Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013
ĐỀ TÀI
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG ĐỐI VỚI HOẠT
ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THCS ĐÔNG HÀ
A- PHẦN MỞ ĐẦU
Lý do chọn đề tài
Mác Xim Goóc Ki viết: “ Sức mạnh giàu có của một dân tộc không phải ở
chỗ nhiều đất đai, rừng, gia súc và các loại quặng quý mà ở số lượng và chất
lượng những con người có học thức, ở sự nhạy bén năng động và khả năng sáng
tạo của tri thức”. Sức mạnh trí tuệ có thể giúp cá nhân con người trở nên tự tin
hơn, độc lập hơn và có khả năng giải quyết được những vấn đề đầy thách thức
mà cuộc sống vốn dĩ luôn ẩn chứa. Giáo dục là biện pháp hữu hiệu nhằm tăng
cường sức mạnh cho mỗi cá nhân. Không có quốc gia tiên tiến nào trên thế giới
để đạt tới những thành tựu kinh tế xã hội như ngày nay mà không có sự đầu tư
vào giáo dục. Ở nước ta tầm quan trọng của giáo dục đối với sự phát triển kinh
tế xã hội đã được Đảng và Nhà nước xác định rất rõ. Đảng ta đặt con người ở vị
trí trung tâm, con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển. Nghị
quyết TW 4 khóa VII của Đảng Cộng Sản Việt Nam đã ghi rõ: “Cùng với khoa
học và công nghệ giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí,
đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” và coi “Giáo dục và đào tạo là chìa khóa
để mở cửa tiến vào tương lai”. Nghị quyết TW 2 khóa VIII của Đảng, Văn kiện
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX và hội nghị TW 6 khóa IX đã khẳng định:
“Phát triển Giáo dục và Đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc
đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, là điều kiện để phát huy
nguồn nhân lực con người – yếu tố cơ bản phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế
nhanh và bền vững. Trước tình hình thế kỷ XXI, thế kỷ của sự bùng nổ kỳ diệu
về trí tuệ của loài người thì giáo dục đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong
chiến lược phát triển của mỗi quốc gia. Nhất là khi Việt Nam đã là thành viên
chính thức của tổ chức thương mại thế giới (WTO). Vấn đề đặt ra với ngành
Trang
1
Một số khái niệm liên quan đến đề tài :
1. Khái niệm quản lý :
Hiện nay có nhiều cách giải thích thuật ngữ quản lý. Có quan niệm cho rằng
quản lý là hành chính, là cai trị Quan niệm khác lại cho rằng quản lý là điều
hành, là điều khiển, chỉ huy. Theo từ điển tiếng việt thông dụng thuật ngữ quản
lý được định nghĩa là : Tổ chức, điều khiển hoạt động của một đơn vị, cơ quan .
Quản lý là một chức năng lao động- xã hội bắt nguồn từ tính chất xã hội của lao
động. Tuy nhiên các quan niệm đó không khác gì nhau về nội dung, mà chỉ khác
nhau về thuật ngữ. Song nếu xem xét dưới góc độ chính trị- xã hội và góc độ
hành động thiết thực, quản lý được hiểu như sau : Đó là sự tác động có ý thức để
chỉ huy, điều khiển quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm
đạt đến mục tiêu, ý chí của người quản lý và phù hợp với quy luật khách quan.
Vậy quản lý vừa là khoa học vừa là một nghệ thuật và là một nghề. Nó mang
tính khoa học vì các hoạt động quản lý có tổ chức, có hoạt động cụ thể. Đồng
thời nó cũng manh tính nghệ thuật, bởi nó cần được vận dụng một cách sáng tạo
vào điều kiện cụ thể, trong sự tác động nhiều mặt của nhiều yếu tố khác nhau
trong đời sống xã hội, nó phụ thuộc vào cá nhân chủ thể. Nó là một nghề vì
người quản lý phải có chuyên môn sâu, có tay nghề vững vàng và là người " thợ
cả" mẫu mực. Nhiều sách báo khi đề cập vai trò của quản lý đã trích dẫn câu sau
đây của Marx : " Một nghệ sỹ vĩ cầm thì tự điều khiển bản thân, còn dàn nhạc
thì cần nhạc trưởng".
2. Quản lý trường học :
Là quản lý hoạt động giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác
theo mục tiêu chương trình giáo dục.
Trang
3
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013
Quản lý cán bộ, quản lý giáo viên, công nhân viên, tuyển sinh và quản lý
người học. Quản lý cơ sở vật chất trang thiết bị và tài chính theo quy định của
pháp luật.
khích kịp thời những học sinh có thành thích cao. Phối hợp với các lực lượng
giáo dục tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp, nhằm nâng cao thành tích học
tập của các em.
Không ngừng đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, tự
giác và tính độc lập sáng tạo của học sinh. Quan tâm đến việc hướng dẫn cho
học sinh cách tự học, tổ chức bồi dưỡng và phụ đạo cho học sinh trong nhà
trường.
Theo dõi, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện đạo đức của các em, kịp thời
phát huy những ưu điểm, điều chỉnh những nhược điểm.
+ Quản lý các điều kiện, vật chất phục vụ cho hoạt động dạy học :
Muốn quản lý tốt hoạt động dạy và học trong nhà trường người Hiệu
trưởng không chỉ quan tâm đến việc dạy của thầy, việc học của trò mà cần phải
chú ý đến việc xây dựng, bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học. Vì vậy,
người Hiệu trưởng cần có kế hoạch tham mưu với các cấp lãnh đạo xây dựng
các phòng học, các phòng chức năng, mua sắm trang thiết bị, tạo điều kiện cho
thầy, trò hoạt động trong môi trường cơ sở vật chất đầy đủ và tốt nhất.
II. Cơ sở thực tiễn:
1. Đặc điểm tình hình nhà trường:
Trường THCS Đông Hà được thành lập ngày 01/7/2004 theo quyết định của
Chủ tịch UBND Huyện Đức Linh, nhưng thực tế đi vào hoạt động từ tháng 12
năm 2006. Tách ra từ trường THCS Trà Tân, trường THCS Đông Hà được xây
dựng tại trung tâm thuộc địa bàn xã đặc biệt khó khăn với tổng diện tích là
14.505m
2
, trường đã trồng được nhiều cây xanh xung quanh và cây cảnh trong
Trang
5
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013
sân trường, tạo quang cảnh nhà trường: “xanh-sạch-đẹp”, là môi trường lý tưởng
cho công tác giáo dục.
đạt 12 giải.
- Học sinh có lực học khá, giỏi hàng năm: 35% - 40%
- Tỉ lệ học sinh lên lớp thẳng hàng năm: từ 73% - 90.2%
Thông qua số liệu thống kê về chất lượng học tập của học sinh và chất lượng
đội ngũ giáo viên có thể nhận thấy rằng: Đơn vị đã có sự khởi sắc và chuyển
biến tích cực về số lượng và chất lượng. Nhưng so với yêu cầu chung thì kết quả
như trên chưa đáp ứng mục tiêu giáo dục đã đề ra.
3. Nguyên nhân:
- Chất lượng đầu vào (lớp 6) còn thấp.
- Một số ít giáo viên chưa tâm huyết với nghề, không chịu học hỏi, tự học trau
dồi chuyên môn nghiệp vụ.
- Phần đông là giáo viên trẻ mới ra trường, tuổi đời, tuổi nghề còn ít, chưa có
nhiều kinh nghiệm trong công tác giảng dạy
- Công tác quản lý của Ban giám hiệu đôi lúc giải quyết công việc còn nể nang
thiên về tình cảm, chưa quyết liệt.
4. Biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt động dạy học tại trường
THCS Đông Hà nhằm nâng cao chất lượng gia ́o dục .
Trên cơ sở những hạn chế và tồn tại nêu trên, kết hợp với đánh giá thực trạng
công tác quản lý của Hiệu trưởng trường THCS Đông Hà. Căn cứ các cơ sở lý
luận, tôi xin đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường
THCS Đông Hà như sau:
4.1- Biện pháp quản lý Giáo dục nâng cao nhận thức chính trị, tư tưởng
cho giáo viên.
- Tổ chức cho cán bộ, giáo viên học tập Nghị quyết đại hội Đảng lần thứ XI,
nghiên cứu nhiệm vụ của gíáo dục đào tạo mà Đại hội Đảng đã định hướng, từ
đó nâng cao tinh thần trách nhiệm, ý thức tự giác trong công tác giảng dạy.
Trang
7
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013
- Xây dựng chương trình hành động: “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức
dạy các bộ môn của từng năm học, đặc biệt là những nội dung mới bổ sung hoặc
điều chỉnh trong chương trình giảng dạy.
- Phân công giảng dạy hợp lý, ổn định đối với mỗi năm học, tránh xáo trộn làm
ảnh hưởng đến kế hoạch dạy học của giáo viên.
- Tăng cường công tác chủ nhiệm lớp, khẳng định vai trò và vị trí quan trọng của
giáo viên chủ nhiệm có ảnh hưởng lớn đến học sinh. Chính giáo viên chủ nhiệm
lớp là người quản lý, tổ chức đánh giá mọi mặt hoạt động của học sinh, cùng với
giáo viên bộ môn, người làm công tác chủ nhiệm lớp chịu trách nhiệm về chất
lượng đào tạo của lớp mình phụ trách.
- Chỉ đạo công tác lập thời khoá biểu hợp lý, khoa học, đảm bảo quyền lợi của
giáo viên và quyền lợi học tập của học sinh. Hiệu trưởng dùng thời khoá biểu để
quản lý giảng dạy hàng ngày, qua đó nắm bắt được việc thực hiện chương trình
giảng dạy của giáo viên.
- Qui định cho giáo viên phải lập phân phối chương trình ngay từ trang đầu của
giáo án để tiện cho giáo viên thực hiện kế hoạch giảng dạy đồng thời thuận tiện
cho việc theo dõi kiểm tra về tiến độ chương trình. Lịch báo giảng được đóng
tập lưu tại bảng văn phòng để theo dõi việc giảng dạy.
- Tổ chức hoạt động thăm lớp dự giờ của các tổ chuyên môn, bản thân Hiệu
trưởng và Phó Hiệu trưởng phải dự giờ của giáo viên để kiểm tra việc thực hiện
chương trình, kế hoạch giảng dạy và trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của giáo
viên.
- Hàng tháng, Hiệu trưởng quy định các tổ chuyên môn báo cáo việc thực hiện
chương trình của các thành viên trong tổ, các giáo viên chủ nhiệm báo cáo tình
hình học tập, rèn luyện của lớp. Nếu phát hiện được các trường hợp thực hiện
chưa đúng hoặc có những kiến nghị xác đáng của giáo viên chủ nhiệm và học
Trang
9
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013
sinh, nhà trường thông báo đến giáo viên bộ môn và yêu cầu giáo viên có biện
pháp khắc phục kịp thời.
môn là : Tổ Văn, GDCD; Tổ Anh , sử, địa; Tổ Toán, lý, tin; Tổ Sinh, hóa, CN;
Tổ Thể dục, nhạc, họa. Mỗi tổ chuyên môn có 1 Tổ trưởng, 1 Tổ phó để giúp
Hiệu trưởng điều hành việc thực hiện nhiệm vụ dạy học và các hoạt động giáo
dục khác của tổ, tư vấn cho Hiệu trưởng các công việc liên quan đến công tác
của tổ và của nhà trường.
Trong công tác quản lý của Hiệu trưởng, tôi đã phân công trách nhiệm rõ ràng
đối với nhiệm vụ quản lý của tổ trưởng, giao quyền cụ thể để tổ trưởng chuyên
môn chủ động trong việc thực hiện phần điều hành trong phạm vi chức trách
nhiệm vụ của tổ .
Hiệu trưởng phải quan tâm thực hiện tốt chế độ chính sách của Nhà nước đối
với đội ngũ tổ trưởng. Phân công phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn tập
huấn nghiệp vụ quản lý và làm hồ sơ cho tổ trưởng .
Qui định các loại hồ sơ của tổ chuyên môn và giáo viên theo điều lệ trường
học, ngoài ra mỗi CBGV, NV phải có sổ ghi chép kiến thức tự học, tự bồi
dưỡng.
Hướng dẫn cho tổ trưởng xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng
dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch giáo dục,
phân phối chương trình môn học của Bộ GD&ĐT và kế hoạch năm học của nhà
trường.
Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ, tham gia đánh giá, xếp loại các
thành viên của tổ theo các quy định của Bộ GD&ĐT và tiêu chí thi đua mà nhà
trường đã xây dựng. Tổ chuyên môn sinh hoạt 2 tuần một lần.
Xây dựng kế hoạch kiểm tra thường xuyên hoạt động của các tổ chuyên môn.
Trang
11
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013
Động viên giáo viên tự sắp xếp thời gian học thêm tiếng Anh, tin học để thi
chứng chỉ. Thành lập ban công nghệ thông tin (CNTT)để hỗ trợ giúp đỡ giáo
viên và ban giám hiệu hoàn thành tốt nhiệm vụ. Phân công một giáo viên dạy
bồi dưỡng về tin học cho toàn thể hội đồng, giúp giáo viên sử dụng thành thạo
4.6- Biện pháp quản lý chỉ đạo công tác thi đua dạy tốt học tốt- khen thưởng,
động viên sự phấn đấu của giáo viên và học sinh.
- Đầu mỗi năm học, Hiệu trưởng ra quyết định thành lập Hội đồng thi đua khen
thưởng và chủ tịch công đoàn tổ chức cho CB, GV, NV đăng ký phấn đấu danh
hiệu thi đua, xuất phát từ ý thức tự giác phấn đấu của giáo viên.
- Nhà trường đặt ra các yêu cầu và chế độ khen thưởng để giáo viên phấn đấu.
- Xây dựng tiêu chuẩn thi đua và tiến hành bình xét, phân loại cán bộ, giáo
viên hàng tháng, nội dung chủ yếu trong thi đua tháng là : Phẩm chất chính trị,
đạo đức lối sống, năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, công tác hoạt động xã
hội và hoạt động phong trào.
- Sau mỗi đợt thi đua, Hội đồng thi đua tiến hành bình xét, xếp loại cán bộ, giáo
viên và thực hiện khen thưởng theo Quy chế thi đua khen thưởng của trường.
- Kết thúc mỗi học kỳ, năm học, căn cứ kết quả thi đua các phong trào, các
hội thi của giáo viên cũng như học sinh Hội đồng thi đua nhà trường tiến hành
bình xét các danh hiệu thi đua theo quy định của Nhà nước để gửi lên cấp trên
khen thưởng đồng thời tổ chức khen thưởng và tôn vinh các thành tích cá nhân
cũng như tập thể vào dịp ngày 20/11 hàng năm tại đơn vị.
Kết quả của 6 biện pháp quản lý đã áp dụng ở trên có quan hệ mật thiết với
nhau, tạo thành một thể thống nhất nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường
THCS Đông Hà.
Trang
13
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013
- Biện pháp 1 mang tính nhận thức về tinh thần trách nhiệm, về đạo đức nghề
nghiệp, t́ình yêu nghề chính là t́ình yêu Tổ quốc từ đó họ có trách nhiệm cao trong
việc thực hiện mọi nhiệm được giao.
- Biện pháp 2 mang tính pháp quy, bắt buộc mọi giáo viên phải thực hiện.
- Biện pháp 3 thể hiện xu thế tất yếu của GD&ĐT trong giai đoạn cách mạng mới,
tạo ra sự biến đổi về chất của hoạt động dạy học trong các nhà trường.
- Biện pháp 4 tác động đến các giáo viên cốt cán của trường. Sự trưởng thành của
loại C. Năm học 2012 -2013 có 25 giáo viên viết sáng kiến kinh nghiệm được
trường xếp loại.
Chất lượng học tập của học sinh trong thời gian qua cũng có nhiều tiến bộ:
Năm học 2010 – 2011: Tỉ lệ học sinh lên lớp thẳng 88.8%.
Học sinh có học lực khá, giỏi: 35%
Tỉ lệ tốt nghiệp THCS: 98.7%
Năm học 2011 -2012: Tỉ lệ học sinh lên lớp thẳng 90.2%
Học sinh có học lực khá, giỏi: 40%
Tỉ lệ tốt nghiệp THCS: 100%
Trang
15
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013
C. PHẦN KẾT LUẬN
I. Bài học kinh nghiệm:
Hoạt động dạy học là hoạt động quan trọng trong nhà trường. Vì vậy, việc
quản lý hoạt động này là công việc vô cùng quan trọng nhưng cũng rất khó
khăn. Để đạt được hiệu quả đề ra người Hiệu trưởng cần tuân thủ một số yêu cầu
sau:
- Kế hoạch chỉ đạo phải sát thực tế, có phân công công việc cụ thể cho trưởng
các tổ chức, các bộ phận trong nhà trường kiểm tra, giám sát và điều chỉnh.
- Quản lý giáo viên qua chương trình dạy học, qua soạn bài qua việc dạy trên
lớp, theo dõi sự chuyển biến của các thành viên, cùng với tổ chuyên môn thanh
kiểm tra, đánh giá chính xác kết quả dạy học của giáo viên học sinh.
- Phối hợp chặt chẽ với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để
cộng đồng trách nhiệm trong giáo dục.
- Xây dựng nề nếp học tập cho học sinh, chọn các chủ đề, chủ điểm chào mừng
các ngày lễ lớn trong năm như: 20/11; 26/03; 22/12; 08/03; 03/02, để tổ chức
các hoạt động ngoài giờ lên lớp, giúp các em vui chơi giải trí, học hỏi thêm kiến
thức xã hội, tạo không khí vui tươi, phấn khởi thu hút học sinh đến trường theo
khẩu hiệu “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”.
- Quan tâm đến đời sống CBGV,NV, nắm bắt tình hình, có biện pháp tích cực
xử lý kịp thời những khó khăn vướng mắc về hoạt động chuyên môn hoặc hoạt
động trong nhà trường.
3- Đối với địa phương:
Cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương cần có sự quan tâm đầu tư thiết thực
hơn nữa cho giáo dục. Tích cực tuyên truyền giáo dục cho nhân dân địa phương
Trang
17
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013
hiểu rõ trách nhiệm đối với việc giáo dục con em mình, chăm lo nhiều đến việc
học tập của con em( nhất là trẻ em ở độ tuổi THCS). Phối hợp với nhà trường
làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục.
4- Đối với phòng giáo dục:
- Phân bổ, điều phối giáo viên về trường: Đảm bảo đủ số lượng, từng bộ môn,
không để trường hợp môn thừa, môn thiếu, giáo viên phải dạy chéo ban.
- Thường xuyên mở các chuyên đề bồi dưỡng chuyên môn đều ở tất cả các bộ
môn để giáo viên học tập, trao đổi rút kinh nghiệm.
III. Lời kết:
Chúng ta tự hào về nghề nghiệp của mình “ Dạy học là nghề cao quý nhất
trong những nghề cao quý, vinh quang nhất trong những nghề vinh quang” như
thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nói. Không gì vinh dự hơn khi chúng ta được
Đảng và Nhà nước giao cho trọng trách đào tạo và giáo dục con người. Công
việc nào cũng cho phép một số phần trăm hư hỏng, kém chất lượng, riêng giáo
dục thì không. Không thể chấp nhận sư phạm đào tạo lại bị kém chất lượng hoặc
hư hỏng. Bởi thế, chúng ta phải nỗ lực hết sức mình để nâng cao hiệu quả giáo
dục toàn diện “ Đào tạo những con người có tài, có đức’’ cho xã hội. Do đó,
công tác quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường là một việc làm hết sức
quan trọng, cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay. Những kết quả và bài
học nêu trên mới chỉ là bước đầu, thực hiện theo cách nhìn nhận của bản thân,
có thể chưa thấy hết tính tối ưu của nó. Rất mong sự góp ý cuả quý cấp, các bạn
1- Đặc điểm tình hình nhà trường Trang 5-6
2- Thực trạng hoạt động dạy học của trường Trang 6-7
3- Nguyên nhân Trang 7
4- Biện pháp quản lý của hiệu trưởng Trang 7-14
4.1- Biện pháp quản lý giáo dục nâng cao nhận thức chính trị Trang 7- 8
4.2- Biện pháp quản lý chương trình, kế hoạch giảng dạy Trang 8-10
4.3- Biện pháp quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học Trang 10
4.4- Biện pháp quản lý chỉ đạo tổ chuyên môn và bồi dưỡng Trang 10-12
4.5- Biện pháp và sử dụng CSVC, phương tiện TBDH Trang 12-13
4.6- Biện pháp quản lý chỉ đạo công tác thi đua, khen thưởng ……Trang 13-14
5- Kết quả đạt được sau khi đã sử dụng các biện pháp…………….Trang 14-15
C- PHẦN KẾT LUẬN
I- Bài học kinh nghiệm Trang 16-17
Kiến nghị Trang 17-18
III- Lời kết Trang 18
Trang
20
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013
PHẦN ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI
NHẬN XÉT, XẾP LOẠI CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC TRƯỜNG
Đông Hà, ngày …tháng ….năm 2013
TM. Hội đồng khoa học