SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
" MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP CHO HỌC SINH HỌC TỐT MÔN VẼ
TRANH Ở BẬC THCS"
I. TÓM TẮT ĐỀ TÀI
Mĩ thuật nói chung và hội hoạ nói riêng là loại hình nghệ thuât mà ngôn ngữ của nó là
đường nét, hình khối và màu sắc. Mĩ thuật luôn gắn với đời sống thực tiễn con người.
Thay bằng lời nói, mĩ thuật đã dùng ngôn ngữ hội hoạ để diễn tả tâm tư, cảm xúc của con
người .
Khác với văn học nghệ thuật và thơ ca, cái đep của hội hoạ không chỉ là ý niệm thẩm mĩ
được xây dựng trong trí tưởng tượng, thông qua sự mô tả bằng từ ngữ, âm điệu. Cái đẹp
của hội hoạ được xây dựng trực tiếp bằng bố cục của đường nét, màu sắc, hình khối,
Sự tổng hoà các yếu tố tạo hình thông qua sự diễn tả, điều chỉnh của người nghệ sĩ tạo ra
hiệu quả cho tranh và tác động trực tiếp vào thị giác của người xem. Tác động này có tính
liên hệ cụ thể, những khi tranh không còn trước mắt người xem thì vẫn còn tồn tại cái đẹp
trong ý niệm, trong kí ức người xem.
Trong cuộc sống hàng ngày của mỗi người dù trong tiềm thức hay ý thức, đều có sự
biểu hiện của cái nhìn thẩm mĩ, trong đó có sự sắp xếp, bố cục. Dù ở tầng lớp nào, dù
sống ở môi trường nào, con người đều có ý thức tạo dựng, sắp xếp cho hợp với hoàn
cảnh, hợp với không gian môi trường mình đang sống. Đó là vì mỗi người đều muốn
vươn tới cái đẹp như Các-Mác đã nói: “Bản chất của con người sinh ra đã là nghệ sĩ, nên
bất kì ở đâu con người cũng muốn tạo ra cái đẹp cho chính bản thân mình”.
Trong mỗi con người đều có sức sáng tạo nhất định. Nếu được học tập, bồi dưỡng
về chuyên ngành Mĩ thuật thì khả năng sáng tạo tiềm ẩn sẽ được bộc lộ và phát triển một
cách rõ nét. Chính điều đó cho thấy nhân thức về cái đẹp, cái thẩm mĩ còn phụ thuộc vào
trình độ học vấn và sự rèn luyện của mỗi người. Đất nước muốn giàu đẹp và thịnh vượng
thì yếu tố bồi dưỡng học vấn cho toàn dân luôn phải được đặt lên hàng đầu. Từ đó chúng
ta ý thức rằng việc giáo dục nhận thức thẩm mĩ nói chung và việc giáo dục thẩm mĩ trong
nhà trường phổ thông nói riêng là việc vô cùng quan trọng và ngày càng hoàn thiện hơn.
Mục đích cuối cùng của người học và sáng tác mĩ thuật là phải sản sinh đươc
những tác phẩm nghệ thuật của mình, tức là phải biết sáng tác tranh. Tất cả những môn

tích cực đến việc nâng cao kết quả học tập của học sinh lớp 7 ở các tiết dạy vẽ tranh đề
tài.
Vì vậy để bộ môn Mĩ Thuật đạt được hiệu quả cao, giúp học sinh nắm vững
phương pháp xây dựng bài vẽ, phối hợp vận dụng linh hoạt các kiến thức cơ bản của Mĩ
Thuật vào thực tế cuộc sống, vẽ được tranh đạt yêu cầu về nội dung và nghệ thuật, tôi đã
lựa chọn đề tài: “Phương pháp giúp học sinh học tốt hơn phân môn vẽ tranh môn Mĩ
thuật”.
II. GIỚI THIỆU :
Mục tiêu của môn mỹ thuật ở trường THCS là dạy học sinh nhận ra cái đẹp, tập tạo ra
cái đẹp và vận dụng những hiểu biết về cái đẹp vào học tập và sinh hoạt hàng ngày, cho
công việc mai sau, góp phần xây dựng con người lao động mới phục vụ công nghiệp hoá,
hiện đại hoá đất nước.
Môn mỹ thuật ở trường THCS thường được đa số học sinh yêu thích. Ở đây các em được
thưởng thức các tác phẩm nghệ thuật trong nước và thế giới, để tự mình tập trang trí, vẽ
theo mẫu và sáng tác các tác phẩm theo đề tài.
Qua khảo sát tại trường THCS Lê Khắc Cẩn có trên 50% học sinh không thích phân môn
vẽ tranh đề tài. Khi được hỏi, các em trả lời "Chúng em thích học trang trí hơn vì nó dễ
vẽ, còn vẽ tranh đề tài chúng em không tưởng tượng được, không vẽ hình được, nhất là
vẽ con người và con vật."
Thực tế đã cho thấy kết quả các bài vẽ tranh đề tài của các em thường có kết quả thấp, vẽ
hình không được, đặc biệt là những bài vẽ tranh đề tài có liên quan đến con người, bài tự
vẽ thì chưa đẹp, đa số sao chép trong sách giáo khoa hoặc trong các sách khác.
Bản thân là giáo viên dạy môn mỹ thuật, qua các năm học vừa qua tôi đã trăn trở,
suy nghĩ rất nhiều để làm thế nào giúp các em vẽ hình tốt hơn trong phân môn vẽ tranh.
Nếu các em vẽ được hình, sắp xếp bố cục đẹp, màu sắc hài hoà có đậm nhạt thì các em vẽ
tranh được tốt hơn, khi vẽ được, vẽ tốt các em sẽ cảm thấy thích học phân môn này. Vì
thế tôi nghĩ đến việc làm thế nào để giúp học sinh học tốt hơn phân môn vẽ tranh. Đó là
những lý do chính tôi chọn và thực hiện đề tài này.
Giải pháp thay thế:
Trước vấn đề đặt ra, để giúp học sinh học tốt hơn phân môn vẽ tranh đặc biệt là trong

tài an toàn giao thông và hoạt động trong những ngày hè cũng vậy. Bao giờ cũng có sự
chuẩn bị kĩ càng thì bài vẽ của các em sẽ tốt hơn, sau mỗi bài vẽ tranh đề tài tôi đều phân
tích vẽ bố cục, hình ảnh màu sắc hoặc xoáy sâu vào hình vẽ và cách kí hoạ, sắp xếp hình
ảnh kí hoạ thành một bức tranh để các em nắm chắc về cách kí hoạ cũng như việc quan
trọng phải kí hoạ và bài vẽ tự nghĩ ra của học sinh để các em thấy được sự sinh động gần
thực tế của bài vẽ lấy tư liệu từ kí hoạ.
- Thực ra ban đầu các bài vẽ kí hoạ của học sinh chưa được tốt lắm, hình vẽ còn méo mó
chưa đúng về hướng, về hình và tỉ lệ.Tuy nhiên sau mỗi lần chấm bài góp ý cho các em,
tôi thấy các bài sau các em vẽ khá hơn và đến bây giờ sau gần một năm thực nghiệm
nhiều em đã nhuần nhuyễn việc vẽ kí hoạ và đương nhiên các bài vẽ tranh đề tài của các
em cũng đẹp hơn so với trước. Đa số các em cũng cảm thấy thích vẽ tranh đề tài và có
nhiều điểm tốt khi vẽ tranh đề tài. Đó chính là kết quả sau một năm tự rèn luyện và nỗ lực
của các em. Tôi quyết định vận dụng cho các em học kí hoạ ngoài giờ học ở trường, có lẽ
như vậy sẽ tốt cho các em lẫn giáo viên, các em sẽ rèn luyện được mắt quan sát, nhận xét,
ước lượng tỉ lệ và biết cách sắp xếp bố cục xây dựng hình tượng trong vẽ tranh đề tài,
điều đó sẽ giúp chất lượng dạy và học ngày càng được nâng cao hơn.
Vấn đề nghiên cứu: Lựa chọn phương pháp dạy học giúp học sinh học tốt hơn phân môn
vẽ tranh ở lớp 7 có nâng cao kết quả học tập của học sinh không?
Giả thuyết nghiên cứu: Sử dụng phương pháp dạy học giúp học sinh học tốt hơn phân
môn vẽ tranh ở lớp 7 sẽ nâng cao kết quả học tập của học sinh.
III. PHƯƠNG PHÁP
1. Khách thể nghiên cứu
- Tôi lựa chọn học sinh lớp 7A và lớp 7B trường THCS Lê Khắc Cẩn để nghiên cứu vì
hai lớp này đều là các lớp cơ bản A của nhà trường, tỉ lệ giới tính cũng gần tương đồng
nhau, đặc biệt là kết quả học tập môn Mĩ thuật lớp 6 và học kì 1 lớp 7 tương đương
nhau.
- Cả hai lớp trên đều do tôi trực tiếp giảng dạy.
2. Thiết kế
- Chọn lớp 7A làm lớp thực nghiệm, lớp 7B là lớp đối chứng. Tôi dùng bài Vẽ tranh:
“Tranh phong cảnh” làm bài thực hành trước tác động. Kết quả cho thấy điểm trung bình

giảng bài giáo viên dùng phương pháp kết hợp áp dụng các bài vẽ ký họa vào bài vẽ tranh
đề tài cụ thể.
b. Tiến hành dạy thực nghiệm:
Thời gian tiến hành dạy thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhà trường và
theo thời khóa biểu để đảm bảo khách quan.
4. Đo lường
- Bài thực hành trước tác động là bài Vẽ tranh: “Tranh phong cảnh” môn Mĩ thuật lớp 7
chưa áp dụng phương pháp mới.
- Bài thực hành sau tác động là bài Vẽ tranh: “Đề tài cuộc sống quanh em” môn Mĩ thuật
lớp 7 đã áp dụng phương pháp mới.
- Tiến hành thực hành và chấm bài: Việc chấm bài được thực hiện theo biểu điểm đánh
giá chung của bộ môn Mĩ thuật.
IV. PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ
Đối chứng Thực nghiệm
Điểm trung bình 7,21 8,09
Độ lệch chuẩn 0,93 0,72
Giá trị p của t- test 0,00003
Chênh lệch giá trị trung
bình chuẩn( SMD)
0,9
Như trên đã chứng minh: kết quả 2 nhóm trước tác động là tương đương. Sau tác động
kiểm chứng chênh lệch điểm trung bình bằng t-test cho kết quả p= 0,00003, đây là kết
quả rất có ý nghĩa, tức là sự chênh lệch kết quả điểm trung bình nhóm thực nghiệm cao
hơn nhóm đối chứng không phải do ngẫu nhiên mà do kết quả của tác động.
Giá trị SMD = 0,9, theo bảng tiêu chí Cohen cho thấy mức độ ảnh hưởng của dạy học có
sử dụng phương pháp mới đến kết quả là lớn.
Như vậy giả thuyết của đề tài đã được kiểm chứng.
Biểu đồ so sánh điểm trung bình của 2 lớp 7A, 7B trước và sau tác động
V. BÀN LUẬN
- Kết quả của bài thực hành sau tác động của nhóm thực nghiệm có điểm trung bình là

* Phụ lục 2: Đáp án và biểu điểm chấm bài thực hành
Đáp án Điểm
1. Nội dung: Vẽ đúng nội dung đề tài 1,0
2. Bố cục:
- Chặt chẽ, hợp lý
- Vẽ đúng “Luật xa gần”
1,5
1,0
3. Hình vẽ:
- Tương đối chuẩn tỉ lệ 0,5
- Tương đối chính xác các động tác, tư thế
- Vẽ hình đúng “Luật xa gần”
0,75
0,75
4. Màu sắc:
- Hài hòa thuận mắt
- Phong phú về màu
- Có mảng đậm, mảng nhạt, vẽ theo “Luật xa gần”
1,0
1,0
0,5
5. Trình bày đẹp, rõ ràng, cân đối, thuận mắt 1,0
6. Bài vẽ có sự sáng tạo 1,0
* Phương pháp “giúp học sinh học tốt hơn phân môn vẽ tranh” áp dụng vào thực tế giảng
dạy tiêt 11;12 môn Mĩ thuật 7:
Ngày soạn: 4/11/2011
Ngày dạy : 5;12/11/2011
Tiết 11;12: Vẽ tranh
đề tài cuộc sống quanh em
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

GHI BẢNG VÀ MINH HỌA
*Hoạt động 1: Hướng dẫn học
sinh tìm và chọn nội dung đề tài.
I. Tìm và chọn nội dung đề tài.
Đề tài và nội dung rất phong phú,
+ GV yêu cầu HS đưa ra những bài
vẽ ký họa trong một tuần vừa qua.
+ GV gọi HS trình bày lại những ý
tưởng của mình khi thực hiện những
bài ký họa đó.
+ GV gọi HS nhận xét bài của bạn.
+ GV nhận xét những điểm được
và chưa được trong bài vẽ của HS.
+ GV hướng dẫn HS cách lắp ghép
các dáng ký họa đẹp vào trong bài
vẽ.
+ GV cho HS quan sát một số
tranh lao động.
?) Những bức tranh trên vẽ về
những hoạt động gì ?
DKTL : HS nhìn tranh trả lời.
?) Những hoạt động trên thường
diễn ra ở đâu ?
DKTL : Diễn ra ở cuộc sống xung
quanh ta.
?) Em hãy lấy một số ví dụ về nội
dung đề tài này ?
đa dạng.
DKTL: Chủ đề nhà trường, gia đình,
xã hội.

gì?
DKTL:
- Khi vẽ màu cần chú ý vẽ theo
đúng luật xa gần: Gần: màu sắc tươi
sáng, rõ ràng, ở xa mờ dần.
- Không sử dụng mảng lớn bằng
màu đen
- Không để mảng nào trắng giấy.
GV hướng dẫn HS sử dụng màu sắc
theo cảm nhận riêng của từng em.
III. Thực hành: Vẽ một bức tranh đề
tài cuộc sống quanh em
IV. Thu bài, nhận xét đánh giá.
* Hoạt động 3: Hướng dẫn học
sinh làm bài
- GV luôn quan sát, chú ý tới từng
học sinh; gợi ý, gợi mở cho các em
về:
+ Bố cục
+ Nội dung
+ Màu sắc
GV hướng dẫn HS cách vẽ màu theo
‘ Luật xa gần’
+ GV hướng dẫn các bước vẽ
* Hoạt động 4: Đánh giá kết quả
học tập
- GV thu một số bài vẽ sau đó GV
cùng HS nhận xét về:
+ Nội dung: Nêu lên hình ảnh
đặc trưng của cuộc sống