Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/ ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

LẠI THỊ THANH HUYỀN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
KIỂM TRA NỘI BỘ Ở CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC,
THÀNH PHỐ VĨNH YÊN, TỈNH VĨNH PHÚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN - 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

i
LỜI CAM ĐOAN

Tôi Lại Thị Thanh Huyền là học viên lớp cao học khóa 20B trƣờng Đại
học Sƣ Phạm - Đại học Thái Nguyên.
Tôi xin cam đoan, những gì mà tôi trình bày trong luận văn là do sự tìm
hiểu và nghiên cứu của bản thân trong suốt quá trình học tập và công tác. Mọi
kết quả nghiên cứu cũng nhƣ ý tƣởng của các tác giả khác nếu có đều đƣợc
trích dẫn nguồn gốc cụ thể.
Luận văn này cho đến nay chƣa đƣợc bảo vệ tại bất kỳ một hội đồng bảo
vệ luận văn thạc sĩ nào và chƣa đƣợc công bố trên bất kỳ một phƣơng tiện
thông tin nào.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những gì mà tôi đã cam đoan ở
trên đây.

Thái Nguyên, tháng 08 năm 2014
Tác giả luận văn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

iii
MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CHỮ VIÊT TẮT iv
DANH MỤC CÁC BẢNG v
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ vi
MỞ ĐẦU 1
1. Lí do chọn đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu 3
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 3
4. Giả thuyết khoa học 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu 3
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 4
7. Phƣơng pháp nghiên cứu 4
8. Cấu trúc luận văn 4
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM
TRA NỘI BỘ TRƢỜNG TIỂU HỌC 5
1.1. Sơ lƣợc tổng quan nghiên cứu vấn đề 5
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài nghiên cứu 9
1.2.1. Kiểm tra 9
1.2.2. Kiểm tra nội bộ trƣờng học 11
1.2.3. Quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trƣờng học 12
1.3. Lý luận về kiểm tra nội bộ trƣờng Tiểu học 15

2.3.3. Nguyên nhân của thực trạng 61
Kết luận chƣơng 2 62
Chƣơng 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA NỘI
BỘ Ở CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC, THÀNH PHỐ VĨNH YÊN,
TỈNH VĨNH PHÚC 63
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 63
3.1.1. Nguyên tắc pháp chế 63 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

v
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích 63
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 63
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 63
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 64
3.2. Các biện pháp 64
3.2.1. Nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm đối với hoạt động
KTNB trƣờng học cho cán bộ, giáo viên, nhân viên 64
3.2.2. Đổi mới công tác lập kế hoạch KTNB trƣờng học 66
3.2.3. Bồi dƣỡng ý thức và cách thức tự kiểm tra của các chủ thể trong
nhà trƣờng 68
3.2.4. Bồi dƣỡng CBGV làm cộng tác viên KTNB trong nhà trƣờng 73
3.2.5. Chỉ đạo sử dụng phù hợp kinh phí, trang thiết bị cho quản lý hoạt
động KTNB trƣờng Tiểu học 78
3.2.6. Đẩy mạnh sử dụng công nghệ thông tin trong KTNB 79
3.2.7. Chỉ đạo việc sử dụng kết quả KTNB để đánh giá đội ngũ GV 80
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp 92
3.4. Đánh giá tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp 93
3.4.1. Quy trình khảo nghiệm 93

Đại học
6
GD&ĐT
Giáo dục và Đào tạo
7
GV
Giáo viên
8
HĐKTNB
Hoạt động kiểm tra nội bộ
9
HS
Học sinh
10
KQ
Kết quả
11
KTNB
Kiểm tra nội bộ
12
MT
Mục tiêu
13
ND
Nội dung
14
NXB
Nhà xuất bản
15
PP

Bảng 2.8: Đánh giá mức độ quan trọng của các hình thức kiểm tra nội bộ 53
Bảng 2.9: Thực trạng lập kế hoạch kiểm tra nội bộ nhà trƣờng hiện nay 55
Bảng 2.10: Thực trạng tổ chức hoạt động kiểm tra nội bộ 56
Bảng 2.11: Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động KTNB và xử lý kết
quả KTNB 58
Bảng 2.12: Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động KTNB 59
Bảng 3.1: Mức độ cấp thiết của các biện pháp đề xuất 94
Bảng 3.2: Mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất 95
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

vi
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1: Các bƣớc cơ bản của quá trình kiểm tra trong quản lý 9
Sơ đồ 1.2: Sơ đồ việc quản lý các thành tố 14
Sơ đồ 1.3: Các bƣớc trong quy trình kiểm tra giờ dạy của giáo viên 87

1
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Dân tộc ta là một dân tộc trọng đạo học, trọng ngƣời hiền tài. Giáo dục ở
thời kỳ nào cũng giữ một vai trò đặc biệt trong đời sống xã hội. Mặt khác, trong
thời đại ngày nay khi mà giáo dục, khoa học, công nghệ thế giới phát triển nhƣ
vũ bão “Một ngày bằng 10 năm”. Trong nền kinh tế tri thức, toàn cầu hóa đòi
hỏi mỗi quốc gia, dân tộc muốn phát triển phải đầu tƣ cho sự nghiệp giáo dục -
khoa học và công nghệ. Kế tục truyền thống của dân tộc, cùng với sự phát triển
của giáo dục, khoa học và công nghệ trên thế giới khi đất nƣớc bƣớc vào sự

thời giúp họ điều chỉnh hƣớng đích. Vì vậy, kiểm tra nội bội trƣờng học thƣờng
xuyên là công cụ sắc bén góp phần tăng cƣờng hiệu lực quản lý, nâng cao chất
lƣợng giáo dục Tiểu học.
Trong thực tế, công tác kiểm tra nội bộ trƣờng Tiểu học không phải bây
giờ mới có, hay mới đề cập đến mà nó đã có từ lâu. Song, công tác này có lúc,
có nơi làm chƣa tốt, chƣa có hiệu quả, hoặc hiệu quả chƣa cao, chƣa đáp ứng
đƣợc yêu cầu của đổi mới giáo dục; hoặc chƣa thƣờng xuyên, còn mang nặng
tính hình thức, hoặc xê xoa cào bằng, chƣa thúc đẩy đƣợc việc nâng cao chất
lƣợng giáo dục nhất là chất lƣợng giáo dục đạo đức, văn hóa, kỹ năng sống…
Để đạt đƣợc mục tiêu quản lý nhà trƣờng nói chung, trƣờng Tiểu học nói riêng,
ngƣời Hiệu trƣởng phải coi trọng chức năng kiểm tra của mình. Việc xác định
cơ sở lí luận, khảo sát và nghiên cứu thực trạng tình hình quản lí hoạt động
kiểm tra nội bộ nhà trƣờng Tiểu học nhằm đề xuất những biện pháp quản lý
hoạt động kiểm tra nội bộ nhà trƣờng là vấn đề cần đƣợc nghiên cứu. Những
thành quả nghiên cứu về vấn đề này sẽ góp phần vào việc thực hiện tƣ tƣởng
chỉ đạo của Đảng và Nhà nƣớc trong chiến lƣợc phát triển giáo dục 2011 - 2020
là “đổi mới quản lý giáo dục”, nhằm “nâng cao rõ rệt chất lượng và hiệu quả
giáo dục”.
Vì những lí do trên nên tôi chọn đề tài: “Quản lý hoạt động kiểm tra nội
bộ ở các trường Tiểu học, thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc” để nghiên
cứu với hy vọng đƣợc góp một phần nhỏ bé giải quyết vấn đề lý luận và thực
tiễn của sự nghiệp phát triển giáo dục ở địa phƣơng.

3
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu lý luận và thực trạng việc quản lí hoạt động kiểm tra nội bộ
trƣờng Tiểu học và đề ra các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả kiểm tra nội bộ
ở các trƣờng Tiểu học trong thành phố Vĩnh Yên, góp phần duy trì kỉ cƣơng
nền nếp giáo dục, nâng cao chất lƣợng giáo dục Tiểu học.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

7.1.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp lí thuyết
7.1.2. Phương pháp phân loại và hệ thống hoá lí thuyết
7.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp quan sát
7.2.2. Phương pháp điều tra
7.2.3. Phương pháp chuyên gia
7.2.4. Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm
7.3. Phương pháp thống kê toán học
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu; kết luận và khuyến nghị; tài liệu tham khảo; phụ
lục, luận văn gồm 3 chƣơng:
Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trƣờng
Tiểu học.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ ở các trƣờng
Tiểu học ở thành phố Vĩnh Yên - Tỉnh Vĩnh Phúc.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ ở các trƣờng
Tiểu học thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc.

5
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA
NỘI BỘ TRƢỜNG TIỂU HỌC
1.1. Sơ lƣợc tổng quan nghiên cứu vấn đề
Giáo dục đƣợc coi là đồng nghĩa với sự phát triển. Có thể khẳng định
rằng không có giáo dục thì không có bất kỳ một sự phát triển nào đối với con
ngƣời, đối với kinh tế, đối với văn hoá. Chính vì vậy, trên thế giới, không có
bất kỳ một quốc gia nào, một dân tộc nào lại không quan tâm đến sự phát triển
của giáo dục.
Các nhà nghiên cứu giáo dục trong và ngoài nƣớc đã có nhiều công trình
nghiên cứu về lý luận giáo dục, đặc biệt là về quản lý giáo dục: Nguyễn Ngọc

định về TTrGD của Đảng và Nhà nƣớc:
Sau khi cách mạng tháng Tám thành công, mặc dù đất nƣớc còn bận rộn
trăm công nghìn việc, nhƣng ngày 08/9/1945, Chính phủ lâm thời Việt Nam
dân chủ cộng hòa đã ra Sắc lệnh số 16/SL thành lập cơ quan Thanh tra học vụ
để “Kiểm soát việc học theo đúng chƣơng trình giáo dục của Chính phủ”. Để
phù hợp với thực tiễn đổi mới đất nƣớc, ngày 01/4/1990, Hội đồng nhà nƣớc
(HĐNN) nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Pháp lệnh
thanh tra, đánh dấu một bƣớc ngoặt quan trọng về tổ chức và hoạt động của
TTrGD, từ đó TTrGD đƣợc tiếp tục củng cố, là bộ phận cấu thành của hệ thống
tổ chức Thanh tra nhà nƣớc (TTrNN), đƣợc tổ chức ở cấp Bộ và cấp Tỉnh.
Để thi hành Pháp lệnh thanh tra của HĐNN, ngày 28/9/1992, Hội đồng Bộ
trƣởng (nay là Chính phủ) đã ban hành Nghị định số 358/HĐBT về tổ chức và
hoạt động của Thanh tra giáo dục. Bộ trƣởng Bộ GD&ĐT đã ban hành Quyết định
số 478/QĐ ngày 11/3/1993 về quy chế tổ chức và hoạt động của hệ thống TTrGD,
các vấn đề về chức năng, nhiệm vụ, bộ máy tổ chức và phƣơng thức hoạt động của
TTrGD đƣợc quy định cụ thể thêm một bƣớc. Nhờ đó, hoạt động TTrGD đƣợc

7
đẩy mạnh, ngày càng phát huy vai trò tích cực, góp phần chấn chỉnh các mặt công
tác quản lý sự nghiệp giáo dục. Đặc biệt, từ khi có Luật giáo dục năm 1998 (có
hiệu lực thi hành ngày 01/6/1999) và Luật giáo dục năm 2005 (có hiệu lực thi
hành ngày 01/01/2006) tại Chƣơng VII “Quản lý Nhà nƣớc về giáo dục” gồm có
bốn mục thì đã có một mục về “Thanh tra giáo dục” (mục 4) đã quy định một cách
cụ thể về nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm, tổ chức và hoạt động của TTrGD phù
hợp với Luật Thanh tra năm 2004, đánh dấu một bƣớc trƣởng thành mới về công
tác lập pháp của Nhà nƣớc ta, là dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp đổi mới quản
lý giáo dục nƣớc nhà.
Khi bàn về công tác thanh tra, kiểm tra trong giáo dục, các nhà khoa học
giáo dục trong và ngoài nƣớc đã có nhiều công trình nghiên cứu về lý luận giáo
dục, đặc biệt là về quản lý giáo dục (QLGD): Nguyễn Ngọc Quang “Những

Gần đây, một số bài viết đăng trên Tạp chí thông tin QLGD, các bài
giảng trong các lớp bồi dƣỡng TTrGD tại Học viện quản lý giáo dục, các báo
cáo thu hoạch về công tác TTrGD của các lớp huấn luyện cán bộ thanh tra
chuyên ngành các tác giả cũng có quan tâm đến một số vấn đề chung về công
tác TTrGD, nhƣng chủ yếu chỉ đề cập đến các vấn đề xung quanh nội dung
thanh tra, đánh giá một nhà trƣờng, một giáo viên, quy trình tiến hành một cuộc
thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo… Tuy vậy, vẫn chƣa có công
trình nghiên cứu đề cập một cách cụ thể, sâu sắc về QL công tác thanh tra
chuyên môn ở các trƣờng Tiểu học của Sở GD-ĐT, Kiểm tra nội bộ ở các
trƣờng Tiểu học của Phòng GD&ĐT vì thế vấn đề này rất cần đƣợc tiếp tục
nghiên cứu làm sáng rõ.
Kế thừa những nghiên cứu lý luận này, đã có một số công trình nghiên
cứu của các học viên về chức năng kiểm tra và quản lý hoạt động kiểm tra
trong quản lý giáo dục. Tuy nhiên những nghiên cứu này hoặc dừng ở nghiên
cứu khái quát hoặc nghiên cứu về hoạt động kiểm tra nội bộ ở một trƣờng cụ
thể. Những tài liệu đã dẫn viết về công tác thanh tra, kiểm tra, đánh giá trong
giáo dục của các nhà nghiên cứu lý luận giáo dục là những tƣ liệu quý, thiết
thực giúp chúng tôi tham khảo trong quá trình thực hiện đề tài: nghiên cứu lý

9
luận, khảo sát thực trạng công tác quản lý hoạt động KTNB trƣờng Tiểu học
trên địa bàn thành phố Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc, từ đó đề xuất một số biện pháp
quản lý HĐKTNB trƣờng Tiểu học nhằm góp phần thực hiện thắng lợi những
mục tiêu giáo dục trong giai đoạn mới.
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài nghiên cứu
1.2.1. Kiểm tra
Kiểm tra là quá trình xem xét thực tiễn, đánh giá thực trạng, khuyến khích
cái tốt, phát hiện những lệch lạc và điều chỉnh nhằm đạt tới những mục tiêu đã
đặt ra và góp phần đƣa toàn bộ hệ thống quản lý tới một trình độ cao hơn.
Từ định nghĩa trên cho thấy quá trình kiểm tra có 4 bƣớc cơ bản sau:

Kiểm tra của cấp trên và bên ngoài hệ thống: Đó là kiểm tra đƣợc ngƣời
lãnh đạo cấp trên và bên ngoài thực hiện đối với cơ sở giáo dục. Trong giáo dục
loại kiểm tra này thƣờng đƣợc Phòng giáo dục, Sở giáo dục hay Bộ giáo dục
thực hiện. Kiểm tra của cấp trên có tính hành chính pháp chế cao. Kết luận của
loại kiểm tra này thƣờng thể hiện sự đánh giá của Nhà nƣớc đối với đơn vị. Tuy
nhiên, kiểm tra của cấp trên trực tiếp trong cùng một hệ thống thƣờng nhằm chỉ
đạo thực hiện nhiệm vụ cụ thể có tính chất giám sát, phát hiện những ƣu điểm
và những tồn tại để có quyết định điều chỉnh cho phù hợp.
Kiểm tra của các tổ chức chính trị xã hội: Theo Hiến pháp nƣớc cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các tổ chức xã hội có chức năng, nhiệm vụ
giám sát việc thực hiện chủ trƣơng, chính sách của các cơ quan quản lý nhà
nƣớc, việc thực hiện các quyết định đối với thủ trƣởng và các bộ phận giúp việc
trong đơn vị.
Tự kiểm tra: Là quá trình tự xem xét, tự đánh giá, tự điều chỉnh của từng
cá nhân trong tổ chức.
Kiểm tra của thủ trưởng: Là kiểm tra của chủ thể quản lý theo chức
năng, nhiệm vụ để đánh giá việc triển khai, thực hiện các nhiệm vụ của cơ sở
hoặc đánh giá cán bộ trong đơn vị. Kiểm tra của Hiệu trƣởng trƣờng Tiểu học
đƣợc gọi là kiểm tra nội bộ trƣờng học mang tính chất hành chính pháp chế
nhà nƣớc. Tính chất này chỉ đƣợc thể hiện trong phạm vi hẹp của một đơn vị.
Những kết luận của Hiệu trƣởng trong kiểm tra đối với các giáo viên
đƣợc sử dụng làm căn cứ tham khảo trong các đợt kiểm tra của cấp trên.
Một trong những mục đích quan trọng của quản lý là biến quá trình kiểm
tra thành việc tự kiểm tra nội bộ, tự kiểm tra của từng cá nhân trong tổ chức.
Mỗi đơn vị nếu kết hợp tốt các nguồn kiểm tra khác nhau sẽ góp phần nâng cao
hiệu quả công tác quản lý của mình.

11
1.2.2. Kiểm tra nội bộ trường học
Kiểm tra nội bộ trƣờng học là hoạt động nghiệp vụ quản lý của ngƣời

luôn hoàn thành nhiệm vụ một cách tự giác không cần có sự thúc đẩy nào cả.
Đồng thời Hiệu trƣởng cũng phải xác định rõ nên kiểm tra vào lúc nào: nếu
sớm quá thì không có gì để kiểm tra, nhƣng nếu để muộn quá mới tiến hành
kiểm tra thì nếu có sai sót rồi, lúc đó rất khó khắc phục sửa chửa và làm lại.
1.2.3. Quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trường học
Quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trƣờng học đƣợc hiểu là những tác
động có hệ thống, khoa học, có ý thức và có mục tiêu của chủ thể quản lý lên
đối tƣợng quản lý là quá trình kiểm tra ở các cơ sở giáo dục.
Chức năng quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ theo nghĩa chung nhất là:
- Chức năng ổn định, duy trì quá trình hoạt động kiểm tra cho phù hợp
với thực tế.
- Chức năng đổi mới, phát triển quá trình hoạt động kiểm tra đáp ứng với
xu thế đổi mới của công tác quản lý giáo dục.
- Quá trình quản lý hoạt động kiểm tra gồm 4 giai đoạn cơ bản sau:
Một là: xác định nhu cầu quản lý hoạt động kiểm tra: Nhu cầu quản lý
hoạt động kiểm tra chính là nhu cầu phát triển sự đòi hỏi nhằm thoả mãn mong
muốn khát vọng của một tổ chức, của một nhóm, một cá nhân nhằm đạt mục
đích. Xác định nhu cầu quản lý hoạt động kiểm tra chính là xác định cái đã có,
cái đang diễn ra và cái phải có trong tƣơng lai. Từ đó đặt ra những nội dung và
hoạt động quản lý kiểm tra cần thiết.
Hai là: Xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động kiểm tra. Chính là thiết kế
một tƣơng lai mong muốn việc xác lập các bƣớc phải làm gì, làm thế nào và
làm ở đâu, ai làm, bao giờ hoàn thành và điều kiện để hoàn thành.
Ba là: Thực hiện kế hoạch của quản lý hoạt động kiểm tra.
Thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động kiểm tra bao gồm các công việc sau:
- Xác định chuẩn mực trong quản lý hoạt động kiểm tra trƣờng học
(chuẩn đánh giá một trƣờng, chuẩn đánh giá một giờ dạy, chuẩn đánh giá các
hoạt động khác).

13

thành tố của quá trình hoạt động kiểm tra nhƣ sau:
+ Mục tiêu quản lý hoạt động kiểm tra
+ Nội dung quản lý hoạt động kiểm tra
+ Phƣơng pháp kiểm tra quản lý hoạt động kiểm tra
+ Tổ chức quản lý hoạt động kiểm tra
+ Cơ sở vật chất phục vụ quản lý hoạt động kiểm tra
+ Kết quả kiểm tra Sơ đồ 1.2: Sơ đồ việc quản lý các thành tố
Trong đó: M: Mục tiêu N: Nội dung
T: Tổ chức P: phƣơng pháp
C: Cơ sở vật chất K: Kết quả
M
N
C
K
P

Trƣờng Tiểu học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc
dân, có tƣ cách pháp nhân, có tài khoản hoặc con dấu riêng [9, tr.2].