Pháp luật về mua bán hàng hóa qua Sở hàng hóa
LỜI MỞ ĐẦU
1. lý do chọn đề tài
Hiện nay, hoạt động thương mại đang diễn ra rất mạnh mẽ trên thế giới,
đó là một nhu cầu bất thiết của tất cả các nước trên thế giới. Thông qua hoạt
động xuất nhập khẩu các nước tích cực mở rộng quan hệ giao lưu hợp tác quốc
tế với nhau. Đều này sẽ tạo điều kiện để họ thúc đẩy sự phát triển kinh tế của
đất nước, tiếp thu các thành tựu khoa hoc kỹ thuật của các nước khác, góp phần
làm cho thế giói ngày càng phát triển hơn nữa. Với việc đẩy mạnh hoạt động
xuất nhập khẩu, thế giới đã tạo ra nhiều công cụ bổ trợ khác nhau.
Ở Việt Nam, trong giai đoạn hiện nay nền kinh tế của nước ta đang ngày
càng phát triển. Đặc biệt, khi Việt Nam trở thành thành viên của Tổ Chức
Thương Mại Quốc Tế ( WTO ), thì càng tạo điều kiện thuận lợi để nền kinh tế
phát triển mạnh mẽ hơn nữa, nền sản xuất trong nước đã và đang vươn mình trỗi
dậy, hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng được đẩy mạnh, tạo điều kiện thuận
lợi để hoạt động trao đổi và mua bán hàng hóa phat triển thu về nhiều lợi nhuận
cho đất nước nói chung và các thương nhân nói riêng. Cùng với đó là nhu cầu
về việc phát triển các công cụ bổ trợ ngày càng bứt thiết. Trong đó phải kể điến
một công cụ đã tồn tại từ rất lâu trên thế giới đó là các sở giao dịch hàng
hóa.Trước sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế nước cùng nhu câu mua bán
hàng hóa, nước ta đã trở thành thị trường tiềm năng để phát triển hoạt động mua
bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa. Và thực tế Nhà nước đã tạo điều kiện
cho hoạt động này phát triển thông qua việc xây dựng hành lang pháp lý an
toang để điều chỉnh hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch. Tuy nhiên,
thực tế áp dụng luật con nhiều bất cập đáng lo ngại đã cản trở sự phát triển của
nó, làm cho sở giao dịch hàng hóa ở Việt Nam phát triển chưa xứng với tiềm
năng. Đòi hỏi cần phải sớm có các biện pháp để diều chỉnh, nhằm tạo điều kiện
Nguyễn Hữu Tinh 1
Pháp luật về mua bán hàng hóa qua Sở hàng hóa
tốt nhất cho hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa ngày càng
phát triển hơn nữa. Và đây cũng là lý do mà người viết chọn đề tài “Pháp luật
A. LỜI NÓI ĐẦU
B. NỘI DUNG.
CHƯƠNG1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA MUA BÁN HÀNG HÓA QUA SỞ
GIAO DỊCH.
CHƯƠNG2: THỰC TRẠNG ĐIỀU CHỈNH PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN
HÀNG HÓA QUA SỞ GIAO DỊCH VÀ GIẢI PHÁP.
C. KẾT LUẬN.
Nguyễn Hữu Tinh 3
Pháp luật về mua bán hàng hóa qua Sở hàng hóa
NỘI DUNG
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA MUA BÁN HÀNG HÓA QUA SỞ GIAO DỊCH.
1. Khái quát chung về mua bán hàng hóa qua sở giao dịch.
1.1. Khái niệm về sở giao dịch hàng hóa.
1.1.1 Lịch sử hình thành Sở giao dịch hàng hóa.
* Ở các nước trên thế giới.
Ngay từ thế kỷ XIX, nhiều quốc gia trên thế giới có nền kinh tế thị trường
đã thiết lập các Sở giao dịch hàng hóa.
Ở Hoa Kỳ, giữa thế kỷ XIX, tại các chợ đầu mối bến cảng đã có hàng
ngàn Sở giao dịch hàng hoá được thiết lập để thương nhân, nhà sản xuất các sản
phẩm trong lĩnh vực nông nghiệp ( ngô, gạo, bông, gia súc… ) gặp gỡ, mua bán,
giao kết hợp đồng. Tuy nghiên do sự thay đổi của nền kinh tế đã dẫn đến tình
trạng chỉ còn một số Sở giao dịch hàng hóa lớn còn tồn tại và phát triển. Ví dụ
như: Hoa Kỳ nổi tiếng với sở giao dịch hàng hóa New York được thiết lập vào
thế kỷ XIX chuyên về mua bán xăng dầu khí đốt, vàng bạc… Canada có sở giao
dịch hàng hóa Winnipeg được thiết lập tư cuối thế kỷ XIX chuyên về mua bán
các hàng nông sản ( lúa, mì, ngô,… ).Anh với sở giao dịch Luandon. Nhật với
sở giao dịch Tokyo chuyên về mua bán vàng bạc, bạch kim, cao su, bông vải,
nhôm,…
Nguyễn Hữu Tinh 4
Từ định nghĩa trên ta có thể thấy: Sở giao dịch hàng hóa không phải là tổ
chức mua bán hàng hóa mà là nơi để người mua bán gặp gỡ xác lập giao dịch
mua bán hàng hóa với nhau. Những giao dịch thông qua sở giao dịch hàng hóa
chủ yếu là các giao dịch kỳ hạn, tức là giao dịch mà thời điểm giao hàng sẽ
được ấn định trong tương lai chứ không phải tại thời điểm giao dịch. Do đó Sở
giao dịch hàng hóa là hình thức thị trường đặc biệt, thực hiện mua bán hàng hóa
quy mô lớn, theo mẫu và quy cách hàng hóa.
Theo điều 67 Luật thương mại 2005 quy dinh Sở giao dịch hàng hóa là tổ
chức có chức năng cung cấp điều kiện vật chất – kỹ thuật cần thiết để giao dịch
mua bán hàng hóa, điều hành các hoạt động giao dịch và niêm yết các mức giá
cụ thể để hình thành trên thị trường giao dịch tại thời điểm. Các vấn đề cụ thể
về điều kiện thành lập, quyền hạn, trách nhiệm của Sở giao dịch hàng hóa tương
lai được quy định trong văn bản hướng dẫn của Chính Phủ.
1.2. Khái niệm mua bán hàng hóa qua sở giao dịch.
Có nhiều định nghĩa khác nhau về hoạt động mua bán hàng hoá qua Sở
giao dịch hàng hóa trong các tài liệu, luật giao dịch hàng hoá của các nước,
trong đó có Luật thương mại năm 2005, Nghị định của Chính phủ số
158/2006/NĐ-CP. Khoản 1 Điều 63 Luật thương mại năm 2005 quy định: “Mua
bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa là hoạt động thương mại, theo đó các
bên thỏa thuận thực hiện việc mua bán một lượng nhất định của một loại hàng
hóa nhất định qua Sở giao dịch hàng hóa theo những tiêu chuẩn của Sở giao
dịch hàng hóa với giá được thỏa thuận tại thời điểm giao kết hợp đồng và thời
gian giao hàng được xác định tại một thời điểm trong tương lai”.
Nguyễn Hữu Tinh 6
Pháp luật về mua bán hàng hóa qua Sở hàng hóa
Trong hoạt động thương mại, hàng hóa là đối tượng của giao dịch mua
bán có thể là hàng hóa hữu hình hoặc hàng hóa hình thành trong tương lai. Hoạt
động mua bán hàng hoá c ó thể không dẫn đến thực chất việc giao nhận hàng
hóa trong thực tế. Các bên trong hợp đồng mua bán hàng hóa tương lại có thể
giao kết và thực hiện với mục đích hạn chế rủi ro hoặc thu lợi nhuận. Có thể
Thứ ba, thành viên môi giới của Sở giao dịch hàng hóa. Thành viên môi
giới thực hiện hoạt động môi giới mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa
để nhận thù lao.Thành viên môi giới không được nhận uỷ thác của khách hàng
như thành viên kinh doanh để mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa mà
chỉ được thực hiện hoạt động môi giới mua bán hàng hoá qua Sở giao dịch hàng
hoá.
Bên cạnh ba chủ thể chính này, trong mua bán hàng hóa thông qua Sở
giao dịch hang hóa còn có một số chủ thể khác, đó là các nhà tư vấn thực hiện
việc phân tích thị trường, lập báo cáo, cho ý kiến tư vấn hoặc đưa ra các đề xuất
về việc mua bán hợp đồng kỳ hạn cho một người nào đó và thu phí; các đại lý
giao dịch được cấp phép làm đại lý cho công ty môi giới hàng hóa giao sau
trong việc môi giới các lệnh mua bán từ khách hàng…
1.3.3. Hình thức mua bán hàng hóa thông qua Sở giao dịch hàng hóa.
Hình thức mua bán hàng hóa thông qua Sở giao dịch hàng hóa là hợp
đồng, đó là hợp đồng kì hạn và hợp đồng quyền chọn.
Hợp đồng kì hạn là thoả thuận, theo đó bên bán cam kết giao và bên mua
cam kết nhận hàng hoá tại một thời điểm trong tương lai theo hợp đồng.
Nguyễn Hữu Tinh 8
Pháp luật về mua bán hàng hóa qua Sở hàng hóa
Để giảm thiểu rủi ro cho chính mình, trên cơ sở hợp đồng kì hạn đã giao
kết, hai bên có thể kí tiếp hợp đồng về quyền chọn bán hoặc quyền chọn mua
(hợp đồng quyền chọn). Hợp đồng về quyền chọn bán hoặc quyền chọn mua là
thoả thuận, theo đó bên mua quyền có quyền được mua hoặc được bán một hàng
hoá xác định với mức giá định trước (gọi là giá giao kết) và phải trả một khoản
tiền nhất định để mua quyền này (gọi là tiền mua quyền). Bên mua quyền có
quyền chọn thực hiện hoặc không thực hiện việc mua bán hàng hoá đó.
1.3.4. Về phương thức giao dịch.
Mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa là phương thức trung gian
( Sở giao dịch hàng hóa ).
Các hợp đồng mua bán qua Sở giao dịch hàng hóa đã được Sở giao dịch
móc chưa sản xuất; nhà chưa hoặc đang xây dựng; gạo, cà phê, ca cao, cao su,
bông vải…chưa đến vụ thu hoạch ).
1.4. Pháp luật hiện hành về mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa ở
Việt Nam
Hiện nay, hành lang pháp lí cho việc xây dựng Sở giao dịch hàng hóa và
hoạt động mua bán hàng hoá qua Sở giao dịch hàng hóa ở Việt Nam đã tương
đối đầy đủ. Luật thương mại năm 2005 đã đặt nền móng đầu tiên về các quy
định quản lý nhà nước đối với Sở giao dịch hàng hóa. Tiếp đó, Chính phủ và
các cơ quan quản lý đã ban hành một số văn bản quy định có liên quan như
Nghị định số 158/2006/NĐ-CP của Chính phủ ngày 28 tháng 12 năm 2006 quy
định chi tiết Luật thương mại về hoạt động mua bán hàng hoá qua Sở giao dịch
hàng hóa; Thông tư số 03/2009/TT-BCT của Bộ Công Thương ngày 10 tháng 2
Nguyễn Hữu Tinh 10
Pháp luật về mua bán hàng hóa qua Sở hàng hóa
năm 2009 hướng dẫn hồ sơ, trình tự, thủ tục cấp giấy phép thành lập và quy
định chế độ báo cáo của Sở giao dịch hàng hóa theo quy định tại Nghị định số
158/2006/NĐ-CP; Quyết định số 4361/2010/QĐ-BCT của Bộ trưởng Bộ Công
Thương ngày 18 tháng 8 năm 2010 ban hành danh mục các loại hàng hóa được
phép giao dịch qua Sở giao dịch hàng hóa; Quyết định 0106/2011/QĐ-BCT
ngày 10 tháng 01 năm 2011 về sửa đổi, bổ sung giấy phép thành lập Sở giao
dịch hàng hóa . Có thể khái quát ở một số nội dung cơ bản sau:
1.4.1. Về tổ chức và hoạt động của Sở giao dịch hàng hoá.
Sở giao dịch hàng hóa là một chủ thể tổ chức và điều hành hoạt động mua
bán hàng hóa. Ở các nước Sở giao dịch hàng hóa tồn tại rất đa dạng về hình
thức tổ chức và cơ chế vận hành. Tuy nhiên, bản chất chung của Sở giao dịch
hàng hóa vẫn là một tổ chức nghề nghiệp, có tư cách pháp nhân, hoạt động theo
nguyên tắc hạch toán kinh tế độc lập. Do đó, việc thành lập Sở giao dịch hàng
hóa phải tuân thủ quy định của pháp luật điều kiện và thủ tục chặt chẽ.
1.4.1.1. Địa vị pháp lý của Sở giao dịch hàng hóa.
Sở giao dịch hàng hóa do Bộ công thương cấp phép thành lập dưới hình thức
kiện trên, trong đó Điều lệ hoạt động của Sở giao dịch phải phản ánh được theo
đúng nội dung quy định tại điều 14 Nghị định 158 bao gồm: Điều kiện và thủ
tục chấp thuận tư cách thành viên; quyền và nghĩa vụ thành viên; Các trường
hợp chấm dứt tư cách thành viên và trách nhiệm khi chấm dứt tư cách thành
viên; Loại hàng hoá giao dịch; tiêu chuẩn và đơn vị đo lường của loại hàng hoá
đó; Mẫu hợp đồng giao dịch và lệnh giao dịch; Thời hạn giao dịch hợp đồng và
quy trình thực hiện giao dịch; Hạn mức giao dịch, ký quỹ giao dịch và phí giao
dịch; Các phương thức, thủ tục thực hiện hợp đồng; Nội dung công bố thông tin
Nguyễn Hữu Tinh 12
Pháp luật về mua bán hàng hóa qua Sở hàng hóa
của Sở Giao dịch hàng hóa và các báo cáo hoạt động, báo cáo tài chính của các
thành viên; Các biện pháp quản lý rủi ro; Giải quyết tranh chấp; Sửa đổi, bổ
sung Điều lệ hoạt động và các nội dung có liên quan khác .
1.4.1.3. Quyền và trách nhiệm của Sở giao dịch hàng hóa
Nghị định 158 đã quy định khá rõ và chi tiết về các quyền và nghĩa vụ
của Sở giao dịch hàng hóa. Trong đó, bao gồm các nghĩa vụ cơ bản được quy
định tại điều 16 như: công bố các giấy tờ chứng minh tư cách giấy phép thành
lập, điều lệ hoạt động, mẫu hợp đồng, mẫu lệnh giao dịch… của Sở giao dịch;
thực hiện chế độ báo cáo…và là chủ thể chịu trách nhiệm đến cùng về các giao
dịch. Đều này, đã tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư thực hiện giao dịch
một cách dễ dàng và họ cũng không cần phải quá lo sợ rằng sở giao dịch sẽ “bỏ
chạy” giữa chừng nếu có bất lợi. Mà luật đã quy định khá rõ sở giao dịch phai
có trách nhiệm đến cùng trong các giao dịch. Nghĩa là phải đảm bảo giao dịch
được thực hiện một cách thuận lợi và phải chịu mọi trách nhiệm khi giao dịch
không thành công mà có lỗi của so giao dịch. Do đó, nhà đầu tư có thể yên tâm
khi tham gia các giao dịch tại sở giao dịch. Ngoài ra, với tính chất là một trung
gian trong các giao dịch nên có thể sở giao dịch sẽ liên kết với một bên để làm
phương hại đến lợi ích của bên còn lại, không đảm bảo tính công bằng và cạnh
tranh. Lường trước được điều này luật cũng đã có quy định cụ thể trong nghĩa
vụ của Sở giao dịch hàng hóa dó là nghĩa vụ tổ chức giao dịch một cách vô tư,
hoá qua Sở giao dịch hàng hóa. Điều kiện trở thành thành viên kinh doanh của
Sở giao dịch hàng hóa bao gồm: “Là doanh nghiệp được thành lập theo quy
định của Luật doanh nghiệp; vốn pháp định 75 tỉ đồng trở lên; giám đốc hoặc
tổng giám đốc phải có bằng đại học, cử nhân trở lên, có đủ năng lực hành vi dân
sự và không thuộc đối tượng bị cấm quản lí doanh nghiệp theo quy định của
Nguyễn Hữu Tinh 14
Copyright: Tài liệu đại học ©