A. ĐẶT VẤN ĐỀ :
1. Lý do chọn đề tài:
Bậc Tiểu học có vị trí hết sức quan trọng trong hệ thống giáo dục Quốc dân
cũng như trong chiến lược phát triển Giáo dục và Đào tạo của đất nước. Trong
những năm qua Giáo dục và Đào tạo đã có những chuyển biến đáng kể, song bên
cạnh đó giáo dục nói chung - giáo dục Tiểu học nói riêng còn bộc lộ nhiều hạn chế.
Nghị Quyết Hội nghị lần thứ VIII của Ban chấp hành Trung ương khóa XI
đã chỉ rõ: “Quản lý Giáo dục và Đào tạo còn nhiều yếu kém. Đội ngũ nhà giáo và
cán bộ quản lý giáo dục bất cập về chất lượng, số lượng và cơ cấu; một bộ phận
chưa theo kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục, thiếu tâm huyết, thậm chí vi
phạm đạo đức nghề nghiệp.”; “Việc phân định giữa quản lý nhà nước với hoạt động
quản trị trong các cơ sở giáo dục, đào tạo chưa rõ. Công tác quản lý chất lượng,
thanh tra, kiểm tra, giám sát chưa được coi trọng đúng mức. Sự phối hợp giữa các
cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và gia đình chưa chặt chẽ . Nguồn lực quốc gia và
khả năng của phần đông gia đình đầu tư cho Giáo dục và Đào tạo còn thấp so với
yêu cầu”. Đồng thời Nghị quyết cũng chỉ rõ: “Đổi mới căn bản công tác quản lý
Giáo dục, Đào tạo, bảo đảm dân chủ, thống nhất; tăng quyền tự chủ và trách nhiệm
xã hội của các cơ sở Giáo dục, Đào tạo; coi trọng quản lý chất lượng”.
Thực tế cho thấy, muốn chất lượng Giáo dục đạt kết quả tốt thì việc kiểm tra,
giám sát, đôn đốc của nhà quản lý Giáo dục đối với đội ngũ giáo viên, nhân viên
cần được quan tâm đặt lên hàng đầu.
Kiểm tra là một trong bốn chức năng cơ bản của chu trình quản lý, thực chất
kiểm tra là đo lường công việc so với kế hoạch đã đề ra. Mỗi lần kiểm tra sẽ xác
định được những mặt ưu điểm và hạn chế của công việc, từ đó có sự điều chỉnh kế
hoạch cho phù hợp với thực trạng đơn vị mình. Như vậy chất lượng Giáo dục phụ
thuộc rất lớn vào năng lực, kinh nghiệm của người Hiệu trưởng, vì họ đóng vai trò
là người đứng đầu, là người chịu trách nhiệm về mọi lĩnh vực trong một nhà
trường.
Trong quá trình quản lý người Hiệu trưởng cần nắm bắt được các thông tin ở
mọi hoạt động và đối tượng quản lý một cách chính xác, nguồn thông tin chính
thống này chỉ có ở trong công tác kiểm tra nội bộ trường học.
trường Tiểu học, Luật Giáo dục…
+ Nghiên cứu tài liệu về công tác thanh tra, kiểm tra nội bộ trường Tiểu học.
- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
+ Phương pháp đàm thoại.
+ Phương pháp quan sát.
+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm.
- Nhóm phương pháp toán học:
+ Phương pháp thống kê.
+ Phương pháp xử lý thông tin.
6. Giả thuyết khoa học:
2
Nếu áp dụng đồng bộ các biện pháp mà tác giả nêu ra thì chất lượng của
công tác kiểm tra nội bộ trường Tiểu học nhất định sẽ được nâng lên.
7. Những đóng góp mới mẻ của đề tài:
Đề tài này góp phần vào việc cải tiến, tổ chức thực hiện công tác kiểm tra
nội bộ trường Tiểu học. Đặc biệt là đề xuất các giải pháp phù hợp với công tác
quản lý của người Hiệu trưởng, nhằm góp phần nâng cao chất lượng Giáo dục theo
định hướng đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo trong giai đoạn hiện
nay.
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I. CƠ SỞ KHOA HỌC:
1. Cơ sở lý luận của kiểm tra nội bộ trường Tiểu học:
Thực tế đã chứng minh bất kì ngành, cơ quan hay một tổ chức nào muốn
hoạt động có chất lượng - hiệu quả cao thì nhà quản lý phải làm tốt 4 chức năng cơ
bản của chu trình quản lý: Kế hoạch hóa - Tổ chức - Chỉ đạo - Kiểm tra. Đặc biệt
nếu làm tốt công tác kiểm tra thì người quản lý mới có thể xây dựng kế hoạch tốt,
tổ chức tốt và chỉ đạo thực hiện kế hoạch đúng hướng, đúng mục tiêu.
Kiểm tra nội bộ trường Tiểu học là trách nhiệm, quyền hạn của người Hiệu
trưởng, một khâu tất yếu của quá trình quản lý. Nó đảm bảo mối liên hệ ngược,
thường xuyên kịp thời giúp Hiệu trưởng hình thành cơ chế điều chỉnh hướng đích
động kiểm tra nội bộ trường học cần dựa vào cơ sở khoa học như sau: Tâm lý quản
lý, giáo dục học, xã hội học giáo dục, kinh tế học giáo dục, khoa học quản lý giáo
dục, pháp luật trong giáo dục, mục tiêu của các môn học, yêu cầu chương trình
hướng dẫn giảng dạy các môn học, công tác chủ nhiệm lớp đặc điểm sư phạm của
giáo viên, của giờ lên lớp…sẽ giúp cho Hiệu trưởng có được những cơ sở khoa học
để kiểm tra đánh giá một cách chính xác, nâng cao chất lượng và hiệu quả của công
tác kiểm tra nội bộ trường học.
2. Cơ sở thực tiễn của kiểm tra nội bộ ở trường Tiểu học:
Do đặc thù của ngành giáo dục và sản phẩm của giáo dục Tiểu học là phát
triển nhân cách cho thế hệ trẻ, do đó không được phép phế phẩm cho nên việc kiểm
tra thường xuyên (hay định kỳ) của Hiệu trưởng về toàn bộ hoạt động, công việc và
mối quan hệ trong nhà trường để phát hiện, theo dõi, kiểm soát, phòng ngừa, đánh
giá chính xác nhằm động viên, giúp đỡ, uốn nắn, điều chỉnh kịp thời cho phù hợp
với mục tiêu, kế hoạch đề ra.Trên cơ sở đó rút kinh nghiệm điều chỉnh cơ chế quản
lý và hoàn thiện chu trình quản lý mới phù hợp hơn, nhằm đảm bảo nâng cao chất
lượng, hiệu quả giáo dục trong nhà trường.
Kiểm tra nội bộ trường Tiểu học, hay bất kỳ một hoạt động kiểm tra nào
khác, bao giờ cũng phải xây dựng các tiêu chuẩn rồi đo lường việc thực hiện nhiệm
vụ theo các tiêu chuẩn này, cuối cùng là điều chỉnh sự khác biệt giữa các tiêu
chuẩn và kế hoạch.
4
II. MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ CÔNG TÁC KIỂM TRA NỘI BỘ Ở TRƯỜNG
TIỂU HỌC:
1.Vị trí và vai trò của kiểm tra nội bộ trường Tiểu học:
Trong thực tế lao động của người Hiệu trưởng thì kiểm tra được sử dụng đan
xen trong mọi hoạt động của quá trình quản lý, để đảm bảo tạo lập mối quan hệ
ngược thường xuyên kịp thời. Về mặt hình thức thì kiểm tra là hoạt động kết thúc
cho một quá trình quản lý, đồng thời chuẩn bị cho một quá trình quản lý tiếp theo.
Kiểm tra nội bộ trường Tiểu học là một chức năng đích thực, một công cụ
sắc bén góp phần tăng cường hiệu lực của Hiệu trưởng, đồng thời đảm bảo lượng
chỉ tiêu cho phù hợp, nhằm phát huy nhân tố tích cực và hoàn thành kế hoạch. Song
không phải là điều chỉnh bừa bãi, chủ quan tùy ý để hoàn thành nhiệm vụ một cách
hình thức còn bên trong là sự sáo rỗng.
Đây là chức năng số một của kiểm tra nội bộ trường Tiểu học; kiểm tra đúng
sẽ giúp Hiệu trưởng nắm bắt được tiến trình thực hiện công việc của đối tượng
quản lý đến đâu so với kế hoạch và mục tiêu đề ra, qua đó phát hiện được mặt
mạnh, yếu của đối tượng mà có biện pháp phù hợp giúp mình làm tốt công tác điều
hành, định hướng trong chỉ đạo cho họ hoàn thành nhiệm vụ.
- Chức năng động viên, uốn nắn giúp đỡ:
Kiểm tra thường xuyên, kịp thời thì đánh giá sẽ chính xác nhất, bởi bản
thân hoạt động kiểm tra đã mang tính động viên, uốn nắn hoặc phê phán, cho nên
khi được kiểm tra giáo viên và học sinh sẽ bộc lộ hết những tài năng phẩm chất của
mình.
4. Nhiệm vụ của kiểm tra nội bộ trường Tiểu học:
Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm chính trong mọi hoạt động của nhà
trường, vì vậy kiểm tra nội bộ trường Tiểu học cũng là nhiệm vụ của người Hiệu
trưởng, nó bao gồm những nhiệm vụ sau:
Kiểm tra công việc của cán bộ, giáo viên, nhân viên hàng tuần trực tiếp hoặc
sử dụng bộ máy quản lý cán bộ của giáo viên, nhân viên để kiểm tra mối quan hệ,
công việc hoạt động của mọi thành viên trong nhà trường cũng như kiểm tra những
điều kiện, phương tiện phục vụ cho dạy học và giáo dục; xét và giải quyết các
khiếu nại tố cáo… thuộc trách nhiệm và thẩm quyền của mình.
Ngoài ra, còn phải phối hợp với các tổ chức Đảng, đoàn thể trong nhà trường
để tiến hành kiểm tra nội bộ nhà trường thực hiện dân chủ hóa trong quản lý.
5. Đối tượng của kiểm tra nội bộ trường Tiểu học:
Trong trường Tiểu học, mọi hoạt động dạy học chịu sự tác động và chi phối
bởi các yếu tố: Nội dung dạy học; phương pháp dạy học; mục tiêu; giáo viên; học
sinh; cơ sở vật chất - thiết bị dạy học; kết quả dạy học - giáo dục và mối tương tác
giữa chúng. Do đó đối tượng kiểm tra nội bộ trường tiểu học bao gồm tất cả những
thành tố trên. Tuy nhiên, trong thực tế, kiểm tra nội bộ trường Tiểu học thì đối
công tác thi đua, thực hiện dân chủ hóa trường học, phối hợp chỉ đạo, huy động
cộng đồng, kiểm tra thường xuyên, định kỳ, tháng…
7. Các nguyên tắc của kiểm tra nội bộ trường Tiểu học:
Hoạt động kiểm tra nội bộ trường Tiểu học rất phức tạp và đa dạng, mục
đích chủ yếu là vì sự tiến bộ của con người, sự phát triển toàn diện của nhà trường.
Chính vì vậy mà cũng như các hoạt động khác, kiểm tra nội bộ trường tiểu học yêu
cầu Hiệu trưởng không thể tiến hành tùy tiện mà phải tuân theo các nguyên tắc cơ
bản sau:
7
- Nguyên tắc đảm bảo tính pháp chế:
Hoạt động kiểm tra phải được tổ chức công khai, khách quan trên cơ sở tuân
theo quy định của pháp luật. Thông qua Luật Giáo dục, Điều lệ trường Tiểu học,
các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo không được lạm quyền hay làm việc thiên
về tình cảm, để lợi ích cá nhân lấn át.
- Nguyên tắc đảm bảo tính kế hoạch:
Cơ sở khoa học của nguyên tắc là đảm bảo sự ổn định của các hoạt động sư
phạm. Nguyên tắc tính kế hoạch đòi hỏi hoạt động kiểm tra phải được xác định
trong kế hoạch năm học. Hỗ trợ tích cực cho việc kiểm tra các chức năng quản lý
khác. Việc kiểm tra kế hoạch giúp cho nhà quản lý chủ động trong quá trình quản
lý. Đồng thời không gây xáo trộn cho đối tượng quản lý khi được kiểm tra, việc
thực hiện nguyên tắc kế hoạch giúp cho việc triển khai kiểm tra cụ thể, phù hợp với
từng thời điểm, từng đối tượng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và tăng hiệu lực
quản lý của Hiệu trưởng.
- Nguyên tắc đảm bảo tính khách quan:
Nguyên tắc này là nền tảng để thúc đẩy sự phát triển tốt của công tác kiểm
tra nội bộ trường Tiểu học, phát huy được sự tiến bộ của đối tượng cũng như nhà
trường; cơ sở của tính khách quan là tính trung thực, công khai.
- Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả:
Cơ sở của nguyên tắc này là hiệu suất lao động và lợi ích kinh tế trong kiểm
tra. Kiểm tra làm sao cho chi phí thấp nhất (sức lực, tiền của, thời gian…) mà kết
+ Dự giờ: Dưới nhiều cách khác nhau (dự giờ có lựa chọn, theo đề tài, dự có
mục đích nghiên cứu)
+ Kiểm tra hồ sơ giáo viên: Xem xét kiểm tra tài liệu khác, sổ kế hoạch cá nhân,
giáo án, lịch giảng dạy…
+ Đàm thoại với giáo viên: Về thực hiện nội dung, chương trình, phương pháp
giảng dạy, sự chuyên cần và tiến bộ của học sinh…
- Phương pháp kiểm tra chất lượng kiến thức, kĩ năng của học sinh:
Kiểm tra nói, viết, thực hành- vở ghi học sinh- kĩ năng làm bài tập, thí nghiệm,
thực hành, lao động của học sinh.
- Phương pháp kiểm tra quá trình giáo dục học sinh trong các giờ lên lớp:
Khi dự giờ người Hiệu trưởng cần định hướng nhận xét theo phương hướng
tư tưởng bài giảng, các biện pháp hình thành thế giới khoa học cho học sinh về các
mặt: tình cảm, lý tưởng, đạo đức, lao động. Và phân tích những yếu tố có liên quan
như: câu trả lời, bài phát biểu, các bài văn, báo cáo trong học tập, hoạt động ngoại
khóa, kỳ thi học sinh giỏi.
- Phương pháp kiểm tra đánh giá công tác giáo viên chủ nhiệm lớp:
Cần phải đánh giá và kiểm tra được mức độ giáo dục đạt được của học sinh
thông qua các hoạt động thực tế và mọi mặt như: thực hiện nội quy, nề nếp, chuyên
cần tốt, tích cực tham gia hoạt động phong trào, hoạt động ngoại khóa.
9
Mặt khác cần kiểm tra, đánh giá công tác giáo dục học sinh của giáo viên
chủ nhiệm từ khâu lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, đôn đốc, giám sát, phối hợp với
các lực lượng có liên quan trong việc giáo dục học sinh.
- Phương pháp phòng ngừa:
Phương pháp này giúp cho mỗi cá nhân nói riêng và tập thể sư phạm nói
chung luôn được giúp đỡ để phòng ngừa những khuyết điểm có thể xẩy ra.
Như vậy tùy từng nội dung, đối tượng kiểm tra mà lựa chọn những phương
pháp nào tối ưu nhất, thông qua đó mà lựa chọn hình thức kiểm tra tương ứng trong
các hình thức sau
9. Hình thức kiểm tra nội bộ trường Tiểu học:
đã có nhiều công văn chỉ đạo công tác kiểm tra nội bộ trường Tiểu học nên đã đem
lại một số hiệu quả nhất định đó là: Việc triển khai và thực hiện công tác kiểm tra
nội bộ của Hiệu trưởng nhà trường được đặt lên hàng đầu.
Nội dung kiểm tra đảm bảo chỉ tiêu, định mức kiểm tra, tập trung kiểm tra ở
tất cả các hoạt động dạy học, hoạt động giáo dục của nhà trường, các hoạt động của
bộ phận tổ khối, bộ phận văn thư-hành chính, bộ phận thư viện-thiết bị…và đã coi
trọng công tác tự kiểm tra công tác quản lý của Hiệu trưởng, quan tâm hơn vào
công tác tự kiểm tra công tác tài chính; thực hiện việc công khai theo thông tư 09.
Đối với giáo viên được kiểm tra về các vấn đề như: Hoạt động sư phạm, thực hiện
quy chế soạn bài, lên lớp, chấm trả bài, giáo dục học sinh cá biệt, học sinh khuyết
tật, bồi dưỡng phụ đạo học sinh yếu, công tác xây dựng nề nếp, chủ nhiệm lớp, các
công tác kiêm nhiệm…
Trong quá trình kiểm tra luôn luôn tuân thủ theo đúng quy trình, đảm bảo các
quy định theo văn bản hiện hành của Bộ GD&ĐT. Ban giám hiệu và các khối, các
đoàn thể tạo điều kiện giúp đỡ cán bộ, giáo viên, nhân viên hoàn thành nhiệm vụ
được giao. Khi kiểm tra chủ yếu là góp ý rút kinh nghiệm cho giáo viên để giúp
giáo viên nhận thấy rõ những ưu điểm cần phát huy và những tồn tại yếu kém cần
khắc phục.
Tuy nhiên, tại một số đơn vị trường học, công tác tự kiểm tra chưa được
quan tâm đúng mức; kế hoạch tự kiểm tra đề ra khá nhiều nội dung nhưng hoạt
động kiểm tra còn ít, chưa được chặt chẽ và thiếu các loại hồ sơ minh chứng cho
hoạt động kiểm tra, thể hiện như: Các cuộc kiểm tra chưa có quyết định kiểm tra,
nội dung kiểm tra, hình thức kiểm tra và các công việc cụ thể để thực hiện khi kiểm
tra, chưa có biên bản tự kiểm tra. Một số cán bộ, giáo viên làm công tác kiểm tra
nội bộ trường học vẫn còn tình trạng nể nang, chưa đánh giá đúng thực chất trong
công tác giảng dạy của giáo viên, vẫn còn tình trạng chạy theo thành tích, kiểm tra
toàn diện, kiểm tra chuyên đề giáo viên chưa đúng chỉ tiêu giao đã dược giao.
Công tác chỉ đạo công tác kiểm tra nội bộ trường học của hiệu trưởng chưa
thật chú trọng, việc phân cấp quy định, quyền hạn, trách nhiệm chưa cụ thể, rõ
ràng, vẫn còn chung chung, qua loa đại khái.
cấp thông tin cho kiểm tra nội bộ trường học.
1.2 Bồi dưỡng chuyên đề nghiệp vụ kiểm tra nội bộ trường học cho Hiệu
trưởng và kiểm tra viên.
Thiết nghĩ đây là việc làm cần thiết của Hiệu trưởng trường Tiểu học để nâng
cao trình độ nghiệp vụ cho đội ngũ kiểm tra viên- lực lượng nòng cốt giúp Hiệu
trưởng tiến hành kiểm tra nội bộ nhà trường có chất lượng cao.
12
1.3 Xây dựng kế hoạch kiểm tra nội bộ trường học:
Để kế hoạch kiểm tra có tính khả thi thì người Hiệu trưởng phải biết căn cứ
vào đặc điểm tình hình nhà trường và thực trạng công tác kiểm tra nội bộ của năm
học trước.
Mặt khác khi xây dựng kế hoạch kiểm tra, Hiệu trưởng cần tập trung đội ngũ
kiểm tra viên để cùng bàn bạc, thảo luận, góp ý cho bản kế hoạch, đồng thời xây
dựng kế hoạch phải dựa trên kế hoạch thanh tra của Phòng Giáo dục và Sở Giáo
dục. Chính vì vậy mà kế hoạch kiểm tra phải được xây dựng một cách tỷ mỉ cho
từng đối tượng, khối lớp.
Dựa vào cơ sở kế hoạch kiểm tra của năm học, xây dựng kế hoạch kiểm tra
của từng tháng một cách cụ thể chi tiết hơn.
Từ kế hoạch kiểm tra hàng tháng, kế hoạch kiểm tra hàng tuần cũng được ghi
chi tiết cụ thể đối tượng kiểm tra, nội dung kiểm tra, thời gian kiểm tra cụ thể trong
tuần, trong ngày.
Hơn nữa việc lập kế hoạch kiểm tra phải triển khai và được công bố, công
khai vào đầu năm học. Nội dung kiểm tra phải có sức thuyết phục, hình thức kiểm
tra phải gọn nhẹ, không gây tâm lý nặng nề cho đối tượng khi được kiểm tra.
1.4. Xây dựng, tổ chức lực lượng kiểm tra :
Hiệu trưởng cần xây dựng lực lượng kiểm tra để cùng tiến hành kiểm tra nội
bộ với mình gồm: Phó Hiệu trưởng, Tổng phụ trách Đội, Tổ trưởng chuyên môn,
những giáo viên giỏi có uy tín, nhiệt tình với công việc, làm việc khách quan, vô
tư.
Sau đó, Hiệu trưởng phải ra quyết định thành lập Ban kiểm tra.
động ngoài giờ lên lớp.
Về thời gian: Công việc kiểm tra nội bộ diễn ra hàng ngày, tuy nhiên khi
kiểm tra toàn diện giáo viên cần thông báo thời gian cụ thể bằng kế hoạch tuần cho
Ban kiểm tra và cho giáo viên được kiểm tra biết trước.
Hiệu trưởng cũng cần nêu rõ mục đích, nội dung của đợt kiểm tra và nêu yêu
cầu kiểm tra với tinh thần khách quan, thẳng thắn, chấp nhận sự thật để tìm cách
khắc phục, đi đúng hướng.
1.7. Tạo điều kiện động viên đối với đội ngũ kiểm tra viên:
Hiệu trưởng cần cung cấp kịp thời những điều kiện về vật chất, tinh thần,
tâm lý cho hoạt động kiểm tra, khai thác và tận dụng mọi khả năng, sáng tạo của
mọi thành viên trong Ban kiểm tra.
1.8. Xây dựng những chuẩn mực đánh giá, mục tiêu cụ thể cho việc kiểm tra:
- Căn cứ vào hướng dẫn về công tác thanh tra, kiểm tra, đánh giá trong giáo
dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo và hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo và
Phòng Giáo dục và Đào tạo, Hiệu trưởng trường Tiểu học cần xây dựng một chuẩn
mực đánh giá cho phù hợp đối với trường mình quản lý.
- Công tác xây dựng chuẩn mực phải được thảo luận đóng góp ý kiến của tập
thể sư phạm nhà trường phải được sự thống nhất của tập thể sư phạm và đưa vào
14
Nghị quyết của nhà trường, khi chuẩn kiểm tra được xây dựng phải được công bố
công khai để mọi đối tượng kiểm tra đều nắm rõ và phấn đấu đạt chuẩn, vượt
chuẩn. Đồng thời giúp cho chủ thể kiểm tra thuận lợi trong công tác kiểm tra đánh
giá được chính xác, giúp cho công tác kiểm tra nội bộ đạt hiệu quả cao và biến quá
trình kiểm tra thành quá trình tự kiểm tra.
2. Những biện pháp tiến hành kiểm tra nội bộ cụ thể cho từng đối tượng của
Hiệu trưởng:
Giáo viên là hạt nhân cơ bản là lực lượng quyết định chất lượng dạy học của
nhà trường. Vì thế, kiểm tra đánh giá toàn diện giáo viên góp phần nâng cao chất
lượng dạy học, thúc đẩy mọi hoạt động khác của nhà trường. chính vì vậy khi kiểm
tra đánh giá một giáo viên người Hiệu trưởng phải kiểm tra nhiều mặt nhiều khía
chuyên môn trên mặt bằng chung để động viên khuyến khích giáo viên tiến bộ
hơn.
Đối với giáo viên trẻ mới ra trường, giáo viên có trình độ chuyên môn yếu
kém, kết hợp kiểm tra báo trước và không báo trước.
Kiểm tra báo trước có thông báo rộng rãi để huy động nhiều giáo viên tham
gia dự giờ và đóng góp ý kiến rút kinh nghiệm.
Kiểm tra không báo trước để thu thập thông tin trên mặt bằng chung để diều
chỉnh và ghi nhận sự tiến bộ của giáo viên được kiểm tra.
Bước 2: Phân tích sư phạm bài lên lớp đã dự: Kiểm tra việc xác định mục
đích yêu cầu nội dung, phương pháp dạy học, hoạt động sư phạm của thầy, hoạt
động của trò việc sử dụng thiết bị dạy học và đồ dùng dạy học trong giờ dạy đặc
biệt là kiểm tra mối tương tác giữa mục đích- nội dung- phương pháp.
Bước 3: Đánh giá kết quả bài học: Giáo viên tự đánh giá, Hiệu trưởng đánh
giá vào chuẩn đánh giá một giờ lên lớp, khi đánh giá chú trọng đến ba mặt: kiến
thức - kỹ năng - thái độ.
Bước 4: Kiểm tra kết quả nhận thức của học sinh sau giờ lên lớp ( nếu cần)
để khẳng định đánh giá của Hiệu trưởng.
Bước 5: Hiệu trưởng kết luận cuối cùng ghi lên biên bản kiểm tra, lưu vào hồ
sơ.
Sau mỗi tiết dạy Hiệu trưởng nên cho giáo viên dạy tự đánh giá kết quả bài
dạy so với giáo án và ý tưởng đã chuẩn bị về mặt kiến thức, kỹ năng, thái độ để
truyền đạt tới học sinh. Tiếp đó Hiệu trưởng phải rút kinh nghiệm giờ dạy, cần chỉ
rõ những ưu, khuyết điểm cụ thể từng mặt để giáo viên sửa chữa hoặc phát huy
(cần lưu ý và nhấn mạnh vầ vấn đề đổi mới phương pháp dạy học cũng như quy
trình bài giảng).
Hiệu trưởng đánh giá giờ dạy cũng cần phải căn cứ vào việc khảo sát chất
lượng học sinh sau giờ lên lớp.
16
Hiệu trưởng phải tổng hợp ý kiến đánh giá và ra kết luận cuối cùng ghi biên
bản, lưu hồ sơ.
học sinh trong quá trình dạy học đòi hỏi giáo viên phải thực hiện việc sử dụng thiết
bị dạy học trong quá trình dạy học của mình. Hiệu trưởng thực hiện kiểm tra việc
sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên thông qua dự giờ đột xuất xem trong giờ đó
17
có cần sử dụng những đồ dùng dạy học nào ? Giáo viên có sử dụng hay không và
giáo viên sử dụng như thế nào ?
+ Kiểm tra việc sử dụng đồ dùng thông qua các cuộc thi làm đồ dùng và
thông qua việc kiểm tra sự chuẩn bị giờ lên lớp của giáo viên.
2.3. Kiểm tra kết quả giảng dạy, giáo dục:
Kết quả giảng dạy và giáo dục của giáo viên được thể hiện thông qua sự tiến
bộ về trí tuệ và nhân cách của học sinh, vì vậy để kiểm tra kết quả giảng dạy, giáo
dục của giáo viên phải thông qua việc kiểm tra trình độ nắm bắt tri thức của học
sinh, sự phát triển trí tuệ, khả năng tư duy, kỹ năng thực hành, ý thức tổ chức kỷ
luật của học sinh. Để kiểm tra được các mặt trên, chúng ta kiểm tra theo các biện
pháp sau:
- Khảo sát chất lượng học sinh.
+ Khảo sát chất lượng đầu năm và giao khoán chất lượng cho giáo viên.
+ Khảo sát thường xuyên mỗi tháng 1 lần.
- Kiểm tra kết quả kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ, kiểm tra cuối
năm của học sinh.
- Kiểm tra vở ghi chép của học sinh, khảo sát sự nắm bắt kiến thức và kỹ
năng vận dụng kiến thức vào thực tế của học sinh sau khi dự giờ.
- Kiểm tra kế hoạch giảng dạy của giáo viên.
- Kết hợp tự kiểm tra của giáo viên, dư luận xã hội và nhận xét đánh giá của
tập thể giáo viên, tổ nhóm chuyên môn.
- Kiểm tra kết quả về học lực, hạnh kiểm của học sinh hàng tháng, học kỳ và
kết quả cuối năm học.
2.4. Kiểm tra việc tham gia các công tác khác của giáo viên:
Trong trường Tiểu học, hoạt động của các tổ chức đoàn thể có một vai trò
hết sức quan trọng, các tổ chức Công đoàn, đoàn thanh niên có vững mạnh thì nội
+ Thực hiện khảo sát chất lượng theo từng nội dung, theo từng khối lớp dưới
sự giám sát chặt chẽ của Ban giám hiệu.
- Kiểm tra trình độ được giáo dục của học sinh
+ Kiểm tra ý thức chấp hành nội quy của học sinh, tinh thần học tập, tu
dưỡng đạo đức, cách ứng xử với thầy cô giáo, với bạn bè và ứng xử trong gia đình
và xã hội của học sinh. Giáo viên chủ nhiệm giao cho ban cán sự lớp theo dõi kiểm
tra các hoạt động tự quản của học sinh và ghi vào sổ chủ nhiệm có hình thức khen
che kịp thời.
Hiệu trưởng phối hợp với Tổng phụ trách Đội tổng hợp theo dõi hoạt động tự
quản cũng như mọi hoạt động khác của học sinh, tổng kết, tuyên dương và phê bình
trong giờ chào cờ đầu tuần.
- Kiểm tra toàn diện 1 lớp học sinh
+ Kiểm tra hoạt động học tập.
+ Thông qua dự giờ và phối hợp tổng phụ trách Hiệu trưởng kiểm tra thái độ
nề nếp, phương pháp học tập của tập thể học sinh.
19
- Kiểm tra việc rèn luyện các mặt giáo dục toàn diện.
+ Thông qua tổng phụ trách Đội, giáo viên chủ nhiệm, Hiệu trưởng kiểm tra
đánh giá chất lượng giáo dục của tập thể học sinh về đạo đức, lối sống, văn nghệ,
thể dục vệ sinh và ý thức tập thể
- Kiểm tra sinh hoạt tập thể
+ Giao cho Tổng phụ trách kiểm tra báo cáo các hoạt động tập thể của các
lớp học kiểm tra toàn diện một lớp học sinh, Hiệu trưởng tiến hành kiểm tra kết
quả các hoạt động, kết hợp với tự kiểm tra của ban cán sự lớp, ban chỉ huy liên đội,
tổng phụ trách, đội cờ đỏ và tham khảo ý kiến của giáo viên chủ nhiệm, giáo viên
trong nhóm chuyên môn. Đó là nguồn thông tin cần thiết giúp cho Hiệu trưởng
nhận xét, đánh giá một lớp học sinh một cách khách quan và chính xác.
Tuy nhiên, khi kiểm tra toàn diện một học sinh hay một lớp biện pháp tối ưu
không khải là Hiệu trưởng kiểm tra tất cả học sinh trong trường một cách trực tiếp
mà Hiệu trưởng phải chỉ đạo, ủy quyền cho đội ngũ kiểm tra viên (Tổ trưởng
bản chất vốn có của con người, vì vậy công tác tài chính cần được kiểm tra thường
xuyên, công khai một cách minh bạch.
Hiệu trưởng yêu cầu kế toán, thủ quỷ báo cáo các khoản thu chi hàng tháng
bằng các lạo hồ sơ thu chi tài chính theo quy định, chứng từ cần đảm bảo đúng
nguyên tắc tài chính, hàng tháng, hàng kỳ kì cần được công khai tài chính trước
Hội đồng nhà trường. Nếu có thắc mắc Hiệu trưởng cần có giải đáp tránh sự hiểu
lầm, gây dư luận không hay hoặc gây mất đoàn kết, làm ảnh hưởng đến các hoạt
động khác.
2.8. Kiểm tra khiếu nại tố cáo :
Việc kiểm tra khiếu nại tố cáo và giải quyết các khiếu nại tố cáo là công việc
đòi hỏi sự bình tĩnh, sáng suốt của người Hiệu trưởng.
Để làm tốt công việc này trước hết khi có đơn khiếu nại tố cáo thì hiệu
trưởng phải xem nội dung khiếu nại, tố cáo trong đơn xem mình có đủ thẩm quyền
giải quyết hay không ? Nếu thuộc phạm vi thẩm quyền mình giải quyết được thì
Hiệu trưởng tìm hiểu đối tượng xem xét thực tế vấn đề, tùy theo mức độ mà có
những biện pháp xử lý cho phù hợp. Còn nếu không thuộc phạm vi thẩm quyền giải
quyết của mình thì phải chuyển đơn hoặc trả đơn, hướng dẫn đối tượng đến những
nơi có thẩm quyền giải quyết, tránh những trường hợp giải quyết không thảo đáng
sẽ gây ra ức chế cho đối tượng làm ảnh hưởng đến sự đoàn kết nội bộ cũng như sự
tin tưởng của các lực lượng giáo dục khác đối với nhà trường, làm giảm uy tín của
nhà trường.
C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ:
I. KẾT LUẬN:
Kiểm tra nội bộ ở trường Tiểu học là một chức năng cơ bản, quan trọng, là
công cụ sắc bén để nâng cao hiệu lực quản lý của người Hiệu trưởng, đồng thời nó
cũng hỗ trợ đắc lực và cung cấp những thông tin quan trọng cho hoạt động thanh
tra.
21
Thực hiện tốt công việc này giúp chúng ta xác định được trình độ chuyên
môn nghiệp vụ giáo viên, ngược lại nó giúp cho giáo viên có dịp nhìn lại mình.
dạy học và giáo dục học sinh của nhà trường, đáp ứng theo yêu cầu hiện nay.
II. KIẾN NGHỊ :
1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo:
22
Cần tiếp tục hoàn thiện và bổ sung những văn bản mới có tính khả thi cao
đối với hoạt động kiểm tra nội bộ trường Tiểu học, đặc biệt là xây dựng chuẩn đánh
giá cụ thể thống nhất chung cho các trường Tiểu học về từng mặt với phạm vi hẹp
hơn để làm cơ sở cho việc xây dựng chuẩn đánh giá trong công tác này ở các
trường được chính xác, công bằng, khách quan, phù hợp với thực trạng từng địa
phương.
Cần bổ sung thêm các chính sách, quy chế về tổ chức và hoạt động của hệ
thống kiểm tra nội bộ nhà trường.
2. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo, Phòng Giáo dục và Đào tạo:
- Cần triển khai một cách nhanh chóng các văn bản về công tác kiểm tra nội
bộ tới các cơ sở giáo dục.
- Hàng năm, cần có những văn bản hướng dẫn kịp thời cho các Hiệu trưởng
cũng như các kiểm tra viên về công tác kiểm tra nội bộ trường học.
- Cần mở những lớp bồi dưỡng chuyên đề ngắn hạn về nghiệp vụ kiểm tra
nội bộ cho Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, Tổ trưởng chuyên môn.
- Tăng cường thanh tra về thực hiện công tác kiểm tra nội bộ trường Tiểu học
của các Hiệu trưởng.
- Cần có sự động viên, khen thưởng kịp thời đến với những trường đã làm tốt
công tác này, phê bình với những trường thực hiện chưa tốt.
3. Đối với các trường Tiểu học :
- Hiệu trưởng cần thực hiện tốt công tác xây dựng và bồi dưỡng nghiệp vụ
kiểm tra, đánh giá cho lực lượng kiểm tra viên trong ban kiểm tra nội bộ nhà trường
một cách cơ bản, thường xuyên và liên tục.
- Tuyển chọn những cán bộ quản lý, giáo viên có đủ trình độ đào tạo, năng
lực, phẩm chất, uy tín làm kiểm tra viên (tăng cường số lượng, đảm bảo chất
lượng).