Phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững ở
tỉnh Thái Bình Nguyễn Thị Thanh Hoa Trường Đại học Kinh tế. Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn ThS. Kinh tế: 60 31 01
Người hướng dẫn : PGS.TS. Phạm Văn Dũng
Năm bảo vệ: 2013
118 tr .
Abstract. Khái quát kinh nghiệm phát triển nền nông nghiệp theo hướng bền vững của
một số tỉnh. Trên cơ sở đó, luận văn rút ra bài học kinh nghiệm cho tỉnh Thái Bình.
Phân tích được thực trạng phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững ở tỉnh Thái
Bình, chỉ ra thành tựu, hạn chế và nguyên nhân. Đưa ra một số giải pháp tiếp tục phát
triển nông nghiệp theo hướng bền vững ở tỉnh Thái Bình.
Keywords. Kinh tế chính trị; Nông nghiệp; Phát triển bền vững; Thái Bình
Content.
1. Lí do chọn đề tài
Nông nghiệp là ngành sản xuất cơ bản của xã hội đáp ứng những sản phẩm
thiết yếu cho đời sống xã hội, cung cấp nguyên liệu đầu vào cho các ngành khác trong
nền kinh tế như: Sản xuất hàng hóa tiêu dùng, máy móc và các vật tư nông nghiệp, là
nguồn cung cấp lao động cho khu vực công nghiệp và tạo ra một lượng vốn thặng dư
để đầu tư cho sự nghiệp phát triển của đất nước. Tuy nhiên, năng xuất và hiệu quả sản
xuất nông nghiệp chịu ảnh hưởng nhiều bởi điều kiện tự nhiên, đặc biệt trước những
diễn biến bất thường của hiện tượng biến đổi khí hậu toàn cầu; những biến động của
thị trường, của xã hội Do đó, vấn đề phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững
được đề cập như là một trong những vấn đề vừa cơ bản, vừa bức thiết có ảnh hưởng
trực tiếp tới tình hình kinh tế - xã hội của đất nước.
2. Tình hình nghiên cứu
Phát triển bền vững nói chung và phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững nói
riêng là một vấn đề khoa học được đề cập ở những khía cạnh khác nhau, qua tìm hiểu tác
giả thấy có một số công trình khoa học nổi bật sau:
- Phát triển bền vững ở Việt Nam – thành tựu, cơ hội, thách thức và triển vọng
của Nguyễn Quang Thái và Ngô Thắng Lợi (2007), Nxb Lao động – xã hội. Đề tài đã
đề cập đến phát triển bền vững nói chung ở Việt Nam chưa nêu cụ thể về phát triển
nông nghiệp bền vững ở một địa phương nhất định.
- Công nghiệp hóa từ nông nghiệp, lý luận thực tiễn và triển vọng áp dụng ở Việt
Nam của tác giả Đặng Kim Sơn (2007), Nxb Nông nghiệp. Trong công trình của tác giả
Đặng Kim Sơn thì phát triển nông nghiệp được tiếp cận từ lý thuyết phát triển nông nghiệp,
kinh nghiệm của một số nước và triển vọng của Việt Nam chưa đi sâu phân tích ở góc độ
phát triển bền vững nông nghiệp.
- Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn ở Việt Nam - Con
đường và bước đi của Nguyễn Kế Tuấn (2006), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội thì
phát triển nông nghiệp bền vững được tác giả tiếp cận chủ yếu dưới góc độ đánh giá
tác động của việc phát triển nền nông nghiệp bền vững đối với nền kinh tế.
- Nông nghiệp Việt Nam trong phát triển bền vững (2004), Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội, do Nguyễn Từ chủ biên. Đây là cuốn sách có nhiều bài viết có giá
trị bàn về vị trí và vai trò của ngành nông nghiệp trong sự phát triển kinh tế bền vững
chung của đất nước.
- Đề tài “phát triển nông nghiệp hàng hóa ở Việt Nam - thực trạng và giải
pháp” (2010), Luận văn Thạc sĩ kinh tế, Đặng Thị Tố Tâm lại nghiên cứu sâu về phát
triển nông nghiệp theo hướng sản xuất lớn, sản xuất hàng hóa.
- Nông nghiệp, nông thôn Việt Nam thời kỳ đổi mới (2003), do PGS.TS
Nguyễn Sinh Cúc chủ biên, NXB Thống Kê. Công trình này đã khái quát một cách
tổng quan quá trình đổi mới, phát triển nông nghiệp, nông thôn từ 1986 đến năm 2002;
một số vấn đề cần quan tâm trong phát triển nông nghiệp.
- Đề tài “Phát triển nông nghiệp bền vững ở Việt Nam”, Vũ Văn Nâm, Luận
văn thạc sỹ kinh tế. Đây là đề tài đã nêu khái quát về phát triển nông nghiệp bền vững
ở Thái Bình trong thời gian tới.
4. Đi tưng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu : Luận văn lấy đối tượng nghiên cứu sản xuất nông
nghiệp và các yếu tố có liên quan đến phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững ở
tỉnh Thái Bình.
- Phạm vi nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu phát triển nông nghiệp theo hướng
bền vững ở tỉnh Thái Bình dưới góc độ kinh tế chính trị.
- Phạm vi thời gian: Nghiên cứu sản xuất nông nghiệp Thái Bình từ năm 2000
đến nay và đề xuất các giải pháp đến năm 2020.
- Phạm vi không gian: Đề tài nghiên cứu sản xuất nông nghiệp theo nghĩa hẹp
trên địa bàn tỉnh Thái Bình.
5. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy
vật lịch sử làm phương pháp nghiên cứu cơ bản; đồng thời trong từng nội dung cụ thể
luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu như: Phương pháp lôgic – lịch sử; phương
pháp phân tích – tổng hợp, phương pháp trừu tượng hóa khoa học, phương pháp so
sánh…để làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến chủ đề đề tài.
6. Những đóng góp mới của luận văn
- Khái quát kinh nghiệm phát triển nền nông nghiệp theo hướng bền vững của
một số tỉnh. Trên cơ sở đó, luận văn rút ra bài học kinh nghiệm cho tỉnh Thái Bình.
- Phân tích thực trạng về việc phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững ở
tỉnh Thái Bình chỉ ra những mặt đạt được, những mặt hạn chế cũng như nguyên nhân
của những hạn chế đó.
- Đánh giá vai trò của nền nông nghiệp theo hướng bền vững đối với quá trình
CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn và nâng cao chất lượng cuộc sống cho dân cư
nông thôn.
- Đưa ra các quan điểm, các giải pháp để phát triển nền nông nghiệp bền vững ở
tỉnh Thái Bình trong thời gian tới.
7. B cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài gồm 3 chương:
11. Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn (7/2012), Đóng góp của lâm nghiệp Việt
Nam với phát triển bền vững.
12. Bùi Bá Bổng (2005), Kinh tế-chính sách nông nghiệp và phát triển nông thôn, Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
13. Nguyễn Sinh Cúc (2003), Nông nghiệp, nông thôn Việt Nam thời kỳ đổi mới, Nxb
Thống Kê, Hà Nội.
14. Cục Thống kê Thái Bình (2012), Niên gián thống kê Thái Bình 2012.
15. Đảng Cộng sản Việt Nam (1982), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ V,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
16. Đảng Cộng sản Việt Nam (1986), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
17. Đảng Cộng sản Việt Nam (1992), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ
VII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
18. Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ
VIII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
19. Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
20. Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
21. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
22. V.I.Lênin (1973), toàn tập, tập 37, Nxb Tiến bộ, Matcơva.
23. C.Mác và Ăngngen (1981), tuyển tập, tập III, Nxb Sự thật, Hà Nội.
24. C.Mác và Ăngngen (1984), tuyển tập, tập XXIII, Nxb Sự thật, Hà Nội.
25. Vũ Văn Nâm (2009), Phát triển nông nghiệp bền vững ở Việt Nam, Nxb Thời đại,
Hà Nội.
26. Vũ Oanh (1998), Nông nghiệp và nông thôn trên con đường công nghiệp hóa, hiện
đại hóa và hợp tác hóa, dân chủ hóa, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
27. Sở tài nguyên – Môi trường tỉnh Thái Bình (2010), Báo cáo tóm tắt Dự án quy
hoạch môi trường tỉnh Thái Bình giai đoạn 2006 – 2020.
lần thứ 10, BCH Trung ương Đảng (khóa IX) về tiếp tục thực hiện Nghị quyết
Trung ương 5, (khóa VIII) về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên
tiến đậm đà, bản sắc dân tộc.
43. Tỉnh ủy Thái Bình (2010), Báo cáo kết quá kiểm tra thực hiện Chương trình giải
quyết việc làm và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tỉnh Thái Bình giai đoạn
2006 – 2010.
44. Nguyễn Kế Tuấn (2006), Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông
thôn ở Việt Nam – Con đường và bước đi, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
45. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Thái Bình (2009), Kết quả xây dựng nhà đại đoàn
kết cho các hộ nghèo.
46. UBND tỉnh Thái Bình (2008), Báo cáo kết quả thực hiện chương trình giảm nghèo
giai đoạn 2006 – 2010.
47. UBND tỉnh Thái Bình (2009), Báo cáo Tổng kết sản xuất nông nghiệp 3 năm
(2007 – 2009).
48. UBND tỉnh Thái Bình (2011), Quy hoạch phát triển sản xuất nông nghiệp tỉnh
Thái Bình đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020.
49. UBND tỉnh Thái Bình (2011), Đề án quy hoạch phát triển các khu công nghiệp
tỉnh Thái Bình đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020.
50. UBND tỉnh Thái Bình (2011), Báo cáo thuyết minh tổng hợp điều chỉnh quy hoạch
sử dụng đất đến 2020.
51. UBND tỉnh Thái Bình (2010) Tổng kết chương trình “Phát triển nông nghiệp giai
đoạn 2006-2010”; Mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp giai đoạn
(2011-2015).
52. Website: www.bacninh.gov.vn
53. Website: www.chinhphu.vn
54. Webhttp://kienthuctamnong.gov.vn
55. Website: www.thaibinh.gov.vn