1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TIỀN GIANG
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN TIỀN GIANG


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÍCH HỢP GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP
TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN 10 GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: PHAN MINH THÙY
ĐƠN VỊ: TỔ NGỮ VĂN
THÁNG 2 - 2014

2

quan của người viết thì cần lưu ý hai điểm quan trọng. Trước hết, đây là năm đầu
cấp, là thời điểm khá thích hợp để bắt đầu chuẩn bị cho định hướng nghề nghiệp.
Thứ hai, chương trình Ngữ văn khối 10 tuy có nội dung là văn học dân gian và văn
học viết trung đại, là nội dung tưởng chừng hơi xa vời với học sinh về mặt thời
gian, lịch sử, nhưng thực chất trong đó vẫn có nhiều điều có thể ứng dụng hữu
hiệu vào cuộc sống hiện đại. Nhiệm vụ của người giáo viên là giúp các em học
sinh nhận ra điểm gần gũi và phạm vi ứng dụng hữu ích của một thành tựu văn học
mà các em thường hiểu lầm là xa xơi này.
III. PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN:
Người viết chủ yếu sử dụng phương pháp khảo sát, phân tích, diễn giải, giới
thiệu.


PHẦN NỘI DUNG:

I. HOẠT ĐỘNG HƯỚNG NGHIỆP TRONG NHÀ TRƯỜNG NĨI CHUNG:
Giáo dục hướng nghiệp là một bộ phận của giáo dục tồn diện giúp mỗi học
sinh có sự hiểu biết về tính chất của ngành nghề mà mình hướng tới, biết phân tích
thị trường hoạt động và tháo gỡ vướng mắc hoặc rèn luyện bản thân từ đó, mỗi học
sinh tự xác định được đâu là nghề nghiệp phù hợp hoặc khơng phù hợp với mình.
Trong hoạt động giáo dục hướng nghiệp ở trường trung học phổ thơng, hoạt động
tư vấn nghề có liên quan tới hiệu trưởng, ban hướng nghiệp, giáo viên chủ nhiệm,
giáo viên bộ mơn, thư viện, y tế, Trong đó, hiệu trưởng là người phụ trách chung
về các hoạt động hướng nghiệp trong nhà trường, trong đó có hoạt động tư vấn.
Hiệu trưởng có trách nhiệm thơng qua và ký các quyết định về kế hoạch tiến hành
các hoạt động tư vấn trong và ngồi trường. Ban hướng nghiệp chịu trách nhiệm
thu thập xử lý những thơng tin do các bộ phận cung cấp, đưa ra những nhận định,
đánh giá sơ bộ về xu hướng nghề của học sinh. Những thơng tin sau xử lý do ban

4

5
thực tiễn, từ đó kết luận về sự phù hợp nghề nghiệp của bản thân. Phải làm cho
mỗi học sinh có được tính chủ động trong lựa chọn nghề, có khả năng tự quyết
định được con đường nghề nghiệp tương lai của mình.
II. HOẠT ĐỘNG HƯỚNG NGHIỆP CỦA GIÁO VIÊN BỘ MÔN VĂN:
“Văn học là nhân học” (Maxim Gorki). Học văn chính là học làm người.
Nhiều người lầm tưởng rằng việc học văn chỉ dạy người ta cách cảm thụ cho hết
cái hay cái đẹp của văn chương mà thôi. Rộng hơn, tiến bộ hơn, có nhiều còn hiểu
học văn gắn liền với việc rèn luyện nhân cách, nhân phẩm. Ít ai để ý đến tác dụng
hướng nghiệp của văn chương. Nghề nghiệp cũng là một phần của cuộc sống, một
phần của đời người. Làm người chân chính còn có nhiệm vụ là thông qua nghề
nghiệp của mình nuôi sống được bản thân, gia đình và có những đóng góp cần
thiết, hoặc đáng kể cho xã hội. Những tác phẩm văn chương còn có thể cung cấp
cho chúng ta những tấm gương trong nghề nghiệp, hoặc cung cấp tư liệu, kiến thức
để chúng ta vận dụng vào nghề nghiệp. Giáo viên bộ môn văn có thể thông qua bài
học ngữ văn trong chương trình để cung cấp kiến thức cho học sinh về nghề
nghiệp mà các em sẽ chọn, hoặc định hướng cho các em thái độ sống và làm việc
cho đúng lương tâm nghề nghiệp của một công dân tốt. Chủ tịch Hồ Chí Minh
từng dạy: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông
cạn. Cây cũng phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có
đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân
dân”. Qua đó, giáo viên Ngữ văn cần xác định nhiệm vụ cho mình là không chỉ
cung cấp cho học sinh kiến thức về ngành nghề mà còn phải bồi dưỡng cho các em
đạo đức nghề nghiệp để có thể tồn tại trong nghề lâu dài và cống hiến hữu ích cho
xã hội. Giáo viên cần định hướng để học sinh nhận ra những bài học kinh nghiệp
hoặc bài học kỹ năng cho bản thân qua những bài học cụ thể trong chương trình
ngữ văn trên lớp.
Qua mỗi bài học ngữ văn trên lớp, song song với việc truyền thụ kiến thức,
hướng dẫn các em học sinh cảm thụ văn học, giáo viên có thể khéo léo xen vào đó



7
III. NHỮNG NỘI DUNG CÓ THỂ TÍCH HỢP GIÁO DỤC HƯỚNG
NGHIỆP TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN 10:
1. Những kiến thức về ngành nghề có thể tích hợp qua một số bài học trong
chương trình ngữ văn 10:
1.1 Giáo dục hướng nghiệp qua bài Tổng quan văn học Việt Nam, Khái quát văn
học Việt Nam từ thế kỷ X đến hết thế kỷ XX, Tựa “Trích diễm thi tập”:
Mục

Nội dung Chi tiết
1
Giới
thiệu
1

Ngành đào tạo : Văn học (nghiên cứu văn học)
Mã ngành : D220330

2

Cung cấp cho sinh viên kiến thức nền tảng về lí luận văn học,
kiến thức phổ biến về văn hóa và ngôn ngữ, kiến thức sâu
rộng về văn học Việt Nam và các nền văn học chính trên thế
giới.
3

- Rèn luyện kĩ năng tư duy lí luận, phương pháp luận
nghiên cứu văn học, phương pháp giảng dạy văn học, nâng
cao khả năng cảm thụ văn học, nắm vững nghiệp vụ báo chí

Giới
thiệu
1

Ngành đào tạo:
- báo chí, Phát thanh viên - Mã ngành: D320101

8
- văn hóa học – mã ngành: D220340
- công tác xã hội – mã ngành: D760101
2

Phát thanh viên: là người làm nghề phát thanh, thường chỉ
những người biên tập trên đài phát thanh đồng thời chuyển
tải từ ngôn ngữ viết sang ngôn ngữ nói để đưa thông tin tới
công chúng. Cùng một tính chất công việc nhưng những
người biên tập và chuyển tải thông tin tới công chúng ở đài
truyền hình lại được gọi là biên tập viên.
Quản lý văn hóa: đào tạo cử nhân khoa học có trình độ lý
luận và năng lực tổ chức, quản lý, thực hiện các hoạt động
văn hóa - nghệ thuật.
Công tác xã hội: là một nghề chuyên hỗ trợ, giúp đỡ những
người gặp khó khăn hoặc những người bị đẩy ra ngoài xã hội
(người nghèo, người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt,
phụ nữ, người già ). Sứ mạng của ngành CTXH là nỗ lực
hành động nhằm giảm thiểu những rào cản trong xã hội, sự
bất công và sự bất bình đẳng.
3

- Rèn luyện kĩ năng tư duy lí luận, phương pháp luận

cấp dịch vụ xã hội cho các loại đối tượng xã hội khác nhau

9
thuộc các lĩnh vực như: y tế, giáo dục, pháp luật, phúc lợi xã
hội,… Bạn cũng có thể làm việc độc lập với vai trò là nhân
viên xã hội, kiểm huấn viên, nhà nghiên cứu, hay cán bộ
hoạch định chính sách xã hội.
1.3 . Giáo dục hướng nghiệp nghề quản lý văn hóa qua bài Phú sông Bạch Đằng:
Mục

Nội dung Chi tiết
1
Giới
thiệu
1

Ngành đào tạo: Quản lý văn hóa
2

Như trên
3

Như trên
4

Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn
2 Mô tả
5

Như trên

Quốc Tuấn, Thái sư Trần Thủ Độ, Chuyện chức phán sự đền Tản Viên,
Hồi trống Cổ Thành, Tào Tháo uống rượu luận anh hùng, Tình cảnh lẻ
loi của người chinh phụ, Nỗi sầu oán của người cung nữ, Truyện Kiều (4
đoạn trích):
Mục

Nội dung Chi tiết
1
Giới
thiệu
1

Ngành đào tạo:
- Đạo diễn sân khấu - Mã ngành: D210227
- Biên kịch - Mã ngành: D210233
2

Có vai trò quan trọng trong việc chuyển thể các tác phẩm văn
học, kịch bản thành những vở diễn trên sân khấu để phục vụ
khán giả.
2 Mô tả
3

Phát huy khả năng quan sát vấn đề ở nhiều phương diện; tư
duy sáng tạo và tưởng tượng.
Chuẩn đầu ra: đảm bảo kiến thức chuyên môn, tin học, ngoại
ngữ, nắm vững Luật Bản quyền, Luật Điện ảnh.

10
4

trong việc tìm hiểu, nghiên cứu chuyên sâu về phương tiện
giao tiếp cơ bản, phổ biến của cộng đồng.
- Giúp cộng đồng nắm rõ về phương tiện giao tiếp chung của
xã hội để vận dụng phù hợp cho nhu cầu bản thân.
3

- Vận dụng kiến thức, hiểu biết khái quát về đặc điểm ngôn
ngữ chung của xã hội, những nét riêng trong lời nói cá nhân
trong giao tiếp.
- Chuẩn đào tạo hoặc chuẩn đầu ra của ngành: nắm vững
kiến thức để nghiên cứu và vận dụng chuyên sâu.
4

Địa chỉ đào tạo: Trường ĐH khoa học xã hội và nhân văn
TPHCM (Hà Nội)
2 Mô tả
5

Chủ yếu phục vụ cho công tác nghiên cứu tại các trung tâm,
viện ngôn ngữ; giảng dạy chuyên ngành ngôn ngữ tại các
trường đại học, cao đẳng; hoặc viết sách về ngôn ngữ, viết
bài cho các báo chuyên môn…Công việc đòi hỏi kiến thức
chuyên môn vững vàng, không ngừng tìm hiểu nghiên cứu.

1.7. Giáo dục hướng nghiệp ngành âm nhạc học qua bài Ca dao than thân, yêu
thương, tình nghĩa:
Mục

Nội dung Chi tiết
1


1.8. Giáo dục hướng nghiệp ngành luật qua bài Trình bày một vấn đề:
Mục

Nội dung Chi tiết
1
Giới
thiệu
1

Ngành đào tạo:
Luật học - Mã ngành: D380101
Quản trị luật – mã ngành: D110103
Quản trị kinh doanh: mã ngành: D340101
2

Có vai trò quan trọng, giúp các cơ quan pháp lí, nhân dân
hiểu và làm theo đúng pháp luật.
3

- Chuẩn ngành, nghề: Chương trình đào tạo Đại học. Cần
vận dụng những kỹ năng trong trình bày một vấn đề.
4

Địa chỉ đào tạo: Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh.
2 Mô tả
5

Nhu cầu xã hội, địa chỉ tuyển dụng và việc làm đối với
ngành, nghề này: người học ra trường có thể làm việc tại các


Đào tạo Sĩ quan quân đội, Sĩ quan Công an. 12
1.10. Giáo dục hướng nghiệp ngành du lịch qua bài Các hình thức kết cấu của
văn bản thuyết minh, Tính chuẩn xác và hấp dẫn của văn bản thuyết
minh, Phương pháp thuyết minh, Tóm tắt văn bản thuyết minh:
Mục

Nội dung Chi tiết
1
Giới
thiệu
1

Ngành đào tạo: hướng dẫn viên du lịch
2

Vai trò, vị trí của ngành, nghề trong đời sống xã hội:
Thay mặt công ty du lịch thực hiện chương trình đã cam kết
với khách hàng, phục vụ và chăm sóc khách hàng, thỏa mãn
nhu cầu về du lịch, tìm hiểu văn hóa, lịch sử các điểm tham
quan và nhu cầu nghỉ ngơi, thư giãn của khách hàng.
3

Chuẩn ngành, nghề: Người học phải có kiến thức thực tế
tốt; kỹ năng thiết kế, tổ chức, quản lí một chuyến du lịch; kỹ
năng giao tiếp; thái độ làm việc nghiêm túc; khả năng nói và
sử dụng ngoại ngữ; trình độ tin học,…

có thể giúp cho người viết của thế hệ sau nhận ra những kinh nghiệm quý báu
trong viết văn, làm thơ, trong sáng tác văn chương, giúp văn học nước nhà ngày
càng tiến bộ, càng phát triển, vươn lên những tầm cao mới. Đối với bài “Tựa
“Trích diễm thi tập””, chúng ta càng thấu hiểu hơn trách nhiệm to lớn của ngành
nghiên cứu văn học, đó là công việc sưu tầm và lưu giữ di sản văn học dân tộc,
đồng thời cũng biết thêm về những khó khăn có thể gặp phải trong việc sưu tầm
lưu giữ di sản để có thể khắc phục trong công việc.
2.2. Đối với ngành báo chí, phát thanh viên, xướng ngôn viên, biên tập viên:
Có một thực trạng trong việc học môn ngữ văn cần phải được khắc phục, đó
là một số giáo viên và học sinh coi trọng các bài học thuộc phân môn đọc văn mà
coi nhẹ các bài học thuộc phân môn tiếng Việt. Điều này là hết sức nguy hiểm, vì
vai trò của tiếng mẹ đẻ rất quan trọng trong cuộc sống của chúng ta. Chúng ta phải
cùng nhau giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt và làm cho nó ngày càng phát triển
phong phú và hoàn thiện hơn. Vì thế, những bài học rèn luyện về tiếng Việt là rất
quan trọng.
Việc nói và viết đúng tiếng Việt có vai trò tối quan trọng trong các ngành
nghề như báo chí, phát thanh viên, xướng ngôn viên, biên tập viên. Đây là các
ngành nghề thuộc khối truyền thông, có tác động lớn đến toàn xã hội. Nghề báo có
vai trò đem đến cho quần chúng những thông tin thời sự nhất, những thực trạng xã
hội nóng bỏng nhất với nội dung trung thực nhất, ngoài ra qua đó có thể định
hướng dư luận xã hội, có thể định hướng suy nghĩ, tư tưởng của quần chúng theo
những lập trường xã hội, chính trị đúng đắn, có ích cho sự phát triển của đất nước,
của xã hội. Chỉ khi chúng ta nói và viết thật đúng tiếng Việt, chúng ta mới làm cho
nội dung thông tin mà chúng ta truyền tải đến công chúng đạt đến độ chính xác
cao nhất, không làm cho nó lệch lạc. Không những nói và viết đúng tiếng Việt,
chúng ta còn phải nói hay, nói hùng hồn, nói thuyết phục về vấn đề mà chúng ta

14
truyền tải, như vậy mới có thể tạo được hiệu ứng tốt cho xã hội. Không chỉ có
người phóng viên, biên tập viên là người viết nên cần cẩn thận trong sử dụng ngôn

hoặc làm rõ cách dùng của những đơn vị ngôn ngữ, góp phần không nhỏ vào việc
điều chỉnh và làm phát triển việc sử dụng ngôn ngữ trong cộng đồng. Và đương
nhiên, người đảm nhận vai trò chính trong nội dung của chương trình này chính là
các nhà ngôn ngữ học.
Nói về giá trị của ngôn ngữ trong đời sống, người viết xin mượn một câu
nói của học giả Phạm Quỳnh: “Tiếng ta còn, nước ta còn”. Mặc dù Phạm Quỳnh
đã có những sai lầm về chính trị, nhưng câu nói trên của ông là cực kỳ chính xác
và đã được chứng minh qua nhiều thập kỉ, nhiều thế kỉ nước ta bị đô hộ bởi quân
xâm lược Trung Quốc, Pháp, Mỹ. Dù tiếng Việt trong thời kì bị đô hộ từng bị chèn
ép trong nhà trường (nhân dân ta bị ép học chữ Hán, chữ Pháp trong nhà trường
như một ngôn ngữ chính), thì dân ta vẫn không bị đồng hóa, tiếng ta vẫn không bị
mất đi mà liên tục phát triển, trường tồn, làm nền tảng bền vững cho văn hóa Việt.
Đó là niềm tự hào của ngôn ngữ Việt, đồng thời cũng là niềm tự hào cho những
công dân chọn ngôn ngữ học làm ngành nghề cho mình.
2.4. Đối với ngành quản lý văn hóa, văn hóa học:
Cũng như ngôn ngữ, văn hóa cũng là một thành tựu phi vật thể hết sức quan
trọng mà mỗi công dân đều có trách nhiệm thấu hiểu, bảo tồn và phát triển nó. Để
giúp định hướng kiến thức cho toàn dân làm được điều này, cần có sự am hiểu, sự
lao động chân chính của các nhà quản lý văn hóa, nghiên cứu văn hóa. Có lẽ người
viết không cần nói thêm nhiều về giá trị của văn hóa đối với đời sống con người
(tương tự như ngôn ngữ, nhưng có lẽ, văn hóa còn có sức quyến rũ cao hơn cả
ngôn ngữ). Văn hóa cũng có vai trò tối quan trọng đối với xã hội và chính trị của
một quốc gia. Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc không chỉ giúp dân tộc
đó có được độc lập về chính trị, mà còn khẳng định được địa vị của đất nước đó
trên trường quốc tế. Một đất nước có văn hóa phong phú, đa dạng, phát triển và
đẳng cấp sẽ là niềm tự hào của cư dân nước ấy, là tấm gương đáng ngưỡng mộ đối
với các nước khác.

16
Không chỉ lưu tâm đến vấn đề thành tựu văn hóa, ta còn phải lưu tâm đến

Những nhân vật lịch sử, sự kiện lịch sử, những tác phẩm văn học giá trị của nước
ta rất phong phú, sẽ là nguồn tư liệu, đề tài vô tận, nếu biết cách khai thác, sản
phẩm giải trí của nước ta sẽ không thua kém gì những nước ngoài đang có nền
công nghệ giải trí phát triển. Làm ra một sản phẩm giải trí hay, hấp dẫn mà vẫn có
ý nghĩa giáo dục sẽ đóng góp rất lớn cho sự phát triển xã hội, nâng cao văn hóa
ứng xử của dân tộc. Hơn nữa, người làm nghề này nếu thành công, có danh tiếng
cũng sẽ có thu nhập rất ổn định, không phải là một nghề phù phiếm, hi sinh quá
nhiều như trước kia dư luận lầm tưởng.
2.6. Đối với ngành luật, chính trị, quân sự:
Những ngành nghề này tuy có chỉ tiêu đầu vào khá khắt khe, tuyển ít nhưng
không vì thế mà kém đi tầm quan trọng của nó. Ngành này ảnh hưởng cực lớn đến
xã hội, đến an toàn trật tự, an ninh đất nước. Vì thế, người làm nghề này càng cần
có tâm và tầm đủ lớn để đảm nhận trọng trách, trách nhiệm nặng nề.
Ví dụ như bài “Tỏ lòng” dạy cho ta biết người làm lãnh đạo, làm sĩ quan
(làm tướng) cần phải có tấm lòng cống hiến quên mình cho đất nước, biết tự mình
động viên khích lệ bản thân cố gắng ngừng để theo kịp những tấm gương đi trước.
Làm nghề này không chỉ cần có tài năng quân sự mà còn phải có tấm lòng trung
thành tuyệt đối, có cái tâm cống hiến không mệt mỏi.
Bài “Đại cáo bình Ngô” dạy chúng ta biết về tư tưởng nhân nghĩa của người
lãnh đạo. Đã là người lãnh đạo thì thứ nhất là phải nhân nghĩa với nhân dân, đảm
bảo cho nhân dân có cuộc sống yên ổn (“Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân”), thứ hai
là phải nhân nghĩa với tướng sĩ (“Tướng sĩ một lòng phụ tử, hòa nước sông chén
rượu ngọt ngào”) thì mới tạo nên được sức mạnh quân sự vững mạnh, thứ ba là
phải nhân nghĩa với ngoại bang (“thể lòng trời ta mở đường hiếu sinh”) để tạo nên
mối bang giao hữu nghị yên ổn lâu dài cho đất nước. Đây là những bài học cực kì
hữu ích và quý giá đối với những người theo đuổi sự nghiệp chính trị.
2.7. Đối với ngành hướng dẫn viên du lịch:

18
Ngành này ngồi những cái lợi cho bản thân ra, người làm nghề cần ý thức