ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐỖ THỊ THU HOÀ TẠO LẬP, QUẢN TRỊ VÀ KHAI THÁC TÀI LIỆU SỐ TẠI CỤC
THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUỐC GIA

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC THÔNG TIN THƢ VIỆN Hà Nội - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐỖ THỊ THU HOÀ

TẠO LẬP, QUẢN TRỊ VÀ KHAI THÁC TÀI LIỆU SỐ TẠI CỤC
THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUỐC GIA

GÓP Ý CỦA HỘI ĐỒNG BẢO VỆ LUẬN VĂN
Luận văn đã đƣợc chỉnh sửa theo ý kiến của Hội đồng

Chủ tịch Hội đồng LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành đề tài luận văn “Tạo lập, quản trị và khai thác tài liệu số tại
Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia” tôi đã nhận đƣợc sự hƣớng dẫn
và giúp đỡ nhiệt tình của nhiều tập thể và cá nhân.
Trƣớc hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến Ban lãnh đạo cùng Quý
thầy cô giảng dạy chuyên ngành Thông tin - Thƣ viện tại Trƣờng Đại học Khoa học
Xã hội và Nhân văn Hà Nội đã tận tình, dạy dỗ, truyền đạt những kiến thức, kinh
nghiệm quý báu và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập và
thực hiện đề tài.
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy hƣớng dẫn – TS. Đặng
Xuân Chế, ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ để đề tài có thể đƣợc thực hiện và
hoàn thành.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo Cục Thông tin khoa học và công
nghệ Quốc gia và các đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, động viên trong
suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

or! Bookmark not defined.
5. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của Luận văn
Err
or! Bookmark not defined.
6.Phƣơng pháp nghiên cứu:
Err
or! Bookmark not defined.
7. Ý nghĩa khoa học và ứng dụng của đề tài
Err
or! Bookmark not defined.
8. Dự kiến kết quả nghiên cứu
Err
or! Bookmark not defined. 9. Bố cục của luận văn
Err
or! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VIỆC TẠO LẬP. QUẢN TRỊ VÀ KHAI
THÁC TÀI LIỆU SỐ TẠI CỤC THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUỐC GIA
Er
ror! Bookmark not defined.
1.1.Cơ sở lý luận về việc tạo lập, quản trị và khai thác tài liệu số tại Cục
Err
or! Bookmark not defined.
1.1.1.Khái niệm tạo lập, quản trị và khai thác tài liệu số
Err
or! Bookmark not defined.
1.1.2 Vai trò của tạo lập, quản trị và khai thác tài liệu số
Err

or! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TẠO LẬP, QUẢN TRỊ VÀ KHAI THÁC TÀI
LIỆU SỐ Ở CỤC THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUỐC GIA
Er
ror! Bookmark not defined.
2.1 Công tác tạo lập tài liệu số tại Cục
Err
or! Bookmark not defined.
2.1.1 Chính sách phát triển tài liệu số tại Cục
Err
or! Bookmark not defined.
2.1.2 Nguồn bổ sung tài liệu số
Err
or! Bookmark not defined. 2.1.3 Kinh phí tạo lập tài liệu số
Err
or! Bookmark not defined.
2.2 Thực trạng quản trị tài liệu số tại Cục
Err
or! Bookmark not defined.
2.2.1 Quản trị tài liệu số nội sinh
Err
or! Bookmark not defined.
2.2.2 Quản trị nguồn tài liệu số ngoại sinh
Err
or! Bookmark not defined.
2.3 Thực trạng khai thác tài liệu số tại Cục
Err

Error! Bookmark not defined.
2.6.1 Nhận xét về tạo lập, quản trị tài liệu số
Err
or! Bookmark not defined.
2.6.2 Nhận xét về khai thác tài liệu số
Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TẠO LẬP, QUẢN TRỊ VÀ KHAI THÁC
TÀI LIỆU SỐ TẠI CỤC THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUỐC GIA
Er
ror! Bookmark not defined.
3.1 Đảm bảo các quy định và chính sách pháp lý cho tài liệu số
Err
or! Bookmark not defined.
3.2 Chú trọng đến yếu tố con ngƣời trong việc tạo lập, quản trị và khai thác
tài liệu số Err
or! Bookmark not defined.
3.2.1 Nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ
Err
or! Bookmark not defined.
3.2.2 Nâng cao nhận thức và năng lực khai thác thông tin của ngƣời dùng tin.
Err
or! Bookmark not defined.
3.3 Chính sách số hoá tài liệu
Error! Bookmark not defined.
3.3.1 Phát triển thông tin số ngoại sinh
Error! Bookmark not defined.
3.3.2 Phát triển nguồn thông tin số nội sinh DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức Cục Thông tin KH&CN Quốc gia
Er
ror! Bookmark not defined.
Hình 1.2 Biểu đồ về nguồn lực thông tin của Cục Thông tin
Er
ror! Bookmark not defined.
Hình 1.3 Biểu đồ tài liệu theo từng lĩnh vực
Er
ror! Bookmark not defined.
Hình 1.4 Biểu đồ tỉ lệ phân bố tài liệu theo ngôn ngữ
Er
ror! Bookmark not defined. Hình 2.1 Giới thiệu máy số hóa chuyên nghiệp: Kirtas APT1600
Er
ror! Bookmark not defined.
Hình 2.2 Sơ đồ quy trình số hoá tài liệu
Er
ror! Bookmark not defined.
Hình 2.4 Cổng thông tin tích hợp tài nguyên điện tử của Cục Thông tin KH&CN Quốc gia Error! Bookmark not defined.
Hình 2.5 Giao diện tìm kiếm của CSDL STD
Er
ror! Bookmark not defined.
Hình 2.6 Giao diện tìm kiếm của CSDL KQNC

Er
ror! Bookmark not defined.
Hình 2.20 Biểu đồ tỉ lệ lao động tại Cục Thông tin
Er
ror! Bookmark not defined.
Hình 2.21 Biểu đồ trình độ lao động tại Cục Thông tin
Er
ror! Bookmark not defined.
Hình 2.22 Giao diện phần mềm Zope
Er
ror! Bookmark not defined.
Hình 2.23 Giao diện phần mềm Libol phiên bản 5.5
Er
ror! Bookmark not defined.
Hình 2.24 Giao diện phần mềm OJS
Er
ror! Bookmark not defined.
Hình 2.25 Biểu đồ cơ cấu thành phần ngƣời dùng tin tại Cục Thông tin
Er
ror! Bookmark not defined.
Hình 2.26 Biểu đồ mục đích sử dụng TLS của ngƣời dùng tin tại Cục Thông tin
Er
ror! Bookmark not defined.
Hình 2.27 Biểu đồ mức độ thƣờng xuyên truy cập TLS của ngƣời dùng tin tại Cục Thông
tin
Er
ror! Bookmark not defined.
Hình 3.1 Sơ đồ thể hiện mối liên hệ giữa các bộ phận trong việc đảm bảo nguyên liệu phát
triển nguồn TLS


Bảng 2.2 Đánh giá mức độ đáp ứng nội dung TLS tại Cục Thông tin
Er
ror! Bookmark not defined.
Bảng 2.3 Đánh giá phƣơng thức truy cập của ngƣời dùng tin
Er
ror! Bookmark not defined.
Bảng 2.4 Đánh giá mức độ đáp ứng của máy tính đối với truy cập TLS…….…
Er
ror! Bookmark not defined.
Bảng 2.5 Nguyên nhân cản trở ngƣời dùng tin truy cập và khai thác TLS trên website Cục
Thông tin
Er
ror! Bookmark not defined. 1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ngày nay chúng ta đang sống trong “thời đại thông tin”, mọi hoạt động sống,
lao động của con ngƣời đều cần có thông tin. Sự gia tăng nhanh chóng của thông tin
cả về số lƣợng và chất lƣợng, đặc biệt là khối lƣợng tri thức khoa học của nhân loại
không ngừng tăng lên đã dẫn tới hiện tƣợng “bùng nổ thông tin”. Sự ra đời và phát
triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin đã tác động lớn đến mọi ngành nghề trong
xã hội, trong đó có ngành thƣ viện. Nhiều loại hình xuất bản phẩm hiện đại xuất
hiện, đặc biệt là tài liệu số đã làm thay đổi hoạt động của các cơ quan thông tin- thƣ
viện (TT-TV). Bên cạnh thu thập, phát triển, khai thác các tài liệu dƣới dạng in ấn
nhƣ: sách, báo, tạp chí,… các cơ quan TT-TV cần quan tâm, đầu tƣ phát triển tài
liệu số. Dƣới dạng tài liệu số thông tin phong phú, thƣ viện số để đáp ứng tốt hơn
nhu cầu tin ngày càng cao của ngƣời dùng tin.

các CSDL mua còn ít và đang dần bị cắt giảm trong điều kiện kinh phí hạn hẹp, giá
cả các tài liệu số lại không ngừng tăng lên nhanh chóng.
Một trong những yêu cầu cấp thiết hiện nay là cần có sự nghiên cứu sâu hơn
để có các giải pháp phù hợp, thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả tạo lập, quản trị và
khai thác tài liệu số tại Cục Thông tin KH&CN Quốc gia.
Nhận thức rõ vai trò quan trọng của tài liệu số đối với sự phát triển của Cục
Thông tin KH&CNQG trong tình hình hiện nay tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Tạo lập,
quản trị và khai thác tài liệu số tại Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc
gia” làm đề tài cho luận văn tốt nghiệp của mình.
2. Tình hình nghiên cứu theo hƣớng đề tài
Vấn đề xây dựng và phát triển nguồn tài liệu số đã từ lâu thu hút đƣợc sự
quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Trong thời gian qua, đã có một số công trình
nghiên cứu liến quan đến tài nguyến số, tài liệu số tại Cục Thông tin “ Nghiên cứu
xây dựng cơ chế tổ chức và khai thác hiệu quả ngân hàng dữ liệu khoa học và công
nghệ quốc gia tại Trung tâm Thông tin Tƣ liệu Khoa học và Công nghệ Quốc gia 3

phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá- hiện đại hoá”; một số bài nghiên cứu trên tap
các tạp chí trong và ngoài nƣớc liên quan tới tài liệu số nhƣ:
+ Truy cập công cộng tài liệu số. Kahle, Brewster., Rick Prelinger, Mary, E
Jackson (2001), (Public access to digital material, D-Lib Magazine,) Volume 7
Number 10
+ Báo cáo trình bày vai trò, cách thức tổ chức, chính sách, trách nhiệm, một
số kinh nghiệm trong lƣu trữ bảo quản tài liệu số. Research Libraries Group
(2002),(Trusted Digital Repositories: Attributes and Responsibilities: An RLG-
OCLC Report), California, RLG, Inc. , 62 pg.
+ Các luận văn đề cập đến số hoá tài liệu từ năm 2009 đến nay gồm có:
*”Phát triển nguồn tài liệu số hoá toàn văn tại thƣ viện trƣờng Đại hocn Hà

- Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt đƣợc những mục đích nghiên cứu trên, luận văn sẽ thực hiện những
nhiệm vụ cụ thể sau:
- Tìm hiểu vai trò tài liệu số đối với hoạt động Thông tin- Thƣ viện của Cục Thông
tin KH&CN Quốc gia.
- Phân tích đặc điểm nhu cầu tin của ngƣời dùng tin tại Cục Thông tin KH&CN
Quốc gia về tài liệu số.
- Nghiên cứu thực trạng tạo lập quản trị và khai thác tài liệu số tại Cục Thông tin
KH&CN Quốc gia. ( Các hình thức cung cấp thông tin, cơ chế quản lý ngƣời dùng
tin và hiệu quả khai thác nguồn tài liệu số)
- Đề xuất, các giải pháp nâng cao hiệu quả tạo lập, quản trị và khai thác tài liệu số
tại Cục Thông tin KH&CN Quốc gia. 5

4. Giả thuyết nghiên cứu
Giả thuyết đƣa ra là: Cục Thông tin KH&CN Quốc gia có nguồn tài liệu số
mạnh; hạ tầng đƣợc hoàn thiện và nâng cấp thƣờng xuyên; đội ngũ cán bộ có trình
độ cao; cơ chế chính sách phù hợp; nguồn tài chính đảm bảo … thì chắc chắn nguồn
tài liệu số tại Cục Thông tin KH&CN Quốc gia sẽ ngày càng hoàn thiện và nâng cao
hiệu quả hoạt động phục vụ thông tin cho ngƣời dùng tin.
5. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của Luận văn
- Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài: Là toàn bộ hoạt động tạo lập, quản trị và khai
thác tài liệu số tại Cục thông tin KH&CN Quốc gia.
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Phạm vi không gian nghiên cứu: Cục Thông tin KH&CN Quốc gia.

8. Dự kiến kết quả nghiên cứu
- Định tính: Đƣa ra một số giải pháp mang tính khả thi, nâng cao hiệu quả hoạt động
của Cục Thông tin KH&CN Quốc gia
- Định lƣợng: Luận văn dự kiến khoảng 90 – 120 trang A4 theo quy định.
9. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục các từ viết tắt, danh mục tài
liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chƣơng:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn việc tạo lập, quản trị và khai thác tài
liệu số tại Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia 7

Chƣơng 2: Thực trạng công tác tạo lập, quản trị và khai thác tài liệu số tại
Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia
Chƣơng 3: Giải pháp phát triển tài liệu số tại Cục Thông tin Khoa học và
Công nghệ Quốc gia


văn bản, các bảng biểu hoặc chúng có thể đƣợc chuyển đổi sang sạng số từ những
tài liệu khác. TLS cũng đƣợc đề cập đến nhƣ là tài liệu điện tử.
Từ định nghĩa trên cho thấy, TLS đƣợc xây dựng thông qua hai kênh: