Một số vấn đề về sử dụng đồ dùng trong dạy học thực hành môn Công nghệ 9
Lời nói đầu
Môn Công nghệ là một bộ môn có ý nghĩa thiết thực đối với đời sống và mục tiêu
giáo dục. Trong giai đoạn hiện nay, khoa học và công nghệ đang phát triển rất nhanh chóng,
các ngành công nghiệp được hiện đại hoá và phát triển mạnh mẽ.
Môn Công nghệ 9 được thiết kế theo Modul nghề nên thời lượng thực hành
là khá cao.
Học tập Công nghệ 9- Modul Lắp đặt mạng điện trong nhà mang nhiều tính kĩ thuật,
tính thực tiễn, và gần gũi với đời sống, vì thế quá trình học tập, sẽ mang lại cho các em
những kiến thức, kĩ năng cơ bản cần thiết của từng lĩnh vực nghề nghiệp, hình thành và rèn
luyện cho các em thói quen làm việc chính xác, khoa học, theo tác phong công nghiệp, qua
đó tạo hứng thú, niềm say mê học tập, tìm tòi khoa học, góp phần hướng nghiệp cho các em
lựa chọn nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp THCS.
Đề tài “ Một số vấn đề về sử dụng đồ dùng trong dạy học thực hành môn Công nghệ
9” nhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy và học môn Công nghệ 9. Với thời gian có hạn
và vốn kinh nghiệm hạn chế, đề tài này chắc hẳn còn nhiều thiếu sót, vì thế tôi rất mong
nhận được sự góp ý chân thành của các đồng nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn.
1
Một số vấn đề về sử dụng đồ dùng trong dạy học thực hành môn Công nghệ 9

I. Lí do chọn đề tài
- Ngành giáo dục trong những năm qua đã có những thay đổi rất lớn, đặc biệt là đổi
mới về phương pháp dạy học, lấy người học làm trung tâm, tổ chức, điều khiển để học sinh
tự lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo. Nhất là trong năm học 2008- 2009 là năm học thực hiện
chủ đề “ứng dụng Công nghệ thông tin vào dạy học, xây dựng trường học thân thiện, học
sinh tích cực”, việc đổi mới phương pháp dạy học, kích thích tính tích cực của học sinh lại
càng quan trọng.
- Để đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lượng dạy và học nhằm tạo cho học sinh có thói
quen chủ động sáng tạo, chống lại thói quen thụ động khi tiếp thu bài. Và để cung cấp cho
học sinh những tri thức, kĩ năng, kĩ xảo để có thể tiếp cận, theo kịp với sự phát triển mạnh

 !"!#$%&'())*+
Môn Công nghệ 9 được xây dựng gồm 5 modul:
+ Lắp đặt mạng điện trong nhà.
+ Sửa chữa xe đạp.
+ Trồng cây ăn quả.
+ Nấu ăn.
+ Cắt may.
Mỗi modul lại có những yêu cầu khác nhau về đồ dùng dạy học.
Năm học 2008- 2009, trường THCS Liên Mạc quyết định đưa modul Lắp đặt mạng
điện trong nhà vào giảng dạy. Vì thế tôi cũng chỉ xin được trình bày vấn đề xoay quanh việc
sử dụng đồ dùng dạy học thực hành của modul này.
Đồ dùng dạy học của modul Lắp đặt mạng điện trong nhà gồm:
+ Mẫu vật: mũi khoan, mỏ hàn, bảng điện, bút thử điện, tuavit điện, kìm điện, kìm
tuốt dây, phích điện, ổ cắm điện, cầu chì, công tắc hai cực, công tắc ba cực, ampe kế, vôn kế,
đồng hồ vạn năng, công tơ điện, bóng đèn tròn+ đui đèn, bộ đèn huỳnh quang
+ Mô hình: Mô hình mạch điện cầu thang, mô hình mạch điện hai công tắc hai cực
điều khiển hai đèn, mô hình mạch điện huỳnh quang, mô hình mạch điện một công tắc ba
cực điều khiển hai đèn
3
Một số vấn đề về sử dụng đồ dùng trong dạy học thực hành môn Công nghệ 9
+ Phương tiện đồ hoạ: Các loại hình vẽ, tranh ảnh, sơ đồ…
, /0/1
Bản thân là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Công nghệ, tôi nhận thấy đồ dùng
dạy học có vai trò rất quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học. Đồ dùng là
phương tiện để giáo viên tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức, tiếp thu của học sinh, là
phương tiện để học sinh lĩnh hội kiến thức. Tôi xin trình bày một số suy nghĩ của mình về ý
nghĩa, chức năng của đồ dùng đối với quá trình dạy và học:
Đồ dùng là loại phương tiện đắc lực nhất của giáo viên trong việc tổ chức cho học
sinh tiếp thu kiến thức một cách có chủ đích, có kế hoạch, giúp học sinh tự tạo ra khả năng
quan sát, theo dõi sự biến đổi diễn ra ở đối tượng trong suốt quá trình từ nắm bắt tài liệu

của mình, từ đó các em có thể nhận ra được những sai sót nhỏ nhất của sản phẩm để kiểm
tra và khắc phục. Sử dụng thiết bị dạy học hợp lí sẽ tập trung được sự chú ý và hứng thú của
học sinh, nhờ đó phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh trong học tập.
Qua đó tôi nhận thấy sử dụng đồ dùng dạy học có hiệu quả rất cao trong đổi mới
phương pháp dạy học, làm cho nội dung học tập trở nên rõ ràng, dễ hiểu, đơn giản, tạo cho
học sinh động cơ học tập đúng đắn, phát huy tính tích cực của học sinh, đặc biệt quan trọng
với dạy học thực hành, học sinh cần được làm việc trực tiếp với đồ dùng dạy học càng nhiều
càng tốt.
23&%#
Tìm hiểu về thực tế việc sử dụng đồ dùng dạy học ở trường THCS có một ưu điểm
nổi bật là ở các trường đều có hệ thống đồ dùng môn Công Nghệ khá đầy đủ, do đó không
còn tồn tại tình trạng giáo viên “dạy chay” và học sinh học bằng việc tưởng tượng trong các
giờ học Công nghệ. Đồ dùng dạy học được sử dụng thường xuyên và triệt để trong các tiết
học, bài học. Hơn nữa, nhà trường đã có cán bộ thiết bị nên giáo viên cũng đỡ vất vả hơn
trong khâu chuẩn bị đồ dùng cho bài dạy.
Tuy nhiên vẫn còn một số tồn tại sau:
- Đồ dùng chỉ đủ dùng cho nhóm học sinh chứ chưa đủ cho từng học sinh nên học
sinh chưa thực sự được làm việc với đồ dùng nhiều.
5
Một số vấn đề về sử dụng đồ dùng trong dạy học thực hành môn Công nghệ 9
- Giáo viên có sử dụng đồ dùng nhưng đôi khi chưa tận dụng hết vì có một số giờ học
có quá nhiều đồ dùng như tranh ảnh, vật mẫu, dụng cụ, thiết bị…nên giáo viên không sử
dụng hết để tránh cồng kềnh
- Sử dụng đồ dùng chưa thực sự thành thạo, còn lúng túng, thao tác còn chậm, nhất là
các khâu tháo ghép, lắp ráp.
- Bản thân là một giáo viên trẻ, chưa có nhiều kinh nghiệm, kĩ năng sư phạm chưa
thuần thục, lại là lần đầu tiên phụ trách giảng dạy môn Công nghệ 9 nên đôi khi còn lúng
túng trong việc lựa chọn kiến thức và phương pháp tổ chức giờ học.
- Trong những năm gần đây chương trình đổi mới SGK nói chung và môn Công nghệ
nói riêng là một bước ngoặt trong sự đổi mới về phương pháp dạy học, không những thế

bao nhiêu.
Ngoài phương pháp đưa ra quy trình thực hành thì giáo viên còn phải làm mẫu, đây là
một trong những bước quan trọng để cho học sinh nhìn thấy được các bước làm của thầy.
Quan sát cụ thể các thao tác nhỏ để HS có thể làm theo.
Các thao tác thực hành được hình thành luôn luôn là từ dễ đến khó, vì thế mà các em
có thể tự mình làm được nếu như được GV hướng dẫn cẩn thận tỉ mỉ.
Để tiết thực hành giảng dạy thành công thì người GV phải biết bố trí phân nhóm thực
hành hợp lý (khoảng 5 HS/nhóm), căn cứ vào năng lực, trình độ của học sinh và phải có
những quy định, những biện pháp an toàn và yêu cầu học sinh chấp hành.
Đối với các bài thực hành tôi phân phối thời gian thành hai phần theo nội
dung bài dạy
:;</=&9>?Dạy trong 1 tiết học 45 phút)
1. Phần chuẩn bị
2. Phần nội dung thực hành
7
Một số vấn đề về sử dụng đồ dùng trong dạy học thực hành môn Công nghệ 9
- Tìm hiểu sơ đồ nguyên lý: ( GV giảng nguyên lý hoạt động của mạch điện, tổ
chức cho học sinh tìm hiểu các mối quan hệ điện trong mạch điện).
@Vẽ sơ dồ lắp đặt: ( GV tổ chức cho học sinh vẽ sơ đố lắp đặt mạch điện theo
đúng qui trình. Sau đó lựa chọn một sơ đồ khả thi nhất để sử dụng)
@Lập kế hoạch làm việc: (GV tổ chức cho học sinh lên kế hoạch làm việc bao
gồm lập bảng dự trù thiết bị, bảng nội dung công việc cần làm, yêu cầu kĩ thuật)
:;<&9>
1. GV kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh:
2. GV tổ chức cho học sinh tự quan sát bố trí bảng điện, thiết bị tiêu thụ điện
trong một phòng cụ thể thực tế ( Có thể là trên mô hình hay trực tiếp trong
phòng học…).
3. GV giám sát hướng dẫn học sinh làm việc lắp đặt thực tế
GV tổ chức cho học sinh tự đánh giá theo tiêu chí. Sau đó GV nhận xét, kết luận
chung, rút kinh nghiệm.

Trong quá trình giảng dạy môn Công nghệ 9, tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm
sau:
+ D%'E: Nhìn chung, Công nghệ 9 không có nhiều tranh, chủ yếu là học sinh
quan sát các hình vẽ trong SGK, khai thác và tìm ra vấn đề. Khi cho hs quan sát các hình vẽ,
giáo viên cần đặt ra những câu hỏi hoặc đối với những tranh, những vấn đề khó, cần có
9
Một số vấn đề về sử dụng đồ dùng trong dạy học thực hành môn Công nghệ 9
những câu hỏi gợi ý, khia thác từ những chi tiết nhỏ, dẫn dắt hướng học sinh đến vấn đề mấu
chốt cần đạt được.
+ D()F: mô hình của một số mạch điện trong chương trình mà các em cần lắp
đặt, dùng để các em quan sát và hiểu rõ hơn về nguyên lý làm việc, về cách lắp đặt của mạch
điện đó. Khi giảng dạy, tôi thường đưa mô hình ra trong quá trình các em tìm hiểu về sơ đồ
nguyên lý, vẽ sơ đồ lắp đăt, và vận hành cho mô hình làm việc để các em quan sát, đồng thời
đặt tình huống để các em tìm ra nguyên nhân hư hỏng cần khắc phục của mạch điện.
+ D1(GE11: phát cho các em để các em được trực tiếp quan sát, nhìn,
hiểu rõ hơn về cấu tạo, đặc điểm, và trực tiếp sử dụng, thực hành, làm việc, lắp đặt chúng.
Trong quá trình thực hành, các em sẽ trực tiếp sử dụng những dụng cụ, thiết bị, vật liệu cần
thiết để hoàn thành sản phẩm theo yêu cầu.
Sau đây tôi xin trình bày một số vấn đề cụ thể trong các bài thực hành mà tôi đã thực
hiện:
+ 92>3&9HB!C  I*
Chuẩn bị: 6 đồng hồ vạn năng, một bảng điện trở gồm bóng đèn 60W, 100W, cuộn
dây constan, điện trở (đồ dùng của môn Vật lý) cho 6 nhóm.
Gv hướng dẫn học sinh quan sát cấu tạo của đồng hồ, cách sử dụng đồng hồ vạn
năng:
- Quy trình đo:
Đặt thang đo

Đo


+ Thực hiện đúng quy trình, yêu cầu kĩ thuật.
Gv tổ chức cho hs thực hành theo nhóm, nhưng sản phẩm của từng cá nhân, thu lại và
chấm điểm.
+ 9A>3&9>MN(#*O*
11
Một số vấn đề về sử dụng đồ dùng trong dạy học thực hành môn Công nghệ 9
- Chuẩn bị: mô hình mạch điện, 6 bảng điện, 1 bảng điện đã lắp hoàn chỉnh làm mẫu
cho hs quan sát, 6 ổ cắm, 12 cầu chì, 6 công tắc 2 cực, 6 tuavit, 6 kìm điện, 6 kìm tuốt dây, 6
dao, băng dính cách điện, giấy ráp, khoan điện cầm tay, thước kẻ, bút chì, …
- Gv cầncho học sinh quan sát mô hình mạch điện để tìm hiểu về sơ đồ nguyên lý, sơ
đồ lắp đặt
- Gv đưa bảng điện mẫu cho hs quan sát để biết vị trí lấy dấu để lắp đặt thiết bị điện
hợp lý. Gv có thể lưu ý: chỉ phải khoan trên bảng điện gỗ, nhưng hiện nay, bảng điện nhựa
được sử dụng phổ biến hay bảng điện gỗ cũng đã được khoan lỗ sẵn nên không cần phải
thực hiện thao tác khoan lỗ nữa. Trước khi đi vào lắp đặt cần cxacs định lại cách nối dây:
dây pha nối với cầu chì thứ nhất, rồi nối sang cầu chì thứ hai, từ cầu chì nối xuống 2 cực của
công tắc và ổ cắm tương ứng, từ công tắc nối ra phụ tải (bóng đèn), từ ổ cắm nối dây trung
hoà của nguồn
- Gv thực hiện làm mẫu:
+ Thao tác dùng mũi vạch lấy dấu, khoan lỗ bảng điện và lưu ý học sinh những điểm cần
nhớ.
+ Tháo nắp của các thiết bị, nối dây dẫn điện, luồn ra phía sau bảng điện, đặt thiết bị đúng vị
trí rồi dùng vít siết chặt giữ cố định thiết bị. Chú ý lắp dây trong bảng điện cần sát mặt sau
của bảng điện, không chéo nhau, vit phải chặt.
J9PEQE+>3&9/N(6-7(#*
Ở các bài thực hành này, có một cấu trúc chung là tìm hiểu sơ đồ nguyên lý, vẽ sơ đồ
lắp đặt rồi đi vào thực hành lắp mạch điện.
- Phần chuẩn bị của các bài như sau:
+ Bài 7: Lắp mạch điện đèn ống huỳnh quang: kìm điện, kìm tuốt dây, dao, tuavit, bút
thử điện, bóng đèn huỳnh quang, tắc te, chấn lưu, máng đèn, công tắc 2 cực, cầu chì, bảng

xác nhất.
13
Một số vấn đề về sử dụng đồ dùng trong dạy học thực hành môn Công nghệ 9
- Để thực hành thành công và giúp học sinh có được kiến thức thực tế hơn nữa, giáo
viên cần cho vận hành mạch điện, tạo tình huống để học sinh tư duy và tìm ra một số sự cố
có thể xảy ra trong khi lắp đặt mạng điện gia đình và cách khắc phục những sự cố đó.
Ví dụ:
D19(#* H&7 RNC
Bài 7: Lắp mạch điện
đèn ống huỳnh quang
- Nối dây dẫn sai sơ đồ nguyên lý
- Các đầu nối chân đèn không tiếp
xúc
- Đèn ống huỳnh quang khi nối
điện chỉ đỏ hai đầu do tắc te chập
- Chấn lưu hỏng
- Đèn nhấp nháy nhưng không
sáng do điện áp thấp
- Kiểm tra lại cách nối
- Kiểm tra lại tiếp xúc của
chân đèn hoặc các vị trí nối
dây
- Thay tắc te khác
- Thay chấn lưu
- Tăng điện áp
Bài 8: Lắp mạch điện
hai công tắc hai cực
điều khiển hai đèn
- Nối sai dây dẫn của sơ đồ
nguyên lý

lôi cuốn sự chú ý của học sinh.
- Chỉ sử dụng đồ dùng khi cần, những đồ dung chưa cần đến phải để khuất, tránh bày
ra làm mất sự tập trung của học sinh vào bài học.
- Trong quá trình sử dụng đồ dùng cần kết hợp với lời nói, để đưa ra những nhiệm vụ
học sinh cần thực hiện hay đưa ra những gợi ý cho học sinh tư duy, từ quan sát đồ dùng hay
làm việc, thực hành với đồ dùng tìm ra được vấn đề.
- Đồ dùng cần đảm bảo vệ sinh, sạch sẽ, an toàn, thẩm mĩ.
Việc tổ chức đồ dùng dạy học để học sinh tịch cực, tự lập lĩnh hội tri thức thành công
hay không phụ thuộc rất nhiều vào giáo viên, do đó người giáo viên cần nắm được những
nguyên tắc sau:
- Nghiên cứu tài liệu để phân chia và lựa chọn đồ dùng phù hợp, cần thiết.
- Nắm rõ tính năng của đồ dùng để có thể kết hợp với các phương tiện dạy học khác
cho hiệu quả.
- Lựa chọn thời điểm đưa đồ dùng ra sử dụng.
- Xác định khoảng thời gian sử dụng đồ dùng
- Có kế hoạch tổ chức tiết học và sử dụng phối hợp những phương tiện dạy học sao
cho phát huy tính tích cực của học sinh
- Cần luôn có ý thức giữ gìn cẩn thận đồ dùng dạy học, không làm hỏng, rách, thiếu
chi tiết.
8. Áp dụng
Tuần 24 Ngày soạn: 13/02/2009
Tiết 24 Ngày dạy
9+>3&9MN(#*
15
Một số vấn đề về sử dụng đồ dùng trong dạy học thực hành môn Công nghệ 9
')NO'&8V(6W?X
5C
Sau khi học xong bài này, học sinh cần đạt được các mục tiêu dưới đây:
- Củng cố được quy trình lắp đặt mạch điện dùng hai công tắc ba cực điều khiển một đèn
- Lắp đặt được mạch điện cầu thang theo đúng quy trình, thao tác nhanh nhẹn, chính xác

+ Sơ đồ nguyên lý và sơ đồ lắp
đặt mạch điện
+ Quy trình lắp đặt mạch điện
Hoạt động 2: Thực hành
- Gv tổ chức cho hs thực hành
theo nhóm nhỏ, phát dụng cụ thực
hành cho mỗi nhóm
- Nêu yêu cầu thực hành:
+ Lắp mạch điện cầu thang theo
đúng quy trình
+ Thao tác thành thạo, nhanh
nhẹn, chuẩn xác, sản phẩm đẹp,
khoa học
+ Mạch điện làm việc tốt, đúng
yêu cầu kĩ thuật
- Quan sát theo dõi, hướng dẫn,
chỉ bảo các nhóm kịp thời
- Gv cần chú ý hs khi lắp mạch
điện cầu thang
+ Cầu chì mắc ở dây pha
+ Bọc cách điện mối nối
+ Kiểm tra các cực chung của
công tắc 3 cực bằng đồng hồ đo,
bút thử điện
+ Đóng điện, kiểm tra và điều
khiển công tắc. Nếu có vấn đề gì
cần tìm nguyên nhân và cách
khắc phục
- Gv hướng dẫn hs tự kiểm tra
mạch điện khi chưa nối nguồn

- Gv tạo tình huống cho hs quan
sát: Vận hành mô hình mạch điện
? Các nguyên nhân hư hỏng của
mạch điện
- Gv đánh giá và chấm điểm sản
phẩm của từng nhóm theo các
tiêu chuẩn
+ Kết quả sản phẩm thực hành
+ Quy trình thực hiện
+ Thời gian hoàn thành
+ Thái độ tham gia thực hành của
các nhóm
+ Bố trí thiết bị hợp lý,
khoa học
+ Mạch điện làm việc tốt
- Hs quan sát mạch điện
làm việc. Nếu mạch không
làm việc cần tìm ra nguyên
nhân khắc phục: + Do nối
dây sai nguyên lý; + Do
đèn hỏng; + Do mối nối,
các điểm nối chưa tiếp xúc
tốt; + Do dây nối bị đứt
trong; + Do các thiết bị bị
hỏng hóc; + Do đường dây
không có điện
làm việc, quan sát và tìm
nguyên nhân hư hỏng nếu
có
3. Củng cố

Một số vấn đề về sử dụng đồ dùng trong dạy học thực hành môn Công nghệ 9
- Thường xuyên tự học, tự nghiên cứu bồi dưỡng chuyên môn
- Trong quá trình mượn, sử dụng đồ dùng cần có trách nhiệm bảo quản, giữ gìn đồ
dùng
- Lựa chọn kiến thức, nội dung và phương pháp nhất quán với nhau để có một bài
giảng chất lượng.
- Rèn kĩ năng sử dụng đồ dùng thành thạo, nhanh nhẹn, chính xác.
Tài liệu tham khảo
1. Lý luận dạy học ở trường THCS
2. Hướng dẫn sử dụng thiết bị dạy học môn Công nghệ
3. SGK, SGV, Thiết kế bài giảng môn Công nghệ 9
4. Đổi mới phương pháp dạy học- Nguyễn Bá Hoành
5. Tạp chí Dạy và học ngày nay
6. Tạp chí Giáo dục và đào tạo Hải Dương
20
Một số vấn đề về sử dụng đồ dùng trong dạy học thực hành môn Công nghệ 9
7. Tạp chí Thiết bị giáo dục
8. Tài liệu Bồi dưỡng thường xuyên chu kì III môn Công nghệ
.

21