MỤC LỤC

Trang
A. PHẦN ĐẶT VẤN ĐỀ.
I. Lý do chọn đề tài 2
II. Mục đích nghiên cứu 2
III. Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2
IV. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài 3
V. Phương pháp nghiên cứu 3
B. PHẦN NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I. Thực trạng đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ ở trường Trung
học cơ sở: 3
II. Một số biện pháp cụ thể hướng dẫn học sinh đọc, hiểu, phân tích lược đồ,
bản đồ, biểu đồ: 5
III. Tổ chức hướng dẫn đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong
thực hành địa lí 7 theo những hình thức học tập khác nhau 11
IV. Các cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn trong quá trình tổ chức
đọc, hiểu, phân
đọc, hiểu, phântích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài thực hành địa lí 7
tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài thực hành địa lí 712
12
V. Kết quả đạt được 13
VI. Tác dụng của sáng kiến kinh nghiệm qua thực tiễn áp dụng 14
VII. Phạm vi áp dụng 15
VIII. Bài học kinh nghiệm 15

- Giúp các em đọc hiểu, phân tích tổng hợp kiến thức trên lược đồ, bản đồ từ
các bài đã học. Qua các bài thực hành mà mình đã phân tích trên lược đồ, bản đồ
mình khắc sâu kiến thức và nhớ lâu hơn.
III. Đối tượng và khách thể nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: là học sinh học địa lí 7.
- Khách thể nghiên cứu: giúp học sinh đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ,
lược đồ trong các bài thực hành địa lí 7.Trang 2
IV. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài:
- Giới hạn nghiên cứu: Nêu một số kinh nghiệm đọc, hiểu, phân tích lược đồ,
bản đồ, lược đồ trong các bài thực hành địa lí 7.
- Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 7 trường THCS Định Mỹ.
V. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp quan sát: Qua dự giờ thao giảng ở tổ chuyên môn và nghe rút
kinh nghiệm.
- Phương pháp nghiên cứu lý luận.
- Phương pháp khảo sát, thống kê, tổng kết kinh nghiệm.
B. PHẦN NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I. Thực trạng vấn đề đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ ở trường
Trung học cơ sở:
Những khó khăn khi thực hiện đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu
đồ ở trường Trung học cơ sở:
- Từ trước đến nay, chúng ta xem bài thực hành chỉ là một bài bình thường.
Tuy nhiên nó rất quan trọng. Bài thực hành sẽ giúp chúng ta tổng hợp các kiến thức
đã học, ghi nhận, tổng hợp, so sánh, đánh giá các chương, phần mà mình đi qua. Có
thể nói một số không ít giáo viên có tâm huyết với nghề nghiệp, có hiểu biết sâu sắc
về bộ môn đã giúp học sinh đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ một cách
tường tận. Tuy nhiên, cũng không ít giáo viên còn ít quan tâm tới việc phát huy tính

7A4 30 20 12
7A5 32 19 14
7A6 31 21 10

- Vì vậy kết quả chấm điểm các bài tập thực hành trong quá trình điều tra
chưa cao, năm học 2011 - 2012 như sau:
Kết quảTrang 4
Giỏi Khá Trung bình Yếu và kém
SL % SL % SL % SL %
7A1 33 6 18,2 10 30,3 10 30,3 7 21,2
7A2 25 8 32 9 36 5 20 3 12
7A3 32 10 31,3 10 31,3 8 25 4 12,6
7A4 30 9 30 8 26,7 10 33,3 3 10
7A5 32 7 21,9 10 31,3 10 31,3 5 15,5
7A6 31 10 32,3 9 29 9 29 3 9,7
Tổng 183 50 27,3 56 30,6 52 28,4 25 13,7
Nguyên nhân của những tồn tại trên đó là chưa có sự thống nhất về quan
điểm:
Thế nào là đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài thực
hành địa lí 7?
II. Một số biện pháp cụ thể hướng dẫn học sinh đọc, hiểu, phân tích lược đồ,
bản đồ, biểu đồ:
1. Tổ chức và hướng dẫn học sinh kĩ năng đọc, hiểu và phân tích lược đồ,
bản đồ:
Đối với việc dạy học Địa lí, lược đồ, bản đồ là nguồn kiến thức quan trọng và
được coi như quyển sách thứ hai của học sinh. Tổ chức cho học sinh làm việc với
Lược đồ, bản đồ giáo viên cần lưu ý hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức trên

Trang 6
- Cách thể hiện: Trên lược đồ phân bố dân cư châu Á, hình 4.4, trang 14, sách
giáo khoa địa lí 7, thể hiện dân cư đô thị bằng phương pháp kí hiệu, dân cư nông
thôn bằng phương pháp chấm điểm.
Dân số trên lược đồ thể hiện bằng các chấm đỏ (Đối với vùng đông dân thì
chấm đỏ dày, thưa dân thì chấm đỏ ít). Các chấm đỏ to hay nhỏ là các đô thị đông
dân hay ít dân.
Dựa vào kiến thức đã học trong bài và kiến thức ở bài 1, bài 2 và bài 3 giáo
viên hướng dẫn học sinh đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ vào mẫu bảng 1 dưới
đây.
Dân cư châu Á Phân bố (tên đô thị, tên
khu vực tập trung đông
dân)
Nhận xét
Đô thị trên 8 triệu người
Đô thị 5 – 8 triệu người
Khu vực tập trung đông
dânTrang 7
Ví dụ 2. Khi dạy Bài 34. SO SÁNH NỀN KINH TẾ CỦA BA KHU VỰC
CHÂU PHI.
Yêu cầu sử dụng lược đồ: Hiểu được bình quân thu nhập đầu người ở các
nước Châu Phi rất chênh lệch một số nước có thu nhập khá (trên 2500 USD/ người),
trong khi một số nước ở mức nghèo đói (dưới 200 USD/ người).
- Tên biểu đồ: Lược đồ thu nhập bình quân đầu người của các nước châu Phi
(năm 2000)
- Cách biểu hiện: Trên hình 34.1, thể hiện thu nhập bình quân đầu người
(USD) của các nước châu Phi bằng phương pháp đồ giải. Thang đồ giải trên lược đồ

các quốc gia không đều.
Đối với bài thực hành này giáo viên có thể cho học sinh họp nhóm.
2. Tổ chức và hướng dẫn học sinh kĩ năng đọc, hiểu, phân tích sử dụng
biểu đồ:
Giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh phân tích biểu đồ theo các bước:
- Đọc tiêu đề phía trên hoặc phía dưới biểu đồ, xem biểu đồ thể hiện, hiện
tượng gì ?(khí hậu, cơ cấu kinh tế, phát triển dân số ).
- Tìm hiểu xem các đại lượng thể hiện trên biểu đồ là gì? (nhiệt độ, lượng
mưa, các ngành kinh tế, dân số ) trên lãnh thổ nào và thời gian nào, được thể hiện
trên biểu đồ như thế nào? (theo đường, cột, hình quạt ) và trị số các đại lượng được
tính bằng gì?(mm, %, triệu người ).Trang 9
- Dựa vào các số liệu thống kê đã được trực quan hóa trên biểu đồ, đối chiếu,
so sánh chúng với nhau và rút ra nhận xét về các đối tượng và hiện tượng địa lí được
thể hiện.
Ví dụ 3: Khi dạy Bài 12: Thực hành: NHẬN BIẾT ĐẶC ĐIỂM MÔI TRƯỜNG
ĐỚI NÓNG.
4. Quan sát các biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa dưới đây để chọn ra một biểu
đồ thuộc đới nóng. Cho biết lí do chọn.Trang 10
- Tên biểu đồ: biểu đồ nhiệt độ lượng mưa của trạm A, B, C, D, E.
- Cách thể hiện: Các đại lượng được thể hiện trên biểu đồ là nhiệt độ và lượng
mưa của trạm A, B, C, D, E. Nhiệt độ được thể hiện bằng đường đồ thị, lượng mưa
được thể hiện bằng hình cột. Trị số của nhiệt độ được tính bằng (
o
C), lượng mưa

đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài thực hành
đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài thực hànhđịa lí 7
địa lí 7. Việc tiến hành dạy học thông qua tổ chức hoạt động học tập cá nhân có thể
như sau:Trang 11
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc, xác định vấn đề trong bài thực hành (chung
cho cả lớp) và hướng dẫn (gợi ý) học sinh
đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu
đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểuđồ trong bài thực hành.
đồ trong bài thực hành.
- Làm việc cá nhân (ghi kết quả ra giấy hoặc trả lời ra phiếu học tập)
- Giáo viên chỉ định một vài học sinh báo cáo kết quả, các học sinh khác theo
dõi, góp ý và bổ sung.
- Giáo viên tóm tắt, củng cố và chuẩn xác kiến thức.
2. Hình thức học tập theo nhóm:
Trong học tập, không phải bất kì nhiệm vụ học tập nào cũng có thể hoàn
thành bởi những hoạt động thuần túy cá nhân, có những bài tập, những câu hỏi,
những vấn đề đặt ra khó và phức tạp. Đòi hỏi các em phải có sự hợp tác giữa các cá
nhân mới có thể hoàn thành nhiệm vụ. Vì vậy, bên cạnh hình thức học tập cá nhân
cần phải tổ chức cho học sinh học tập hợp tác trong các nhóm nhỏ.
Tùy theo số lượng học sinh trong mỗi lớp mà giáo viên chia thành bao nhiêu
nhóm, thông thường mỗi nhóm có từ 4 - 6 học sinh, tùy mục đích và yêu cầu vấn đề


tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài thực hành địa lí 7
tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài thực hành địa lí 7
* Cơ sở lý luận:
Do các em chưa hiểu về khái niệm bản đồ và đặc điểm chung của môn địa lí 7
ra sao vì thế chúng ta phải cung cấp cho các em kiến thức cơ bản.
1. Khái niệm về bản đồ.
- Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ tương đối chính xác về một khu vực hay toàn bộ
bề mặt Trái Đất. (Sách giáo khoa địa lí 6)
- Bản đồ giáo khoa là biểu hiện thu nhỏ bề mặt Trái Đất lên mặt phẳng trên
cơ sở toán học, bằng ngôn ngữ bản đồ, phương tiện (đồ họa) phản ánh sự phân bố,
mối quan hệ của khách thể và mục đích tương ứng với nội dung và phương pháp
của môn học, phù hợp với trình độ phát triển trí óc của học sinh lớp 7.
- Lược đồ là bản đồ đơn giản, thường không có lưới bản đồ. Nó cho chúng ta
khái niệm chung về hiện tượng, sự kiện đã được biểu hiện trên bản đồ, nêu bật
được những nét cơ bản của chúng.
2. Đặc điểm môn Địa lí:
- Trong môn địa lí cũng có những bài thực hành giống như môn toán hay vật
lí. Các em phải biết vận dụng kiến thức mình có được để đọc, hiểu, phân tích lược
đồ, bản đồ, biểu đồ trong các bài thực hành địa lí 7. Có như thế các em sẽ khắc
sâu kiến thức hơn. Vì vậy, để giúp học sinh đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ,
biểu đồ tốt thì các em cần coi trọng vấn đề như sau:
+ Nhìn thật kĩ các biểu tượng, chú thích trên lược đồ, bản đồ trong các bài
thực hành.
+ Đọc, hiểu các chú thích trong lược đồ, bản đồ mà sách giáo khoa đã cho.
+ Nghe hướng dẫn học sinh quan sát, thu thập thông tin, vận dụng kiến
thức, kĩ năng địa lí để giải quyết vấn đề có liên quan trong bài thực hành địa lí 7.
* Cơ sở thực tiễn.

nhằm p
nhằm phát
huy được tính tích cực sáng tạo, bồi dưỡng phương pháp tự học cho người học, bỏ
được thói quen học thụ động, ghi nhớ, khắc sâu kiến thức.
* Kết quả khảo sát cụ thể năm học 2012 – 2013 như sau:
Khối
lớp
SLHS
Kết quả
Giỏi Khá Trung bình Yếu và kém
SL % SL % SL % SL %
7A1 33 13 39.4 10 30.3 10 30.3 0 0Trang 14
7A2 25 11 44 9 36 5 20 0 0
7A3 32 14 43.9 10 31.3 8 25 0 0
7A4 30 12 40 8 26.7 10 33.3 0 0
7A5 32 12 36.4 10 31.3 10 31.3 0 0
7A6 31 13 42.0 9 29 9 29 0 0
Tổng 183 75 38.8 56 30.6 52 28.4 0 0
VI. Tác dụng của sáng kiến kinh nghiệm qua thực tiễn áp dụng:
- Đối với các em học sinh trung bình: cụ thể là các em khi lên chỉ bản đồ, lược
đồ, biểu đồ biết cách đọc chú thích trước và chỉ được lược đồ, bản đồ cũng đạt yêu
cầu như mong muốn.
- Đối với học sinh yếu và kém cũng đọc được lược đồ biểu đồ sách giáo khoa
theo trình tự mà giáo viên đã yêu cầu.
- Một số em có sáng tạo mới là phân tích bằng cách dùng hình ảnh trực quan
dán lên các lược đồ, bản đồ và thực hiện bằng cách trình diễn cho các bạn trong lớp

Trang 16
C. PHẦN KẾT LUẬN.
- Việc hướng dẫn học sinh
đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ
đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồtrong bài thực hành địa lí 7
trong bài thực hành địa lí 7
nói riêng và địa lí nói chung
nói riêng và địa lí nói chung là một yêu cầu cần thiết và
cấp bách, nhưng quan trọng hơn là việc áp dụng phương pháp dạy học và hình thức
tổ chức dạy học đó như thế nào để đạt kết quả cao trong dạy và học. Vì vậy, đối với
từng đối tượng học sinh mà người giáo viên cần phải vận dụng linh hoạt, có hiệu quả
các phương pháp đặc trưng của bộ môn, để giúp học sinh tổng hợp các kiến thức
trong bài thực hành nâng cao hiệu quả học tập.
- Qua việc hướng dẫn
đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bài
đọc, hiểu, phân tích lược đồ, bản đồ, biểu đồ trong bàithực hành địa lí 7
thực hành địa lí 7này nhiều học sinh có thể tự đọc được và hiểu được không còn e
này nhiều học sinh có thể tự đọc được và hiểu được không còn engại về việc học địa lí 7 nữa.

dục - Đào tạo. Xuất bản năm 2002). Nhóm tác giả: TS. Nguyễn Thị Minh Phương,
Th.S. Phạm Thu Phương, Phạm Thị Sen, Nguyễn Việt Hùng, TS. Nguyễn Hữu Chí,
TS. Vũ Ngọc Anh, TS. Nguyễn Anh Dũng, Nguyễn Sĩ Quế, Đặng Thúy Anh,
Nguyễn Thị Thanh Mai, TS. Lưu Thu Thủy.
3. Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên THCS chu kì III (2004-
2007) môn Địa lí quyển 2 (NXB Giáo dục). Nhóm tác giả: Đặng Văn Đức, Nguyễn
Việt Hùng, Phạm Thị Thu Phương, Phạm Thị Sen, Phạm Thị Thanh.
Trang 18
NHẬN XÉT VÀ ĐÁNH GIÁ