Sáng kiến kinh nghiệm Đào Xuân Hiển
LI NểI U
ic vn dng ỳng phng phỏp dy hc theo c thự ca mụn s
em li hiu qu cao cho quỏ trỡnh dy hc.Trong nm hc gn
õy vi vic i mi phng phỏp dy hc theo hng tớch cc
hoỏ hot ng t duy ca hc sinh gn lin vi vic vn dng linh hot cỏc
phng phỏp dy hc, c bit l phng phỏp dy hc nờu vn ó em li
kt qu tt vi hc sinh .
V
thc hin c iu ú thỡ mi giỏo viờn phi khụng ngng hc tp
v rốn luyn nhm nõng cao trỡnh chuyờn mụn nghip v, tay ngh. T ú
mi cú th ỏp dng c mt phng phỏp dy hc hp lý i vi cỏc mụn
hc thc nghim.
Nm hc 2007 2008 vi vic vn dng sỏng kin ny vo dy hc
cng khụng trỏnh khi nhng thiu sút, rt mong c s tham gia úng gúp
ý kin ca cỏc ng chớ.
Tụi xin chõn thnh cỏm n!
Rèn luyện khả năng làm thí nghiệm thực hành vật lý cho HS lớp 6
1
Sáng kiến kinh nghiệm Đào Xuân Hiển
A. Phn th nht
L DO CHN SNG KIN KINH NGHIM
Giỏo dc trung hc c s nhm giỳp hc sinh cng c v phỏt trin nhng
kt qu ca giỏo dc tiu hc, cú trỡnh hc vn ph thụng c s v nhng
hiu bit ban u v k thut v hng nghip tip tc hc trung hc ph
thụng, trung hc chuyờn nghip, hc ngh hoc i vo cuc sng lao ng.
Trong cỏc mụn hc thỡ Vt lớ hc l c s ca nhiu ngnh k thut quan
trng. S phỏt trin ca khoa hc Vt lớ gn bú cht ch v cú tỏc ng qua li
trc tip vi s tin b ca khoa hc v k thut.
Chng trỡnh Vt lớ trung hc c s cú nhim v cung cp cho hc sinh
mt h thụng kin thc vt lớ c bn, trỡnh ph thụng, bc u hỡnh

- Hc sinh ngoan ngoón, l phộp vi thy cụ giỏo, cú s vn lờn trong hc
tp.
2. Khú khn
- a s hc sinh l con em nụng thụn, con em cỏc dõn tc thiu s cú hon
cnh khú khn. Khụng ch vy mt s hc sinh cũn khụng cú sỏch giỏo
khoa, dựng phc v cho hc tp.
- L hc sinh u cp cho lờn cỏc em cha nh hỡnh c phng phỏp hc
tp sao cho hiu qu nht.
- i vi mụn hc: Vt lớ l mụn khoa hc thc nghim khú, cn phi i t
cỏc thớ nghim phỏt hin s vt hin tng. T ú phõn tớch, rỳt ra nhn
xột, kt lun, hỡnh thnh kin thc.
- Mt s dựng thớ nghim ó b hng v thiu s chớnh xỏc.
- Nh trng cha cú phũng hc b mụn.
- Hc sinh khi 6 cú hai lp hc hai phõn trng khỏc nhau (Xut Tỏc v
Phự Trỡ) cỏch trng chớnh khong 7Km, iu kin i li khú khn.
- Hc sinh khi 6 tõp trung nhiu hc sinh lu ban.
II. C S Lí LUN
- Hc sinh khi 6 cú: 98 em.
Rèn luyện khả năng làm thí nghiệm thực hành vật lý cho HS lớp 6
3
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm  §µo Xu©n HiÓn
Nữ: 50 em.
Nam: 48 em.
Dân tộc thiểu số: 42 em.
Khuyết tật: 01 em.
Lưu ban: 16 em.
- Phạm vi áp dụng sáng kiến: 2 lớp 6 (6A và 6C) của trường THCS Phương
Giao.
- Giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Vật lí 6 năm học 2007 – 2008 có 2 đ/c.
1. Khảo sát đối tượng

n v lc; Lc n hi. o lc; Khi lng riờng v trng lng riờng; Cỏc
mỏy c n gin; ũn by, mt phng nghiờng, rũng rc; Thc hnh.
- Chng II: Nhit hc
S n vỡ nhit trong t nhiờn, i sng v k thut; Cỏc loi nhit k thụng
dng. Hai loi thang o nhit (Thang
o
C v thang
o
F); S núng chy v s
ụng c; S bay hi v s ngng t; S sụi; Thc hnh.
3. Phng phỏp thc hin
Trong mi bi dy giỏo viờn cn phi nm vng mc tiờu ca tng bi, t
ú phõn bit c cỏc loi thớ nghim cú trong bi hc thuc loi thớ nghim
no ( Thớ nghim chng minh hay thớ nghim kho sỏt ) t chc lp hc
tp sao cho cú hiu qu nht. Vic t chc lp hc ph thuc vo tng lp,
tng i tng hc sinh v tng thớ nghim.
i vi lp hc trm, tp trung nhiu hc sinh yu kộm giỏo, viờn cn phi
t chc tỡnh hung hc tp bng cỏch gii thiu cỏc s vt hin tng liờn
quan n bi hc, gii thiu cỏc dng c thớ nghim cn thit, hng dn cỏch
tin hnh thớ nghim, to tỡnh hung hc sinh d oỏn kt qu thớ nghim,
tin hnh thớ nghim, nhn xột kt qu thớ nghim. T ú rỳt ra nhn xột v
phỏt hin kin thc.
i vi lp hc sụi ni, cú nhiu hc sinh khỏ gii thỡ giỏo viờn v hc
sinh cựng nờu vn , nờu phng ỏn kho sỏt vn . T ú hc sinh cú th
t t chc phng ỏn thớ nghim kim tra v rỳt ra kt lun v kin thc. Giỏo
viờn ch cn quan sỏt, hng dn, ỏnh giỏ v kt lun.
Rèn luyện khả năng làm thí nghiệm thực hành vật lý cho HS lớp 6
5
Sáng kiến kinh nghiệm Đào Xuân Hiển
* Trong quỏ trỡnh lờn lp giỏo viờn cn chỳ ý nhng iu sau:

Sáng kiến kinh nghiệm Đào Xuân Hiển
+ Nhỡn vo hỡnh v nờu c cỏc dng c cn thit (i vi cỏc dng c m
cỏc em ó c lm quen ). Cũn i vi dng c mi thỡ giỏo viờn gi thiu
tờn v tỏc dng ca tng loi.
+ Cho hc sinh c cỏc bc tin hnh hoc mụ t cỏc bc thớ nghim, sau
ú giỏo viờn hng dn li cỏc bc tin hnh thớ nghim trờn bng ph.
+ T chc cho hc sinh d oỏn kt qu thớ nghim, ra phng ỏn kim tra
d oỏn.
+ Chia nhúm hc sinh, phỏt dng c v giao thi gian thc hnh thớ nghim.
+ Cỏc nhúm lp rỏp thớ nghim (Vi thớ nghim r), cũn vi thớ nghim khú
thỡ giỏo viờn cú th lp sn cho hc sinh.
+ Cỏc nhúm t phõn cụng vai trũ ca tng thnh viờn trong nhúm, xem li
cỏc bc tin hnh v lm thớ nghim.
+ Cỏc nhúm ghi kt qu sau mi bc vo bng kt qu.
+ Giỏo viờn cn phi bao quỏt lp trong quỏ trỡnh thc hnh thớ nghim. Phỏt
hin v hng dn kp thi cỏc nhúm cũn lỳng tỳng khi lm thớ nghim cng
nh quan sỏt kt qu v ghi kt qu.
+ Khi ht thi gian tho lun nhúm giỏo viờn yờu cu cỏc nhúm bỏo cỏo kt
qu. Da vo kt qu giỏo viờn phõn tớch hc sinh rỳt ra kt lun cn thit
cho bi hc.
III. QU TRèNH THC HIN
Trong chng trỡnh Vt lớ lp 6 cỏc thớ nghim ca hc sinh c chia ra
lm 2 loi chớnh: Thớ nghim chng minh v thớ nghim kho sỏt. Khi lờn lp
giỏo viờn cn phi xỏc nh cỏc thớ nghim cú trong bi hc thuc loi thớ
nghim no, phi t chc lp ra sao gi hc cú hiu qu. Cú nhng thớ
nghim ch cn mụ t rỳt ra kt lun, cú thớ nghim phi lm biu din hc
sinh quan sỏt hin tng v rỳt ra nhn xột. Nhng cng cú nhng thớ nghim
hc sinh t lm. Sau õy l mt s thớ nghim in hỡnh ó c ỏp dng v
em li hiu qu cao trong nm hc 2007 2008 va qua.
Rèn luyện khả năng làm thí nghiệm thực hành vật lý cho HS lớp 6

RÌn luyÖn kh¶ n¨ng lµm thÝ nghiÖm thùc hµnh vËt lý cho HS líp 6
8
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm  §µo Xu©n HiÓn
2. Mô tả thí nghiệm để rút ra kết luận
Đây là loại thí nghiệm các em cần quan sát, phân tích hình ảnh trong sách
giáo khoa để thấy quá trình làm thí nghiệm rồi rút ra kết luận.
Ví dụ: Bài : Đo thể tích vật rắn không thấm nước
- Mục đích của thí nghiệm: Biết đo thể tích của vật rắn không thấm nước có
hình dạng phức tạp.
Phần một: Giáo viên đặt câu hỏi:
? Nhìn vào hình hình 4.2 SGK vật lí lớp 6 (15) hãy nêu các dụng cụ thí nghiệm.
+ Bình chia độ có GHĐ 550 ml, ĐCNN 10ml.
+ Một hòn đá có dây buộc.
? Nêu các bước tiến hành.
+ Đổ nước vào bình chia độ đến mức 150ml.
+ Thả chìm hòn đá vào bình chia độ, mực nước
dâng lên 200ml.
? Tìm thể tích hòn đá bằng cách nào.
200ml – 150ml = 50ml (lấy mực nước sau trừ đi mực nước ban đầu).
Phần hai: Giáo viên đặt vấn đề:
Khi mà vật rắn không thấm nước không bỏ lọt bình chia độ thì có cách nào
để đo thể tích của nó không?
? Nhìn vào hình 4.3 SGK vật lí 6 (15) em hãy nêu những dụng cụ cần thết để
tiến hành thí nghiệm.
+ Bình chia độ có GHĐ: 100 cm
3
; ĐCNN: 10 cm
3
.
+ Một bình tràn, 1 bình chứa, 1 hòn đá.