ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
LƢƠNG BÍCH THỦY
(Màu booc đô, 5 quyển, 140 t rang)

TÌM HIỂU NHU CẦU HỖ TRỢ
CỦA NGƢỜI CHĂM SÓC BỆNH NHÂN UNG THƢ
(Nghiên cứu trường hợp tại Bệnh viện K) LUẬN VĂN THẠC SỸ CÔNG TÁC XÃ HỘI
Chuyên ngành: Công tác xã hội
Mã số : 60.90.01.01 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Hà
Trong quá trình thực hiện đề tài luận văn: “Tìm hiểu nhu cầu hỗ trợ của
người chăm sóc bệnh nhân ung thư (Nghiên cứu trường hợp tại Bệnh viện
K)”, bên cạnh sự nỗ lực của bản thân, không thể không kể đến sự giúp đỡ rất
nhiệt tình và sự động viên to lớn từ phía các Thầy giáo, Cô giáo Khoa Xã hội
học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Bệnh viện K, từ gia đình,
bạn bè và các em sinh viên đã giúp cho tôi hoàn thành nghiên cứu của mình.
Trước hết tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến
PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hà đã tận tình hướng dẫn tôi từ những bước đi đầu
tiên khi xây dựng đề cương cho tới khi hoàn thành luận văn này.
Tôi xin gửi lời cảm ơn tới đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế Bệnh viện K
cũng như những người chăm sóc và bệnh nhân đã tạo mọi điều kiện thuận lợi
giúp cho tôi hoàn thành quá trình nghiên cứu một cách tốt nhất.
Đồng thời, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới các Thầy
giáo, Cô giáo trong Khoa Xã hội học, gia đình, đồng nghiệp và các em sinh
viên đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình thực hiện nghiên cứu.
Tuy đã có nhiều nỗ lực, nhưng cũng không tránh khỏi những thiếu sót
nhất định.Vì vậy tôi rất mong nhận được sự đóng góp quý báu của quí Thầy
Cô giáo và các bạn để luận văn được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 10 tháng 11 năm 2013
Tác giả
Lƣơng Bích Thuỷ 1



2
2.1.1. Đặc điểm của người chăm sóc bệnh nhân 40
2.1.2. Vai trò của người chăm sóc 47
2.1.3. Những thuận lợi và khó khăn trong hoạt động chăm sóc bệnh nhân của người
chăm sóc gia đình. 52
2.2. Thực trạng nhu cầu cần hỗ trợ của ngƣời chăm sóc bệnh nhân ung thƣ 66
2.2.1. Nhu cầu nâng cao kiến thức về bệnh ung thư và chăm sóc người bệnh 69
2.2.2. Nhu cầu nâng cao kỹ năng chăm sóc 73
2.2.3. Nhu cầu hỗ trợ tâm lý - xã hội 76
2.2.4. Nhu cầu hỗ trợ tài chính và cơ sở vật chất 81
2.2.5. Các nhu cầu khác 84
Chƣơng 3: CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG VIỆC HỖ TRỢ NHU CẦU CỦA
NGƢỜI CHĂM SÓC BỆNH NHÂN UNG THƢ 86
3.1. Vai trò của Nhân viên xã hội trong việc hỗ trợ nhu cầu của ngƣời chăm sóc
bệnh nhân ung thƣ tại Bệnh viện K. 86
3.2. Một số khuyến nghị về giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động hỗ trợ ngƣời
chăm sóc bệnh nhân ung thƣ của Nhân viên xã hội. 96
KẾT LUẬN 103
TÀI LIỆU THAM KHẢO 106 3

DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU

Bảng 2.1: Mối quan hệ giữa ngƣời chăm sóc và ngƣời bệnh 42
Bảng 2.2: Nghề nghiệp chính của ngƣời chăm sóc 43
Bảng 2.3: Nguồn cung cấp kiến thức về bệnh ung thƣ cho ngƣời chăm sóc 45
Bảng 2.4: Công việc của ngƣời chăm sóc 47

môn nói riêng, trong đó có Công tác Xã hội.
Người chăm sóc bao gồm những đối tượng sau: người thân của bệnh nhân
hay còn gọi là người chăm sóc gia đình; người chăm sóc chuyên nghiệp được gia

5
đình bệnh nhân thuê; nhân viên chăm sóc của bệnh viện … Xuất phát từ những vị
trí khác nhau mà vai trò, trách nhiệm, cũng như nhu cầu hỗ trợ của họ cũng có
không hoàn toàn giống nhau.
Hiện nay, Y học trên thế giới cũng như Y học Việt Nam đã và đang ứng
dụng mô hình Chăm sóc giảm nhẹ đối với bệnh nhân ung thư nhằm cải thiện chất
lượng đời sống của người bệnh cũng như gia đình họ. Với phương pháp này, người
bệnh không chỉ được chăm sóc với những phương pháp điều trị truyền thống về
thực thể, mà còn được hỗ trợ những vấn đề liên quan đến tâm lý, xã hội và tâm linh.
Tham gia vào mô hình này phải kể đến vai trò của những người chăm sóc nói chung
và người chăm sóc gia đình nói riêng. Là người hỗ trợ bệnh nhân, nhưng đồng thời
người chăm sóc cũng là đối tượng được quan tâm trong mô hình chăm sóc giảm
nhẹ, nhằm giúp họ đương đầu với tình trạng bệnh của người thân.
Cho đến nay, tại Việt Nam chưa có bất cứ nghiên cứu nào về vấn đề nhu cầu
của người chăm sóc bệnh nhân nói chung và người chăm sóc bệnh nhân ung thư nói
riêng. Thiết nghĩ, đây cũng là một trong những đối tượng cần đến sự trợ giúp của
Công tác xã hội. Người chăm sóc trong quá trình chăm sóc bệnh nhân cũng gặp
phải những vấn đề nhất định, họ cũng có những nhu cầu cần đươc trợ giúp. Vì vậy
can thiệp Công tác xã hội là hòan tòan phù hợp với nhóm đối tượng này, nhằm giúp
họ đáp ứng những nhu cầu nảy sinh trong quá trình chăm sóc người bệnh; đồng thời
tăng cường năng lực tự ứng phó cho họ trước những tình huống khó khăn có thể xảy
ra. Để có thể trợ giúp cho một nhóm đối tượng cụ thể, trước hết các nhân viên Công
tác xã hội cần hiểu rõ nhu cầu của họ là gì.
Vì những lý do trên, tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Tìm hiểu nhu cầu hỗ
trợ của ngƣời chăm sóc bệnh nhân ung thƣ (Nghiên cứu trƣờng hợp tại Bệnh
viện K)” với mục đích giúp cho những Nhân viên xã hội làm việc trong lĩnh vực Y

(Đại học Amsterdam, 2000).

7
Nghiên cứu của Warner JE (1992) về sự tham gia của gia đình trong kiểm
soát cơn đau của bệnh nhân ung thư đã chỉ ra những căng thẳng của bệnh nhân và
người chăm sóc trong gia đình họ phải trải qua. Mục tiêu trợ giúp các thành viên
trong gia đình đối phó làm tăng hiệu quả của họ như là người chăm sóc và cải thiện
chất lượng cuộc sống của họ là điều quan trọng. Nhưng ngược lại, cũng cần chú
trọng cải thiện khả năng của bệnh nhân để đối phó giảm căng thẳng cho các thành
viên khác trong gia đình. Kiểm soát đau và các vấn đề liên quan được thực hiện
bằng cách giáo dục, nâng cao kỹ năng ra quyết định, sự quyết đoán và giảng dạy các
kỹ thuật cụ thể về quản lý đau đớn và căng thẳng, bao gồm cả sử dụng thuốc giảm
đau thích hợp, thư giãn tiến bộ, hình ảnh, kỹ thuật phân tâm, và quản lý thời gian.
Nghiên cứu về tiềm năng phát triển vai trò của người chăm sóc bệnh nhân
ung thư của Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (2012) đã đưa ra những mô tả về vai
trò của người chăm sóc trong quá trình điều trị cho bệnh nhân. Những người chăm
sóc thường trở thành những người trợ giúp cho các bệnh nhân mắc bệnh ung thư với
những vai trò như: Tìm kiếm thông tin, quản lý bảo hiểm, thanh toán hóa đơn, đổi
mới thuốc theo toa, tập thể dục cho bệnh nhân, báo cáo các triệu chứng mới hoặc
tác dụng phụ, yêu cầu giảm triệu chứng, kết hợp thay đổi lối sống, khuyến khích
tuân thủ điều trị, thúc đẩy hành vi tích cực của bệnh nhân. Nghiên cứu cũng chỉ ra
những trải nghiệm cảm xúc mà người chăm sóc sẽ phải đối diện là gì và như thế
nào. Tuy nhiên, nghiên cứu không đi vào phân tích vai trò của người chăm sóc gia
đình, mà chỉ đề cập đến người chăm sóc chuyên nghiệp (người được thuê hoặc làm
việc trong các cơ sở y tế).
Vào năm 2006, Trường Cao đẳng Điều dưỡng, Đại học Nam Florida Hoa Kỳ
đã tiến hành một thử nghiệm lâm sàng với 354 người chăm sóc, về tác động của kỹ
năng ứng phó với những người chăm sóc gia đình bệnh nhân ung thư trong giai
đoạn người bệnh hấp hối. Kết quả của nghiên cứu cho biết các kỹ năng đối phó can
thiệp có hiệu quả trong việc cải thiện chất lượng cuộc sống của những chăm sóc,

quả chỉ ra rằng: Không có sự khác biệt đáng kể về điểm số kiến thức đã được phát
hiện giữa các bệnh nhân và người chăm sóc gia đình của họ. Nhưng nhận thức về

9
đau có sự khác biệt giữa bệnh nhân người chăm sóc: Những người chăm sóc gia
đình báo cáo rằng: (a) bệnh nhân có mức độ đau đớn cao hơn so với các báo cáo của
bệnh nhân, (b) bệnh nhân đã trải qua đau khổ lớn từ nỗi đau của họ hơn so với bệnh
nhân báo cáo về chính mình, và (c) những người chăm sóc gia đình đã trải qua đau
khổ lớn hơn đáng kể từ những đau đơn của bệnh nhân hơn so với bệnh nhân được
báo cáo cho người chăm sóc của họ. Bệnh nhân ngoại trú và những người chăm sóc
gia đình của họ có kiến thức hạn chế về sự đau đớn và quản lý cơn đau và cảm nhận
được những kinh nghiệm đau cũng khác nhau. Vì vậy họ cần được đào tạo tốt hơn
về việc làm thế nào để quản lý cơn đau liên quan đến ung thư. Ngoài ra, để giảm
vấn nạn cho bệnh nhân và người chăm sóc, y tá khoa ung thư cần phải tạo điều kiện
thuận lợi cho thông tin liên lạc giữa các bệnh nhân và người chăm sóc gia đình về
những kinh nghiệm đau.
(2) Các nghiên cứu về tâm lý – xã hội của người chăm sóc nói chung đã chỉ ra
được những triệu chứng căng thẳng, trầm cảm xuất hiện ở những người chăm sóc;
những thách thức phải đối mặt khi người bệnh ở giai đoạn cuối, đối diện với cái
chết (chăm sóc cuối đời). Đây cũng là những đặc điểm tâm lý cơ bản thường thấy ở
nhóm đối tượng này. Nhóm nghiên cứu thuộc chủ đề này cũng đề cập đến chất
lượng cuộc sống của những người chăm sóc gia đình; Mối quan hệ giữa người bệnh
và người chăm sóc.
Năm 2001, Viện Ung thư Welther Hoa Kỳ đã tiến hành một thử nghiệm lâm
sàng ngẫu nhiên: Cải thiện các triệu chứng trầm cảm trong số những người chăm
sóc bệnh nhân ung thư. Tuổi trung bình của bệnh nhân được lựa chọn khảo sát là 55
- 73 tuổi, 55% bị ung thư vú, và 76% là nữ giới. Tuổi trung bình của những người
chăm sóc là 52- 44 tuổi, và 50% là nữ giới. 125 những cặp đồng ý tham gia; 89
những cặp hoàn thành nghiên cứu. Kết luận của nghiên cứu đưa ra: Sự can thiệp có
hiệu quả hơn trong việc làm chậm tốc độ trở nên xấu hơn của các triệu chứng trầm

chính người chăm sóc cũng phải trải nghiệm, đặc biệt với người chăm sóc gia đình.
Nghiên cứu “Mối quan hệ giữa đau khổ tâm lý của bệnh nhân ung thư và những
người chăm sóc họ” (Đại học Mancheste, 1992) đã chỉ ra rằng các bệnh nhân và

11
người chăm sóc đã không có kinh nghiệm đáng kể nhiều hơn hoặc ít hơn về những
đau khổ tâm lý so với người kia. Bằng chứng sơ bộ của nghiên cứu cho thấy can
thiệp sớm với bệnh nhân và người chăm sóc của họ có thể ngăn chặn sự phát triển
sau này của đau khổ tâm lý ở cả hai thành viên
Trong nghiên cứu của Ferrell BR (1991) mô tả đau ung thư từ quan điểm của
những người chăm sóc gia đình. Đau mãn tính, được liên kết với bệnh ác tính, tạo ra
một gánh nặng căng thẳng trên bệnh nhân cũng như trên toàn bộ gia đình. Nghiên
cứu định tính này bao gồm 85 người chăm sóc gia đình của bệnh nhân với cơn đau
ung thư. Dữ liệu được thu thập bằng cách sử dụng phỏng vấn và phân tích. Kết quả
đã xác định được bốn chủ đề xung quanh mô tả nỗi đau của người chăm sóc gia
đình (mô tả giải phẫu, đau ẩn, gia đình sợ hãi và đau khổ, và đau quá / bất nhẫn) và
ba chủ đề xung quanh kinh nghiệm của người chăm sóc gia đình (bất lực, đối phó
bằng cách từ chối tình cảm, và mong muốn cho chết). Nghiên cứu này chứng minh
vai trò quan trọng của các thành viên trong gia đình trong điều trị ung thư. Nếu số
lượng bệnh nhân được chăm sóc tại nhà từ các thành viên trong gia đình tiếp tục
phát triển, vai trò này sẽ trở nên quan trọng hơn. Nghiên cứu tập trung vào tác động
của nỗi đau của các bệnh ung thư có người chăm sóc gia đình và kết luận nỗi đau
không có một tác động to lớn về gia đình vì nó được xem như là một phép ẩn dụ
của bệnh tiến triển trầm trọng hơn và tử vong.
Chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư và những người chăm sóc cũng
là phạm vi mà các nhà nghiên cứu quan tâm. Tiêu biểu như nghiên cứu:“Chất
lượng cuộc sống của người chăm sóc gia đình: sự khác biệt giữa chữa bệnh và thiết
lập điều trị ung thư giảm nhẹ” của Đại học Nam Florida (1991), hay nghiên cứu:
“Chất lượng cuộc sống của những người chăm sóc gia đình của những bệnh nhân
ung thư sống sót qua quỹ đạo của bệnh” của Kim Young Mee (2009).

người thân hấp hối đòi hỏi những người chăm sóc gia đình có nhiều nhu cầu cần
được đáp ứng liên quan với vai trò người chăm sóc của họ. Nhưng những nhu cầu
này lại chưa được đáp ứng đúng mức. Thông thường, những người chăm sóc bệnh

13
nhân chết vì bệnh ung thư đã thông báo rằng họ cần hỗ trợ nhiều hơn và thông tin từ
các chuyên gia chăm sóc sức khỏe. Hơn nữa, một số bác sĩ lâm sàng và các nhà
nghiên cứu chăm sóc giảm nhẹ đã kêu gọi can thiệp để tăng cường sự hỗ trợ cung
cấp cho những người chăm sóc gia đình. Tuy nhiên, trước khi các nhà nghiên cứu
có thể phát triển và thử nghiệm can thiệp chăm sóc giảm nhẹ trực tiếp cho các gia
đình lại gặp phải những rào cản về vấn đề này. Nghiên cứu hướng đến phá bỏ rào
cản, giải quyết những nhu cầu của người chăm sóc, để từ đó có sự can thiệp hiệu
quả hơn với quá trình điều trị của bệnh nhân.
Đặc biệt nghiên cứu “Ảnh hưởng của nhu cầu chăm sóc, tính hỗ trợ và
chuẩn bị sẵn sàng về kết cục chăm sóc gia đình trong quá trình điều trị ung thư”
của Đại học Nebraska (2008) đã cho ra những kết quả bất ngờ: Nhu cầu có liên
quan mạnh nhất với khó khăn trong việc chăm sóc và căng thẳng bao trùm. Sự phụ
thuộc lẫn nhau (tính hỗ trợ) có liên quan mạnh nhất với sự tức giận của người chăm
sóc. Thật bất ngờ, chuẩn bị sẵn sàng có mối liên hệ mạnh mẽ với các kết quả rối
loạn tâm lý hơn so với các biến việc chăm sóc cụ thể khó khăn và căng thẳng.
Nghiên cứu “Vai trò nổi bật và nhu cầu của người chăm sóc bệnh nhân ung
thư” (Glajchen M, 2004) nhấn mạnh lại một lần nữa: Sự tham gia của những người
chăm sóc gia đình là điều cần thiết để điều trị tối ưu cho các bệnh nhân ung thư
trong việc đảm bảo tuân thủ điều trị, tiếp tục chăm sóc, và hỗ trợ xã hội, đặc biệt là
ở giai đoạn cuối cuộc đời. Chăm sóc cho một thành viên trong gia đình mắc bệnh
ung thư đặt ra những thách thức đáng kể, với những hậu quả đáng kể, tâm lý và thể
chất cho người chăm sóc.
 Nhìn chung những nghiên cứu trên đã đạt được những kết quả góp phần đáng kể
cho lĩnh vực nghiên cứu về người chăm sóc bệnh nhân ung thư và vai trò, cũng như
nhu cầu của của họ trong việc chăm sóc bệnh nhân ung thư nói chung.

coi là một cuốn cẩm nang hướng dẫn cách thức thực hành chăm sóc người bệnh
theo mô hình chăm sóc giảm nhẹ. Nội dung chủ yếu của chương 1 và chương 2 là

15
những chỉ dẫn y học về cách thức kiểm soát đau và xử lý triệu chứng cho bệnh
nhân. Điều đáng chú là là cuốn sách dành hẳn Chương 3 để đề cập đến “Chăm sóc
tâm lý xã hội cho người bệnh và người chăm sóc”. Đây là những hướng dẫn cụ thể
về cách thức hỗ trợ tâm lý xã hội cho nhóm đối tượng này.
 Những nghiên cứu về Công tác xã hội và Công tác xã hội trong bệnh viện
Đề tài Nghị định thư số 45/2010/HĐ-NĐT “Đổi mới Công tác xã hội trong
điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế (Nghiên cứu kinh nghiệm của Công
hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Liên Bang Nga) do PGS.TS. Nguyễn Thị Thu
Hà chủ trì đã làm rõ những vấn đề lý luận đổi mới Công tác xã hội trong điều kiện
kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế; đánh giá Công tác xã hội Việt Nam, nghiên
cứu Công tác xã hội của một số quốc gia trên thế giới, chỉ rõ xu hướng biến đổi của
Công tác xã hội trong thời gian tới; từ đó tác giả đưa ra những đề xuất giải pháp và
khuyến nghị đổi mới Công tác xã hội đáp ứng nhu cầu xã hội. Đây là một trong
những nghiên cứu có tầm cỡ và quy mô lớn. Kết quả của nghiên cứu này sẽ là nền
tảng quan trọng cho những nghiên cứu tiếp theo về Công tác xã hội tại Việt Nam.
Bài viết “Công tác xã hội bệnh viện theo cách nhìn Công tác xã hội chuyên
nghiệp và quản lý bệnh viện” – GS.TS. Phạm Huy Dũng và TS. Phạm Huy Tuấn
Kiệt (Đăng trong Kỷ yếu Hội thảo quốc tế: 20 năm Khoa Xã hội học thanh tựu và
thách thức - 2011) đã chỉ rõ những công việc của nhân viên công tác xã hội bệnh
viện chuyên nghiệp có thể đảm nhận và lý do cần hay không cần nhân viên Công
tác xã hội bệnh viện chuyên nghiệp từ góc nhìn của người đào tạo Công tác xã hội
và cán bộ quản lý bệnh viện. Tác giả đã chỉ ra rằng nhân viên Công tác xã hội có thể
tham gia vào nhiều khâu trong khám chữa bệnh và trong căm sóc bệnh nhân tại
bệnh viện, từ khâu đón tiếp bệnh nhân nhập viện, cho đến khâu chuẩn bị cho bệnh
nhân xuất viện. Tác giả không đề xuất một mô hình tổ chức Công tác xã hội bệnh
viện cụ thể mà chỉ đề nghị triển khai dần một số hoạt động Công tác xã hội bệnh


17
Nghiên cứu nhằm chỉ ra rằng: không chỉ bệnh nhân ung thư, mà những người
chăm sóc bệnh nhân cũng có những nhu cầu cần được can thiệp hỗ trợ từ phía Nhân
viên xã hội.
Kết quả này cũng góp phần vào việc hòan thiện và phát triển mô hình chăm
sóc giảm nhẹ cho bệnh nhân ung thư. Bởi hỗ trợ tâm lý xã hội cho bệnh nhân và
người chăm sóc cũng là một phần cơ bản trong chăm sóc giảm nhẹ.
4. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Nhu cầu hỗ trợ của người chăm sóc bệnh nhân ung thư.
4.2. Khách thể nghiên cứu
- Người chăm sóc bệnh nhân: trong khuôn khổ đề tài này tác giả chỉ tập trung tìm
hiểu khách thể là người chăm sóc gia đình.
- Bệnh nhân ung thư
- Các bác sỹ, điều dưỡng tại bệnh viện tham gia điều trị cho bệnh nhân.
- Nhân viên y tế đang đảm nhận công việc giống như nhân viên xã hội trong bệnh
viện.
5. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về thời gian: Từ tháng 1/2013 – 10/2013
- Phạm vi về không gian: Bệnh viện K (cơ sở 2 Tam Hiệp)
- Phạm vi về nội dung: Người chăm sóc bệnh nhân ung thư bao gồm rất nhiều thành
phần khác nhau như: người chăm sóc gia đình, đội ngũ nhân viên y tế, nhân viên
chăm sóc được thuê… Tuy nhiên, nội dung nghiên cứu này chỉ tập trung tìm hiểu
nhu cầu cần hỗ trợ của nhóm người chăm sóc gia đình (người thân) của bệnh nhân
ung thư. Từ đó hướng đến những giải pháp hỗ trợ phù hợp.

18
6. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
6.1. Mục đích nghiên cứu

- Nhân viên xã hội có vai trò quan trọng trong việc kết nối với các nguồn lực
trợ giúp để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người chăm sóc gia đình; đồng thời nhân
viên xã hội cũng là người hỗ trợ về mặt tâm lý cho họ thông qua tham vấn tình cờ.
9. Phƣơng pháp nghiên cứu
9.1. Phương pháp luận
Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận của Chủ nghĩa duy vật lịch sử và Chủ
nghĩa duy vật biện chứng, khi xem xét nhu cầu của người chăm sóc bệnh nhân ung
thư trong mối quan hệ tổng hòa với các vấn đề khác của chính họ (như các đặc
trung nhân khẩu xã hội, điều kiện sống, điều kiện chăm sóc người bệnh và sự phát
triển kinh tế xã hội. Nói chung, phương pháp luận này được sử dụng trong nghiên
cứu để có thể lý giải rõ hơn thực trạng nhu cầu, cũng như các nhân tố tác động đến
nhu cầu đó.
9.2. Phương pháp thu thập thông tin
9.2.1. Phương pháp quan sát
Người nghiên cứu tiến hành quan sát với những nội dung sau:
- Quan sát hoạt động chăm sóc bệnh nhân và thái độ của những người chăm sóc:
Trong đó tác giả tập trung quan sát các kỹ năng chăm sóc người bệnh và những
biểu hiện cũng như những thay đổi về thái độ, tinh thần và sức khỏe của người
chăm sóc.
- Quan sát sự tương tác giữa bệnh nhân và người chăm sóc để thấy được những
phản hồi của bệnh nhân đối với hoạt động chăm sóc mà bệnh nhân nhận được từ
người chăm sóc
- Quan sát tương tác giữa những người chăm sóc về cách thức họ trao đổi kiến
thức, kinh nghiệm chăm sóc cũng như chia sẻ về những khó khăn và nhu cầu
trong cuộc sống, những thông tin mà họ nhận được.

20
- Quan sát tương tác giữa người chăm sóc và cán bộ bệnh viện.
Ngoài ra, người nghiên cứu còn tiến hành quan sát những yếu tố xung quanh
tác động đến hoạt động của người chăm sóc như: cơ sở vật chất phục vụ điều trị và

chăm sóc; Đề xuất giải pháp hỗ trợ người chăm sóc.
- 02 bệnh nhân về nội dung: Nhu cầu cần được chăm sóc như thế nào; Phản hồi
khi được chăm sóc bởi những người chăm sóc gia đình.
- 01 nhân viên y tế (đang đảm nhận những công việc của một nhân viên công tác
xã hội) về nội dung: Nhận định về nhu cầu của người chăm sóc; Những hỗ trợ
đã thực hiện đối với người chăm sóc; Đánh giá hiệu quả của những hỗ trợ này;
Giải pháp cho mô hình hỗ trợ phù hợp và hiệu quả hơn.

22

NỘI DUNG CHÍNH
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NGHIÊN CỨU
1.1. Một số khái niệm công cụ
1.1.1. Ung thƣ
Ngày nay, thuật ngữ “ung thư” không chỉ xuất hiện trong giới Y khoa mà
còn được nhắc đến rất nhiều trong cuộc sống cũng như trên các tài liệu, phương tiện
thông tin đại chúng.
Theo định nghĩa của Quỹ sáng kiến Y tế Mỹ gốc Á đưa ra: Ung thư là thuật
ngữ dùng cho những căn bệnh trong đó các tế bào bất thường phân chia vượt ngoài
tầm kiểm soát và có thể lan truyền qua các mô khác. Các tế bào khỏe mạnh, bình
thường luôn phát triển, phân chia và chết, nhưng những tế bào này tiếp tục sống và
phân chia và có thể tạo thành khối gọi là khối u. Các khối u có thể là lành tính hoặc
ác tính. Có hơn một trăm loại ung thư và mỗi loại có một chế độ đề phòng, bảo vệ
và điều trị khác nhau [7]
Một định nghĩa khác do Trường Đại học Y dược Huế (2009) chỉ ra: Ung thư
như là quá trình bệnh lý trong đó một số tế bào thoát ra khỏi sự kiểm soát, sự biệt
hóa sinh lý của tế bào và tiếp tục nhân lên. Những tế bào này có khả năng xâm lấn
và phá hủy các tổ chức xung quanh. Đồng thời chúng di trú và đến phát triển ở
nhiều cơ quan khác nhau và hình thành nên di căn, cuối cùng ung thư gây tử vong
cho người bệnh [21]