TÓM LƯỢC
Trong thời kỳ toàn cầu hóa như hiện nay, giao lưu hàng hóa trên phạm vi toàn
cầu đã trở nên phổ biến, việc áp dụng ISO đã trở thành thông lệ quốc tế chất lượng
không còn tạo lợi thế cạnh tranh mà dần trở thành điều kiện cần thiết để có thể tham
gia thị trường toàn cầu. Bởi vậy mà các giá trị văn hóa doanh nghiệp dần trở thành vũ
khí cạnh tranh hiệu quả của các công ty trên thế giới. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra
rằng: văn hóa doanh nghiệp là một tài sản vô hình của công ty, một văn hóa doanh
nghiệp mạnh giúp nâng cao vị thế doanh nghiệp, uy tín, tạo dựng niềm tin với khách
hàng và đối tác kinh doanh, thu hút nguồn lao động giỏi đến với công ty, từ đó tạo ra
những lợi ích thiết thực cho công ty như: giảm chi phí, tăng doanh thu, tăng giá trị
thương hiệu, giảm tỷ lệ nhân viên thôi việc, tăng năng suất và thêm cơ hội tiếp cận
những thị trường mới.
Nhận thức được tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp, công ty TNHH giải
pháp phần mềm đã có những đầu tư không nhỏ đến công tác xây dựng và phát triển
văn hóa doanh nghiệp từ những ngày đầu thành lập. Công ty đạt được một số thành
tựu đáng kể như: Công ty đã xây dựng được cho mình một cơ chế quản lý hiệu quả tạo
cho cán bộ nhân viên công ty có một môi trường làm việc lành mạnh, thoải mái, công
bình, hiện đại, năng động và hiệu quả, phát huy tối đa năng lực làm việc, tính năng
động và sáng tạo của mỗi nhân viên; Các nghi lễ, nghi thức, phong trào, hoạt động tập
thể trong công ty được tổ chức thường xuyên thể hiện sự quan tâm của ban lãnh đạo
công ty, luôn chăm lo đời sống vật chất của cán bộ công nhân viên; Có sự đầu tư kỹ
lưỡng về địa điểm đặt trụ sở thuận tiện trong giao dịch đối với khách hàng và các đối
tác kinh doanh, kiến trúc trụ sở có tiêu chuẩn hạng A về không gian và trang thiết bị
làm việc, tòa nhà được đánh giá là tòa nhà thông minh với thiết kế hiện đại giúp cho
cán bộ nhân viên công ty có môi trường làm việc thoải mái; Công ty đã có một số
thành công nhất định trong việc xây dựng bản sắc thương hiệu, các giá trị cốt lõi, các
giá trị theo đuổi của doanh nghiệp như: sứ mệnh kinh doanh, tầm nhìn chiến lược, mục
tiêu phát triển,slogan, biểu tượng thương hiệu,…
Tuy nhiên công ty không tránh khỏi những mặt hạn chế còn tồn tại, cần khắc phục
trong công tác phát triển văn hóa doanh nghiệp tại công ty. Trong quá trình thực tập,
nghiên cứu và hoàn thành đề tài khóa luận em đã có thời gian tìm hiểu về công ty, công
cán bộ nhân viên công ty TNHH giải pháp phần mềm CMC đã hướng dẫn và chỉ bảo
tận tình giúp đỡ em hoàn thành luận văn này.
Hà Nội, ngày 20 tháng 4 năm 2013
Sinh viên thực hiện
Dương Việt Dũng
MỤC LỤC
TÓM LƯỢC 1
MỤC LỤC 3
DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ SƠ ĐỒ HÌNH VẼ 4
PHẦN MỞ ĐẦU: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 1
CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ VĂN HÓA 8
DOANH NGHIỆP 8
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI VIỆC PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DOANH
NGHIỆP CỦA CÔNG TY TNHH GIẢI PHÁP PHẦN MỀM CMC TRONG GIẠN ĐOẠN HIỆN NAY 21
2.1 Giới thiệu khái quát về công ty TNHH giải pháp phần mềm CMC 21
2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của công ty 21
2.3 Ảnh hưởng của các nhân tố môi trường tới việc phát triển văn hóa doanh nghiệp tại Công ty
TNHH giải pháp phần mềm CMC 30
2.3.1 Nhân tố môi trường bên ngoài 30
2.3.1.1 Văn hóa dân tộc 30
2.3.1.2 Môi trường kinh doanh 31
2.3.2 Nhân tố môi trường bên trong 31
2.3.2.1 Bộ phận lãnh đạo công ty 31
2.3.2.2 Các thành viên trong công ty 32
2.3.2.3 Lịch sử hình thành của công ty 32
2.4 Thực trạng công ty 33
2.4.1 Kết quả xử lý kết quả dữ liệu sơ cấp 33
2.4.2 Kết quả xử lý kết quả dữ liệu sơ cấp 35
2.5 Những vấn đề đăt ra với việc phát triển văn hóa doanh nghiệp của Công ty TNHH giải pháp phần
mềm CMC 39
này. Trong thời đại mà hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ
như hiện nay buộc các quốc gia nói chung và các doanh nghiệp nói riêng phải tìm cho
mình cách thức hội nhập đảm bảo đúng đắn hiệu quả. Đã có rất nhiều các cuốn sách,
cuộc nghiên cứu trên thế giới đã chỉ ra rằng một trong những những yếu tổ hàng đầu
giúp thúc đẩy sự hội nhập và tạo ra sự thành công của doanh nghiệp chính là văn hóa
doanh nghiệp.
Văn hóa chính là thước đo cho sự phát triển của xã hội. Khi một xã hội phát triển
đến các mức độ nhất định, cùng với sự phát triển của nền kinh tế kéo theo sự phát triển
của tri thức xã hội, các giá trị tinh thần dần được thay đổi để phù hợp. Điều này được
thể hiện rất rõ từ năm 2007 khi nước ta tham gia vào tổ chức WTO – thương mại thế
giới, nền văn hóa đã thay đổi không ngừng việc gìn giữ các nét đẹp văn hóa truyền
thống song hành cùng sự hội nhập và pha lẫn nét văn hóa nước ngoài đặc biệt là văn
hóa phương tây đã và đang tạo nên một nền văn hóa Việt Nam đa dạng phong phú
nhiều màu sắc. Bên cạnh sự phát triển của văn hóa đất nước thì trong một doanh
nghiệp – được coi như 1 tế bào của xã hội cũng vậy, sự bùng nổ của công nghệ thông
tin trong xu thế hội nhập quốc tế càng làm tăng thêm sự giao thoa giữa văn hóa các
doanh nghiệp nước nhà đối với các tập đoàn, doanh nghiệp thành công trên thế giới.
Bản sắc văn hóa doanh nghiệp trở thành tiêu chí đánh giá doanh nghiệp, thể hiện mức
độ phát triển của nguồn nhân lực trong doanh nghiệp tác động rất lớn đến việc nâng
cao hiệu quả và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh.
Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ những giá trị tinh thần mà doanh nghiệp tạo ra
trong quá trình sản xuất kinh doanh, tác động tới tình cảm, lý trí và hành vi của nhân
viên cũng như sự phát triển của doanh nghiệp. Mỗi doanh nghiệp đều có những nét dị
biết khác nhau về nhân lực, cơ cấu tổ chức, quan điểm, mục tiêu, tiềm lực tài chính,
ngành nghề lĩnh vực kinh doanh,… Những nét riêng nét đặc biệt đó tạo cho doanh
nghiệp một văn hóa riêng, giúp phân biệt doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác.
Việc xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp sẽ giúp tác động đến sự thành công
1
trong kinh doanh, đôi khi quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Vì vậy
mà ngày nay văn hóa doanh nghiệp được coi như một tài sản vô hình, một vũ khí cạnh
tuy nhiên vẫn chưa thật sự hoàn thiện cần phải tiếp tục đi sâu giải quyết, tìm ra các giải
pháp điều chỉnh kịp thời.
2 Tổng quan tình hình nguyên cứu đề tài
Trong quá trình thực tập và hoàn thiện đề tài “ Phát triển văn hóa doanh nghiệp
tại công ty TNHH giải pháp phần mềm CMC” em có tham khảo 3 đề tại khóa luận :
Đề tài thứ nhất: “ Phát triển một số giá trị văn hóa doanh nghiệp điển hình của
văn phòng công ty TNHH sản xuất và thương mại Hưng Phát”- tác giả: Vũ Thị Ngọc,
sinh viên K41A3. Luận văn này cung cấp khá đầy đủ lý luận về sự phát triển các giá trị
văn hóa doanh nghiệp điển hình, chỉ ra biểu hiện của các giá trị điển hình cấu thành
nên văn hóa công ty Hưng phát, những ảnh hưởng của nhân tố môi trường tới việc
phát triển các giá trị văn hóa doanh nghiệp điển hình của Văn phòng công ty Hưng
phát. Luận văn đã chỉ ra một số mặt tồn tại cần khắc phục của công ty Hưng Phát như:
Do công ty mới thành lập chưa có nhiều sự đầu tư về thời gian và tiền bạc vào xây
dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp; sự đầu tư cơ sở vật chất kĩ thuật cho quá
trình xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp chưa đồng bộ; Một số thành viên
còn làm việc cầm chừng, ngại phấn đấu gây ảnh hưởng tới không khí làm việc chung;
Văn hóa ứng xử, hành vi giao tiếp của một số nhân viên còn nhiều yếu kém; Quá trình
xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp chưa thực sự đồng bộ và toàn diện. Từ
đó luận văn đưa ra một số cách giải quyết như: Nâng cao nhận thức về văn hóa doanh
nghiệp, giá trị văn hóa điển hình và vai trò của việc phát triển các giá trị văn hóa điển
hình với doanh nghiệp; Hoàn thiện quy trình để phát triển các giá trị văn hóa doanh
nghiệp điển hình; Cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho việc xây dựng và phát
triển các giá trị văn hóa doanh nghiệp điển hình trong công ty; Nên tập trung đầu tư,
phát triển vào một số giá trị văn hóa điển hình của doanh nghiệp như: Văn hóa ứng
xử, thương hiệu, các lễ nghi và hoạt động tập thể, các giá trị cố lõi của doanh nghiệp.
Đề tài thứ hai: “xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của công ty cổ
phần ô tô Hoàng Gia”- tác giả: Phạm Thị Sen, sinh viên: K5HQ1C. Luận văn này
cung cấp khá đầy đủ lý luận về sự phát triển các giá trị văn hóa doanh nghiệp điển
hình, chỉ ra cụ thể biểu hiện của các văn hóa công ty cổ phần ô tô Hoàng Gia. Luận
văn chỉ ra 5 mặt tồn tại cần khắc phục của công ty như: Do công ty mới thành lập chưa
điển hình; Việc xây dựng và phát triển VHDN của công ty vẫn chưa thực sự đồng bộ
và mạnh toàn diện; Công ty cần xây dựng và hoàn thiện hơn nữa chính sách đãi ngộ,
khen thưởng, kỷ luật cũng như chính sách gìn giữ và phát huy những nhân viên giỏi.
4
Qua đó luận văn đưa ra 5 giải pháp, kiến nghị về việc xây dựng và phát triển VHDN
tại công ty TNHH MTV Thương mại Hà Tâm như sau: Tổ chức các buổi tọa đàm để
tuyên truyền nâng cao nhận thức và sự hiểu biết về vai trò của văn hóa doanh nghiệp
dối với công ty; Chấn chỉnh lại thái độ và phong cách làm việc; Quan tâm tới ban lãnh
đạo công ty; Cơ cấu lại một số chính sách nhân sự của công ty; Định hướng tiếp thu có
chọn lọc các giá trị văn hóa mới.
Tìm hiểu về 3 đề tài trên đã giúp em có cái nhìn cơ bản hơn về các lý thuyết văn
hóa doanh nghiệp, sự vận dụng của văn hóa doanh nghiệp vào đời sống công ty, giúp
em có thêm kiến thức và kinh nghiệm tiếp cận văn hóa doanh nghiệp nơi công ty thực
tập, phục vụ việc hoàn thành đề tài khóa luận của bản thân: “Phát triển văn hóa doanh
nghiệp tại công ty TNHH giải pháp phần mềm CMC”.
3 Mục tiêu nghiên cứu
3.1 Mục tiêu chung
Trên cơ sở hệ thống hóa những lý luận về văn hóa doanh nghiệp và nghiên cứu
tìm hiểu công tác phát triển văn hóa doanh nghiệp tại công ty nhằm đề xuất các giải
pháp hoàn thiện công tác phát triển văn hóa doanh nghiệp tại Công ty TNHH giải pháp
phần mềm CMC.
3.2 Mục tiêu cụ thể
Thứ nhất, nghiên cứu một số lý thuyết về văn hóa doanh nghiệp trên nhiều khía
canh, nhiều góc độ khác nhau, làm rõ khái niệm về văn hóa doanh nghiệp một cách hệ
thống, các vai trò và giá trị của văn hóa doanh nghiệp đối với các hoạt động sản xuất
kinh doanh cũng như sự tồn tại và phát triển của Công ty.
Thứ hai, đánh giá thực trạng công tác phát triển văn hóa doanh nghiệp của Công
ty các mặt như: các vấn đề còn tồn tại, những mặt mạnh, mặt yếu thông qua quá trình
nghiên cứu, tìm hiểu, điều tra, khảo sát, phân tích, tổng hợp.
Thứ ba, đề xuất các giải pháp nhằm phát triển văn hóa doanh nghiệp tại Công ty
Phương pháp phỏng vấn trực tiếp: Phỏng vấn là một phương pháp được sử dụng
rộng rãi nhất trong việc nghiên cứu xã hội. Phương pháp này chủ yếu dùng phỏng vấn
trực tiếp ban lãnh đạo của công ty TNHH giải pháp phần mềm như: Tổng giám đốc,
giám đốc, trưởng phòng hành chính nhân sự, trưởng phòng kinh doanh với các chủ đề
và nội dung gồm mỗi đối tượng 2 câu hỏi phỏng vấn. Với phương pháp này có thể
chủ động thay đổi
6
b) Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu thứ cấp
Dữ liệu thứ cấp là dữ liệu do người khác thu thập, sử dụng cho các mục đích có
thể là khác với mục đích nghiên cứu của chúng ta. Dữ liệu thứ cấp có thể là dữ liệu
chưa xử lý (còn gọi là dữ liệu thô) hoặc dữ liệu đã xử lý. Dữ liệu thứ cấp không phải
do người nghiên cứu trực tiếp thu thập. Nhằm mục đích điều tra, nghiên cứu cho việc
xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của công ty trong quá trình nghiên cứu
hoàn thiện đề tài em tiến hành thu thập các thông tin từ: bản báo cáo tài chính hợp nhất
hàng năm của công ty, bản báo cáo thường niên của công ty, những bài viết trên
internet về văn hóa CMCSoft, diễn đàn, giáo trình, ấn phẩm, tạp chí viết về văn hóa
doanh nghiệp,… Tiến hành xử lý những dữ liệu thứ cấp bằng : Phương pháp phân tích
thống kê và Phương pháp so sánh.
Phương pháp phân tích thống kê là phương pháp thống kê các dữ liệu thứ cấp thu
thập được và tiến hành phân tích, đưa ra các nhận định cụ thể nhất về xây dựng và phát
triển văn hóa doanh nghiệp của công ty TNHH giải pháp phần mềm CMC trong thời
gian qua.
Phương pháp so sánh là phương pháp sử dụng các thông tin sơ cấp và thông tin
thứ cấp đã thu thập được so sánh chúng với nhau để từ đó rút ra các kết luận thông qua
chênh lệch của các số liệu, thông tin. Dựa vào những chênh lệch này để đánh giá các
thông tin và đưa ra các nhận định về việc xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
của công ty TNHH giải pháp phần mềm CMC trong thời gian tới.
6 Kết cấu đề tài
Ngoài phần mở đầu, lời cảm ơn, mục lục, danh mục bảng biểu, doanh mục sơ đồ,
hình vẽ, danh mục các từ viết tắt và phụ lục thì luận văn của em bao gồm 3 chương sau:
thống giá trị, những truyền thống, tín ngưỡng…”[2]; Còn hiểu theo nghĩa hẹp thì “
Văn hóa là tổng thể những hệ thống biểu trưng ( ký hiệu) chi phối cách ứng xư và gia
tiếp trong cộng đồng, khiến cộng đồng đó có đặc thù riêng”[3].
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Vì lẽ sinh tồn cũng như vì mục đích cuộc sống ,
loài người mới phát minh và sáng tạo ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa
học, tôn giáo, văn hóa học nghề, những công cụ trong sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc
ở và các phương tiện, phương thức sinh hoạt cùng với toàn bộ những sáng tạo và phát
minh đó tức là văn hóa. Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng
8
với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu của
đời sống và đòi hỏi của sinh tồn”[4]. Theo khái niệm này văn hóa sẽ bao gồm toàn bộ
những gì do con người sáng tạo ra và phát minh ra.
Theo giáo sư Trần Ngọc Thêm: “ Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật
chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn,
trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội của mình”[5].
Trên cơ sở phân tích các quan niệm trên chúng ta có thể hiểu một cách khái quát
nhất theo quan điểm sau:
“ Văn hóa là toàn bộ các giá trị về vật chất và tinh thần do con người được sáng
tạo ra trong quá trình lao động ( từ lao động trí óc đến lao động chân tay), được chi
phối bởi môi trường xung quanh (môi trường tự nhiên và xã hội) và tính cách của
từng tộc người. Văn hóa ảnh hướng tới tình cảm, ý nghĩ và hành vi của con người”.
1.1.2 Khái niệm về văn hóa doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp như một đặc điểm để phân biệt giữa doanh nghiệp này với
doanh nghiệp khác. Văn hóa doanh nghiệp mỗi nơi hiểu theo mỗi cách, mỗi doanh
nghiệp đều có những cách làm khác nhau. Nhưng dù cách nào đi nữa, cũng không
ngoài mục đích cuối cùng là nhằm tạo ra một môi trường làm việc tốt nhất, thuận lợi,
tạo niềm tin cho nhân viên, để họ gắn bó với công ty và hơn nữa là thu hút nguồn lực
những nhân viên tài năng về với doanh nghiệp, cùng chung tay phát triển doanh
nghiệp. Hiện nay văn hóa doanh nghiệp được tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau, từ
đó xuất hiện nhiều khái niệm khác nhau, thông qua việc tìm hiểu các khái niệm này ta
1.2 Các giá trị cốt lõi cấu thành văn hóa doanh nghiệp.
1.2.1 Các yếu tố cấu thành nên văn hóa doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp là tài sản vô hình của doanh nghiệp, vì vậy mà văn hóa
doanh nghiệp chỉ có thể được biểu hiện thông qua những dấu hiệu hay biểu trưng điển
hình. Cũng theo cách tiếp cận này, văn hóa doanh nghiệp được biểu hiện thông qua hai
yếu tố cơ bản: một là các yếu tố hữu hình của văn hóa doanh nghiệp (những gì mọi người
có thể dễ dàng nhìn thấy, nghe thấy, sờ thấy những giá trị, triết lý cần được tôn trọng) và
hai yếu tố vô hình của văn hóa doanh nghiệp (những yếu tố thể hiện mức độ nhận thức đạt
được ở các thành viên và những người hữu quan về văn hóa doanh nghiệp).
10
Thứ nhất, các yếu tổ hữu hình của văn hóa doanh nghiệp:
Kiến trúc đặc trưng : Bao gồm kiến trúc ngoại thất và thiết kế nội thất, đây là
một giá trị văn hóa rất quan trọng, vì tại mỗi doanh nghiệp điều đầu tiên mà khách
hàng và đối tác cảm nhận được khi đến làm việc là kiến trúc công ty, nó thể hiện hình
ảnh và bộ mặt của công ty trong những mối quan hệ lâu dài sau này. Phần lớn những
công ty thành đạt hay đang phát triển hoặc muốn gây ấn tượng đối với mọi người về sự
khác biệt, thành công và sức mạnh của họ bằng những công trình kiến trúc đặc biệt và
đồ sộ, đó chính là biểu tượng hình ảnh, thể hiện tính cách và bản sắc riêng về doanh
nghiệp. Bên cạnh đó những thiết kế nội thất cũng rất được quan tâm, từ những lớn như
tiêu chuẩn về màu sắc, kiểu dáng của bao bì đặc trưng, thiết kế nội thất như mặt bằng
làm việc, quầy, bàn ghế, phòng làm việc, giá để hàng, lối đi, trang phục đến các chi
tiết nhỏ như đồ ăn, vị trí công tắc điện, thiết bị và vị trí của chúng trong phòng vệ
sinh…tất cả đều được thiết kế sao cho tiện ích dễ sử dụng, tạo ấn tượng thân quen thể
hiện thiện trí và sự quan tâm.
Nghi lễ, nghi thức: Đó là những hoạt động đã được dự kiến từ trước và chuẩn bị
kỹ lưỡng dưới hình thức các hoạt động, sự kiện văn hóa-xã hội chính thức, nghiêm
trang, tình cảm được tổ chức định kỳ hay bất thường nhằm thắt chặt mối quan hệ trong
doanh nghiệp, giới thiệu về những giá trị được doanh nghiệp coi trọng và thường được
tổ chức vì lợi ích của những người tham dự. Có bốn loại nghi lễ cơ bản: Nghi lễ
chuyển giao (khai mạc, bổ nhiệm thành viên mới chức vụ mới, lễ ra mắt…), nghi lễ
dụng khích lệ tinh thần lao động của các thành viên trong doanh nghiệp.
Ấn phẩm điển hình: Đây là những tư liệu chính thức có thể giúp mọi người có thể
nhận thấy rõ hơn về cấu trúc văn hóa của doanh nghiệp. Chúng có thể là bản tuyên bố
sứ mệnh, báo cáo thường niên, tái liệu giới thiệu về tổ chức, công ty, sổ vàng truyền
thống, ấn phẩm định kỳ hay đặc biệt, tài liệu quảng cáo giới thiệu sản phầm và công
ty, các tài liệu, hồ sơ hướng dẫn sử dụng, bảo hành Đối với doanh nghiệp, thông qua
những tài liệu này doanh nghiệp làm rõ được mục tiêu, phương châm hành động, niềm
tin và giá trị chủ đạo triết lý quản lý, thái độ đối với lao động, công ty, người tiêu
dùng, xã hội; Đối với khách hàng và những người liên quan, đây chính là những căn
cứ để xác định tính khả thi, hiệu lực của văn hóa doanh nghiệp
Thứ hai, yếu tố vô hình của văn hóa doanh nghiệp
Giá trị: Giá trị là khái niệm phản ánh nhận thức của con người về những chuẩn
mực đạo đức và cho biết con người cần thực hiện như thế nào. Những giá trị trong văn
12
hóa doanh nghiệp và triết lý kinh doanh của doanh nghiệp được thể hiện thông quá các
yếu tố hữu hình và những nhắc đi nhắc lại trong các chương trình đạo đức được các
thành viên tổ chức và những người liên quan tiếp nhận, tiếp thu và dần chuyển hóa
thành cách chuẩn mực hành vi trong những hoàn cảnh nhất định. Ở các doanh nghiệp
luôn đánh giá cao tính trung thực, nhất quán và sự cởi mở, nhân viên luôn hiểu rằng họ
cần hành động một cách thật thà, kiên định và thẳng thắn.
Thái độ: Thái độ được định nghĩa là một thói quant ư duy theo kinh nghiệp để
phản ứng theo một cách thức nhất quán thể hiện sự mong muốn hoặc không mong
muốn đối với sự vật, hiện tượng. Thái độ được hình thành theo thời gian từ sự tiếp thu,
phân tích những giá trị của văn hóa doanh nghiệp và trên cơ sở những giá trị và triết lý
đã được nhận thức. Thái độ của con người bị ảnh hưởng từ cảm giác và tình cảm,
chúng tương đối ổn định và có những ảnh hưởng nhất định tới hành động.
Niềm tin : Niềm tin là đề cập đến mọi người cho rằng làm thế nào là đúng, làm
thế nào là sai; là giá trị được hình thành một cách bững chắc về một cách thức hành
động hay trạng thái nhất định.Thực tế, khái niệm đúng-sai rất khó tách rời vì trong
niềm tin luôn chứa đựng các giá trị và triết lý đã nhận thức, nhưng mức đệ nhận thức
tổ chức doanh nghiệp phát triển, và nếu thiếu nó, sẽ làm cho công ty lụi tàn. Theo
những nghiên cứu của những nhà xã hội học Mỹ thì những công ty tuân thủ và thực
hiện một Văn hóa doanh nghiệp chính đáng, thì giá trị của nó có thể sẽ tăng lên 200%,
và có nhiều doanh nghiệp còn đạt được hiệu quả cao hơn như những công ty General
Electric (GE), Southwest,Airline,,ConAgra,IBM, Nếu bất kỳ một doanh nghiệp nào
thiếu đi yếu tố văn hóa thì doanh nghiệp đó khó có thể đứng vững và tồn tại được, điều
này được thể hiện cụ thể ở các khía cạnh sau:
Thứ nhất: Nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp
Các nhà nghiên cứu đều cho rằng, một khi công ty có một văn hóa mạnh và phù
hợp với mục tiêu và chiến lược dài hạn mà doanh nghiệp đã đề ra sẽ tạo được lợi thế
cạnh tranh cho doanh nghiệp. Bởi bì khi văn hóa doanh nghiệp mạnh sẽ tạo ra niềm tự
hào của nhân viên về doanh nghiệp, từ đó mọi người luôn sống, phấn đấu và chiến đấu
hết mình vì mục tiêu chung của doanh nghiệp một cách tự nguyện, giúp cho Lãnh đạo
dễ dàng hơn trong công việc quản lý công ty, giúp cho nhân viên thoải mái và chủ
động hơn trong việc định hướng cách nghĩ và cách làm của mình, từ đó tạo ra sự thống
nhất, giảm thiểu rủi ro, tăng cường sự phối hợp và giám sát, thúc đẩy động cơ làm việc
của mọi thành viên, tăng hiệu suất và hiểu quả trong thực hiện công việc, từ đó tạo ra
14
lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp. Đặc biệt là từ nửa sau thập kỷ cuối cùng của thế
kỷ XX, giao lưu hàng hóa trên phạm vi toàn cầu đã trở nên phổ biến, việc áp dụng ISO
đã trở nên thông lệ quốc tế, chất lượng không còn là công cụ tạo ra lợi thế cạnh hiệu
quả mà là trở thành điều kiện cần thiết để có thể tham gia thị trường toàn cầu. Để tạo
ra lợi thế cạnh tranh trong thời kỳ này, buộc các doanh nghiệp của Việt Nam phải cạnh
tranh bằng vốn tri thức, bằng tài nguyên của con người, và một công cụ quản lý mới
chính là : Văn hóa doanh nghiệp. Việc xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp
làm nền tảng gắn kết, thu hút, lôi kéo nhân tài trong và ngoài doanh nghiệp, tạo ra một
môi trường làm việc tốt với đời sống văn hóa cao tạo điều kiện cho nâng cao năng lực
cá nhân, tạo động lực, thúc đẩy lòng nhiệt huyết, tính tự giác, sáng tạo và gắn kết các
tư tưởng cá nhân vào hệ tư tưởng của tập thể.
Thứ hai: Tạo ra bản sắc riêng cho doanh nghiệp.
Văn hóa doanh nghiệp là hình ảnh phản ánh chân thực nhất về một doanh nghiệp,
qua văn hóa doanh nghiệp ta có thể cảm nhận hoạt động của doanh nghiệp đó mạnh
hay yếu, là sự khác biết mà doanh nghiệp khác không có. Thông qua hình ảnh về một
môi trường làm việc chuyên nghiệp, hiện đại, đội ngũ nhân viên nhiệt huyết tận tâm sẽ
giúp thu hút nguồn nhân lực và các đối tác tiềm năng đến với doanh nghiệp. Hay đối
với khách hàng thì chính thái độ phục vụ ân cần, chu đáo, nhiệt tình và sáng tạo sẽ
đem lại cho khách hàng cảm giác hài lòng và hứa hẹn sợ quay lại lần sau. Chính vì
vậy, doanh nghiệp muốn có được nhiều khách hàng trung thành, các hợp đồng kinh tế,
cơ hội liên doanh liên kết đối với các đối tác tốt hay không thì cẩn phải có một môi
trường văn hóa doanh nghiệp tốt mới có thể tạo được lòng tin với khách hàng và các
đối tác kinh doanh.
Thứ sáu: Văn hóa doanh nghiệp quyết định sự trường tồn của doanh nghiệp.
Văn hoá doanh nghiệp di truyền, bảo tồn cái bản sắc của doanh nghiệp qua nhiều
thế hệ thành viên, tạo ra khả năng phát triển bền vững của doanh nghiệp, truyền tải ý
thức, giá trị của tổ chức tới các thành viên trong tổ chức đó,văn hoá tạo nên một cam
kết chung vì mục tiêu và giá trị của tổ chức, nó lớn hơn lợi ích của từng cá nhân trong
tổ chức đó, văn hoá tạo nên sự ổn định của tổ chức, cụ thể là, văn hóa doanh nghiệp
giúp ta: giảm xung đột, điều phối và kiểm soát, tạo động lực làm việc, tạo lợi thế cạnh
tranh… thông qua việc nêu cao tinh thần làm việc tập thể vì sự thành công của tập thể.
16
1.2.3 Mối quan hệ giữa văn hóa doanh nghiệp với văn hóa kinh doanh và
văn hóa dân tộc
Doanh nghiệp được hình thành nên từ một tập hợp các cá thể riêng biệt, chính vì
vậy mà khi tìm hiểu về thực trạng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam nói chung hoặc
một doanh nghiệp nói riêng không thể không xem xét các nguồn đầu vào của văn hóa
doanh nghiệp, trong đó phải kể đến nguồn từ văn hóa dân tộc, văn hóa vùng, văn hóa
cá nhân và đặc biệt là văn hóa của người đứng đầu tổ chức.
Trước hết văn hóa doanh nghiệp chịu ảnh hưởng rất sâu đậm bởi văn hóa dân tộc,
đây là lý do vì sao có sự khác biệt giữ văn hóa doanh nghiệp các nước phương Tây và
các doanh nghiệp châu Á. Văn hóa doanh nghiệp kế thừa những đặc trưng của văn
viên trong doanh nghiệp. Mỗi một cá nhân đều thuộc một dân tộc nhất định và mang
theo phần nào giá trị văn hóa dân tộc của họ vào trong doanh nghiệp. Vì vậy mà tổng
hợp những văn hóa cá nhân đó làm nên một phần văn hóa doanh nghiệp. Có bốn vấn
đề chính tồn tại trong nền văn hóa dân tộc tác động tới văn hóa doanh nghiệp:
Thứ nhất, sự đối lập giữ chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa tập thể: Trong những nền
văn hóa mà chủ nghĩa cá nhân được coi trọng thì quan niệm cá nhân hành động vì lợi
ích của bản thân họ hoặc những người thân của họ rất phổ biến. Nền văn hóa mà chủ
nghĩa tập thể được coi trọng thì quan niệm việc thỏa mãn lợi ích của các cá nhân được
thực hiện thông qua việc đạt được lợi ích của tổ chức, hay cá nhân phải hành động theo
lợi ích của tổ chức và tổ chức chăm lo lợi ích của cá nhân. Trong thời buổi hiện nay thì
hai quan niệm được thừa nhận ở mọi tổ chức, và nhiệm vụ của người lãnh đạo là tạo ra
một môi trường làm việc có thể dung hòa hệ tư tưởng cá nhân theo một trật tự hướng tới
lợi ích của công ty.
Thứ hai, sự phân cấp quyền lực: Đây là một thực tế tất yếu bởi các cá thể trong
xã hội không thể có sự tương đồng về thể chất, trí tuệ và năng lực. Biểu hiện của sự
phân cấp quyển lực trong một quốc gia là sự chênh lệch về thu nhập giữa các cá nhân,
quan niệm về sự phân hóa giai cấp, mức độ phụ thuộc giữa các mối quan hệ cha me-
con cái, thầy- trò, lãnh đạo- nhân viên,… trong một công ty được biểu hiện qua biểu
tượng của địa vị, mức thu nhập, vị trí công tác, khối lượng công việc, trách nhiệm
được giao… sự phân cấp quyền lực càng cao thì phạm vi quyền lợi và trách nhiệm
càng rõ ràng, cụ thể.
Thứ ba, quan niệm về nam quyền và nữ quyền: trong hầu hết các nền văn hóa thì
vai trò của giới tính luôn rất được coi trọng, sự phân chia trách nhiệm, nghĩa vụ và
quyền lợi đối với nam và nữ ăn sâu vào trong tiềm thức hàng ngàn năm. Chính vì vậy văn
hóa doanh nghiệp cũng chịu ảnh hưởng từ hệ tư tưởng này, và để tạo ra sự bình đẳng nam
18
và nữ trong doanh nghiệp thì việc phát triển văn hóa phải tuân thủ những quy định trong
luật bình đẳng giới và tạo ra môi trường thi đua công bằng giữa các cá nhân.
Thứ tư, cách thứ xây dựng mối quan hệ: điều này thể hiện khá rõ nét trong cách
thức ký kết hợp đồng của người phương Tây và người phương Đông. Bởi vì người