SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÀO CAI
TRƯỜNG THPT CHUYÊN TỈNH LÀO CAI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC
QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN
CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG THPT TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ LÀO CAI - TỈNH LÀO CAI
Người thực hiện: Phạm Thị Thu Khuê
Chức vụ: Phó Hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường THPT chuyên tỉnh Lào Cai
Lào Cai, tháng 5 năm 2011
1
QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN
CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG THPT TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH
PHỐ LÀO CAI - TỈNH LÀO CAI
Phạm Thị Thu Khuê – Phó HT trường THPT chuyên tỉnh Lào
Cai.
I. TÓM TẮT ĐỀ TÀI:
PHẦN I : MỞ ĐẦU
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, đề tài gồm 2 nội

dung chính:
1. Nội dung 1: Thực trạng đội ngũ TTCM và thực trạng các biện pháp quản lý

phát triển đội ngũ TTCM ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Lào cai.
2. Nội dung 2: Đề xuất những giải pháp về quản lý phát triển đội ngũ

TTCM các trường THPT trên địa bàn thành phố Lào cai, tỉnh Lào cai.
Cách thức nghiên cứu đề tài theo: Thiết kế - quy trình - đo lường; phân tích
dữ

liệu và kết quả; đánh giá, bàn luận, kết luận.

Bộ mặt tổ chuyên môn thể hiện trước hết ở người tổ trưởng, đó là sự
gương mẫu, phong cách lãnh đạo dân chủ, tăng cường đối thoại cùng tham
gia, phân công trách nhiệm rõ ràng. Khả năng biết lắng nghe của TTCM sẽ
nuôi dưỡng bầu không khí cởi mở, tin cậy, tôn trọng lẫn nhau trong tổ. TTCM
có tư duy đổi mới dám đề ra và lãnh đạo thay đổi sẽ tạo ra sự phát triển vượt
bậc cho tổ chuyên môn.
Trong nhà trường phổ thông, tổ trưởng chuyên môn (TTCM) có vai trò
rất quan trọng, họ là những cán bộ quản lý trực tiếp đối với đội ngũ các nhà
giáo và mọi hoạt động của tổ chuyên môn. Tuy nhiên có một thực tế là đội
ngũ TTCM hiện nay phần lớn đang làm công tác quản lý một cách cảm tính,
theo kinh nghiệm. Đặc biệt là những người mới được bổ nhiệm, họ hoàn toàn
lúng túng trong việc thực thi các chức năng nhiệm vụ của người quản lý cấp
tổ.
Chính sự non kém về kiến thức, về kỹ năng quản lý của các TTCM đã

và đang là một nguyên nhân làm ảnh hưởng tới sự phát triển chất lượng giáo
dục trong các trường THPT. Đến lúc thực tế giáo dục trong các nhà trường
đòi hỏi phải tìm ra những biện pháp quản lý phát triển đội ngũ TTCM một
cách thiết thực nhất, hiệu quả nhất. Ở các trường THPT, hiệu trưởng chính là
người trực tiếp tuyển chọn, bổ nhiệm, đồng thời cũng chính là người trực tiếp
bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ TTCM.
Đội ngũ TTCM trong các trường THPT tỉnh Lào Cai nói chung và các
trường THPT trên địa bàn thành phố Lào Cai nói riêng cũng có những đặc
điểm nói trên. Hơn nữa, so với các tỉnh khác thì Lào Cai là một tỉnh miền núi
tuy có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế nhưng trước mắt vẫn là một tỉnh
nghèo, dân trí thấp, chất lượng giáo dục thấp. Giáo dục THPT trên địa bàn
thành phố Lào Cai tuy đã có sự tiến bộ nhưng vẫn gặp vô vàn khó khăn, nhất
là về chất lượng đội ngũ. Chiến lược phát triển giáo dục của tỉnh Lào Cai là
phải tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ mà trước mắt, then chốt là đội ngũ
TTCM.

trưởng
chuyên môn của Hiệu trưởng các trường THPT trên địa bàn thành phố

Lào
Cai.
PHẦN II
THỰC TRẠNG THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ TTCM VÀ THỰC TRẠNG CÁC
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TTCM Ở CÁC TRƯỜNG THPT
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ LÀO CAI:
1. Thực trạng về quy mô số lượng và cơ cấu đội ngũ TTCM.
Bảng 1. Thực trạng về số lượng và cơ cấu đội ngũ tổ trưởng, tổ phó chuyên
môn các trường THPT trên địa bàn thành phố Lào Cai- tỉnh Lào Cai.
Thống kê Tổ trưởng Tổ phó Nữ Đảng viên
Số lượng 31 23 42 21
Tỷ lệ %
100%
(Tính trên tổng
số tổ CM )
74,29%
(Tính trên tổng
số tổ CM )
77,7%
( Tính trên tổng
số CBQL tổ
CM )
38,85%
( Tính trên tổng
số CBQL tổ
CM )
Trên địa bàn thành phố Lào Cai có 6 trường THPT, trong đó có trên 300

11 - 15 năm
công tác QL
16 - 20 năm
công tác QL
Số người 0 15 21 18
Tỷ lệ % 0 27,75% 38,85% 33,3%
2. Thực trạng về chất lượng đội ngũ TTCM.
Bảng 4. Thực trạng trình độ đội ngũ tổ trưởng, tổ phó chuyên môn các
trường THPT trên địa bàn thành phố Lào Cai- tỉnh Lào Cai.
Năm học
Trình độ chính trị Trình độ chuyên môn Trình độ quản lý
Sơ
cấp
Trung
cấp
Cao
cấp
Cao
đẳng
Đại
học
Trên
Đại học
Chưa qua
ĐT QL
Đã qua
ĐT QL
SL % SL % SL % SL % SL % SL % SL % SL %
2008-2009 49 100 0 0 0 0 0 0 43 87,7 6 12,3 49 100 0 0
2009-2010 51 100 0 0 0 0 0 0 44 86,2 7 13,8 51 100 0 0

nhiều môn học. TTCM thường gặp khó khăn trong việc cụ thể hoá mục tiêu
đến từng nhóm môn.
Những TTCM đã làm qua một vài năm hình dung rõ được những công
việc có tính tuần hoàn trong hoạt động quản lý tổ thì việc xây dựng chương
trình hoạt động theo thời gian tốt hơn. Tuy nhiên, khi tìm hiểu hồ sơ quản lý
của một số TTCM qua vài năm gần đây, chúng tôi thấy còn có hiện tượng lặp
lại một cách máy móc trong việc xây dựng chương trình hoạt động.
Điểm yếu trong năng lực kiểm tra, đánh giá của các TTCM ở đây chính
là kỹ năng xác định tiêu chí khách quan để kiểm tra đánh giá các hoạt động
chuyên môn. Qua tìm hiểu thực tế cho thấy một số nơi khi kiểm tra giáo án
chủ yếu vẫn dừng lại ở việc đối chiếu với phân phối chương trình. Tức là chủ
yếu quan tâm đến hình thức mà chưa quan tâm đến nội dung của giáo án. Các
TTCM còn rất lúng túng trong việc tổ chức đánh giá giờ dạy nói riêng, đánh

giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tổ viên nói chung.
Các kỹ năng cơ bản như: Kỹ năng đưa các hoạt động kiểm tra vào kế
hoạch; kỹ năng tổ chức kiểm tra đánh giá theo tinh thần khách quan khoa học;
kỹ năng làm cho việc kiểm tra đánh giá trở thành tự kiểm tra đánh giá của mỗi
tổ viên; kỹ năng kết hợp các hình thức và phương pháp kiểm tra đánh giá
đều còn rất hạn chế. Thực tế cho thấy ở những nơi TTCM làm tốt những công
việc này thì hoạt động của tổ chuyên môn có nền nếp, và đạt kết quả tốt.
3. Thực trạng cơ chế đãi ngộ đối với đội ngũ TTCM.
Hầu hết đội ngũ TTCM các trường THPT hiện nay chỉ được hưởng chế
độ chính sách phụ cấp chức vụ theo chế độ hiện hành mà không được hưởng
thêm một loại ưu đãi gì khác nữa. Các trường THPT có quy chế chi tiêu nội
bộ nhưng chưa đưa nội dung tạo cơ chế đãi ngộ đối với đội ngũ TTCM.
Lương bổng và đãi ngộ không chỉ tính riêng những giá trị vật chất mà còn
phải kể cả những giá trị về mặt tinh thần như khen ngợi, thăng tiến, tham
quan, hợp tác, bầu không khí tâm lý, điều kiện làm việc…
Một số ít trường THPT trên địa bàn thành phố Lào Cai ( THPT chuyên,

phù hợp để nâng cao năng lực. Cơ sở của biện pháp này là những qui luật tâm
lý, nhận thức, đó là cơ sở của thái độ và hành vi. Cho nên tác động vào nhận
thức là cơ sở dẫn đến hành vi đúng đắn. Từ đó chúng ta sẽ tạo ra những thói
quen, bồi dưỡng những phẩm chất tốt cho họ.
Hiệu trưởng có thể làm cho các TTCM thay đổi nhận thức bằng phương
pháp giáo dục, thuyết phục. TTCM là những người đã có năng lực chuyên
môn tốt, có ý thức trách nhiệm nổi trội hơn những giáo viên khác trong bộ
môn nên họ có khả năng nhận thức, và chuyển hoá nhận thức vào hành động.
Đồng thời phương pháp này cũng rất phù hợp với các hiệu trưởng bởi chính
họ là những nhà giáo dục. Tất nhiên họ sẽ làm tốt phương pháp giáo dục.
Trong thực tế, nhiều người nghĩ rằng làm TTCM thật đơn giản nhưng
thực tế đã chứng minh không phải như vậy. Nếu được giao trách nhiệm quản
lý tổ chuyên môn, mà người tổ trưởng vẫn không hiểu được chức năng, nhiệm
vụ, quyền hạn, tầm quan trọng của mình đối với tổ chuyên môn thì sẽ không
thể lãnh đạo được tổ chuyên môn theo đúng yêu cầu. Khi chất lượng chuyên
môn không đảm bảo, người tổ trưởng sẽ không nghĩ chính mình là nguyên
nhân. Cho nên, nhất thiết phải trang bị cho TTCM nhận thức đúng đắn về sự
cần thiết phải hiểu rõ vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của họ.
Cần làm cho các TTCM nhận thức đầy đủ về vai trò, chức năng của họ
trong trường THPT. Làm cho họ hiểu rằng trên cơ sở làm tốt những vai trò,
chức năng đó thì họ có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Nâng cao nhận thức về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn cho TTCM là
việc làm trực tiếp của Hiệu trưởng với nhiều hình thức linh hoạt, phong phú.
Có thể thông qua hình thức tuyên truyền tại các hội thảo, các buổi sinh hoạt,
các câu lạc bộ. Có thể mời chuyên gia đến để nói chuyện. Có thể tổ chức
thông qua việc xây dựng tủ sách quản lý, đặt mua các loại sách báo, tạp chí
chuyên ngành. Hướng dẫn TTCM tiếp xúc với hệ thống các quan điểm về vai
trò của quản lý đối với sự phát triển. Xây dựng nền nếp, thói quen đọc sách
báo, viết các bản thu hoạch. Tổ chức cho họ có cơ hội để trình bày, trao đổi
những thu hoạch đó trước tập thể nhằm khẳng định nhận thức của mình. Các

* Mục đích của biện pháp.
Xây dựng được các tiêu chuẩn chức danh Tổ trưởng, Tổ phó tổ chuyên
môn trong các trường THPT trên địa bàn thành phố Lào Cai. Thực hiện tuyển
dụng đúng chuẩn, bổ nhiệm CBQL cấp tổ trong nhà trường THPT sao cho
đảm bảo có đủ năng lực đáp ứng yêu cầu của giáo dục trong địa bàn thành
phố, nơi có trình độ dân trí và các điều kiện xã hội khác cao nhất tỉnh.
* Nội dung và cách thức thực hiện.
Căn cứ vào các tiêu chuẩn, các quy định để tuyển chọn những giáo viên
có phẩm chất, năng lực, trình độ để giới thiệu quy hoạch, bổ nhiệm đủ số
lượng, cơ cấu theo yêu cầu thực tế, đảm bảo chất lượng theo quy định của
ngành và của địa phương. Cách thức lựa chọn theo những yêu cầu sau:
+ Phải chọn được người có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, tác phong tốt
đáp ứng với cương vị mới (Thực tế hiện nay, còn có TTCM trường tỏ ra thiếu
tự

tin về tác phong, tinh thần trách nhiệm, ý thức tổ chức kỷ luật ); có trình
độ
chuyên môn nghiệp vụ tốt; có thể ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác
QL và dạy học. Có ý thức và khả năng tự học để trang bị về trình độ ngoại
ngữ và những hiểu biết xã hội cần thiết. Có một số năng lực quản lý ngang
tầm với yêu cầu và nhiệm vụ
+ Thực hiện công khai dân chủ trong việc tuyển chọn quy hoạch, bổ
nhiệm như: Lấy phiếu tín nhiệm trong hội đồng giáo dục nhà trường, đưa vào
quy hoạch các chức danh tổ trưởng, tổ phó; bổ nhiệm theo đúng yêu cầu
Trong công tác tuyển chọn, đề bạt bổ nhiệm cán bộ hiện nay có nhiều
hình thức khác nhau: Tín nhiệm, xét tuyển, thi tuyển. Đối với việc tuyển chọn
đội ngũ TTCM cần lựa chọn sử dụng những hình thức phù hợp với mỗi
trường.
* Điều kiện thực hiện.
- Phải căn cứ vào các chuẩn của CBQL trường THPT để xây dựng tiêu


khuyến khích, động viên TTCM tích cực tham gia học tập nâng cao
trình độ

chuyên môn riêng, chuyên môn sâu.
Thông qua kết quả khảo sát đối với đội ngũ TTCM trường THPT thành
phố Lào Cai, chúng tôi thấy đội ngũ TTCM cần được đào tạo và bồi dưỡng
như sau:
+ Mỗi năm cử ít nhất 02 tổ trưởng, tổ phó chuyên môn mỗi trường

trong độ tuổi đi học để đạt trình độ Thạc sĩ.
+ Phấn đấu đến năm học 2015 2015 có khoảng 50% tổ trưởng, tổ phó

chuyên môn trường THPT trên địa bàn thành phố có trình độ Thạc sĩ.
+ Đến 2015, 100% TTCM phải có trình độ A ngoại ngữ và trình độ B

tin học ( sử dụng có hiệu quả thực tế).
* Điều kiện thực hiện.
- Hiệu trưởng mỗi trường phải lập được kế hoạch cụ thể cho việc cử tổ
trưởng, tổ phó chuyên môn đi học để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp
vụ hằng năm.
- Đảm bảo chế độ chính sách đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBQL là
TTCM, phải có kinh phí thường xuyên để hỗ trợ người học nâng cao trình độ.
2 4. Biện pháp 4: Bồi dưỡng, nâng cao năng lực quản lý cho đội ngũ
TTCM
* Mục đích của biện pháp.
Bồi dưỡng năng lực quản lý cho đội ngũ TTCM là trang bị kiến thức,
truyền thụ kinh nghiệm, hình thành kỹ năng, kỹ xảo trong công tác quản lý,
hình thành phẩm chất chính trị, tâm lý và năng lực hành động cho mỗi


tiêu chí có thể đo lường được về lượng cũng như có thể đánh giá được

về
chất.
- Bồi dưỡng kỹ năng xây dựng các biện pháp huy động sự nỗ lực của các

tổ
viên nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chuyên môn cho các TTCM.
Thứ hai, nâng cao năng lực tổ chức, chỉ đạo thực hiện cho đội ngũ
TTCM
- Hướng dẫn TTCM cụ thể hoá kế hoạch thành chương trình hành động

của
TCM theo các mốc thời gian.
- Bồi dưỡng để TTCM biết phân công công việc cho các tổ viên.
- Giúp cho TTCM biết dựa trên mức độ ưu tiên của các mục tiêu để huy
động các nguồn lực của tổ tập trung cho các mục tiêu ưu tiên cao.
- Cung cấp cho TTCM hệ thống văn bản làm cơ sở pháp lý cho việc tổ

chức
thực hiện nhiệm vụ của tổ chuyên môn
- Bồi dưỡng TTCM cách thức tổ chức bàn bạc về chương trình bài vở lên

lớp
theo các nhóm môn.
- Chỉ đạo TTCM xây dựng đội ngũ giáo viên nòng cốt ở các bộ môn
- Việc xây dựng tập thể sư phạm giúp cho TTCM biết cách hướng dẫn

các tổ
viên hợp tác với nhau trong hoạt động. Thường xuyên nhắc nhở TTCM


giá.
Cần hướng dẫn để các TTCM nắm được một số hình thức kiểm tra phổ
biến như: kiểm tra toàn diện; kiểm tra từng mặt; kiểm tra chuyên đề; kiểm tra
thường kỳ; kiểm tra đột xuất; kiểm tra việc thực hiện các kiến nghị của đợt
kiểm tra trước vv…Riêng kiểm tra nội bộ có thể tiến hành các hình thức như:
kiểm tra sơ bộ; kiểm tra thực hiện; kiểm tra tổng kết.
- Hướng dẫn TTCM biết cách làm cho việc kiểm tra đánh giá trở thành

quá
trình tự kiểm tra đánh giá của mỗi tổ viên.
* Điều kiện thực hiện.
- Phải căn cứ vào hệ thống văn bản quy định của ngành và của địa
phương.
- Phải có sự quan tâm, hướng dẫn trực tiếp của lãnh đạo nhà trường (hiệu
trưởng, phó hiệu trưởng)
- Có lớp bồi dưỡng trong hè trước khi khai giảng; lớp bồi dưỡng theo
chuyên đề cho đội ngũ TTCM do Sở Giáo dục & Đào tạo mở.
- Cung cấp nội dung, yêu cầu và tài liệu để TTCM nghiên cứu và tiến

hành
tự đào tạo, bồi dưỡng.
- Có chế độ khuyến khích và bắt buộc đối với việc tự học, tự nghiên cứu.
Định kỳ kiểm tra kiến thức và nghiệp vụ quản lý đối với TTCM…
2 5. Biện pháp 5: Xây dựng cơ chế đãi ngộ đối với đội ngũ TTCM
* Mục đích của biện pháp.
Xây dựng được các chính sách khuyến khích, đãi ngộ, tạo mọi điều
kiện thuận lợi nhằm tạo động lực làm việc, khuyến khích thúc đẩy đội ngũ
TTCM tự học, tự phát triển.
* Nội dung và cách thức thực hiện.

vị trí của mỗi biện pháp có tầm quan trọng khác nhau, có khi biện pháp này là
kết quả để thực hiện các biện pháp tiếp theo.
Chẳng hạn, nếu làm tốt biện pháp 1 (nâng cao nhận thức ) sẽ thông suốt
về ý thức, thái độ, động cơ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các biện
pháp tiếp theo. Nếu làm tốt biện pháp 2 (tạo nguồn, quy hoạch, bổ nhiệm ) sẽ
tạo ra được phương hướng, động lực cho các biện pháp khác. Nếu làm tốt
biện pháp 3, 4 ( đào tạo, bồi dưỡng năng lực chuyên môn và năng lực quản lý)
sẽ tạo nền móng vững chắc cho sự phát triển đội ngũ, là tiền đề cho biện pháp
hai. Biện pháp 5 làm tốt sẽ hỗ trợ đắc lực cho các biện pháp còn lại.
PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
Nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên và CBQL là biện pháp then
chốt để nâng cao chất lượng giáo dục. Trong các trường THPT, việc quản lý
phát triển đội ngũ TTCM là một biện pháp đột phá để nâng cao chất lượng
hoạt động dạy học. Các biện pháp quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng TTCM có
thể coi như là một nội dung cơ bản trong hoạt động quản lý của hiệu trưởng.
Chính vì vậy, hiệu trưởng có các biện pháp quản lý bồi dưỡng nâng cao năng
lực cho TTCM chính là nâng cao năng lực quản lý cho chính mình.
Qua thực tế nghiên cứu về quản lý phát triển đội ngũ TTCM ở các
trường THPT trên địa bàn thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai, chúng tôi có một
số khuyến nghị sau đây:
1. Với Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai:
- Có chỉ đạo hướng dẫn về việc quy hoạch, bổ nhiệm đội ngũ TTCM ở
các trường THPT.
- Có biện pháp chỉ đạo cụ thể các trường THPT về đào tạo, bồi dưỡng

cho
đội ngũ TTCM để việc làm này đi vào thực tiễn và phát huy tác dụng tốt

ở
các trường THPT trong toàn tỉnh.