LỜI MỞ ĐẦU
Hiện nay, để tiếp cận với nền tri thức mới và ứng dụng thành công những thành
tựu của khoa học trên thế giới thì các nước nói chung và Việt Nam nói riêng đòi
hỏi phải có cuộc đổi mới trong hệ thống giáo dục về mục tiêu, nội dung và phương
pháp. Chúng ta cần đào tạo ra một đội ngũ nhân lực vừa hồng vừa chuyên. Không
chỉ giỏi về tri thức khoa học mà còn phải am hiểu những tri thức về xã hội. Môn
học Tự nhiên xã hội trong nhà trường Tiểu học hiện nay giữ vị trí vai trò quan
trọng trong việc hình thành tri thức này.
Thế nhưng hiện nay có nhiều giáo viên chưa thật sự hiểu hết ý nghĩa của việc đổi
mới phương pháp dạy học các môn học nói chung cũng như môn Tự nhiên xã hội
nói riêng nên chưa thật sự quyết tâm từ bỏ thói quen dạy theo kiểu truyền đạt qua
sách vở, theo lối học thụ động.
Có rất nhiều phương pháp dạy học giúp các em chủ động tiếp thu kiến thức nhưng
nổi bật lên trong đó là phương pháp giao việc. Đây là phương pháp giúp các em tự
tìm tòi kiến thức, tự phát hiện và nêu thắc mắc trước khi bước vào tiết học. Giáo
viên chỉ là người hỗ trợ giúp các em kết luận lại và định hướng cho các em đâu là
kiến thức đúng. Phương pháp này rất tích cực và mang nhiều ưu điểm.
A. Cấu trúc chương
trình môn học:
Bao gồm 3 chủ đề:
- Chủ đề “Con người và sức khỏe ”: học sinh được học về cơ thể người và các cơ
quan trong cơ thể, cách giữ vệ sinh than thể, cách ăn ở, nghỉ ngơi, vui chơi điều độ
và an toàn, phòng tránh một số bệnh tật.
- Chủ đề “Xã hội”: học sinh được học về các thành viên, các hoạt động và các mối
quan hệ trong gia đình, trong trường học, cộng đồng và điều kiện sống ở xã hội,
các hoạt động sinh sống của nhân dân, một số cơ sở hành chính, y tế, giáo dục…
Cách giữ vệ sinh nhà ở, lớp học, trường học , nơi công cộng: cách giữ an toàn cho
bản thân và người khác trong môi trường sinh hoạt và học tập khác nhau.
- Chủ đề “Tự nhiên ”: học sinh được học về đặc điểm cấu tạo, môi trường sống của
động thực vật phổ biến: ích lợi và tác hại của chúng đối với đời sống và sức khỏe
con người, một số hiện tượng tự nhiên, sơ lược về mặt trời, ….
Nhóm 2: Những cây có thân to ấy có những bộ phận nào? Có giống với những bộ
phận của cây rau và cây hoa không?
Nhóm 3: Hãy hỏi những người thân trong gia đình những cây có thân to ấy tên là
gì? Tìm thêm hình ảnh (nếu có)
Nhóm 4: Những cây có thân to thường có ích lợi gì? Làm được những vật dụng
nào?
Hỗ trợ - Kiểm tra:
Trong quá trình học sinh thực hiện nhiệm vụ của nhóm mình GV cần hỗ trợ gợi ý
giúp các em tìm kiếm thông tin và kiểm tra tiến độ thực hiện của các nhóm. Đồng
thời cũng giúp đỡ các nhóm gặp khó khăn trong quá trình thu nhận thong tin của
mình.
Tiến hành tiết dạy:
Trong từng hoạt động,các nhóm sẽ lần lượt trình bày sản phẩm hay thông tin thu
thập được theo điều khiển của GV. Những phần kiến thức học sinh trình bày sẽ là
phần mở đầu cho một hoạt động hoặc sẽ là phần đúc kết kiến thức của hoạt động
đó. GV sẽ là người nhận xét và đúc kết kiến thức của hoạt động.
Nhận xét – lưu ý – tuyên dương.
3. Ưu – nhược điểm của phương pháp:
Ưu điểm:
• Học sinh chủ động tìm ra kiến thức.
• Các em không chỉ sử dụng vốn sống của bản thân mà trong quá trình
tham gia đi tìm kiếm thông tin giúp các em tự gây dựng thêm vốn
sống cho mình.
• Giáo viên tránh được lối truyền đạt thụ động, không gây hứng thú cho
học sinh.
• Tạo được mối liên kết cũng như có sự phối họp giữa gia đình và nhà
trường trong quá trinh giáo dục các em.
• Gây cho học sinh sự đam mê, sự khám phá.
• Rèn kĩ năng chủ động trong việc nắm bắt kiến thức và giúp cho các
em khắc sâu kiến thức hơn.
GV cần thường xuyên hỏi thăm trao đổi và giúp đỡ cho học sinh, tránh tình trạng
học sinh chỉ tìm hiểu một số nơi các em thích đến mà không chú ý đến những gì bé
thấy trên đường làm cho phần thu thập thông tin không phù hợp, không phong
phú.
Đối với bài: “Con cá”:
Để quan sát cá bơi và thở như thế nào GV cần hướng dẫn cho học sinh chú ý đến
bộ phận đầu cá. Gợi ý cho các em ra hồ cá ở vườn trường, hoặc ở nhà mình.
Tránh để học sinh quan sát cá bơi mà không nắm được kiến thực cần nắm.
d. Yêu cầu các nhóm trình bày thử cho giáo viên sau khi hoàn thành.
GV sẽ gợi ý giúp các em trình bày lưu loát hơn:
Trước khi tiết học được tiến hành
GV nên đề nghị các em trình bày bài
của mình theo logic. Tránh gây mất
thời gian của giờ học vì đôi khi các
em lúng túng chưa biết cách trình
bày làm mất hiệu quả của phần thu
thập thông tin trong nhóm.
e. Khi giao việc giáo viên
cần lưu ý đến đặc
điểm của từng học
sinh như: tính cách, điều kiện sống, nơi ở ….để tránh giao những
nhiệm vụ không phù hợp, quá sức đối với học sinh.
Cần lưu ý đặc điểm của tùng học sinh để giao việc sao cho phù hợp, không gây ảnh
hưởng đến phụ huynh cũng như tâm lý của các em.
f. Cần chú ý đến khoảng thời gian sao cho hợp lý:
Khi thực hiện phương pháp này đòi hỏi phải kéo dài trong một thời gian nhưng
người GV chủ động để tránh kéo dài lâu, gây ảnh hưởng và sao nhãng các môn học
khác của các em.
Cần cân đối thời gian hợp lý tránh tình trạng để thời gian tìm thông tin quá dài,
hiệu quả của giao việc sẽ không cao.
- Nắm vững đặc điểm tâm lý cung như hoàn cảnh của học sinh.
- Học hỏi thêm kinh nghiệm của các bạn đồng nghiệp, tham khảo sách
vở để lựa chọn nhiều hình thức tổ chức giúp các em trong quá trình
học tập.
Với những suy nghĩ đó, bản thân tôi cũng đã cảm thấy mình giúp được các em
phần nào trên con đường đi khai thác nguồn tri thức nhân loại.
Đây là một phương pháp tích cực và mang lại hiệu quả cao trong quá trình giảng
dạy của người Giáo viên, đặc biệt là đối với môn Tự nhiên xã hội. Đây là môn học
đòi hỏi các em không chỉ biết lắng nghe mà chính bản thân các em phải tự khám
phá những kiến thức đang ở xung quanh trong đời sống hàng ngày. Từ đó, các em
sẽ biết làm chủ kiến thức của mình.
Để ứng dụng thành công phương pháp này ngoài việc thực hiện tốt các giải pháp
trên GV cần lưu ý lựa chọn bài dạy phù hợp để ứng dụng phương pháp.
Tân Phú, ngày 8 tháng 4 năm 2008
Người thực
hiện
ĐINH HẢI
VÂN
Nhận xét của Ban giám hiệu Nhận xét của Lãnh đạo cấp trên: