Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh
Mã số:
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÌNH HUỐNG
VÀ CÂU CHUYỆN CÓ THẬT TRONG ĐỜI SỐNG
NHẰM TẠO SỰ HỨNG THÚ, HIỆU QUẢ CHO HỌC SINH
TRONG GIỜ HỌC GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 12
Người thực hiện: Hà Thị Thanh Hương
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục 
- Phương pháp dạy học bộ môn GDCD 
- Phương pháp giáo dục 
- Lĩnh vực khác 
Có đính kèm:
 Mô hình  Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vật khác
Năm học: 2013 - 2014
Hà Thị Thanh Hương Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh 1
Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12
SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

I. THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1. Họ và tên: Hà Thị Thanh Hương
2. Ngày tháng năm sinh: 01 - 07 - 1982
3. Nam, nữ: Nữ
4. Địa chỉ: Số nhà 74, tổ 1, khu phố 11, phường An Bình, Biên Hoà,
Đồng Nai
5. Điện thoại: 0613834289- 0613.834466 (CQ)/ (NR): 0613. 992909

trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Nhưng cùng với sự phát triển kinh tế xã hội, mặt trái của cơ chế thị trường
có những yếu tố tác động không nhỏ đến việc học tập và sinh hoạt của học sinh.
Một trong những ảnh hưởng đó là trong thời gian gần đây bạo lực học đường có sự
gia tăng, bùng phát về số lượng cũng như tính chất nghiêm trọng, bạo lực học
đường không chỉ dừng lại ở những vụ xích mích, bắt nạt đơn thuần giữa học trò
với nhau mà chúng đang biến tướng với muôn hình vạn trạng, với cách hành xử
nhuốm màu bạo lực, đậm chất giang hồ. Học trò vô lễ, dám tấn công cả thầy, cô
giáo khi bị kỷ luật, nhắc nhở như vụ nam sinh đấm thầy giáo chảy máu đầu tại
Trường THPT Nguyễn Tất Thành (quận 6, TP Hồ Chí Minh), nữ sinh tát cô giáo
dạy nhạc tại trường THCS Ngô Chí Quốc (Quận Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh); hay
là học sinh Nguyễn Thái Sơn (15 tuổi, ngụ ấp Đông Bắc, xã Gia Kiệm, huyện
Thống Nhất) là học sinh của trường THCS Gia Kiệm đã cướp đi mạng sống của
một bạn cùng lớp vì mâu thuẫn nhỏ. Tất cả những sự iệc trên đặt chúng ta trước
một câu hỏi: Tại sao lại thế?
Tại sao ở lứa học sinh, các em lại có những hành vi vi phạm pháp luật như
vậy? Thực tế cho thấy ý thức đạo đức và ý thức thực hiện pháp luật của một bộ
phận học sinh đang làm cho gia đình, nhà trường và cả xã hội hoang mang lo lắng.
Chúng ta lại nghĩ đến vai trò môn Giáo dục công dân trong nhà trường, liệu đã
được đầu tư và quan tâm đúng mức hay chưa? Với phần pháp luật trong chương
trình Giáo dục công dân lớp 12 có vị trí, vai trò rất quan trọng sẽ trang bị cho các
em được những kiến thức cơ bản về pháp luật đối với sự phát triển của công dân,
đất nước, giúp các em có ý thức, thái độ sống đúng đắn, có hành vi ứng sử văn
minh, đúng pháp luật, rèn luyện thói quen và hành vi tự giác chấp hành luật pháp
trong đời sống xã hội, nhất là các em học sinh lớp 12 chuẩn bị bước vào lứa tuổi
trưởng thành, việc hiểu và thực hiện đúng pháp luật là hết sức cần thiết cho một
công dân.
Hà Thị Thanh Hương Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh 3
Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12

mà không suy ra được ba góc kia thì không dạy nữa”. Chính Khổng Tử đã hướng
học trò của mình tự biết phân tích, suy nghĩ để tìm ra chân lý.
Vấn đề phương pháp dạy học bằng tình huống, lấy học sinh làm trung tâm,
phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học được đề cập đến trong các công
trình của các tác giả nổi tiếng thế giới như: Montaigne (1533 - 1592), nhà quý tộc
Pháp, nhà giáo dục, người
đề ra phương pháp giáo dục “học qua
hành”.
Hà Thị Thanh Hương Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh 4
Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12
Komensky (1592 - 1670), nhà tư tưởng, nhà
giáo dục, người đưa ra quan điểm về
phương pháp giáo dục hướng đến tích cực, tự do, sáng tạo.
Phương pháp tình huống trong giáo dục và đào tạo có nguồn gốc từ thế kỷ
20. Từ năm 1908 ở Trường Thương Mại HarVard ở Boston ( Mỹ ) đã sử dụng
trong việc đào tạo của các nhà kinh tế xí nghiệp, với mục đích chuẩn bị tốt hơn cho
sinh viên vào thực tiễn nghề nghiệp.
Ở Việt Nam, ngay từ những năm 60 của thế kỷ XX, vấn đề dạy học tích cực
nói chung và sự vận dụng phương pháp tình huống và những câu chuyện có thật
trong đời sống vào quá trình dạy học đã
được các nhà lãnh đạo, các nhà giáo dục
quan tâm nghiên cứu. Có thể kể ra các công trình tiêu biểu như: Cố Thủ tướng
Phạm Văn Đồng với bài “Một phương pháp cực kỳ quý báu” đăng trên báo nhân
dân ngày 18/11/1994; Vũ Hồng Tiến với cuốn “ Dạy và học môn GDCD ở trường
THPT những vấn đề ly luận và thực tiễn”; Nguyễn Văn Cư với cuốn “Dạy và học
môn GDCD ở trường THPT- những vấn đề lý luận và thực tiễn”. Bên cạnh đó thì
cũng có nhiều giáo viên đã và đang áp dụng những phương pháp dạy học này và
cũng đã có những thành công nhất định trong bài giảng của mình, nhưng sự thành
công đó chưa hoàn phổ biến vì thế thực tiễn luôn đạt ra những yêu cầu là GV phải

duy, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, từ đó hình thành ở học sinh nhân
cách của người lao động mới, tự chủ, sáng tạo, có khả năng giải quyết tốt các tình
huống do cuộc sống đặt ra.

III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
Xuất phát từ thực trạng dạy và học trong thời gian qua, Bộ Giáo dục và Đào
tạo chú ý trong việc bồi dưỡng giáo viên dạy giáo dục công dân để nâng cao chất
lượng dạy học bộ môn như: cải tiến nội dung chương trình,sách giáo khoa, đào tạo
bồi dưỡng giáoviên để nâng cao chất lượng đội ngũ, bổ sung thêm tài liệu, trang
thiết bị dạy học, khuyến khích giáo viên bộ môn tích cực đổi mới phương pháp dạy
học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của người học nhằm tiếp
thu hiệu qủa trong giờ dạy của giáo viên.
Một số phương pháp dạy học tích cực đã được giáo viên vận dụng trong quá
trình dạy học môn giáo dục công dân lớp 12 như: phương pháp vấn đáp, phương
pháp nêu vấn đề, phương pháp tình huống, phương pháp đóng vai….
Trong phạm vi đề tài này, tôi chỉ đề cập đến việc vận dụng phương pháp tình
huống và câu chuyện có thật trong đời sống vào giảng dạy phần Pháp luật trong
chương trình giáo dục công dân lớp 12, để nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong
quá trình học tập.
1. Phương pháp tình huống:
 Khái niệm.
 Phương pháp tình huống là phương pháp dạy học, trong đó học sinh
tự lực nghiên cứu một tình huống cụ thể trong thực tiễn và giải quyết vấn đề
do tình huống đặt ra dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
 Tình huống là một hoàn cảnh thực tế, câu chuyện có thật hoặc được
hư cấu theo tình huống có thể xẩy ra trong thực tế cuộc sống. Học sinh sau
khi tiếp nhận tình huống phải đưa ra sự lựa chọn trên cơ sở cân nhắc các
phương pháp giải quyết khác nhau.
 Nội dung và yêu cầu
Hà Thị Thanh Hương Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh 6

quyết đoán, ra quyết định, tích cực hoá hoạt động của người học nhờ quá
trình thường xuyên tiếp cận với các tình huống thực tế.
 Nhược điểm:
 Việc vận dụng phương pháp tình huống đòi hỏi nhiều thời gian,
công sức và năng lực, tâm huyết của người giáo viên trong khâu chọn lựa
tình huống và quá trình triển khai trên lớp.
Hà Thị Thanh Hương Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh 7
Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12
 Phương pháp xử lý tình huống chỉ phối hợp với việc vận dụng tri thức
nhưng không phù hợp với việc truyền thụ tri thức với một cách hệ thống.
 Phương pháp này đòi hỏi cao đối với giáo viên và cả học sinh vì GV
cần làm việc với tư cách là người tổ chức, điều khiển quá trình học tập, học
sinh là người lĩnh hội tri thức dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
 Học sinh có thể bị lạc đề nếu tình huống của giáo viên đưa ra không
khù hợp với nội dung bài học.
 Quy trình thực hiện:
Phương pháp tình huống được giáo viên sử dụng trong giờ học giáo
dục công dân lớp 12 nhằm giúp học sinh rèn luyện kỹ năng sống, nên có thể
thực hiện ở phần mở đầu bài học, chuyển tiếp hoặc kết thúc bài học. Các
bước thực hiện phương pháp này như sau:
 Giáo viên chuẩn bị các tình huống phù hợp với nội dung của bài học
 Cho học sinh đọc, xem hoặc nghe tình huống và suy nghĩ về nó qua
các phương tiện hổ trợ dạy học.
 Giáo viên đưa ra câu hỏi hướng dẫn học sinh tìm hiểu tình huống mà
giáo viên đã cho.
 Học sinh suy nghĩ, thảo luận và đưa ra cách giải quyết trong thời hạn
nhất định, có thể có nhiều cách giải quyết khác nhau và trái ngược nhau.
Một số học sinh trình bày cách giải quyết trên bảng.
 Giáo viên tóm tắt các cách giải quyết của HS đưa ra

việc, những hành động, việc làm có thật diễn ra trong thực tiễn cuộc sống xã hội
hàng ngày của con người, được thể hiện trên các phương tiện thông tin đại chúng
hoặc ở các tạp chí, sách báo…
 Vai trò của câu chuyện có thật trong đời sống
 Trong quá trình giảng dạy khi sử dụng câu chuyện có thật trong đời sống vào
nội dung của bài học sẽ tạo được ở học sinh những ấn tượng mạnh mẽ, những
cảm xúc sâu sắc và sự hứng thú trong học tập, giúp học sinh tiếp nhận kiến
thức bài học một cách hiệu qủa hơn.
 Học sinh học tập bằng dẫn chứng từ thực tiễn cuộc sống sẽ giúp cho các em
tiếp thu bài có hiệu quả hơn và giảm bớt được sự khô khan của môn học.
Những câu chuyện có thật mà giáo viên đưa ra sẽ giúp học sinh có hứng thú
tìm tòi các tình tiết liên quan đến bài học để tìm ra hướng giải quyết hoặc
phán đoán phù hợp với thưc tiễn cuộc sống và sẽ giúp học sinh có kinh
nghiệm, thái độ ứng xử trong cuộc sống một cách hợp lí nhất, phù hợp với
pháp luật hiện hành.
 Nguyên tắc khi GV sử dụng câu chuyện có thật trong đời sống vào bài
giảng:
 Các câu chuyện trong thực tế cuộc sống phải sát với nội dung kiến thức bài
học, tình tiết câu chuyện rõ ràng, phù hợp với trình độ nhận thức và tâm lý độ
tuổi của học sinh.
 Giáo viên cần tóm tắt ngắn gọn, súc tích nội dung các câu chuyện, đảm bảo
tính thẩm mỹ, ngôn ngữ chính xác, dễ hiểu, không cầu kỳ, khó hiểu.
Hà Thị Thanh Hương Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh 9
Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12
 Các câu chuyện phải có nguồn trích dẫn rõ rang. Nguồn thông tin đó phải là
nguồn chính thống để qua đó cung cấp kiến thức pháp luật cho học sinh phù
hợp với nội dung kiến thức bài học.
 Các bước thực hiện:
Bước 1: Giáo viên chuẩn bị các câu chuyện pháp luật có nội dung phù hợp

 Về phía người dạy
Hà Thị Thanh Hương Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh 10
Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12
Để có những bài tập tình huống thực tế, giáo viên phải đầu tư
thời gian và trí tuệ để tiếp cận các nguồn thông tin khác nhau để xây dựng
tình huống sát hợp với nội dung bài học. Việc này đòi hỏi người GV
phải có tâm huyết với nghề, có động cơ và nhu cầu đúng đắn đối với
mục tiêu đổi mới giáo dục, có ý thức gắn tri thức với thực tiễn đời
sống.
Xây dựng được một tình huống sư phạm là việc không đơn
giản,vì vậy đòi hỏi giáo viên phải có nhiều kinh nghiệm chuyên
môn,vốn văn hóa sâu rộng và am hiểu những vấn đề thực tế liên quan
tới lĩnh vực môn học; luôn đổi mới, cập nhật thông tin, kiến thức, kĩ
năng mới nhằm xử lí thông tin và xây dựng tình huống.
Dạy học bằng tình huống không phải là cách để thầy “nghỉ
ngơi” và bắt tròphải làm việc. Khi vận dụng phương pháp này đòi hỏi GV
phải biết cách thức tổ chức lớp học, phân chia thời gian, cách đạt câu hỏi, hướng
dẫn học sinh tìm phương án trả lời đúng trọng tâm, tránh cho HS tranh luận nội
dung kiến thức đi chệch ngoài yêu cầu của tình huống và câu chuyện đặt ra.
 Về phía người học
Sử dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống trong
dạy học giáo dục công dân lớp 12 chỉ phát huy được những giá trị hữu ích khi có
sự tham gia chủ động và yêu thích của HS. Học sinh phải có khả năng tư duy độc
lập, tính năng động, sáng tạo, sự say mê, yêu thích và mong muốn hiểu biết về kiến
thức pháp luật thật sự.
Người học tốn khá nhiều thời gian tư duy để giải quyết tình
huống và rút ra các tri thức cần thiết, đôi khi bị lạc hướng trong quá trình
giải quyết tình huống nên dễ nản chí khi gặp tình huống khó hoặc không
nhiệt tình tham gia khi tình huống thiếu sự hấp dẫn.

 Ở nước ta, các quyền con người về chính trị, kinh tế, dân sự, văn hóa và xã hội
được tôn trọng, được thể hiện ở các quyền công dân, được quy định trong Hiến
pháp và luật. Hiến pháp quy định các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân;
các luật về dân sự, hôn nhân và gia đình, thương mại, thuế, đất đai, giáo dục…
cụ thể hóa nội dung, cách thức thực hiện các quyền của công dân trong từng
lĩnh vực cụ thể.
Ví dụ: Khi dạy Bài 2 – “Thực hiện pháp luật” , mục 2/ b- “Các hình thức thực
hiện pháp luật”. GV có thể dụng tình huống để làm rỏ nội dung các hình thức thực
hiện pháp luật
Tình huống 1:
Nam là một học sinh lớp 10, vì đạt kết quả thành tích HKI cao nên được bố
mẹ mua cho xe máy để đi học. Hôm đó, Nam vừa đi từ nhà đến trường, đến ngã tư
đầu phố, Nam bị chú Cảnh giao thông yêu cầu dừng xe vì đi xe máy không đội mũ
bảo hiểm. Qua kiểm tra giấy tờ, chú cảnh sát nói Nam chịu thêm một lỗi nữa là
chưa đủ tuổi đi xe máy. Chú cảnh sát phạt cảnh cáo Nam
 Việc cảnh sát giao thông sử phạt Nam là hình thức nào của thực hiện pháp
luật? Hình thức đó được sử dụng trong những trường hợp nào?
HS suy nghĩ và trả lời cá nhân. GV nhận xét và kết luận:
Việc cảnh sát giao thông phạt cảnh cáo Nam trong trường hợp trên là hình
thức áp dụng pháp luật. Ở đây, cảnh sát giao thông theo thẩm quyền của mình và
căn cứ vào các quy định của pháp luật để ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính
đối với hành vi vi phạm pháp luật về giao thông đường bộ của Nam
Hà Thị Thanh Hương Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh 12
Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12
Tình huống 2:
Các hành vi như: học sinh đến trường để học tập, nam công dân thực hiện
nghĩa vụ quân sự, nhà máy không xả chất thải chưa được xử lý ra môi trường,
Thanh tra xây dựng xử phạt đối với hành vi xây dựng trái phép
 Tất cả các hành vi trên có phải là thực hiện pháp luật không? Nếu có thì mỗi

đánh gãy tay chị Xuân ở gần nhà gây tổn hại sức khỏe 45% cho chị Xuân.
 Theo em, hành vi của anh Hoà có vi phạm pháp luật hình sự hay không?
Hà Thị Thanh Hương Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh 13
Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12
HS căn cứ vào nội dung bài học và trả lời câu hỏi. GV nhận xét và kết luận:
 Trong trường hợp này, anh Hoà đã thực hiện hành vi trái pháp luật, làm tổn
hại đến sức khỏe của chị Xuân. Tuy nhiên, anh Hoà bị tâm thần từ nhỏ và
thực hiện hành vi gây thương tích khi đang phát bệnh. Điều đó có nghĩa anh
Hoà thực hiện hành vi trái pháp luật trong tình trạng mà anh ta không nhận
thức và điều khiển được hành vi của mình.
 Pháp luật hình sự Việt Nam coi tình trạng của anh Hoà là không có năng lực
trách nhiệm hình sự. Cụ thể, Khoản 1, Điều 13, Bộ luật hình sự quy định:
“Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm
thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều
khiển hành vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự; đối với
người này, phải áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh.”
 Như vậy, do anh Hoà là người không có năng lực trách nhiệm hình sự nên
hành vi trái pháp luật do anh thực hiện không phải là vi phạm pháp luật hình
sự
Ví dụ: GV giảng dấu hiệu thứ 3- “Người vi phạm phải có lỗi” thì GV có
thể đạt tình huống cho HS tìm hiểu.
Tình huống sau:
Thành đi bắn chim vô tình bắn phải em Hoài đứng gần đó, dẫn đến em
Hoài bị chết. Khi cơ quan công an điều tra Thành khai báo rằng mình không cố ý
bắn vào em Hoài, việc em Hoài bị chết là ngoài ý muốn Thành cho rằng mình
không phạm tội vì mình không cố ý.
 Theo em, hành vi của Thành có bị coi là tội phạm không ?
HS trả lời, GV nhận xét và kết luận.
 Đối với Thành, tuy không cố ý làm chết em Hoài nhưng Thành vẫn có lỗi.

xây nhà không vượt quá 4 tầng. Trong quá trình xây dựng anh T xây 6 tầng, chị H
xây 5 tầng. Khi thanh tra xây dựng kiểm tra phát hiện việc xây dựng vượt quá số
tầng ghi trong giấy phép đã lập biên bản xử phạt. Tuy nhin, sau khi nộp phạt chỉ
thấy chị phá dỡ tầng đã xây quá quy định. Nhiều người cho rằng anh T không bị
buộc phá dỡ vì anh làm cán bộ nhà nước, còn chị H là người dân nên bị xử nặng
hơn, phải phá dỡ những phần xây dựng trái phép.
 Theo em, suy nghĩ của mọi người đúng hay sai? Thế nào là bình đẳng trước
pháp luật?
HS trả lời, GV nhận xét, kết luận:
 Suy nghĩ cho rằng, cán bộ nhà nước vi phạm pháp luật bị xử nhẹ hơn người
dân bình thường là không đúng.
Điều 52 Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) đã khẳng định:
“Mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật”.
 Bình đẳng trước pháp luật có nghĩa là mọi công dân không phân biệt giới
tính, dân tộc, tuổi tác, nghề nghiệp, thành phần và địa vị x hội đều được
hưởng các quyền và phải thực hiện các nghĩa vụ như nhau theo quy định của
pháp luật.
 Bình đẳng trước pháp luật còn được hiểu là sự bình đẳng về trách nhiệm
pháp lý của công dân. Mọi công dân dù ở bất kỳ vị trí, cương vị nào, dù là
cán bộ công chức nhà nước hay người lao động, dù người có chức có quyền
hay người dân bình thường đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về mọi
Hà Thị Thanh Hương Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh 15
Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12
hành vi mọi việc làm của bản thân. Bất kỳ người nào vi phạm pháp luật đều
bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Khi dạy Bài 4- “Quyền bình đẳng của công dân trong một số lĩnh vực đời sống
xã hội” - mục 1 “ Bình đẳng trong hôn nhân và gia đình” - “Bình đẳng giữa
vợ và chồng”
Giáo viên có thể sử dụng tình huống sau:

Hà Thị Thanh Hương Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh 16
Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12
 Vấn đề mấu chốt trong tình huống này là sự hiểu sai quy định của Pháp
lệnh Dân số về quyền quyết định số con, cùng với tâm lý “ trọng nam,
khinh nữ”, muốn có con trai nối dõi đã khiến anh Tâm, chồng chị Hương có
suy nghĩ cố chấp, thậm chí có khả năng dẫn đến những hành vi phá vỡ hạnh
phúc gia đình, vi phạm pháp luật.
 Bởi vậy, để giúp đỡ chị Hương bảo vệ hạnh phúc gia đình, cán bộ tư pháp -
hộ tịch cần nắm vững các quy định về quyền và nghĩa vụ bình đẳng giữa vợ
và chồng trong thực hiện chính sách dân số - kế hoạch hoá gia đình, cũng
như những hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực dân số được quy định tại
“Luật Hôn nhân và gia đình” năm 2000, Pháp lệnh Dân số và các văn bản
hướng dẫn thi hành.
 Khi dạy Bài 4- “Quyền bình đẳng của công dân trong một số lĩnh vực
của đời sống xã hội”, mục 1-“ Bình đẳng trong hôn nhân và gia đình”
Để học sinh hiều rõ về bình đẳng giữa cha mẹ và con cái. GV ngoài việc sử
dụng các phương pháp dạy học tích cực khác thì giáo viên có thể dùng phương
pháp tình huống để nhấn mạnh sâu thêm về kiến thức bài học cho học sinh.
Tình huống 1.
Vợ chồng anh Khang đã có hai con gái nhưng vì mong muốn có người nối dõi
nên anh thuyết phục vợ cố sinh cho được một bé trai. Anh chị cố mãi đến đứa thứ
năm thì đạt nguyện vọng. Từ khi có con trai, mọi sự quan tâm của vợ chồng anh
Khang dồn hết vào cậu bé. Nhà đông con, gia đình thuộc diện kinh tế khó khăn,
anh K bắt các con gái phải bỏ học đi làm thuê kiếm tiền giúp đỡ bố mẹ để tập
trung kinh tế cho cậu con trai đi học. Theo anh Khang con gái học nhiều chẳng để
làm gì, cố gắng đỡ bố mẹ vài năm rồi đi lấy chồng là xong.
 Suy nghĩ của anh Khang đúng hay sai ? Pháp luật quy định thế nào về vấn
đề này?
HS trả lời, GV nhận xét, kết luận:

ra bất bình đẳng giữa lao động nam và lao động nữ.
 Tại sao pháp luật lao động lại quy định như vậy?
 Quy định này của pháp luật có phải là quy định bất bình đẳng giữa lao
động nam và lao động nữ không?
HS trả lời, GV nhận xét, kết luận :
Tình huống 3
Lan và Nam cùng được nhận vào làm việc tại công ty Thái Hoà. Hai người
cùng được phân công làm cùng một việc là làm chuyên viên quản lý nhân sự của
công ty. Tuy nhiên, khi nói chuyện với Nam, Lan mới được biết mức lương Nam
được trả cao hơn hẳn lương của Lan. Lan thắc mắc điều đó với lãnh đạo công ty thì
nhận được lời giải thích: Lao động nam được trả lương cao hơn vì nam giới không
nghỉ thai sản, nghỉ con ốm. Lao động nữ đã được hưởng bảo hiểm trong thời gian
nghỉ thai sản, con ốm nên phải hưởng lương thấp hơn lao động nam. Theo em, giải
thích của lãnh đạo công ty đúng hay sai? Vì sao?
HS trả lời, GV nhận xét, kết luận:
 Theo Điều 63 Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) khẳng định :
“Công dân nữ và nam có quyền ngang nhau về mọi mặt chính trị, kinh tế, văn
hoá, xã hội và gia đình.
Cụ thể hóa quy định của Hiến pháp, Khoản 1, Điều 13, Luật Bình đẳng giới
quy định về bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động như sau:
Hà Thị Thanh Hương Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh 18
Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12
“ Nam, nữ bình đẳng về tiêu chuẩn, độ tuổi khi tuyển dụng, được đối xử bình
đẳng tại nơi làm việc về việc làm, tiền công, tiền thưởng, bảo hiểm x hội, điều kiện
lao động và các điều kiện làm việc khác”.
 Đồng thời, để tạo điều kiện cho ngời phụ nữ thực hiện tốt thiên chức làm
mẹ, Điều 63 Hiến pháp năm 1992 đã quy định : “Lao động nữ có quyền
hưởng chế độ thai sản. Phụ nữ là viên chức Nhà nước và người làm công ăn
lương có quyền nghỉ trước và sau khi sinh đẻ mà vẫn hưởng lương, phụ cấp

Hà Thị Thanh Hương Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh 19
Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12
tinh thần của đồng bào dân tộc. Chủ trương này của Nhà nước là tạo điều kiện để
nhân dân các dân tộc được bình đẳng với nhau về kinh tế.
Vậy mà Lan lại nói : Cuộc sống của đồng bào các dân tộc ở miền núi còn
nhiều khó khăn thì không thể nói là các dân tộc bình đẳng với nhau về kinh tế
được.
 Em có nhận xét gì về suy nghĩ của Hoài và Lan?
 Nhà nước ta đã làm gì để bảo đảm thực hiện quyền bình đẳng về kinh tế
giữa các dân tộc?
HS trả lời, GV nhận xét, kết luận
Tình huống 2.
Xuân và Mai là đôi bạn thân cùng thi vào một khoa của trường Đại học
Ngoại thương. Hai bạn có số điểm thi bằng nhau. Xuân đã đậu nguyện vọng 1, còn
Mai thì không vì Xuân là người dân tộc thiểu số.
 Theo em, điều đó có trái với nguyên tắc: Mọi công dân đều bình đẳng trước
pháp luật không? Vì sao?
HS trả lời, giáo viên nhận xét, kết luận
Khi dạy Bài 6 “Công dân với các quyền tự do cơ bản”, mục a, Quyền bất
khả xâm phạm về thân thể của công dân”, GV có thể sử dụng tình huống
Tình huống:
Nguyễn Thị T và Trịnh Thị H có quen biết nhau. Do nghi ngờ chị H lấy trộm
điện thoại di động của mình, T đã ép chị H về nơi mình ở trọ, rồi gọi điện thoại
cho mấy người khác đến. T và đồng bọn đe doạ rồi dùng vũ lực đưa chị H đến một
nhà nghỉ trong thành phố. Khi đến nơi, cả bọn tiếp tục đe doạ, hành hung, rồi
cưỡng đoạt của chị Hà 2,6 triệu đồng. Sau đó, bọn chúng bắt ép chị H phải viết
giấy biên nhận có vay nợ 15 triệu đồng. Đến 15 giờ chiều hôm sau chúng mới thả
chị H ra.
 Hành vi của Nguyễn Thị T và đồng bọn đã xâm phạm đến quyền gì của công

Anh, SN 1996) đến làm thuê cho Trại tôm Minh Đức tại ấp Phú Hiệp, xã Ngọc
Chánh, huyện Đầm Dơi do vợ chồng Huỳnh Thanh Giang và Mã Ngọc Thơm làm
chủ. Hàng ngày, Hào Anh có nhiệm vụ đập ốc làm thức ăn cho tôm, nấu cơm, giặt
giũ, chăm sóc con nhỏ của Giang - Thơm, tiền công mỗi tháng 500 ngàn đồng.
Trong thời gian này, Lưu Văn Khánh, cháu ruột của Giang và Lâm Lý Quỳnh, làm
thuê cho vợ chồng Giang - Thơm và học nghề nuôi tôm giống. Hai tháng sau,
Giang - Thơm cho rằng Hào Anh lười biếng, làm việc chậm chạp, nói không nghe
lời nên hành hạ hết sức khủng khiếp.
Thơm dùng bàn ủi nóng gí vào người, thui chiếc đũa sắt đỏ rực gí mạnh vào
mặt, đâm vào lỗ mũi, mắt, dương vật Hào Anh. Lúc bực dọc chuyện làm ăn,
Thơm đổ bực tức vào Hào Anh, dùng chĩa đâm vào chân cháu, vơ lấy ổ khóa
buồng đập vào mặt cháu làm gãy, sập xương mũi. Thơm còn dùng búa tạ đánh vào
bàn chân, tay, đầu gối, ngực bắt Hào Anh uống nước rửa chén vì rửa chén chậm,
dùng lưỡi liếm nền nhà, nuốt lông chó khi lau nhà không sạch, uống nước tiểu,
dùng khúc tre đánh vào miệng, dùng kiềm để bẻ răng, đổ nước sôi lên người cho bị
bỏng nặng , dùng lưỡi lam rạch lưng và sau đó đổ hoá chất lên da. Từ tháng 8-
2009 đến ngày 26-4-2010, Mã Ngọc Thơm đánh đập Hào Anh 22 lần, Huỳnh
Thanh Giang 13 lần, Lâm Lý Quỳnh vâng lời chủ đánh đập cháu 8 lần, Lưu Văn
Khánh 5 lần tham gia. Theo kết luận giám định của Phòng Kỹ thuật hình sự Công
Hà Thị Thanh Hương Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh 21
Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12
an tỉnh Cà Mau, Hào Anh bị gãy, sập xương chính mũi, viêm xoang hàm, toàn
thân đầy thương tích do bị phỏng, sẹo Tỷ lệ thương tật của Hào Anh là 66,83%.
(Nguồn Báo Tuổi trẻ online)
GV đưa ra câu hỏi yêu cầu HS trả lời.
 Phân tích hành vi trái pháp luật của vợ chồng Giang – Thơm, Lâm Lý
Quỳnh, Lưu Văn Khánh ?
 Hành động đó dẫn đến hậu quả gì? Hành động cố ý hay vô ý?
 Vợ chồng Giang – Thơm, Lâm Lý Quỳnh, Lưu Văn Khánh chịu trách

Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12
công an đến giải quyết. Cháu Minh được đưa xuống BVĐKTƯ Thái Nguyên cấp
cứu và điều trị, đến ngày 16/11/2009 thì ra viện. Tổ chức giám định y pháp tỉnh
Thái Nguyên kết luận: “Tỷ lệ thương tật toàn bộ của cháu Nguyễn Nhật Minh là
4% vĩnh viễn”. GV đặt câu hỏi cho HS. Theo em, Hành động của Đỗ Thị Kim
Duân vi phạm pháp luật như thế nào? Hành động đó dẫn đến hậu quả gì?
(Nguồn Báo Vietnamnet )
 Đỗ Thị Kim Duân chịu trách nhiệm pháp luật như thế nào?
HS trả lời cá nhân . GV nhận xét, kết luận.
Hành động của Duân phạm tội về hình sự rất nghiêm trọng bị, Duân phạm
tội “giết người” theo điểm c, khoản 1, điều 93 BLHS là giết trẻ em. Hậu quả do
Duân gây ra là tỷ lệ thương tật toàn bộ của cháu Nguyễn Nhật Minh là 4% vĩnh
viễn. Toà án nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã tuyên, bị cáo Đỗ Thị Kim Duân chịu
hình phạt 12 năm tù giam về tội giết người, tiếp tục bồi thường tổn hại sức khỏe,
tinh thần cho nạn nhân số tiền 11 triệu đồng.
Khi dạy Bài 4 – “Quyền bình đẳng của công dân trong một số lĩnh vực đời
sống xã hội” - mục 1 “Bình đẳng trong hôn nhân và gia đình”, “Bình đẳng giữa
cha mẹ và con cái”
Nguyễn Văn Lam (SN 1983, ngụ thôn 1, xã Ea Ral, huyện Ea H’leo, tỉnh
Đắk Lắk) đánh chết con là cháu Nguyễn Thị Hà (SN 2002). Vào chiều 31-12-
2013, vợ chồng Lam đi làm về thì phát hiện bị mất bao tiêu khoảng 20 kg. Xót của,
Lam đã dùng dây lưng, thước kẻ, ống nhựa đánh 3 đứa con gái của mình làm Hà
bị bầm tím khắp người, chấn thương sọ não kín, cháu Nguyễn Thị Long (SN 2004)
bị rách một bên tai, mặt và 2 bàn tay sưng vù, còn cháu Nguyễn Thị Thúy (SN
2008) bầm tím với nhiều vết rách sâu ở mặt. Mặc dù các cháu bị thương nặng
nhưng vợ chồng Lam vẫn không đưa các cháu đi bệnh viện nên đến rạng sáng
ngày 1-1-2014, vợ Lam phát hiện cháu Hà đã tử vong.
 Dựa vào quyền bình đẳng giữa cha mẹ và con cái, em có nhận xét gì về
câu chuyện trên?

Với nội dung kiến thức:“ không ai được xâm phạm tới nhân phẩm và
danh dự của người khác”, giáo viên có thể sử dụng câu chuyện sau:
Vào ngày 26-9-2012, đoàn kiểm tra liên ngành của huyện Thanh Trì đi làm
nhiệm vụ kiểm tra quán thịt chó của (SN 1983 ở huyện Thanh Trì - Hà Nội). Do
bàn thịt chó và biển đặt lấn vỉa hè nên tổ công tác đã quyết định thu hồi bàn bán
thịt chó.
Phản ứng lại việc này, Huyền đã mắng chửi và hắt xô mắm tôm vào 7 người
trong tổ công tác, gồm các ông Hoàng Tuấn Thành, La Tiến Cường, Hoàng Thanh
Tùng, Nguyễn Việt Bàng, Hoàng Văn Vy (là công an xã Ngọc Hồi, huyện Thanh
Trì), Trần Tiến Dũng, Nguyễn Quốc Tuấn (Công an huyện Thanh Trì).
(Nguồn Báo công an TP.HCM online)
 Theo em, Hành vi của Nguyễn Thị Minh Huyền đã vi phạm pháp luật
như thế nào?
 Với hành động như vậy Nguyễn Thị Minh Huyền sẽ chịu trách nhiệm
như thế nào trước pháp luật?
HS trả lời cá nhân, GV nhận xét và kết luận
Hà Thị Thanh Hương Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh 24
Vận dụng phương pháp tình huống và câu chuyện có thật trong đời sống nhằm tạo sự
hứng thú, hiệu quả trong giờ học giáo dục công dân lớp 12
Xác định hành vi của Huyền là đã xúc phạm nghiêm trọng đến danh dự của
người đang thi hành công vụ nên Huyền bị cơ quan Cảnh sát điều tra đã truy tố về
tội “Làm nhục người khác”. Ngày 5-3-2013, TAND huyện Thanh Trì đã tuyên
phạt bị cáo Huyền 12 tháng tù giam.
Khi dạy Bài 8 “Pháp luật với sự phát triển của công dân” - mục 1/b –“Quyền
sáng tạo của công dân”. Giáo viên có thể sử dụng những câu chuyện sau:
“HAI LÚA” VÀ CHIẾC MÁY TÁCH VỎ ĐẬU PHỘNG
Anh thợ cơ khí người Khmer Kiên Hùng ở ấp Hòa Hưng, xã Mỹ Hòa, Cầu
Ngang (Trà Vinh) “sáng chế” chiếc máy bóc tách vỏ đậu phộng.
Chiếc máy bóc tách vỏ đậu phộng của anh chiếm diện tích 1,2 x 2m, cao
2m, nặng trên dưới 200kg, năng suất đạt mức 70 giạ đậu vỏ/giờ, nghĩa là tương