Pháp luật về giải quyết tranh chấp môi trường ở
Việt Nam

Nguyễn Thị Huệ

Khoa Luật, Đại Học Quốc Gia Hà Nội
Luận văn Ths. Luật Kinh tế; Mã Số: 60 38 50
Nghd: PGS.TS Lê Thị Châu
Năm bảo vệ: 2013

Abstract: Nghiên cứu, làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc gia nhập Công ước
BASEL, phân tích một số nội dung cơ bản của công ước như: Đối tượng điều chỉnh của
công ước; các qui định về quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia công ước; cơ chế thực
hiện đối với các quốc gia tham gia Công ước; vấn đề tranh chấp và giải quyết tranh chấp.
Nghiên cứu quá trình tổ chức, thực thi Công ước tại Việt Nam trong việc kiểm soát vận
chuyển qua biên giới chất thải nguy hại (là đối tượng điều chỉnh của Công ước) và việc tiêu
hủy chúng, thông qua đó đưa ra những kiến nghị, đề xuất, giải pháp để thực hiện công ước
có hiệu quả.
Keywords: Công ước Basel ; Luật Quốc tế ; Hội nhập quốc tế ; Môi trường Việt Nam
Contents:
Mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong những năm gần đây, Việt Nam cũng như các quốc gia khác, số lượng và mức độ
tranh chấp môi trường (Environmental Disputes) ngày càng tăng. Thời báo New York (New York
time) ra ngày thứ 4, ngày 15 tháng 11 năm 2007 đã thống kê hàng năm, Hoa Kỳ phải giải quyết
hàng nghìn vụ tranh chấp môi trường; Tại Nhật Bản, theo số liệu của Hiệp hội liên kết giải quyết
các tranh chấp môi trường từ 01 tháng 4 năm 2000 đến 31 tháng 3 năm 2001, trên toàn nước Nhật
có 83.881 đơn thư khiếu kiện có liên quan đến tranh chấp môi trường được gửi đến các cấp chính
quyền cơ sở. Còn tại Trung Quốc, Theo Chủ tịch Hội đồng Bảo vệ môi trường (BVMT) quốc gia
thì trong năm 2005, Trung Quốc đã có trên 50.000 vụ tranh chấp môi trường xảy ra. Vì vậy, giải
quyết tranh chấp môi trường trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng trong quản lý nhà

giải quyết tranh chấp môi trường có ý nghĩa rất quan trọng trong việc BVMT và đảm bảo sự phát
triển bền vững ở Việt Nam
Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài “Pháp luật về giải quyết tranh chấp môi trường ở Việt
Nam” để làm đề tài của mình.
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1 Mục tiêu tổng quát
- Luận giải cơ sở lý luận của giải quyết tranh chấp môi trường và thực tiễn giải quyết
tranh chấp môi trường ở Việt Nam hiện nay.
- Nghiên cứu và đánh giá một cách những điểm bất cập, hạn chế của pháp luật và thực
tiễn thực hiện pháp luật giải quyết tranh chấp môi trường ở Việt Nam hiện nay trên cơ sở phân
tích thực trạng và so sánh với pháp luật của các nước khác.
- Định hướng hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện các quy định pháp luật của Việt
Nam về giải quyết tranh chấp môi trường.
2.2 Mục tiêu cụ thể
- Phân tích khái niệm, đặc trưng, phân loại tranh chấp môi trường, phân biệt với xung đột
môi trường và các tranh chấp khác
- Nghiên cứu quá trình hình thành các quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp môi
trường ở Việt Nam và pháp luật giải quyết tranh chấp môi trường của một số quốc gia
- Phân tích, đánh giá những bất cập, hạn chế của các quy định pháp luật giải quyết tranh
chấp môi trường của Việt Nam và so sánh với các quy định giải quyết tranh chấp môi trường của
một số nước.
- Đánh giá những bất cập trong việc thực hiện các quy định pháp luật giải quyết tranh
chấp môi trường ở Việt Nam hiện nay.
- Định hướng xây dựng và hoàn thiện các quy định pháp luật của Việt Nam về giải quyết
tranh chấp môi trường.
- Định hướng và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật giải quyết tranh
chấp môi trường
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Các quy định của pháp luật Việt Nam về giải quyết tranh chấp môi
trường; quy định của một số quốc gia về giải quyết tranh chấp môi trường và một số vụ tranh

- “Bồi thường thiệt hại về môi trường”, thuộc chương trình hợp tác Việt Nam – Thụy Điển
về tăng cường năng lực quản lý nhà nước về đất đai và môi trường;
- “Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hành vi vi phạm pháp luật về môi trường gây nên
tại Việt Nam”, đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường của Đại học Luật Hà Nội, 2007;
- “Bồi thường thiệt hại do làm ô nhiễm môi trường theo pháp luật dân sự Việt Nam”,
Luận văn thạc sĩ của Chu Thu Hiền, 2010;
- Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hành vi vi phạm pháp luật môi trường gây nên tại
Việt Nam, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường, Chủ nhiệm đề tài Vũ Thu Hạnh
- Các quy định pháp luật về thiệt hại, xác định thiệt hại do hành vi làm ÔNMT gây ra và
định hướng xây dựng, hoàn thiện, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, Viện Nhà nước và pháp luật,
số 1 năm 2011, PGS.TS Phạm Hữu Nghị, Bùi Đức Hiển
- Pháp luật về bảo đảm quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại do vi phạm pháp luật môi
trường ở Việt Nam, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, Viện Nhà nước và pháp luật số 1 năm 2012,
Võ Thị Mỹ Hương
- Một số vấn đề liên quan đến trách nhiệm dân sự trong lĩnh vực BVMT theo quy định của
pháp luật Việt Nam, Tạp chí Tòa án, Tòa án nhân dân tối cao số 4 năm 2005, Nguyễn Xuân An
- Căn cứ xác định thiệt hại về môi trường, Tạp chí Tòa án, Tòa án nhân dân tối cao số 14
năm 2009, ThS Nguyễn Ngọc Anh Đào
- “Các phương thức giải quyết tranh chấp môi trưởng ở Australia” của Vũ Thu Hạnh và
Trần Thị Hương Trang;
Các công trình nghiên cứu này đã phân tích các khía cạnh khác nhau về tranh chấp môi
trường như định nghĩa, đặc điểm của tranh chấp môi trường; phương thức giải quyết tranh chấp
môi trường; so sánh giữa tranh chấp môi trường và xung đột môi trường; Pháp luật giải quyết
tranh chấp môi trường của một số nước trên thế giới; Các quy định về xác định thiệt hại, bồi
thường thiệt hại do hành vi làm ô nhiễm môi trường (ÔNMT)…
Luận án tiến sĩ của PGS.TS Vũ Thu Hạnh về “Xây dựng và hoàn thiện cơ chế giải quyết
tranh chấp trong lĩnh vực BVMT tại Việt Nam”, đã phân tích một cách toàn diện về cơ chế giải
quyết tranh chấp môi trường ở Việt Nam, tuy nhiên công trình này lại được thực hiện giai đoạn
trước khi có luật BVMT 2005; Bên cạnh đó, có nhiều công trình nghiên cứu về xác định thiệt hại,
bồi thường thiệt hại do hành vi làm ÔNMT. Các công trình này sẽ là nguồn tài liệu tham khảo

3.
Chính phủ (2010), Nghị định số 113/2010/NĐ-CP về xác định thiệt hại môi
trường, Hà Nội
4.
Đại học Luật Hà Nội (2008), Giáo trình Luật môi trường, NXB Công an nhân
dân, Hà Nội
5.
Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (2006), Hướng dẫn áp dụng một số
quy định của Bộ luật dân sự năm 2005 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng,
Hà Nội
6.
Đinh Văn Quế (1012), Khả năng chính quyền kiện công ty Vedan nói riêng và các
doanh nghiệp vi phạm pháp luật bảo vệ môi trường nói chung để bảo vệ lợi ích
cộng đồng, bài tham luận tại Hội thảo “Sự tham gia của các tổ chức xã hội trong
việc bảo vệ pháp luật môi trường và tranh tụng vì lợi ích cộng đồng, Hà Nội
7.
Quốc hội (2005), Luật bảo vệ môi trường, Hà Nội
8.
Quốc hội (1993), Luật bảo vệ môi trường, Hà Nội
9.
Quốc hội (2012), Luật Tài nguyên nước, Hà Nội
10.
Quốc hội (2010), Luật Khoáng sản, Hà Nội
11.
Quốc hội (2004), Bộ luật Tố tụng Dân sự, Hà Nội
12.
Quốc hội (2004), Luật bảo vệ và phát triển rừng , Hà Nội
13.
Quốc hội (2013), Luật tài nguyên nước, Hà Nội
14.

hoàn thiện, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, (01)
25.
Trương Trọng Nghĩa (2012), Vụ kiện Vedan: một điển cứu pháp lý mang tính cột
mốc, bài tham luận tại Hội thảo “Sự tham gia của các tổ chức xã hội trong việc
bảo vệ pháp luật môi trường và tranh tụng vì lợi ích cộng đồng, Hà Nội
26.
http://www.songtre.tv/news/tin-noi-bat/hoi-thao-chinh-sach-tai-nguyen-va-moi-
truong-giua-viet-nam-va-nhat-ban-49-1890.html
27.
http://tintuctonghop.com.vn/tin-tuc-Dam-tau-du-lich-Ba-Ria Vung-Tau-thiet n
28.
Đào Thanh Trường“Tranh chấp môi trường (Environmental Disputes)”,
http://www.cepsta.net/web/ReadMessage.php?news=45&lang=1&boy=2&it8x=1
3&title=Tranh-chap-moi-truong.html
29.
Trung tâm con người và thiên nhiên (2011), Quyền khởi kiện bồi thường thiệt hại
do hành vi vi phạm pháp luật môi trường ở Việt Nam, cơ sở pháp lý và quy trình
thực hiện , Hà Nội
30.
http://tsnguyenvannam.wordpress.com/2010/07/04/nha-n%c6%b0%e1%bb%9bc-
ph%e1%ba%a3i-ki%e1%bb%87n-vedan/
31.
Viện Đại học Mở Hà Nội (2010), Giáo trình Luật Môi trường, NXB Giáo dục
Việt Nam, Hà Nội
32.
Viện Môi trường và Tài nguyên, ĐH Quốc gia TP. Hồ Chí Minh (2011), Một số
kinh nghiệm trong việc tính toán bồi thường thiệt hại do ô nhiễm môi trường ở
lưu vực sông Thị Vải, Báo cáo tham luận tại Hội thảo “Giải quyết tranh chấp môi
trường - kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam”, Hà Nội
33.