ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
 KHUẤT THỊ VANG
SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN QUAN ĐIỂM CỦA
ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VỀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA LUẬN VĂN THẠC SĨ Hà Nội, 2014
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN


hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Đức Bách. Các số liệu, tài liệu tham
khảo trong luận văn đều trung thực và có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.

Hà Nội, ngày 15 tháng 05 năm 2014
Tác giả luận văn
Khuất Thị Vang
Nhân dịp luận văn được hoàn thành, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất
tới các thầy cô giáo đã tận tình giảng dạy, truyền đạt kiến thức trong suốt thời gian
em học tập và rèn luyện tại trường. Đặc biệt em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất tới
PGS. TS Nguyễn Đức Bách, người đã trực tiếp hướng dẫn em thực hiện đề tài
này.
Em cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới gia đình, bạn bè đã

Việt Nam 31
1.3 Bước đầu hình thành quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa 33
Chương 2: SỰ PHÁT TRIỂN QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN
VIỆT NAM VỀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ
NGHĨA VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC PHÁT TRIỂN 49
2.1 Sự phát triển quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa 49
2.1.1 Đại hội IX Đảng Cộng sản Việt Nam lần đầu tiên khẳng định về “nền
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” 49
2.1.2 Đại hội X và XI, Đảng ta tiếp tục hoàn thiện “thể chế kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa” 53
2.2 Khái quát đặc điểm cơ bản của nền kinh tế thị trường định hướng xã
hội chủ nghĩa ở Việt Nam 65
2.3 Một số giải pháp tiếp tục hoàn thiện nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa 72
2.3.1 Đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, xây dựng,
hoàn thiện hệ thống lý luận về phát triển kinh tế thị trường định hướng xã
hội chủ nghĩa. 74
2.3.2 Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, các cơ chế,
chính sách và các công cụ quản lý thị trường. 76
2.3.3 Các giải pháp định hướng xã hội chủ nghĩa đối với các loại thị trường
cụ thể 77
2.3.4 Từng bước xây dựng và hoàn thiện cơ chế vận hành nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa từ Trung ương đến cơ sở. 84
2.3.5 Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu lực quản lý vĩ mô của
nhà nước trong phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa . 86
KẾT LUẬN 94
TÀI LIỆU THAM KHẢO 97
1


còn nhiều vấn đề hạn chế, thiếu sót, thậm chí còn những nhận thức và cách làm
khác nhau, … (kể cả một số ý kiến chưa an tâm, chưa tán thành việc có thể định
hướng xã hội chủ nghĩa cho kinh tế thị trường).
Do vậy, tiếp tục góp phần làm rõ hơn chủ yếu về nhận thức và một
phần về hoạt động thực tiễn của quá trình hình thành và hoàn thiện dần “kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” ở nước ta là một việc làm có ý
nghĩa cấp thiết. Với mong muốn góp phần nhỏ bé vào công việc có ý nghĩa
cấp thiết đó, tôi chọn đề tài “Sự hình thành và phát triển quan điểm của Đảng
Cộng sản Việt Nam về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” làm
luận văn thạc sĩ chuyên ngành chủ nghĩa xã hội khoa học. Hy vọng đây sẽ là
một đóng góp nhỏ vào quá trình nghiên cứu lý luận nói riêng và sự nghiệp
xây dựng chủ nghĩa xã hội của Đảng và dân tộc ta nói chung.
2. Tình hình nghiên cứu
Ở Việt Nam, từ sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, với tinh thần
nhìn thẳng vào sự thật, nói đúng sự thật, đánh giá đúng sự thật thì vấn đề đổi
mới tư duy lý luận về chủ nghĩa xã hội, về kinh tế xã hội chủ nghĩa được đặt
ra cấp thiết. Đã có nhiều tác giả và tập thể tác giả, nhiều công trình nghiên
cứu, bài viết về vấn đề này. Có thể điểm qua một số công trình:
“Định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam” của PGS. TS. Nguyễn Đức
Bách, Nxb Lao động, Hà Nội, 1998. Trên cơ sở lý luận và phương pháp luận
của Lênin khi phân tích về tên nước “cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết” -
ngay từ thời kỳ quá độ chỉ có ý nghĩa mục tiêu, định hướng, quyết tâm, … đi
tới, tác giả đã đề cập những nhận thức cơ bản về “định hướng xã hội chủ
nghĩa” – đó là một quá trình định hướng của Đảng, Nhà nước trên tất cả các
lĩnh vực cụ thể ở Việt Nam để cả quá trình xây dựng đất nước không chệch
khỏi mục tiêu cuối cùng là chủ nghĩa xã hội của Việt Nam – với mục tiêu
chung “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, …”.
3


tác động và thách thức của tăng trưởng kinh tế và của công bằng xã hội trong
đổi mới, đồng thời đề đạt một số phương hướng, quan điểm, giải pháp kết hợp
tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội trong những năm tới (2001 –
Học viện Chính trị Quốc gia, Hà Nội).
Hội thảo lý luận giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Cộng sản
Trung Quốc: “Chủ nghĩa xã hội và kinh tế thị trường kinh nghiệm của Trung
Quốc, kinh nghiệm của Việt Nam”, 2003, nêu rõ sự tương đồng về bản chất,
mục tiêu, … giữa kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mà Việt
Nam đang xây dựng và kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa ở Trung Quốc. Cả
hai nước xây dựng nền kinh tế thị trường trên tinh thần nhất quán là thực hiện
công bằng xã hội ngay trong từng bước phát triển kinh tế.
“20 năm đổi mới và sự hình thành thể chế kinh tế thị trường” của
PGS.TS Nguyễn Cúc. Nxb Lý luận Chính trị, Hà Nội, 2005. Tác giả đã phân
tích, đánh giá những thành tựu, hạn chế của sự nghiệp đổi mới đất nước; quá
trình chuyển đổi sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa dưới sự
lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ đó đã rút ra những bài học kinh
nghiệm, xác định rõ những bước đi tiếp theo là nhiệm vụ và đỏi hỏi vừa mang
tính cấp thiết cả về mặt lý luận và thực tiễn.
Bên cạnh đó còn có rất nhiều những luận án, luận văn nghiên cứu về
quá trình đổi mới tư duy, nhận thức của Đảng Cộng sản Việt Nam về kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa như: Luận án Phó tiến sĩ khoa học
kinh tế của Trần Anh Tài năm 1996 viết về “Vai trò quản lý của Nhà nước
trong quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường ở Việt Nam”. Luận án đã
đề cập đến vai trò quản lý của Nhà nước trong quá trình chuyển sang nền kinh
tế thị trường và nêu ra một số giải pháp nhằm giữ vững vai trò định hướng
của Nhà nước trong phát triển nền kinh tế thị trường.
Luận văn Thạc sĩ của Quách Thị Hà năm 2006 viết về “Thể chế kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”. Luận văn đã nêu lên
5


chính trị, số 5/2010; PGS.TSKH. Lương Đình Hải viết bài: “Mấy vấn đề về
đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị ở Việt Nam hiện nay” đăng trên Tạp chí
Triết học, số 7 (230) năm 2010; PGS, TS. Ngô Quang Minh với bài viết:
“Quá trình đổi mới nhận thức của Đảng về kinh tế thị trường” đăng trên Tạp
chí Cộng sản, số ra ngày 28/ 12/ 2011.
Qua các công trình nghiên cứu, các tác giả đều cho rằng, cách tư duy
máy móc, siêu hình, chủ quan, duy ý chí, đặc biệt trong tư duy kinh tế là
nguyên nhân cản trở quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Do vậy,
việc phải đổi mới tư duy lý luận là yêu cầu tất yếu. Đồng thời các bài viết, các
công trình nghiên cứu cũng nhận định quá trình đổi mới phải dựa trên nền
tảng chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Cần bổ sung và phát
triển những thành tựu lý luận đã đạt được để đổi mới phương pháp tư duy,
khắc phục lối tư duy kinh nghiệm. Các tác giả chỉ ra trong quá trình đổi mới,
cần phải bám sát thực tiễn, tổng kết thực tiễn, từ đó phát triển lý luận.
Như vậy, nghiên cứu quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, được nhiều tác giả đề cập đến, thể
hiện trong các công trình nghiên cứu và bài viết. Tuy nhiên, nghiên cứu sự
hình thành và phát triển quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa như một công trình khoa học hoàn
chỉnh, có tính hệ thống, đến nay chưa có tác giả nào thực hiện.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu làm sáng tỏ sự hình thành và phát triển quan điểm của
Đảng Cộng sản Việt Nam về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
- Nhiệm vụ nghiên cứu:
+ Nghiên cứu làm rõ khái niệm “thị trường”, “kinh tế thị trường”, “kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” và sự khác nhau giữa hai khái
niệm “kinh tế thị trường”, “kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”.
7


đối với quá trình hình thành, phát triển quan điểm của Đảng Cộng sản Việt
Nam về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đồng thời Luận văn
đóng góp vào việc đề xuất những vấn đề đang đặt ra và một số giải pháp tiếp
tục hoàn thiện quan điểm về nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa của Việt Nam.
7. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
- Ý nghĩa lý luận
Luận văn khẳng định được ý nghĩa, tầm quan trọng trong đổi mới tư
duy lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam về nền kinh tế thị trường theo định
hướng xã hội chủ nghĩa. Nhờ có lý luận đúng đắn, soi đường, Đảng Cộng sản
Việt Nam sẽ lãnh đạo đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội.
- Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn có thể làm tài liệu nghiên cứu, học tập cho học viên, sinh viên
các học viện, viện, trường đại học và các nhà nghiên cứu lý luận; làm tài liệu
tham khảo trong quá trình thực hiện nền kinh tế thị trường theo định hướng xã
hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
8. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn kết cấu thành 2 chương 6 tiết. 9

Chương 1: TÍNH TẤT YẾU HÌNH THÀNH QUAN ĐIỂM CỦA
ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VỀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

“Thị trường” với định nghĩa tổng quát “là sự biểu hiện thu gọn của quá
trình, mà thông qua đó các quyết định của các gia đình về tiêu dùng các mặt
hàng nào, các quyết định của các công ty về sản xuất cái gì, sản xuất như thế
nào và các quyết định của cá nhân về việc làm bao lâu, cho ai đều được dung
hòa bằng sự điều chỉnh của giá cả” [11, tr. 41].
Theo nghĩa hẹp “thị trường là tập hợp các sự thỏa thuận, thông qua đó người
mua và người bán tiếp xúc với nhau để trao đổi hàng hóa và dịch vụ” [11, tr. 44].
Tác giả luận văn tán thành và kế thừa sự khái quát gọn về thực chất của
khái niệm “thị trường” trên đây.
“Kinh tế thị trường” là giai đoạn phát triển cao của kinh tế hàng hóa,
trong đó sản xuất chủ yếu để trao đổi, gắn với sự phát triển ngày càng cao của
phân công lao động và trình độ chuyên môn hóa. Không gian thị trường đã
được mở rộng cho sự lựa chọn, tư duy giá trị, hiệu quả trở nên phổ biến.
Trong nền kinh tế thị trường, quyền tự do, bình đẳng giữa mọi thành phần
kinh tế được tôn trọng và các chủ thể kinh tế chịu sự điều tiết của các quy luật
thị trường, thái độ ứng xử của họ là hướng vào tìm kiếm lợi ích của chính
mình trên thị trường theo sự dẫn dắt của giá cả.
Vậy “kinh tế thị trường là kiểu tổ chức kinh tế dựa trên cơ sở đa dạng
các hình thức sở hữu, các thành phần kinh tế, các hình thức tổ chức sản xuất
kinh doanh. [43, tr.70].
Theo tác giả Ngô Đình Giao thì, “Kinh tế thị trường là nền kinh tế vận
hành theo cơ chế thị trường. Đến lượt nó, cơ chế thị trường là tổng thể các
nhân tố, quan hệ cơ bản vận động dưới sự chi phối của các quy luật thị trường
trong môi trường cạnh tranh, nhằm mục tiêu lợi nhuận. Nhân tố cơ bản của cơ
chế thị trường là cung – cầu và giá cả thị trường” [69, tr. 11].
11

Qua phân tích một số quan điểm của các tác giả đã công bố về “kinh tế
thị trường”, tác giả luận văn mạnh dạn đưa ra quan điểm của mình về “kinh tế
thị trường” như sau:

định mức giá cả người mua và người bán đều chấp nhận được.
Ba là, kinh tế thị trường gắn với tự do, tự chủ trong sản xuất kinh
doanh. Các chủ thể kinh doanh có quyền tự do kinh doanh do cung – cầu thị
trường tác động và chi phối. Khi có cầu ắt có cung, các chủ thể kinh doanh
tiến hành tổ chức sản xuất, cung ứng dịch vụ để đáp ứng nhu cầu thị trường
và tìm kiếm lợi nhuận (đây là điểm rất khác biệt với mô hình kinh tế kế hoạch
hóa, sản xuất cái gì đều có “kế hoạch” đã định trước). Tuy vậy, hiểu tự do
kinh doanh đúng nghĩa là hoạt động kinh doanh những gì mà pháp luật và
Nhà nước không cấm.
Bốn là, kinh tế thị trường luôn gắn với cạnh tranh. Đặc trưng cạnh tranh
của kinh tế thị trường do nhiều nhân tố quy định. Tự do kinh doanh mưu cầu, tìm
lợi nhuận cao dẫn đến cạnh tranh, muốn chiếm giữ và mở rộng thị phần, muốn
giành chiến thắng trên thương trường cũng cần tới cạnh tranh. Cạnh tranh chính
là động lực của sự phát triển và hiệu quả cao trong sản xuất kinh doanh. Do vậy,
trong quản lý Nhà nước, cần hạn chế độc quyền, mở rộng cạnh tranh thực sự
bình đẳng.
Năm là, một hệ thống các thị trường đồng bộ, thống nhất, ngày càng
hiện đại. Hệ thống thị trường là khách quan, hệ thống thị trường phải đồng bộ,
thông suốt trong cả nước, gắn với thị trường khu vực và thế giới, gồm tất cả
các loại thị trường. Thị trường vận động theo xu hướng ngày càng hiện đại,
mở rộng quy mô.
Sáu là, kinh tế thị trường là kinh tế mở. Nhờ tự do, mở cửa, không gian thị
trường được mở rộng, thị trường là một thể thống nhất thông suốt, hòa nhập thị
trường thế giới. Nguồn lực của xã hội được mở rộng không chỉ ở trong nước mà
13

cả thế giới. Trong điều kiện của xu hướng toàn cầu hóa, mỗi quốc gia có thể tìm
thấy lợi thế của mình trong quan hệ đa phương. Đối với các nước kém và đang
phát triển, mở cửa hội nhập là xu hướng tất yếu để có thêm nguồn lực cho sự
phát triển: vốn, công nghệ, thị trường, quản lý, mặt khác cũng đặt ra những yêu

lợi ích, do đó dễ cường điệu lợi ích cá biệt, phá vỡ những cân đối chung,
những cân đối tổng thể của nền kinh tế, coi trọng lợi ích kinh tế dễ bỏ qua
những vấn đề xã hội, môi trường. Thị trường là cạnh tranh, sẽ có kẻ thắng
người thua, nhưng thị trường không bảo vệ những người chiến bại. Cạnh
tranh sớm muộn cũng dẫn đến độc quyền với những tác hại khôn lường; bóp
méo sự vận động của quy luật cung, cầu, giá cả. Kinh tế thị trường gắn liền
với những thử thách về đạo đức, nhân cách, yếu tố văn hóa truyền thống của
con người và trong quan hệ của con người với tự nhiên.
Nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường nói chung sẽ bảo đảm các
mục tiêu cơ bản của hệ thống kinh tế là tăng trưởng, hiệu quả và công bằng.
Tuy nhiên, do bản chất của nó, nền kinh tế thị trường luôn kèm theo một loạt
tiêu cực (nhiều người còn gọi là thất bại của kinh tế thị trường hoặc các khả
năng phi hiệu quả của kinh tế thị trường) dưới góc độ kinh tế học, các mặt
tiêu cực của kinh tế thị trường bao gồm:
Thứ nhất, xu hướng độc quyền trên những thị trường có điều kiện. Xu
hướng độc quyền là xu hướng gắn liền với kinh tế thị trường. Độc quyền có
thể có những nguyên nhân khác nhau: độc quyền tự nhiên, độc quyền do Nhà
nước cho phép hoặc chủ trương. Trong mọi trường hợp, nếu các doanh nghiệp
và nhà cung cấp dịch vụ độc quyền sẽ chỉ mang lại lợi ích cho họ, còn người
tiêu dùng và xã hội phải chịu thiệt về lợi ích. Do vậy Nhà nước phải trực tiếp
tham gia điều tiết độc quyền. Ngoài ra, để chống tác hại của độc quyền, Nhà
nước phải ban hành luật khuyến khích cạnh tranh, chống độc quyền.
Thứ hai, các hàng hóa, dịch vụ có ngoại ứng, khi sản xuất, cung ứng
hoặc tiêu dùng sẽ ảnh hưởng gián tiếp đến xã hội (ví dụ gây ô nhiễm môi
15

trường), gây tác hại cho xã hội, ảnh hưởng đến môi trường sản xuất và sinh
hoạt chung của dân cư, xã hội.
Thứ ba, đối với các hàng hóa, dịch vụ công cộng – nhóm hàng hóa, dịch
vụ có đặc thù do tính chất đặc biệt của nó, phải được cung ứng với giá rẻ

- xã hội không phải là một khái niệm và đồng nhất. Một kiểu tổ chức sản xuất có
thể tồn tại và phát triển trong nhiều hình thái kinh tế - xã hội.
Với nhận thức của chủ nghĩa Mác thì rõ ràng điều không thể chối cãi là,
kinh tế thị trường không phải là kiểu tổ chức sản xuất riêng của chủ nghĩa tư bản
và nó càng không phải là chủ nghĩa tư bản, mà nó là kiểu tổ chức sản xuất xã
hội, là thành tựu của loài người đạt được ở giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa.
Kế thừa những lý luận của Mác – Ăngghen, Lênin đã nói đến một thời
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Đặc điểm nổi bật của thời kỳ này là những
nhân tố của xã hội mới và những tàn tích của xã hội cũ tồn tại đan xen lẫn
nhau, đấu tranh với nhau trên mọi lĩnh vực của đời sống chính trị, kinh tế, văn
hóa, xã hội, tư tưởng, tập quán trong xã hội, …
Trong giai đoạn này, chưa có một lực lượng nào thắng thế tuyệt đối, có
nghĩa là việc tiếp tục áp dụng phương thức sản xuất và phân phối cộng sản
chủ nghĩa là một sai lầm “đáng tiếc” và “ngay trong giai đoạn thấp của chủ
nghĩa cộng sản chúng ta cũng không thể đạt tới được”. Lênin đã phát triển lý
luận của Mác và nhấn mạnh việc cần thiết phải xác định xem mình đang ở
giai đoạn nào của quá trình phát triển “… danh từ nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa … có nghĩa là Chính quyền Xô Viết quyết tâm thực hiện bước chuyển
lên chủ nghĩa xã hội, chứ hoàn toàn không có nghĩa là đã thừa nhận chế độ
kinh tế hiện nay là chế độ xã hội chủ nghĩa” [6, tr. 17 – 18]. Điều này có một
ý nghĩa đặc biệt quan trọng, cho thấy rằng muốn duy trì được chủ nghĩa xã
hội thì cần phải có những cơ sở kinh tế, xã hội nhất định.
Vận dụng sự lý giải rất khoa học và thực tiễn mà V.I.Lênin đã để lại
cho nhân loại về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội gắn với tên nước cộng
17

hòa xã hội chủ nghĩa … cho đến nay còn nguyên giá trị: đó là việc xác định rõ
“quyết tâm” (tức là chủ trương đúng đắn của Đảng Cộng sản – mang tính định
hướng mục tiêu xa của cả quá trình xây dựng đất nước là chủ nghĩa xã hội –
chủ nghĩa cộng sản …) đi lên chủ nghĩa xã hội, chứ không phải xác định rằng:

nhược điểm, mặt trái không phù hợp với chế độ xã hội chủ nghĩa mà chúng
ta đang xây dựng.
Mục tiêu xã hội chủ nghĩa của chúng ta là xây dựng một nước Việt
Nam dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
Để xây dựng một chế độ xã hội như thế chúng ta chấp nhận phát
triển nền kinh tế thị trường, nhưng không phải là nền kinh tế thị trường tự
do mà là nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định
hướng xã hội chủ nghĩa.
Định hướng xã hội chủ nghĩa có nghĩa là không để cho kinh tế thị
trường phát triển tự do, tự phát mà phải có sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, sự
quản lý của Nhà nước, của dân, do dân và vì dân.
Những gì là phù hợp với mục tiêu chủ nghĩa xã hội, là mặt tốt của kinh
tế thị trường, thì Nhà nước cần khai thác, phát huy, tạo điều kiện để phát triển.
Ngược lại, những gì là mặt trái của nó không phù hợp với mục tiêu xã hội chủ
nghĩa cần được hạn chế, loại bỏ.
Việc quản lý Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa đảm bảo cho
kinh tế thị trường phát triển phù hợp với mục tiêu xã hội chủ nghĩa mà toàn
Đảng, toàn dân ta đã lựa chọn.
Như vậy, từ một nền kinh tế hàng hóa vận động theo cơ chế thị trường
một cách tự do hay nền kinh tế thị trường tự do đến nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa tất yếu phải là nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa.
Kinh tế thị trường có những nội dung, hình thức, tính quy luật toàn cầu,
nhưng lại vừa không tách rời khỏi chế độ xã hội của mỗi quốc gia dân tộc với
những đặc thù của nó. Trong nhiều đặc tính có thể dùng làm tiêu thức để phân
19

biệt nền kinh tế thị trường này với nền kinh tế thị trường khác phải nói đến
mục đích chính trị, mục tiêu kinh tế - xã hội của nhà nước đó. Theo đó, có thể
phân chia thành nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa, kinh tế thị trường xã
hội chủ nghĩa và kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.