-A-2$Z``+••
Bài 2.J0$$%*+,OQ2D81(P4*0K1W$F(N3l]
[2b*`•d1vH: 10$K1W$F(&e
V%R*<5-@)K1W$F $l`•%$3l*0
K1W$F$$%*+$-29$H$N4$FX?2
Hướng dẫn giải.
D1$N]
T[2b*``••9[2b*
T[2b*``9[2b*••
$Z
2V%@3'2y9)K1W$F[23GR>$-2H2$Z
+s
*V%@3'2yy9@?A$%*+K1W$F3GR>$-2
H2$Z+s
V%@?A;R*+)V[2(/3GR>$-2H-
2$Z+s
,V%@3'2yy9410$$%*+K1W$F3GR$'3%$$
?1R>2H2$Z+s
Hướng dẫn giải.
-2$Z(N$-2][2+€
T2$Z(N$-2][[922+€
T2$Z(N$-2][[22+€
T2$Z(0$*%(N$-24$F+][[92292$Z*'$][9
2
Dạng bài tập về cách xác định tỉ lệ giao tử sinh ra qua quá trình
giảm phân không bình thường
* Kiến thức liên quan:
T6K*%Q2V$Y$'R93%$Y?Q2VR
*'$
TWX%Q2V$3'R*+
T`(<H$%*+X?2(0$*%;R*++
* Bài tập.
Bài 1. ~10$+(0.$9?Z4"cc$%*+2$Z(P43F=[2
$%+?1R9$5(44#$%*+X?25-;R*+A@$%
*+:2=29?1R"*'$9$%*+3(/?1R*'
$hX(<]
2$M52$Z'$+9$-2$Z*'$:2=[+
*2s
N$Z`€,$O$Q22$Z(0$*%€ 2$Z*'$`
→
$F
+(h2-2$Z(0$*%+``9••9+€+,)V`•
3GR@;R*+yyQ2?1R
*T52$Z(0$*%2]krkrjm"n
T52$Z*'$2]kdAarAaem"jk
Tg2$Z(0$*%+]d"n•Acce"ccgmjg
Bài 3. ~10$+(0.$9Xt$"cc$*+*."4A)K1W$F3ƒ
[2b*Y$'?1RQ2$*+$4!j$*+?1
R*'$SA$*+?1R3G*'$d5-;
?1R"@)K1W$F[29?1RA*'$9)b*?1
R*'$e`(<5N$${(N$-2$i"cc$*+*.
"4$+$$${2*s
Hướng dẫn giải.
_M5$${$-2]
"$*+*."?1Rk$${m„"cc$*+*."?1R
kcc$${
T`t$)K1W$F[2]
r!j$%*+?1R*'$]"!n$${[9"!n$${2
rA$%*+X?25-?1Ryk$${:2?[+2d[2e+k
$${3G:2?[+23ƒd€em„$${/)V+
+]
c9k![]c9k!2]c9c"[2]c9c"€
T)K1W$Fb*?1R*'$A-$${ $]
c9#b]c9#*
T$${2*]c9k!2Xc9#*mc9Ak#
Dạng bài tập về đột biến số lượng nhiễm sắc thể.
* Những kiến thức liên quan.
TVH3%$:/$F,<*09&%$$F,<*0
2IR*$]
T&$F123F=bb*4$F+$F$21K1dq0$*%$F,<*0e)
$F$21*0dq0$*%$F(2*0e
TF$21K1]b0V@")V4aV9)S-*'$
&Y2,E9&Y2?3G*'$)4$FL*'
$
TF$21*0]8$?)VQ2*0V(/D1aV&Y2
,E$9Y?$3G-$9*8$$O
*5NV]
TV%+(0$*%$F,<*0]Ar"mA"
TV%+(0$*%$F(2*0]amaX"cmac
Bài 4~(.+†2Am"kJ0$41 !Y2$$%*+
,EQ2aR(.+†2Y23lF$83%$Y?2]
T%*+Q2R$:8$4"#K1W$F3t9X%$+"+$1)$
}Xl(-Q2$R*+
T%*+Q2R$:24AnK1W$F(&(2R(D(//A
PQ2$%*+
T%*+Q2R$:*24"nK1W$F3t9(2(4XW
2*-(2Y2$$%*+@H3‡+Q2Y$'R*+s
*w1h&%'$+aR(.$$iR*51|*'$
b%$^Y$'(0$*%+Y2(%)K1W$F$:a+l$
R-(%:5Q2R
Hướng dẫn giải.
2*-(2Y2$$%*+@H3']3'H293'293'(;Q2Y$'
R
*T?1R'$+2$Z10$**5)1|?1R
3G*'$d)V$:a3GRe$-2$Z(n-1)+(n+1).
B2$O$2$Z(n+1)3%$N 2$Z*'$(n) $-$+N$Z
(2n +1) = 159$$F$+R$:8$o
T?1R'$+2$Z10$**5)1|?1R3G
2$Z*'$de(h2$F,<*09$$%*+,E4
A#K1W$F'1*0K1W$FQ2+s
Hướng dẫn giải.
T6-$F(0$*%]J0$)K1W$F3GR";$?1R
4$F$-22$Z(0$*%r")"
⇒
$F,<*0Ar"mA#)A
"mA#
Tb0K1W$FQ2+]
rTrường hợp 1]Ar"mA#
⇒
AmAk
rTrường hợp 2]A"mA#
⇒
AmAn
Bài 8. b%$@/+$P.$93HR$:*0k22$ZA$'
L?H$l(N
2e`(<$H2-2$ZAQ2R$:*0dke123F=
[[22+[222s
*ehX(<]
T5R12$+=$0@$%23Rk43F=[[22
$P$O8s
TH25R410$=$0 5R3G4=$0+@$%
23Rk43F=[[222 RA,<N[2s
Hướng dẫn giải.
a). Tỉ lệ số giữa các loại giao tử 2n của các cây mang KG AAaa và Aaaa :
R[[22"•n[[]k•n[2]"•n22oR[222"•A[2]
"•A22
b). Xác định]
Tỉ lệ cây mang toàn gen trội ở thế hệ sau khi cây AAaa tự thụ phấn]
&%]
rJ8$(-]6$,OQ2$RR(0$*%.$l98$
Q2V*<E+118$(10$(-12=62$Z:2V18$
(-d3G12=6e3%$N 2$Z*'$d12=,e$-
&$F43F=€,
rF,<*0])V$&(Dd12)=$&:6,e3GR
$?1R9$-2$Z€2$Z+3%$N 2$Z*'$
12=,$-$F,<*0€,
Bài tập 2&$F*'$4\[2$Y$'?@(X8$
$F(0$*%4"=[3l€[9$'*+&%$$F(0$
*%+
Hướng dẫn giải
&%]
rJ8$(-]6$,OQ2$RR(0$*%.$l98$Q2
V*<E+118$(10$(-12=22$Z:2V18$(-
d3G12=2e3%$N 2$Z*'$d12=[e$-&$F
43F=€[
rF,<*0])V$&(Dd12)=$&:[2e3GR
$?1R9$-2$Z€2$Z+3%$N 2$Z*'$
12=[$-$F,<*0€[
Bài 3J0$+$P.$4*0VAmAc9)V5n12)=[[
?Z$+X8$$F(0$*%[[[*%$$F(0$*%2,
-(0$*%+s'*+&%$$F(0$*%(4s
Hướng dẫn giải.
Fqb4$F(N'$+$iqb(2*0),<*0)(0$*%8$
V,-)(-
T 6qb,<*0],5-R@)V5n$ITTT„'
$+2$Z[[92$Z[[3%$N 2$Z*'$[N
$Z[[[
T 6qb(2*0],5-R@$8$?)V$(44)5
- Trường hợp 3:`?2(0$*%,<*0]Y$'$2$Z@R
-$+5-PR@)K1W$F:2=Y(<1+W-$
d[[em„'$+2$Z3G4K1W$F12=[d€e9P3%$N
2$Z+d€e 2$Z*'$d2e$-N$Z€2d-$$We
Dạng bài tập tổng hợp đột biến gen và đột biến số lượng nhiễm sắc thể
* Những kiến thức liên quan.
TVH3%$:/[6V
T\C?*+$./[6V
T\%$:/(0$*%=9,-(0$*%=
TVH3%$:/$F,<*09&%$$F,<*0
T$F,<*0Q%
TVH3%$:/$F(2*09&%$$F(2*0
Bài 1.J0$)=[2,+c9kcj11=$=[4a"Ac3%$,G9=2
4aAkc3%$,G6(0$*%$F,<*0(hX8$$FdAr"e45
G$$$0 = $ [(*^ "aAc +2 *^ AAjc
G$$*%$3F=Q2$F,<*04$s?$ls
Hướng dẫn giải.
T5VQ2=[+=2]
r4]V
=[
mV
=2
mdkcjc•a9keXAmAkcc
r=[4]A[rama"Ac+A[rAmAkcc
→
[mmkjcV+m`m
uAcV
r=24]A[ramaAkc+A[rAmAkcc
→
[mmancV+m`m
A[rAmAkcc
?2$24][mmkjcom`muAc
2$Z:2=2]A[ramaAkc
A[rAmAkcc
?2$24][mmancom`mjkc
*4A-2$Z][2+c
2$Z[24][mmkjcrancmjkcG$$
m`muAcrjkcm"#ncG$$
2$Zc4][mmm`mcG$$
5N$i-G$$Q21v-N$Z]
T[224][mm"AccG$$m`mAkccG$$
T2c4][mmancG$$m`mjkcG$$
Bài 3`t$10$41$%*+2$Z91v$%*+Xt$10$)=,<N,+
#"cc[
c
^1$10$)K1W$F$&(D=$0[^1$K1
W$F$:8$4"Acc[(9=)2^1$ K1W$F$:2
4"a#c[(
2l5G$$1v-$1v=
*V%410$5$%*+$41$%*+2$ZX?2(0$*%,<*0@
)K1W$F:2=4$$'341$%*+3%$$?1R5
N$i-G$$$1v-2$Z+*2s
Hướng dẫn giải.
2l5G$$1v-$1v=
TM5Q21v=+]d#"cc]a9keAmacccde
T5G$$1v-Q2=$0[+]
[mm"Accde
m`maccc]A"Accmaccde
T5G$$1v-Q2=)2+]
[mm"a#cde
?1R*<5-@)V`•h%$3lVQ2$%*+
(N$22
Bài 3.J0$)=,<N,+acnc[
c
9/,+=[*^/,+=2
=[4Acg[9=24"#g[
29q0$*%k+1$%*+(443F=+[222
Th$l5N=$$$i-Q23F=
T%*+(4?1R*2-2$Z $+;=%$
$%+sb%$^410$-2$ZA
Tl5N$i-=$$Q21v3F2$Z
*9q0$*%k+1$%*+43F=[[22
Tl5N$i-Q23F=s
T%*+(4?1R*2-2$Z $+;=%$
$%+sb%$^410$-2$ZA
Tl5N$i-=$$Q21v3F2$Z
Bài 4*%$5i4*0VA=[Y(<$R2+$09=2
Y(<$R$8+)\(0$*%$2$-2,-k&$Fk?1
R2$ZA,-k$;Q$R2+$R$82
2(Nx"(D-$$R29x"28 2(NxA
29%$&(D2$iI(%2xAl$$i-3F=@xAs
*9h%$&(D2R$lQ2x"4$s
Bài 5.~10$+$P.$=$0+$+Y(<1+-$$l19=$Y
(<1+-$$W
29h%$&(D2Q2&$FA?1R*'$N$Zx"A
+?1R3G*'$@$%*+,O(PN$Zx"a$=
G$:2I]$X$
*9R2x"a3F'1+$W4$F(N'$+$Ht
2+sh%$&(D2(4s*%$I4*0VA
KẾT LUẬN