BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI
TRẦN QUÝ QUỲNH
NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP THU HÚT NÔNG DÂN THAM
GIA BẢO HIỂM Y TẾ TỰ NGUYỆN Ở TỈNH HẢI DƯƠNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
Mã số: 60.31.10
Người hướng dẫn khoa học: GS.TS. ĐỖ KIM CHUNG
HÀ NỘI - 2012
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế ……………………….
i
LỜI CAM ĐOAN
ii
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập và nghiên cứu đề tài của luận văn gặp rất nhiều khó
khăn, tôi đã nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ tận tình của các thầy, các cô, các đơn vị,
gia đình, người thân và anh em bạn bè để tôi hoàn thành bài luận văn này.
Lời đầu tiên, tôi xin được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới
thầy giáo GS.TS Đỗ Kim Chung - Trưởng khoa Kinh tế và phát triển nông thôn,
Trường Đại học nông nghiệp Hà Nội đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo cho tôi
những ý kiến quý báu, giúp tôi vượt qua những khó khăn trong quá trình nghiên
cứu để hoàn chỉnh bản luận văn này.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:
Các thầy, cô giáo trong Bộ môn Kinh tế nông nghiệp và chính sách -
Khoa kinh tế và phát triển nông thôn Trường Đại học nông nghiệp Hà Nội,
cùng toàn thể các thầy giáo, cô giáo đã tận tình giảng dạy hướng dẫn truyền
đạt những kinh nghiệm, đóng góp ý kiến để tôi hoàn thành bản luận văn này.
Ban lãnh đạo cùng toàn thể cán bộ, công chức viên chức, lao động hợp
đồng ngành Bảo hiểm xã hội tỉnh Hải Dương đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi
trong quá trình hoạt động và nghiên cứu.
Ban lãnh đạo, cán bộ công chức, viên chức Cục thống kê tỉnh Hải
Dương đã tạo điều kiện về số liệu niên gián thống kê cho tôi trong suốt quá
trình nghiên cứu của đề tài.
Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những người thân trong gia
đình, bạn bè đã luôn động viên và tạo điều kiện về vật chất lẫn tinh thần để tôi
hoàn thành bản luận văn này./.
Hà Nội, ngày 18 tháng 05 năm 2012
Tác giả
2.2 Thực tiễn và kinh nghiệm thu hút nông dân tham gia BHYT tự
nguyện ở Việt Nam và trên thế giới 23
2.2.1 Thực tiễn thu hút nông dân tham gia BHYT ở Việt Nam 23
2.2.2 Kinh nghiệm thu hút nông dân tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện
trên thế giới 36
3 ĐẶC ĐIỂM TỈNH HẢI DƯƠNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU 39
3.1 Đặc điểm tỉnh Hải Dương 39
3.1.1 Tình hình thu nhập của người nông dân. 39
3.1.2 Tình hình sức khoẻ của người nông dân. 41
3.2 Phương pháp nghiên cứu 42
3.2.1 Phương pháp chọn điểm và mẫu điều tra: 42
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế ……………………….
iv
3.2.2 Phương pháp thu thập thông tin 46
3.2.3 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu 47
3.3 Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu 47
3.3.1 Chỉ tiêu phản ánh điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh Hải Dương 47
3.3.2 Chỉ tiêu về thu hút nông dân tham gia BHYT tự nguyện; 47
4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 48
4.1 Thực trạng triển khai các giải pháp thu hút nông dân tham gia
bảo hiểm y tế tự nguyện 48
4.1.1 Xây dựng hệ thống mạng lưới đại lý thu bảo hiểm y tế tự nguyện 48
4.1.2 Tổ chức công tác khám chữa bệnh bảo hiểm y tế 49
4.1.3 Cải cách thủ tục hành chính và tổ chức thu phí tham gia bảo hiểm
y tế tự nguyện của người nông dân 52
4.1.4 Tổ chức tuyên truyền vận động người dân tham gia bảo hiểm y tế
BHYTTN Bảo hiểm y tế tự nguyện
BHTM Bảo hiểm thương mại
BVĐK Bệnh viện đa khoa
CSSK Chăm sóc sức khoẻ
DVYT Dịch vụ y tế
KCB Khám chữa bệnh
TNND Tự nguyện nông dân
TW Trung ương
XHCN Xã hội chủ nghĩa
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế ……………………….
vi
DANH MỤC BẢNG
STT Tên bảng Trang
3.1 Một số đặc điểm cơ bản của địa bàn nghiên cứu 43
3.2 Một số đặc điểm cơ bản mẫu điều tra 44
4.1 Số người tham gia BHYT tự nguyện tại Hải Dương 59
4.2 Tình hình tham gia theo nhóm đối tượng (2005 – 2010) 60
4.3 Tình hình tham gia BHYT tự nguyện theo địa bàn trong tỉnh 61
4.4 Kết quả thực hiện BHYT tự nguyện giai đoạn 2008-2010 65
4.5 Tình hình thu quỹ BHYT tự nguyện (2005 2010) 70
4.6 Tình tham gia và sử dụng thẻ BHYT trong KCB 73
4.7 Tình hình khiếu nại, khiếu kiện về BHYT 74
4.8 Các ý kiến đánh giá của nông dân về BHYT TN 75
4.9 Các ý kiến đánh giá của đại diện cơ quan nhà nước về BHYT cho
người nông dân 77
Thứ ba, BHYT góp phần thực hiện mục tiêu công bằng xã hội trong chăm
sóc sức khoẻ cho nhân dân, thể hiện rõ tính nhân văn, nhân đạo, tính cộng đồng xã
hội sâu sắc. Những người tham gia BHYT dù ở địa vị nào, hoàn cảnh nào, mức
đóng là bao nhiêu, khi bị ốm đau cũng nhận được sự chăm sóc y tế bình đẳng
như nhau, xoá bỏ sự giàu nghèo khi thụ hưởng chế độ khám chữa bệnh BHYT.
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế ……………………….
2
Thứ tư, BHYT góp phần quan trọng trong việc thực hiện chủ trương xã
hội hoá lĩnh vực y tế. Chính sách này tạo khả năng huy động các nguồn tài chính
cho y tế, đồng thời phát triển đa dạng các thành phần tham gia KCB. Đối tượng
tham gia BHYT được lựa chọn các cơ sở KCB không phân biệt trong hoặc ngoài
công lập và được quỹ BHYT thanh toán với mức phí tương đương.
Chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân là một trong những chính sách xã
hội quan trọng của Đảng và Nhà nước, tiến tới công bằng trong khám chữa bệnh
để mọi người dân đều được hưởng quyền lợi từ chính sách Bảo hiểm y tế
(BHYT). Trong những năm qua, Tỉnh uỷ, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân
tỉnh Hải Dương đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo các cấp, các ngành tích cực tổ
chức triển khai thực hiện công tác BHYT. Do vậy công tác BHYT của tỉnh đã có
bước phát triển đáng kể, số người tham gia BHYT ngày một tăng, năm sau luôn
cao hơn năm trước. Tuy nhiên, để công tác BHYT thực sự đáp ứng với nhu cầu
phát triển xã hội, phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước về thực hiện
công bằng xã hội trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân, tiến tới
BHYT toàn dân mà Nghị Quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, X, Nghị
quyết số 46-NQ/TW ngày 23/02/2005 của Bộ Chính trị về "Công tác bảo vệ,
chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân trong tình hình mới" thì chúng ta cần
có những giải pháp mang tính chất đồng bộ và cụ thể.
Hải Dương là tỉnh nằm trong khu vực kinh tế phía Bắc, có diện tích:
biệt là người nông dân mà Đảng và Nhà nước ta đã đề ra, tôi tiến hành nghiên
cứu đề tài: “Nghiên cứu giải pháp thu hút nông dân tham gia bảo hiểm y tế
tự nguyện ở tỉnh Hải Dương”
1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
1.2.1. Mục tiêu chung
Trên cơ sở đánh giá trực trạng thu hút nông dân tham gia bảo hiểm y
tế tự nguyện trên địa bàn nghiên cứu, đề ra một số giải pháp và biện pháp
nhằm tăng cường thu hút nông dân tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện trên
địa bàn tỉnh Hải Dương.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
Góp phần hệ thống hoá cơ sở lý luận về giải pháp thu hút nông dân
tham gia BHYT tự nguyện;
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế ……………………….
4
Đánh giá thực trạng các giải pháp thu hút nông dân tham gia BHYT
tự nguyện;
Đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường thu hút nông dân tham gia
BHYT để bảo vệ chính mình và cộng đồng;
1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
Các giải pháp thu hút nông dân tham gia BHYT tự nguyện;
Những yếu tố ảnh hưởng tới việc thu hút nông dân tham gia BHYT
tự nguyện;
1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi về nội dung: Nghiên cứu những vấn đề ảnh hưởng tới việc thu
hút nông dân tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện;
Phạm vi về thời gian: Đề tài nghiên cứu từ tháng 8 năm 2010 đến tháng
nguyện
Thu hút: là một dạng của hoạt động quảng cáo, nó có mục đích chung
nhất là tạo ra sự hấp dẫn, lôi cuốn khách hàng đến với một sản phẩm hay dịch
vụ nào đó và từ đó khách hàng sử dụng sản phẩm, dịch vụ đó của mình;
Thu hút nông dân tham gia BHYT tự nguyện: là một hoạt động của cơ
quan BHXH phối hợp với các cơ quan, ban ngành liên quan (Ban tuyên giáo,
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế ……………………….
6
Đài truyền thanh, truyền hình…), của cộng tác viên BHYT nhằm tuyên truyền
chính sách BHYT tự nguyện tới người dân, để người dân hiểu rõ tính ưu việt,
nhân văn của chính sách BHYT mà Đảng và Nhà nước ta đã đề ra. Từ đó lôi
cuốn đông đảo người dân tham gia BHYT tự nguyện, góp phần đảm bảo ổn
định và phát triển hệ thống an sinh xã hội;
2.1.2. Tác dụng của thu hút nông dân tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện
Thu hút nông dân tham gia BHYT tự nguyện có vai trò thúc đẩy nhận
thức của nông dân về BHYT, hiểu được tính nhân văn, nhân đạo, chia sẻ rủi
ro với cộng đồng, giảm bớt gánh nặng về tài chính khi không may gặp rủi ro,
ốm đau bệnh tật. Do đó thu hút nông dân tham gia BHYT tự nguyện sẽ một
phần giúp giải bài toán thoát nghèo cho nông dân;
Thu hút nông dân tham gia BHYT để hình thành một nguồn tài chính
đủ lớn, đó là Quỹ KCB BHYT, nguồn quỹ này được sử dụng trong việc thanh
toán chi phí KCB BHYT cho người tham gia, giảm gánh nặng cho ngân sách
Nhà nước trong việc hỗ trợ phần Quỹ BHYT bị thâm hụt.
Thu hút nông dân tham gia BHYT tự nguyện có vai trò khơi gợi nhu
cầu mong muốn của người nông dân về việc tham gia BHYT để họ khám
chữa bệnh khi không may gặp rủi ro ốm đau, bệnh tật;
Thu hút nông dân tham gia BHYT tự nguyện có vai trò xây dựng mối
bắt được các tình hình kinh tế xã hội, đó là điều kiện thuận lợi cho việc thu
hút nông dân tham gia BHYT tự nguyện tại khu vực thành thị, thị trấn. Do
vậy, việc thu hút nông dân tham gia BHYT tự nguyện ở thành thị và nông
thôn có những đặc điểm đặc trưng, phụ thuộc vào đặc điểm của từng vùng,
địa bàn trong tỉnh. Việc thu hút được triển khai thông qua 2 hình thức, đó là
thu hút trực tiếp và thu hút gián tiếp.
- Thu hút trực tiếp: là việc chủ động tìm hiểu và thu hút thông qua
mạng lưới đại lý thu BHYT tự nguyện tại các xã, phường, thị trấn đi vận
động, tuyên truyền trực tiếp chính sách bảo hiểm y tế của Đảng và Nhà nước
đến từng người nông dân để họ hiểu được tính ưu việt, tính nhân văn nhân
đạo sâu sắc của BHYT để từ đó lôi cuốn và thúc đẩy người nông dân tích cực
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế ……………………….
8
tham gia BHYT tự nguyện. Hình thức thu hút này phù hợp với địa bàn dân cư
nông thôn tại các huyện trong tỉnh;
- Thu hút gián tiếp: là việc thu hút bằng các hoạt động tuyên truyền của
cơ quan BHXH các cấp thông qua hệ thống thông tin truyền thanh, truyền
hình trên địa bàn toàn tỉnh; các hoạt động phát tờ rơi tuyên truyền về chế độ,
chính sách BHYT của Đảng và Nhà nước; thông qua các ban, ngành, hội đoàn
thể như Ban tuyên giáo các cấp bằng hình thức tuyên truyền của họ đến người
nông dân để nông dân hiểu biết về chính sách BHYT và từ đó thúc đẩy, lôi
cuốn nông dân tích cực tham gia BHYT tự nguyện để bảo vệ sức khoẻ của
chính mình và gia đình. Hình thức thu hút này phù hợp với địa bàn dân cư các
khu vực thành thị trong tỉnh;
2.1.4. Nội dung của thu hút nông dân tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện
a) Xây dựng hệ thống mạng lưới đại lý thu Bảo hiểm y tế tự nguyện.
* Khái niệm về đại lý thu
Tuyên tuyền, vận động đối tượng tham gia BHYTTN bao gồm: Thu
thập thông tin về người đang có nhu cầu BHYT; Tìm kiếm mở rộng đối tượng
BHYT; Cung cấp đầy đủ, chính xác các thông tin quy định về BHYTTN cho
đối tượng tham gia như điều kiện tham gia, mức phí và phương thức đóng
góp, quyền lợi và trách nhiệm, thủ tục thanh toán chi phí KCB ; Hướng dẫn
cho người có thẻ BHYT về các qui định, thủ tục liên quan đến khám chữa
bệnh và thanh toán chi phí.
-
Hướng dẫn việc đăng ký tham gia BHYTTN theo mẫu T01-TN. Lập
Báo cáo tổng hợp đăng ký tham gia BHYTTN theo mẫu T02-TN.
-
Lập Danh sách đối tượng tham gia, tính phí, thu phí, nhận thẻ BHYT
từ cơ quan BHXH để phát hành thẻ cho đối tượng.
-
Tiếp nhận ý kiến phản ánh từ người tham gia BHYTTN về thực hiện
chế độ BHYT để thông báo cho cơ quan BHXH.
* Quyền lợi của đại lý thu BHYT tự nguyện:
-
Được đào tạo cơ bản và nâng cao: Đại lý thu BHYTTN được hưởng
chế độ học tập miễn phí các chương trình đào tạo đại lý thu BHYTTN. Ngoài
ra còn được tham gia các khóa học, hội thảo, chương trình về BHYT, về kỹ
năng truyền đạt, kỹ năng khai thác đối tượng
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế ……………………….
10
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế ……………………….
11
nhiều “cửa” để xin xác nhận, chữ ký. Hậu quả là hình ảnh về khám chữa bệnh
BHYT ngày càng trở nên thiếu hấp dẫn trong mắt người bệnh.
Song từ khi triển khai luật BHYT, nhiều nơi trên phạm vi cả nước đã có
những cải thiện đáng kể về quy trình giải quyết thủ tục hồ sơ cho các đối
tượng tham gia BHYT sao cho nhanh chóng, thuận lợi mà vẫn đảm bảo đúng
các quy định của pháp luật. Từ đó, cơ chế “một cửa” trong quy trình giải
quyết các hồ sơ thủ tục cho các đối tượng tham gia BHYT đã ra đời, rút ngắn
được thời gian cho tất cả các bên tham gia.
Cơ chế hành chính trong công tác KCB BHYT khó khăn, đặc biệt là
trong công tác chuyển tuyến chuyên môn kỹ thuật rất khó khăn đối với người
bệnh do các cơ sở KCB đã thực hiện KCB theo phương thức KCB định xuất
nên họ phải quản lý quỹ KCB thật tốt, đảm bảo cân đối được quỹ KCB, tránh
tình trạng vượt quỹ để đảm bảo quyền lợi cho người tham gia BHYT khi đi
khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế.
Việc in thẻ BHYT có ảnh vẫn chưa được trển khai, người có thẻ BHYT
khi đi KCB vẫn phải dùng giấy tờ tuỳ thân có ảnh, điều này gây một số khó
khăn cho đối tượng là người cao tuổi, trẻ em dưới 6 tuổi…
- Về tổ chức thu phí bảo hiểm y tế:
Mức phí BHYT tự nguyện được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền điều
chỉnh theo từng thời kỳ cụ thể và phù hợp với tình hình kinh tế xã hội của đất
nước. Đến nay, Luật BHYT có hiệu lực kể ngày 01/07/2009, mức phí áp dụng
cho BHYT tự nguyện bằng 4,5% mức lương tối thiểu tại thời điểm tham gia
nhân với số tháng tham gia BHYT tự nguyện (Hiện nay, với mức lương tối
thiểu chung do Nhà nước quy định là 830.000 đồng thì mức phí BHYT cho
người tham có thời hạn 12 tháng là: 448.200 đồng/người/năm). Mức phí này
còn tương đối cao so với thu nhập bình quân chung của người nông dân trong
các hoạt động phù hợp như phân phát tờ rơi, áp phích hoặc phối hợp tổ chức
tuyên truyền tại cộng đồng, cơ sở khám chữa bệnh về quyền lợi, trách nhiệm
và thủ tục khám chữa bệnh BHYT; Chỉ đạo các cơ sở khám chữa bệnh phối
hợp với cơ quan BHXH các cấp tổ chức học tập, phổ biến chính sách pháp
luật về BHYT đối với cán bộ nhân viên của cơ sở khám chữa bệnh; đồng thời
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế ……………………….
13
tuyên truyền, giải thích về chế độ, chính sách và các quy định về khám chữa
bệnh BHYT đối với người bệnh khi đi KCB bằng thẻ BHYT.
Đối với BHXH tỉnh, thành phố, phối hợp với các cơ quan chức năng
liên quan tại địa phương để cung cấp thông tin, phổ biến các hướng dẫn về
quy trình, thủ tục liên quan đến khám chữa bệnh BHYT, đảm bảo việc cấp,
đổi thẻ BHYT cho các đối tượng kịp thời và thống nhất theo quy định; Phối
hợp với cơ sở khám chữa bệnh thực hiện cải cách thủ tục hành chính trong
khám chữa bệnh, tuyên truyền, giải thích và hướng dẫn người bệnh có thẻ
BHYT thực hiện quyền và trách nhiệm khi khám chữa bệnh BHYT. Tăng
cường công tác kiểm tra, giám sát việc tuyên truyền, tổ chức thực hiện chính
sách BHYT nhằm nâng cao trách nhiệm của các bên trong thực hiện Luật
BHYT tại địa phương.
2.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới việc thu hút tham gia bảo hiểm y tế tự
nguyện của nông dân
a) Thu nhập của người nông dân.
Thu thập và mức sống của nông dân thấp do họ phải đối mặt với hàng
loạt những bất cập trong sản xuất. Nguyên nhân chính vẫn là sản xuất gặp
nhiều rủi ro, tình hình thiên tai, dịch bệnh diễn biến thất thường, đào tạo nghề
cho nông dân chưa kịp thời. Thêm vào đó, trình độ tiếp cận và ứng dụng các
thành tựu kỹ thuật mới vào sản xuất còn hạn chế, bị động về thị trường tiêu
theo bọt nước; nhiều hộ bị đẩy vào cảnh nợ nần đến nay vẫn chưa trả được.
Hoặc khi có bất ổn về thị trường tiêu thụ, bà con lại phải bán lúa non, muối
non Chính vòng luẩn quẩn này làm cho nông dân khó thoát nghèo bền vững
và không tạo được tích luỹ để chủ động phòng chống các biến động về thị
trường (như dự trữ hàng nông sản để chờ giá), hay có điều kiện tái đầu tư sản
xuất. Bên cạnh đó, vẫn còn tồn tại tình trạng dựa dẫm, trông chờ vào sự hỗ trợ
của Nhà nước, thay vì nỗ lực vươn lên thoát nghèo.
Từ những vấn đề cụ thể trên thấy đời sống và mức thu nhập của nông
dân hiện nay đã trở thành vấn đề xã hội nhức nhối, cần có ngay các giải pháp
khắc phục. Điều này làm ảnh hưởng rất nhiều đến việc tham gia BHYT tự
nguyện để được chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ chính mình của người dân nông
thôn hiện nay.
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế ……………………….
15
b) Đặc điểm về địa bàn dân cư
Nhìn chung cư dân ở khu vực nông thôn nước ta hiện nay đang ít có khả
năng và cơ hội tiếp cận BHYT hơn nhiều so với cư dân sống ở khu vực thành
thị. Khả năng tiếp cận BHYT của cư dân nông thôn đang phụ thuộc rất lớn vào
chính các đặc trưng nhân khẩu xã hội của bản thân họ. Các công trình nghiên
cứu gần đây đều cho rằng, muốn phát triển BHYT ở khu vực nông thôn trước
hết phải tuyên truyền vận động nâng cao nhận thức, sự hiểu biết của bản thân họ
về những vấn đề liên quan đến BHYT, nhất là BHYT tự nguyện. Bởi vì, nhận
biết của cư dân nông thôn về dịch vụ BHYT còn chưa đầy đủ, phiến diện, do
công tác tuyên truyền vận động chưa được quan tâm đúng mức.
Nhận thức của người dân về BHYT còn chưa đầy đủ cùng với tập quán,
thói quen, dịch vụ y tế chưa phát triển như ở đô thị và điều kinh tế còn khó
Người nông dân tham gia BHYT tự nguyện trên từng địa bàn dân cư
khác nhau thì mức độ tham gia cũng khác nhau. Điều này xuất phát từ những
yếu tố đặc thù, đặc điểm, tập tục của từng địa bàn. Một trong những yếu tố
sau ảnh hưởng rất nhiều đến việc tham gia BHYT của người nông dân theo
địa bàn dân cư:
Thứ nhất: Về điều kiện tự nhiên
Các vùng dân cư có điều kiện tự nhiên thiên nhiên ưu đãi, khí hậu ôn
hoà, không thường xảy ra thiên tai bệnh dịch, người nông dân ít mắc các rủi
ro về ốm đau, bệnh tật liên quan đến sức khoẻ con người. Từ đó, nhu cầu
được chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ không cao, dẫn đến việc tham gia BHYT để
bảo vệ chính mình và cộng đồng còn hạn chế và ngược lại đối với những
vùng dân cư thường xuyên xảy ra thiên tai, dịch bệnh, sức khoẻ con người
luôn luôn bị đe doạ thì nhu cầu được chăm sóc bảo vệ sức khỏe của người
nông dân cần được đề cao nên nhu cầu tham gia BHYT tự nguyện của nông
dân vùng dân cư đó sẽ được người dân chú trọng hơn. Đây là một trong
những yếu tố mà các cấp, các ngành quản lý nhà nước về BHYT cần quan
tâm, chỉ đạo để chính sách BHYT thực sự đến được người nông dân trên từng
địa bàn khu dân cư.
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế ……………………….
17
Thứ hai: Về dân số
Bên cạnh yếu tố về điều kiện kinh tế, điều kiện tự nhiên… thì yếu tố
tâm lý, yếu tố dân tộc có ảnh hưởng đến khả năng tham gia BHYT của người dân
nông thôn. Có sự phân tầng rất lớn về mức độ tham gia BHYT của người dân
nông thôn xét theo khu vực vùng sinh thái. Theo kết quả một nghiên cứu, người
nghèo ở khu vực Tây Bắc, Bắc Trung bộ, Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu
Long có xác suất tham gia BHYT thấp hơn hẳn so với ở đồng bằng sông Hồng và
Thứ tư: Về kinh tế
Người nông dân sống trong các vùng đô thị có điều kiện về kinh tế và
thu nhập cao hơn, tuy nhiên môi trường sinh thái lại bị ô nhiễm hơn nên khả
năng mắc các rủi ro về bệnh tật là cao hơn. Từ đó nhu cầu tham gia BHYT tự
nguyện để được bảo vệ sức khoẻ của chính mình là cao hơn.
Hiện nay, theo Luật BHYT có hiệu lực từ ngày 01/07/2010 thì mức phí
khi tham gia BHYT tự nguyện là: 394.200 đồng/người/năm (tỷ lệ đóng: bằng
4,5% mức tiền lương tối thiểu chung của Nhà nước tại thời điểm tham gia
nhân với số tháng tham gia). Mức phí này là tương đối cao so với thu nhập
của người nông dân Việt Nam, đặc biệt là nông dân trên địa bàn tỉnh Hải
Dương, bởi Hải Dương là một tỉnh thuần nông, cơ cấu nông nghiệp chiếm tỷ
trọng lớn trong cơ cấu kinh tế của tỉnh. Do đó, khi tham gia BHYT, vấn đề về
kinh tế của từng người, từng hộ gia đình, từng khu vực tác động rất nhiều đến
việc tham gia BHYT của họ…
Trong từng địa bàn khu dân cư, hay trong toàn xã hội bao giờ cũng có
khoảng cách phân biệt về kinh tế giữa những người có thu nhập cao với
những người có thu nhập thấp, giữa những người có thu nhập ổn định và
những người có thu nhập không ổn định. Ví dụ, người nông dân làm nông
nghiệp thì thu nhập về kinh tế chủ yếu theo mùa vụ, thu nhập không đều và
không ổn định, trong những người nông dân cũng có những người có thu
nhập tốt hơn, có những người không có thu nhập dẫn đến phân hoá giàu
nghèo. Do đó, vấn đề triển khai BHYT cho người nông dân gặp rất nhiều khó
khăn, để giải quyết vấn đề này, Đảng và Nhà nước cần quan tâm, có chính
sách hỗ trợ người nông dân, đặc biệt là nông dân nghèo trong việc tham gia
Copyright: Tài liệu đại học ©