1 B KHOA HC VÀ CÔNG NGH
CC PHÁT TRIN TH NG VÀ DOANH NGHIP
KHOA HC VÀ CÔNG NGH
BÁO CÁO TNG HP
ĐỀ TÀI:
NGHIÊN CU XUT
CHÍNH SÁCH H TR PHÁT TRIN SÀN GIAO DCH
CÔNG NGH TI VIT NAM
Ch nhim tài:
TS. Phm Hng Qut
ch trì :
Cc Phát trin th ng và doanh nghip KH&CN
ngh
5
1.2
Ch vai trò ca Sàn giao dch công ngh
6
1.2.1
Ch
6
1.2.2
Vai trò
7
1.3
m ca Sàn giao dch công ngh
7
1.4
Các yu t quynh s hình thành và phát trin ca Sàn giao
dch công ngh
11
1.4.1
Bên cung công ngh
11
1.4.2
Bên cu công ngh
13
1.4.3
Mi t chc h tr, xúc tin chuyn giao công ngh
15
2
KINH NGHIM QUC T V PHÁT TRIN SÀN GIAO
DCH CÔNG NGH
2.2.3
Nhng bài hc rút ra t kinh nghim t chc và hong ca
Sàn giao dch công ngh
39
2.3
Chính sách h tr và thc tin hong ca Sàn giao dch công
ngh ti Hàn Quc
39
3
2.3.1
To lp h thng chuyn giao công ngh có hiu qu vi chi phí
thp nh i ngp nhau gi i mua và
i bán và làm gim chi phí cho quá trình tìm kii tác và
công ngh
39
2.3.2
ng h thng chuyn giao công ngh phát trin
các công viên trên toàn qu u mi trung tâm công
ngh ca vùng
42
2.3.3
Gn kt nghiên cu khoa hc vi
42
2.3.4
Nhng bài hc rút ra t kinh nghim t chc và hong ca
Sàn giao dch công ngh Hàn Quc
42
2.4
Tình hình hong ca mt s Sàn/Trung tâm giao dch công
ngh ti Vit Nam
51
3.3
thc trng hong ca Sàn/Trung tâm giao
dch công ngh
59
P XUT,
KIN NGH CHÍNH SÁCH H TR PHÁT TRIN SÀN
GIAO DCH CÔNG NGH TI VIT NAM
64
4.1
64
4.1.1
64
4.1.2
65
4.2
73
4.2.1
74
4.2.2
78
KT LUN
83
TÀI LIU THAM KHO
86
PH LC
89 5
LI M U
1. Tính cp thit c tài
Vic mua bán công ngh thông qua các k hi ch,
tri công ngh và thit b
c t chc các quy mô khác nhau và vi các ch khác nhau trong thi
gian g Kt hp vi mt s tr y
i hóa sn phm khoa hc công nghc
nhân rng trên c c vc gia và mc
nâng lên tm khu vc. Tuy nhiên, thc t cho thy rng mô hình này mi ch
thc hic chi thiu và kt ni giao dch mua bán, chuyn giao
công ngh gia bên cung và bên cnh kc
bit còn thiu các bin pháp h tr giúp các bên thc hin
các giao dch trong thc t. Thc t i cn phi có các hình thc, bin pháp
khác bên cnh vic t chc các k xây du n
Goals, UN 2004; Mechanism for Strengthening Technology Incubation System
for SMEs in Asia and the Pacific, ESCAP 2001; Science, Technology and
Innovation, Challenges and Opportunities for Implementing the Millennium
Development Goals, UN 2004; Promotion of High-Tech SMEs through
Clustering and Networking Cases from Malaysia MSC Cluster Technopreneurs
Development Flagship programme; Policy System on Promoting SME
Innovation & Entrepreneurship in China, National Workshop on Sub-national
Innovations Systems and Technology Capacity Building Policies to Enhance
Competitiveness of SMEs, Oct. 2006, Beijing, China. Ni dung ca các công
trình thì theo tìm hiu thy ít có công trình nghiên cu sâu v v sàn giao
dch công ngh. Các công trình nghiên cu quc t cn v sàn giao
dch công ngh ng hp chung.
c xut phát t nhng v riêng l n các khía cnh
khác nhau v sàn giao dch công ngh p hp thành h thng cho nên
cu thành v cn nghiên cu.
Nhng công trình nghiên c ng vào
nghiên cu chính sách h tr phát trin th ng công ngh cho Vit Nam. Tuy
nhiên, nhng v c th n sàn giao dch công ngh n nay
vc nghiên cu mt cách thn. Nhiu v thc
ti l khoa hc lý lun và thc
tin. Xut phát t nhu cu quc v th ng công ngh, Cc Phát
trin th ng và doanh nghip khoa hc và công ngh c hi
án “Nghiên cứu chính sách hỗ trợ phát triển sàn giao dịch công nghệ cho Việt
Nam” nhm tìm ra mt s gii pháp tm thng quy hoch phát
tri ng hành lang pháp lý cho t chc và ho ng ca
SGDCN ti Vit Nam.
2. Mc tiêu nghiên cu c tài
Mc tiêu nghiên cu c tài là xây d lý lun và thc tin
cho vic xây dng chính sách h tr phát trin các sàn giao dch
công ngh c ta.
6. Kt cu ca báo cáo tng k tài
Phù hp vi mu trên, Báo cáo tng kt
c kt c
ng quan v sàn giao dch công ngh
m quc t v phát trin Sàn giao dch công ngh
c trng phát trin Sàn giao dch công ngh ti Vit Nam
xut, kin ngh chính sách
h tr phát trin Sàn giao dch công ngh ti Vit Nam
Mc dù có nhiu c gng, chc chn công trình nghiên cu không tránh
khi nhng thiu sót. Nhóm thc hi án xin tip thu và trân trng mi ý kin
hoàn thin báo cáo này.
8
C 1
TNG QUAN V SÀN GIAO DCH CÔNG NGH
1.1. Nhng v chung v Sàn giao dch công ngh
1.1.1. Mt s khái nim
a) Sàn giao dch công ngh:
Mt cách khái quát, Sàn giao dch công ngh (SGDCN) c hi mt
c t chc hong xuyên ca th ng công
ngh, n vt cht và k thu cung cp thông tin, dch v
chuyên nghip và h tr t và thc
hin các hng mua bán, chuyn giao công ngh theo quy lut cung cu, quy
lut giá tr và các quy lut khác ca nn kinh t th ng.
SGDCN c thit lp khi u kin v vt cht k
thut, nhân c trang b kin thc, k tp hp và cung cp thông
tin công ngh (công ngh chào bán, công ngh tìm mua, thông tin v kt qu
nghiên cu, sáng ch, gii pháp hu ích, thit b và quy trình công ngh c
i hóa), cung cp dch v môi gin, chuyn giao công ngh (
+ SGDCN thc: giao dn kt h
bày, gii thiu sn phm.
+ SGDCN o: giao dch online qua mng Internet.
d) c giao dch qua SGDCN:
+ Giao dch trc tip (các bên gp gt hng).
+ Giao dch gián tip (qua trung gian, môi gii).
+ Giao dch trc tuyn (qua mng Internet).
1.1.2. Nhng yu t n cn thit hình thành Sàn giao dch công ngh
a) Hàng hóa công ngh:
+ Công ngh i dng vô hình có th chuyn giaoc bit là các sáng
ch, gii pháp hu ích v quy trình, phn mm, công thc, bí quyt k thut,
thông tin công ngh và các tài liu công ngh có giá tr n mô
t quy trình ch tác, bn v thit k k thut, công thc pha ch
+ Công ngh dng dch v k thut, bao gm dch v m, lt,
n, qun tr, vn hànho, nghiên cu, hun luyu chnh, ci tin
công ngh (KHCN) theo yêu cu.
+ Công ngh dng máy móc, thit b, h thng thit b.
Tùy theo hình thc tn tm k thut ca tng loi hàng hóa
công ngh la chn cách th trình bày i dng
thông tin mô t chi tit, hình nh, mô hình, sn phm mu , gii thiu
ti SGDCN thc hoc SGDCN o.
b h tng phc v giao dch công ngh:
h tng bao gm: phòng, m giao dch, các b phn h
tr, n i thiu hàng hóa công ngh
chc các phiên u giá, phiên ch công ngh, t chc s kin gii thiu công
ngh theo tng chuyên ngành.
+ H t v tin hc (mng Internet, máy tính, phn mm qun tr).
d lin hàng hóa công ngh và các ch
th tham gia vào giao dch mua bán công ngh (bên cung, bên cu).
10
nhu cu khách quan cn thit hình thành nên sàn giao dch vi ch
chuyên bit v xúc tin, h try quá trình chuyn giao, mua bán công
nghm bo li ích ca các bên và hn ch ri ro.
1.2.2. Vai trò
11
- m bi hóa kt qu nghiên cu KH&CN và
thc hin chuyn giao công ngh c tin hành thun li. Tin ti xây dng h
thng mi t chc liên kt h tr chuyn giao công ngh vi các bin
ng b.
- Bo v c li ích ca các bên tham gia giao dch công ngh thông qua
hong minh bch, bài bn và có s h tr và qun lý ca Nhà
ng th thc tin cho vic xây dng và hoàn thin các ch
thích hp cho phát trin th ng công ngh theo
tn
2
.
1.3. c m ca Sàn giao dch công ngh
Nghiên cu thc tin t chc và ho ng ca các mô hình t chc
SGDCN cc có th rút ra mt s m chính ca
- SGDCN là mô hình hong ca th ng công ngh c
tp trung, ng xuyên, có s h tr mnh m t c và gn
kt cht ch vi các t chc dch v trung gian.
- Khác vi vic thc hin giao dch thông qua các t chc môi gin,
dch v hoc hình thc t chc ho ng xuyên i ch,
trin lãm công ngh, ng bá, gii thiu công ngh, SGDCN là
hình thc t chc hong chuyên nghic niêm yt tp trung
các sn phm, quy trình công ngh; thông s k thut; tình trng bo h quyn
s hu trí tu, giá tr i ca công ngh; nhu cc các bên chào
bán, chào mua; tp hp các giao dc thc hin thông
cch.
Xut phát t nhc thù ca hàng hóa công ngh, trong quá trình
xây dng, vn hành, qun lý SGDCN cn chú ý mt s m ca SGDCN,
trong mi quan h so sánh vi các sàn giao d
* Nhm chung:
- Sàn giao dch là t chc l
- Chc n ra các hoi các loi hàng hóa
khác nhau.
- Quá trình giao dch mua bán, chuyng din ra quy mô, có t chc
h thnh chung ca sàn giao dch.
- Giá c i theo bing ca th ng và c cp nhng
xuyên, liên tc trên sàn giao dch.
- Nhng bing ca các hong mua, bán trên sàn giao du có
ng nhn nn kinh t chung ca qu
- Các sàn giao du phm, có t chc, quy ch hot ng rõ
ràng nhm bo cho các bên tham gia giao dch thun tin, minh bch và an
toàn.
* Nhm khác bit: Th hin trong B
Bng 1: So sánh nhm khác bit gia các Sàn giao dch
c
m
Sàn giao dch bng sn
Sàn giao dch chng khoán
(SGDCK)
Sàn giao dch công ngh
(SGDCN)
u
kin hình
thành
- T chc, cá nhân kinh doanh
bng sc thành lp
ca t ch
thc hin hong kinh doanh
bng sn.
- m bo hot
ng công khai, minh bch và
tuân th pháp lut.
- Doanh nghip, hp tác xã kinh
doanh bng sn có th thành
li chu trách
nhim v hong ca
- c thành l
t chc, quu hành vic
mua bán chng khoán.
- Sàn GDCK quu
hành h thng giao dch chng
khoán.
- Sàn GDCK cung cp các dch v
h tr vic mua bán chng khoán,
dch v ng khoán; thc
hing khoán.
- c thành lp
h tr các
doanh nghip, ving,
doanh.
-
-
kinh
doanh.
-
- Giúp
-
- i hóa
tài sn trí tu, kt qu
nghiên cu.
- Gn kt hong nghiên
cu khoa hc vi phát
trin công ngh và sn
xut, kinh doanh.
- To mi liên kt gia các
ng, vin, nhà nghiên
cu vi doanh nghip, nhà
- n, xúc tin, h tr
mua bán, chuyn giao công
-
li tc và c tc.
-
khoán phái sinh.
-
- Thc hin giao dch công
ngh và cung cp các dch
v h tr chuyn giao công
ngh.
- Gii thin mua
bán, chuyn giao công
ngh.
- Môi gii, xúc tin giao
dch công ngh, chuyn
giao li-n s hu
trí tu.
- Giá c ng giao dch
ít có s bing. Có th
c niêm yt giá.
Giá niêm yt ch i khi
có thông báo ca bên liên
quan.
nhim cc bit
bên bán công ngh.
-
tham
gia giao dch.
i
ng
tham gia
giao dch
- Các doanh nghip kinh doanh
bng sn có ch
bán, chuyn ng, cho thuê, thuê
mua bng sn.
- Các cá nhân, t chc có nhu cu
mua bán, chuyng bng
sn.
-
-
- Thu các loi phí, l i vi các
hong: s dng h thng thit
b ti sàn; giao dch tng loi chng
khoán; niêm yt ch
ký ch
h tr kinh phí hong.
- Vic thu phí, nu có, ch
nhm cu
p
mt phn chi phí cho dch
v do sàn cung cp.
- m giao dch hay
n, môi
gii công ngh có thu phí
nhm to ra li nhun.
H tr và
qun lý
ca Nhà
c
- c qun lý ho ng
c t Kinh
doanh b ng sn và khuyn
khích t chc, cá nhân kinh
doanh b ng sn thc hin
giao dch bng sn thông qua
.
- c qun lý ho ng ca
SGDCK theo Lut Chng khoán,
Lut Doanh nghinh
pháp lut v tài chính, ngân hàng.
- c h tr và qun
lý ho ng ca SGDCN
theo Lut KH&CN, Lut
S hu trí tu, Lut
Chuyn giao công ngh.
Th ng công ngh không th tn ti nu không có nhng nhà cung cp.
Nhà cung cp công ngh có th là doanh nghip, các t chc KH&CN (vin
nghiên ci h c lp.
- Các t chc KH&CN (vin nghiên ci hc, t chc KH&CN
khác): Sn phm ch yu ca các t chc KH&CN là nhng công ngh dng
nh, nhng mi hoc gii pháp mi, có th là sáng ch
c cng bo h hoc c cng bo h
tr ng dng và khai thác i.
Trong bi cnh th ng công ngh thì công ngh dng
nh ca các t chc KH&CN rt khó có kh i hóa.
Quyn s hu trí tu i vi công ngh to ra t các t chc KH&CNc bit
là các t chc KH&CN công lp là vn có ng ln ti hong ca
SGDCN.
Các t chc ng thc hin các d án nghiên cu và to ra công
ngh t nhiu ngun kinh phí khác nhau, các d c Nhà
c h tr ho. Vinh rõ ch th quyn s hu trí tu
i vi công ngh c t phân chia li ích hp lý gia các
i hóa công ngh là nhng v quan trng cn
16
tng ly các t cht qu nghiên cu ca
h ra SGDCN.
- Doanh nghip: óng vai trò va là bên cu công ngh, va là bên cung
công ngh. Hong nghiên cu ti doanh nghing tp trung vào nghiên
cu ng dng và trin khai thc nghim, nhm mc tiêu phát trin công ngh
c sn xut, duy trì v th cnh tranh ca công ty.
Nhng công ty ln có tim lc u phát trin ng là
ngun cung cp hàng hóa công ngh bán hoc chuyn giao li-. Các tp
ng có các trung tâm nghiên cu và phát
tric trang b vt ch, có ngun kinh phí hot
cung công ngh ticho SGDCN.
Ngu ph thu c sáng to c
khoa hc trong các t chc KH&CNc sáng to ca nhà khoa hc không
ch ph thuc vào t cht ca h mà còn ph thung hong
khoa h t h làm vic.
ng vi mô (t chc KH&CN các nhà khoa hc làm vic và
sáng tng quan tri vi các t chc
nghiên cu ng dng. Cùng mng lut pháp, môi
ng kinh t xã hvn có nhà khoa hc tc nhiu kt qu
nghiên cu có kh ng dng và có giá tr i cao nhng
nghip các t chc KH&CN khác c.
m trên cho thy các gii pháp v chính sách h tr cn to ra tác
ng tích cc c i v to
u ki và chng ca ngun cung công ngh cho SGDCN.
1.4.2. Bên cu công ngh
Bao gm các doanh nghip, Chính ph và các h nông dân.
- Doanh nghip: Doanh nghip là ch th ch y phát trin kinh t - xã
hi ca mt quc gia, to ra các sn phm, hàng hóa, dch v phc v nhu cu
tiêu dung ca c xã hi. Do vy, nhu ci mi, nâng cao, phát trin công
ngh là rt ln. Doanh nghip có th mua công ngh c hoc nhp khu
t i dng hu hình hoc vô hình. Nhu cu công ngh ca doanh
nghi thuc hin thi ca doanh nghing phát
trin mà doanh nghip mu
Ph thuc vào chic phát trinu ki tng k
thut, ngun nhân lc chuyên môn ca doanh nghip, nhu cu v mua bán,
chuyn giao công ngh ca các doanh nghip là rt khác nhau. Ngay khi có nhu
cc tip thu công ngh, các doanh nghip có các cách tip cn khác
nhau trong tìm kim, la chn, tip thu công ngh. Thc t hin nay nhu cu
công ngh ca các doanh nghip c ch yu tp trung vào vic mua bán,
lt trang thit b, máy móc và dây chuyn toàn b.
xã h bo v ng, giáo dc cng, an toàn v sinh thc
phm, phòng chng thiên tai, dch bnh, gii pháp chng ùn tc giao thông công
cc, x lý rác thi
x lý các v phc v li ích cng, nhu cu công ngh ca
Chính ph là rng, ny sinh trong nhiu hoàn cnh khác nhau h tr
và khuyn khích phát trin SGDCN, Chính ph cn tr i s dng dn
u (lead user) và khách hàng tia SGDCN. Chính ph n có
nh ràng buc trách nhim ca chính quyc
Chính ph phi mua hoc nhn li-ngh t SGDCN trong thc hin
các d án mua sm chính ph và d án công cng.
- H nông dân: Cùng vi s phát trin không ngng ca khoa hc k thut,
s phát trin nn kinh t th ng vng chuyên môn hóa, sn xut trên
quy mô ln, nhu cu ng dng khoa hc và công ngh trong nông nghip hin
c to ra các ging cây, git,
19
chng cao, ng dng các máy móc hii thay th sng chân tay,
ng dng công ngh ch bin nhm nâng cao cht lng sn ph
quan tr i vi vic nâng cao sc cnh tranh trong vic phát trin nông
nghip.
Tuy nhiên, vic ng dng và chuyn giao các thành tu nghiên cu khoa
hc và phát trin công ngh trong nông nghip hin nay còn hn ch bi trìn
c tài chính ca các h nông dân. c cn có chính sách
khuyn khích và h tr hoi vi các h nông dân mua hoc nhn
li- t SGDCN.
1.4.3. Mi t chc h tr, xúc tin chuyn giao công ngh
1.4.3.1. Các tổ chức dịch vụ trung gian như môi giới, tư vấn, đánh giá,
định giá công nghệ
S cn thit và vai trò ca t chc dch v trung gian trong h tr SGDCN:
(i) Tính chc bit ca hàng hóa công ngh
ng ra bo lãnh hay cung cp thông tin, các dch v
Vic ting gii bán mt công ngh
dng sáng ch dn nhng phin phn vn
quyn s hu. Do vy, s tham gia ca các t chc trung gian cung cp thông
mt k thui, kh ng dng ca công ngh
giúp bên mua và bán d dàng ti
cho giao dch.
(iii) Knh giá tr hàng hóa công ngh
Hàng hóa công ngh ng không sn xut vi kh ng ln mà sn
xut cá bing khoa hc công ngh là mt long phc tp mà
tính sáng to, rnh ca nó là rt la vic xác
nh giá tr hàng hóa công ngh l vào nhu cu tip nhn ca th
ca hàng hóa công ngh
tha thun gia các bên giao dch rt d không thành công khi tranh chp v giá
(iv chng nhiu ri ro
Bt c mt hou tng yu t ri ro. Khi mà li
nhun ha hi càng ln thì kh
ngh chng kh i ro rt l c có
th u kin thc t i mi công ngh ca doanh
nghip (quá lc hu hoc quá tiên tin, ngoài kh ng dng ca doanh
nghip ), có th c giao d i giá tr thc ca công ngh,
hoc không có kh ng vì nhiu lý do. Do vi
mua rt cn ti các th ch h tr vinh giá công ngh
m bc nhng công ngh phù hp vi yêu cu vi giá c sát vi giá
tr ca công ngh
Tt c nha giao dch công ngh cho thy s cn thit
phi có hong ca các t chc chuyên nghip môi gin, xúc tin giao
dch, h tr các bên trong quá trình chuyn giao công ngh. Nghiên cu ca
Ngân hàng th gii và nhiu t chc quc t cao vai trò ca các t
chc trung gian công nghc bii vi các qun và các
sàn. Có ngun vn các sàn giao dch mu ki trang b các thit b
s vt cht cn thit cho hong giao dch, kinh doanh, cung cp các dch v
n hong, chi tr
n kh i m
pháp qun lý, cung cp quy trình thanh toán, cung cp dch v i
mi thit b, công ngha sàn giao dch trong sut quá trình hong.
22
GDCN
S ng ngun vn ca SGDCN ln hay nh là mt trong nhng tiêu chí
quan tr thu hút các doanh nghip tham gia giao dch công ngh trên sàn,
dng các dch v h tr do sàn cung cp. Giá tr ca hàng hóa công
ngh giao dch trên Sàn ln hay nh thuc mt phn vào s ng
ngun vn ca SGDCN. Ngoài ra ngun vn ca các sàn giao dch công ngh
còn quyn quy mô th ng và kh rng th ng ca các
SGDCN.
1.4.3.3. Các cơ quan quản lý nhà nước, trung tâm ứng dụng công nghệ
tại địa phương
Gii sàn giao dch khác, các b phn cu thành ca sàn giao
dch công ngh bao gm: ni bán (bên cung công nghi mua (bên cu
công ngh) và các nhà cung cp dch v (các t chc dch v trung gian). Tuy
m khác bit ca SGDCN i có s h tr ng b c
24
KINH NGHIM QUC T V PHÁT TRIN SÀN GIAO DCH CÔNG
NGH
2.1. Chính sách h tr và thc tin hong ca Sàn giao dch công ngh
ti Trung Quc
2.1.1. Tng quan th ng công ngh Trung Quc
p k i d o cng Cng sn Trung
Quc vng li ci cách, nn kinh t Trung Qung phát trin
t bc này tr thành mt trong nhc có tng kh ng
GDP cao nht th ging Cng sn Trung Qu i mi, t
ch, sáng t ng yêu cu phát tric và
khc phc tình trng chm tin v KH&CN so vc tiên tin.
Trong ni dung quynh v ci cách th ch khoa hc k thut do Trung
Qun mnh phi m ca th ng công ngh, tin
i hóa thành qu khoa hc k thun,
th ng công ngh Trung Quu hình thành: th ch th ng
c cu thành t h thng pháp luu l ca các b ngành; h
thng qun lý th ng t s hp tác ch o gi hành chính và h
thng dch v do s tham gia ca cá th trong xã hi.
Hin trng th ng công ngh Trung Quc:
- u tiên, h thng th ch th ng công ngh c hoàn
thing chuyn giao công ngh không ngng tt lên.
Nhng thành công trong quá trình phát trin th ng khoa hc và công
ngh Trung Quc nói trên bt ngun t nhi v nhn th
và cách thc qun lý cc th him:
- c chuyn t i ch huy và tham gia trc tip sang vai
i tng thun li và khuyn khích các hong khoa hc và
công ngh.