1

T VN 
Trên th gii, ung th vòm mi hng (UTVMH) là bnh him gp, t l nh
hn 1/100.000 dân. Tuy nhiên, bnh có t l cao  vùng Nam Trung Quc, khu vc
ông Nam Châu Á và a Trung Hi : 30-100/100.000 dân. T l mc trung bình 
Bc Phi, t l mc thp  nhng ngi da trng và Nht Bn. T l mc cao  nhóm
tui t 40-50, nam/n là 2/1-3/1[1].
 Vit Nam, ung th vòm hng có t l mc cao, là mt trong mi loi ung
th ph bin nht . Theo ghi nhn ung th Hà Ni, giai đon 2001-2004, ung th vòm
hng là bnh đng th t trong các loi ung th nói chung  nam gii. T l mc trên
100.000 dân  nam là 7,8 và  n là 3,3 [2],[4]. Nm 2011 có khong trên 500 ngi
bnh (NB) mi đc chn đoán ti bnh vin K và c tính chim khong 50% tng s
ngi bnh điu tr ti khoa x đu c.
Dù xu th hin nay là kt hp hóa x tr cho ngi bnh, nhng x tr vn là
phng pháp điu tr chính. Tuy nhiên, nhng ngi bnh cao tui, toàn trng yu, có
bnh ni khoa kt hp thì ch có ch đnh x đn thun. Ngoài tác dng chính là trit
cn t bào ung th thì x tr đn thun gây cho NB nhng đc tính khó tránh khi nh:
Mt mi, đau, tn thng da vùng tia, tn thng niêm mc, thay đi v giác, thay đi
v nc bt…Nhng đc tính này có th gim nu nh điu dng chm sóc và hng
dn t chm sóc cho ngi bnh trc, trong điu tr đy đ.
Theo c tính da trên thc t ti kho h s và s sách ti khoa x đu c -
Bnh vin K thì trong nm 2007, s ngi bnh đc x tr đn thun là 55,2%
(170/308 NB) đc điu tr, chim t l cao nht v s ngi bnh ung th vòm hng
đc x tr đn thun trong giai đon 2000-2011.
Chm sóc NB là mt phn ca chin lc điu tr. Nghiên cu công tác chm
sóc ngi bnh UTVMH đc x tr đn thun t đó s giúp nâng cao hiu qu chm
sóc cho điu tr nhóm bnh này đng thi là tin đ đ chm sóc tt hn cho nhóm NB
hóa x tr kt hp và nhóm ngi bnh ung th đu c có ch đnh x tr. Tuy nhiên,
2


Chng 1
TNG QUAN
1. Khái nim v bnh ung th vòm mi hng
Vòm hng là phn trên ca hu và sau mi, nó nh mt khoang trng vi kích thc
3,5cm mi chiu, nm ngay trên khu cái mm và ngay sau ca mi sau.

Hình v minh ha v trí vòm mi hng

nh vòm hng bình thng trên ni soi

nh ung th vòm mi hng trên ni soi

nh trên phim MRI cua mt NB ung th
vòm mi hng
Hình 1: Vòm mi hng bình thng và ung th vòm mi hng
4

Ung th vòm mi hng (ung th vòm, ung th vòm hng) là thut ng ch nhóm bnh
lý ác tính xut phát t t bào biu mô vùng vòm mi hng.
2. Yu t liên quan.
- Yu t môi trng: Khí hu, bi khói, tình trng ô nhim và tp quán n ung (n cá
mui, tng, cà và nhng cht mc do nhng th này cha nitrosamine cht gây ung
th).
- Do Virus Epstein Barr (EBV): đây là loi virus rt ph bin  dân chúng nhng vùng
có t l mcUTVH cao.
- Yu t gen di truyn: gn đây có mt s tác gi cho rng nhng ngi cùng huyt
thng có kh nng cùng mc bnh UTVH.
- Tuy nhiên nhiu tác gi cho rng cn nguyên ca ung th vòm hng không phi là
đn đc mà do nhiu yu t cùng tác đng gây nên. Vì vy công tác phòng chng ung
th vòm hng phi làm  nhiu khâu, nhiu lnh vc khác nhau mi mang li kt qu

4. Chn đoán.
Trc mt bnh nhân có nhng triu chng trên, phi nghi ng và đc khám t m
vòm hng đó là: soi vòm gián tip qua gng hoc soi vòm bng ng soi (cng, mm).
Qua soi vòm có th thy mt t chc sùi mn nát, loét hoc thâm nhim d chy máu.

Hình 1: Ung th vòm mi hng qua ni soi tai mi hng
6

4.1. Chn đoán lâm sàng:
Bnh cnh lâm sàng UTVH biu hin di 5 th sau:
- Th hch: Thng gp  giai đon toàn phát
- Th thn kinh: Gp  nhng trng hp UTVH lan lên nn s gây tn thng
các dây thn kinh s.
- Th chy máu: Chy máu mi hoc khc đm ln máu.
- Th tai: Biu hin ù tai, nghe kém hay đic, chy m tai.
- Th mi: Biu hin các triu chng tc mi, chy nc mi, ngt mi.
4.2. Cn lâm sàng
4.2.1. Chn đoán t bào hc và mô bnh hc
4.2.2. Chn đoán huyt hc.
4.2.3 Chn đoán hình nh:
- Chp phim XQ.
- Chp C.T.Scan vùng vòm hng, nn s: đánh giá s lan tràn và phá hy ca
khi u lên nn s.
- Chp cng hng t.
- Chp đng v phóng x.
- Siêu âm.
4.3. Chn đoán giai đon:
ánh giá giai đon bnh chính xác rt quan trng đ tiên lng và lp hng
điu tr phù hp. Hin nay các trung tâm ung th thng s dng phân giai đon
theo AJCC/UICC 2002 [9]

ch đc đào to trong nc và t đào to.
- ây là phng pháp x tr t xa. Th tích tia thng bao ht vùng vòm mi hng
và lân cn cùng toàn b h hch c. Phân liu x tr thông thng là : 2Gy/ ngày x
5 ngày/ tun. Tng thi gian điu tr thng 6,5 – 7 tun.
6.2. Hng chm sóc NB ung th vòm mi hng :
- Ti các nc tiên tiên, đi ng chm sóc ngi bnh bao gm điu dng và các thy
thuc phc hi chc nng, các chuyên gia dinh dng, nhân viên h tr ti cng đng.
i ng đó thng phi hp nhip nhàng trong chm sóc tng ngi bnh c th.
- Ti Vit Nam, mt nhóm gm bác s và điu dng chm sóc NB trong gi hành
chính. Ngoài gi hành chính, ngi bnh hoàn toàn phi t chm sóc. Ni dung ca
chm sóc ngi bnh UTVMH ch yu vn là hng dn NB hoc ngi nhà NB t
chm sóc. Nhng đ t chm sóc tt thì các thông tin t chm sóc cho NB phi đy đ
trc điu tr và b sung hng dn kp thi vào các thi đim khi NB cn.
7. Ni dung công tác chm sóc điu dng vi ngi bnh.
Nm 2007 Bnh vin K thc hin công tác chm sóc ngi bnh theo « Quy ch
công tác chm sóc ngi bnh toàn din » và ch th 05/2003/CT - BYT v tng cng
công tác chm sóc ngi bnh toàn din trong các bnh vin. Vi nguyên tc : Chm
sóc ngi bnh toàn din là s theo dõi chm sóc điu tr ca bác s và điu dng,
nhm đáp ng nhu cu c bn ca ngi bnh c v thân th và tinh thn trong thi
gian nm điu tr ti bnh vin.
Nhim v ca ngi điu dng chm sóc :
- Thc hin nghiêm túc y lnh ca bác s.
- Theo dõi, phát hin nhng din bin bt thng ca ngi bnh báo bác s đ
x lý kp thi.
Thang Long University Library
9

- Ghi phiu theo dõi, phiu chm sóc theo đúng quy đnh.
- Giáo dc sc khe, hng dn phng pháp t chm sóc và đng viên an i
ngi bnh.

gii. Tng hot đng th lc, n ng đ giúp ci thin mt mi. Chm sóc tâm lý cho
ngi bnh cng là mt phn ca điu tr, s giúp ngi bnh thêm sc sng, gim
cng thng và tp trung vào nhng th khác s bt mt mi hn. Hiu rõ mt mi,
ngi bnh s ng phó vi nó tt hn và thoi mái hn. Mt mi thng s ht sau
khi kt thúc x tr.
8.2 Bng da

Hình 3: Loét da (viêm da đ 3)

Da trong din x tr có th đ, nóng, sng, phng rp, nh cháy nng hoc rám nng.
Sau vài tun, da vùng này có th tr nên khô, bong tróc vy, nga hoc lên da non.
Nhân viên y t s hng dn bn cách gim bt nhng điu này. Hu ht bng da dn
dn ht hoàn toàn sau khi kt thúc điu tr. ôi khi, sau đó, da vùng tia s tr li xm
hn trc. Cn phi nh nhàng vi da vùng này.
8.3. Viêm niêm mc
Trong x tr ung th vòm hng, niêm mc vùng hng, ming và phn trên thc
qun b viêm do x tr. Tình trng này,  mc đ nh gn nh không gây nh hng
đn ti ch và toàn thân.  mc đ nng hay nghiêm trng, s gây đau nhiêù, phi
Thang Long University Library
11

dùng thuc gim đau và cn h tr dinh dng. Trong hu ht các trng hp, tình
trng viêm niêm mc dn hi phc theo thi gian. Hình 4: Các mc đ viêm ming đ 1,2,3


9.1.2.Hng dn cho bnh nhân t chm sóc niêm mc ming
- Súc hng, ming 4-6 ln / ngày, trc và sau ba n
- S dng bàn chi đánh rng mm và kem đánh rng nh
Tip tc dùng ch nha khoa nh nhàng nu điu đó là thói quen ca bn.
- Tránh mi loi nc súc ming cha cn.
- S dng kem dng m môi thng xuyên nu có th nhng phi làm sch khi điu
tr.
- S dng máy to đ m hoc bình xt to m trong phòng ng.
- Tránh mi cht kích thích ti ming
- Hn ch nói.[11]
Thang Long University Library
13

9.2. Thc t áp dng ti bnh vin K
Vào thi đim nm 2007 và hin ti bnh vin áp dng quy trình chm sóc
ngi bnh x tr đu mt c do b y t ban hành nm 2002. [5],[6],

9.2.1. Chm sóc da vùng b chiu x:
Mc đích: Chm sóc da nhm mc đích phòng và chng viêm loét giúp cho quá trình
x tr không b ngt quãng, ci thin cht lng cuc sng ca ngi bnh trong và sau
x tr.
- Thuc phòng và chng cháy da: Biafine 100g, kem phenergan 50g,
- Dùng kp, kp ming bông vô khun, bm thuc lên mt ming bông
lng thuc khong 1/2ml, bôi nh mt lp lên b mt da vùng b chiu
x ( bôi 3 ln/ ngày, bôi trc và sau tia x 2 gi, trc khi đi ng)
Chú ý: Bôi phòng cháy da bt đu ngay t bui x tr đu tiên, bôi chng viêm loét tip
tc cho đn khi da đã n đnh mt tun sau khi ngng x.
- Vi bnh nhân trong quá trình x tr nên tránh: Ánh nng mt tri, tránh đ da m
t, tránh c sát vùng da chiu x.
- Hng dn bnh nhân nên mc áo si bông thông thoáng.
Thang Long University Library
15

Chng 2
I TNG VÀ PHNG PHÁP NGHIÊN CU
2. 1. i tng nghiên cu
Là h s ca bnh nhân UTVMH điu tr ti khoa x đu - c, bnh vin K t
01/01/2007 – 31/12/2007 và các tài liu lu tr ti khoa x đu - c, phòng điu
dng.
2.1.1. Tiêu chun la chn
- Có chn đoán là ung th vòm hng
- c chn đoán xác đnh bng mô bnh hc
- c ch đnh ban đu là x tr đn thun
2.1.2.Tiêu chun loi tr
- Không đ h s lu tr ti kho h s, bnh vin K
2. 2. Phng pháp nghiên cu
2.2.1. a đim nghiên cu
Ti bnh vin K
2.2.2. Thit k nghiên cu
Nghiên cu mô t hi cu
2.2.3. C mu, cách chn mu
Tt c s h s đ tiêu chun: n =170
2.2.4. Thu thp thông tin
Thu thp thông tin theo bnh án mu nghiên cu gm:
- c đim ca bnh nhân, thc hin quy trình và đc tính cp trên lâm sàng ca
Thang Long University Library
17

-ánh giá đc tính cp ca điu tr
Theo CTCAE v3. 0[8]
Triu chng  0  1  2  3  4
Mt mi Không Mt mi nh M
t mi va hoc
gây nh hng nh
đn sinh hot hàng
ngày
Mt mi gây
nh hng
nhiu đn sinh
hot hàng ngày
Lit ging
Da Không thay
đi
To nang, ban đ m
hoc nht, rng lông,
tróc vy khô, gim
m hôi
Ban đ phn pht
hoc rõ, da tróc vy
t ri rác.

kim loi) nhng thay
đi này không nh
hng ti thói quen
n ung (tng dùng
đ n lng)
Khô nc bt mc
đ va, nc bt
quánh, dính, thay
đi v giác rõ ràng
Hoi t
tuyn nc
bt cp tính
18

2.2.6. X lý s liu
Vào s liu: mã hóa s liu, to tp s liu,x lý s liu bng chng trình SPSS
13. 0.
2. 3. Thi gian nghiên cu
T tháng 07/2011 - 01/2012.
2. 4. Vn đ đo đc trong nghiên cu
Mi thông tin thu thp đc đm bo bí mt cho bnh nhân và ch dùng cho
mc đích nghiên cu.
Nghiên cu đã đc s đng ý và ca giám đc bnh vin
Kt qu nghiên cu đc phn hi ti đa đim nghiên cu.

60

50

40

30

20

10

tuoi

25

20

15

10

5

0

Std. Dev. = 12.744

20


Nhn xét: Trong quá trình điu tr có 93% ngi bnh điu tr đ liu x tr trit cn.
3.1.6.Gián đon khi x tr, tính trên s NB tia đ liu
Bng 3.2 : Thi gian gián đon khi x tr ca ngi bnh
n=158
n %
Khong 0-35
Trung bình 9,79
Di 7 ngày 72
46
8-14 ngày 52
33
15-21 ngày 25
16
≥ 29 ngày 9
6
Nhn xét: Thi gian gián đon điu tr ca ngi bnh trung bình là 9,79 ngày.
Trong đó có 16% (25/158 NB) ngi bnh phi gián đon trên 2 tun, 6% (9/158 NB)
phi ngh trên 29 ngày.
22

3.1.7. nh hng đn toàn trng và đc tính cp khi điu tr, tính trên s
bnh nhân tia đ liu
Bng 3.3 : Mc đ đc tính trên ngi bnh trong quá x tr
(n= 158)
n %

1 2
3 4 1 2 3 4
au 148 10 0 0 93,7 6,3 0 0
Mt mi 147 10 1 0 93 6,3 0,6 0

Nhn xét: Tng s ngi bnh điu tr 100% phi t túc n ung , 58% ngi
bnh ngoài Hà Ni phi lo ch  trong hn 7 tun điu tr bnh.

3.2.ánh giá công tác chm sóc ngi bnh ca điu dng
3.2.1. Công tác đánh giá NB và gii thích quy trình trc điu tr ca điu dng
Bng 3.5: Công tác hng dn và đánh giá toàn trng
n %
Hng dn ni quy 170 100
Hng dn quy trình điu tr 170 100
ánh giá toàn trng 170 100
o cân nng 170 100
o mch, nhit đ, huyt áp 170 100

Nhn xét: 100% NB đc đánh giá chung và gii thích, hng dn quy trình trc
điu tr.

3.2.2. ánh giá công tác hng dn ngi bnh t chm sóc ca điu dng
trc điu tr
24

Bng 3.6: Hng dn ngi bnh t chm sóc
n %
Tng s NB 170 100
Ch đ dinh dng 170 100
Chm sóc da 170 100
Chm sóc hng, ming 170 100
Vn đ đau khi điu tr
Tình trng mt mi
Cht lng cuc sng
Không thy ghi nhn trong phiu

Bng 3.8: Ni dung thông tin di hình thc sinh hot hi đng NB
Các khó khn thc t NB gp phi khi điu tr
Ni dung thông
tin cho NB
Chm sóc rng ming
Chm sóc da
Ch đ n
Chm sóc tâm lí
Ni dung thông tin
thc t (theo t
liu trên khoa)
Vn đ đau khi điu tr
Tình trng mt mi
Gim cht lng cuc sng
Không rõ s liu

Nhn xét: Vi nhng khó khn ngi bnh thng gp phi trong quá trình điu tr thì
công tác ch đng cung cp thông tin cho NB không hoàn toàn sát vi thc t ( theo t
liu ca khoa)
3.2.4. ánh giá s ch đng gp ngi bnh hàng ngày ca điu dng trong quá
trình điu tr, tính trên tng s NB ban đu
Bng 3.9: iu dng ch đng gp NB
n %
S NB đc nhn 34 20
Tng s NB 170 100
Ch gm
NB ni trú