I/LỜI MỞ ĐẦU.
Quốc hội và Chính phủ là hai cơ quan quan trọng nhất trong bộ máy nhà
nước Việt Nam hiện nay.Từ khi ra đời cho đến nay, Quốc hội và Chính phủ có
những thay đổi về tên gọi và cơ cấu tổ chức nhưng bản chất và tầm quan trọng của
hai cơ quan này không thay đổi và được khẳng định qua các bản Hiến pháp. Phân
tích mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ theo pháp luật hiện hành giúp
chúng ta hiểu sâu sắc hơn về hoạt động của Quốc hội và Chính phủ.
II/NỘI DUNG
1.Quan hệ giữa quốc hội và chính phủ .
Trong bộ máy nhà nước ta, Quốc hội chiếm vị trí đặc biệt quan trọng.
Hiến pháp năm 1992 đã nêu rõ vị trí và tính chất của Quốc hội là cơ quan đại biểu
cao nhất của nhân dân và là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam(điều 83). Mọi quyền lực nhà nước tập trung thống
nhất vào Quốc hội. Theo pháp luật hiên hành,cụ thể là Hiến pháp năm 1992 sửa đổi
bổ sung năm 2001,trong mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ, Quốc hội có
những quyền hạn và trách nhiệm đối với Chính phủ được thể hiện ở những phương
diện sau đây:
1.1.Trong lĩnh vực quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước
Với thẩm quyền của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất,Quốc hội
quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước như kế hoạch, ngân sách, các
loại thuế, ban hành Hiến pháp và luật…Để triển khai được các nghị quyết đó,
Chính phủ phải tổ chức triển khai thực hiện có hiệu quả. Trên cơ sở cụ thể hóa
bằng các văn bản dưới luật, Chính phủ đề ra biện pháp thích hợp, phân công, chỉ
đạo thực hiện các văn bản đó trên thực tế.
1.2.Trong lĩnh vực tổ chức nhà nước
1
Quốc hội đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc xây dựng, củng cố
và phát triển bộ máy nhà nước từ trung ương đến địa phương. Căn cứ vào điều 84
Hiến pháp năm 1992 sửa đổi bổ sung năm 2001: Quốc hội phê chuẩn đề nghị của
Thủ tướng về việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức phó Thủ tướng, bộ trưởng và
các thành viên khác của Chính phủ; Quốc hội quyết định thành lập, bãi bỏ các bộ

động cho đến khi bầu ra Chính phủ mới. Thành viên của Chính phủ hoạt động
dưới sự giám sát của Quốc hội, Chính phủ chịu trách nhiệm và báo cáo công tác
trước Quốc hội. Thành viên của Chính phủ có thể bị Quốc hội bãi nhiệm, miễn
nhiệm và cách chức theo quy định của pháp luật. Chính phủ có nhiệm vụ chấp
hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của ủy ban
thường vụ Quốc hội,chịu trách nhiệm chính trong việc triển khai thực hiên các văn
bản nói trên.Chính phủ có thể ban hành các văn bản quan trọng để thực hiện chức
năng quản lý Nhà nước. Tuy nhiên, văn bản của Chính phủ không được trái với
văn bản của Quốc hội,Ủy ban thường vụ Quốc hôi, thành viên Chính phủ chịu
trách nhiệm trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội. Chính phủ có nhiệm vụ quản lý
hành chính nhà nước về tất cả các lĩnh vực trên phạm vi cả nước, Chính phủ đứng
đầu cơ quan hành chính nhà nước lãnh đạo ủy ban nhân dân các cấp. Về mặt quản
lý hành chính, các quyết định của Chính phủ là quyết đinh cao nhất,quyết định cuối
cùng.
2.2.Trong kì họp thứ nhất của mỗi khóa: Quốc hội quy định cơ cấu tổ
chức của Chính phủ cho phù hợp trên cơ sở căn cứ vào quy định của Hiến pháp,
3
luật tổ chức Chính phủ hiện hành.Trên cơ sở quy định Hiến pháp năm 1992 và luật
tổ chức Chính phủ năm 2001, tại kì họp thứ nhất Quốc hội khóa XI bầu ra Thủ
tướng, bổ nhiệm 3 phó Thủ tướng, thành lập 20 bộ và 6 cơ quan ngang bộ. Cơ cấu
tổ chức của Chính phủ gồm có bộ và cơ quan ngang bộ, Quốc hội quyết định thành
lập hoặc bãi bỏ các bộ và cơ quan ngang bộ theo đề nghị của Thủ tướng Chính
phủ. Thủ tướng Chính phủ do Quốc hội bầu, miễn nhiệm và bãi nhiệm theo đề nghị
của Chủ tịch nước. Thủ tướng trình Quốc hội phê chuẩn đề nghị việc bổ nhiệm,
miễn nhiệm, cách chức và từ chức đối với phó Thủ tướng, bộ trưởng, thủ trưởng cơ
quan ngang bộ. Thành viên Chính phủ không nhất thiết phải là đại biểu Quốc hội
trừ Thủ tướng, quy định này nhằm thể hiện quan điểm phân công, phân nhiệm giữa
các cơ quan trong bộ máy nhà nước đồng thời bảo đảm hiệu quả hoạt động cho
thành viên Chính phủ và đại biểu Quốc hội.
2.3.Trong hình thức hoạt động của Chính phủ

lĩnh vực mình phụ trách,nhưng thẩm quyền đầy đủ sẽ thuộc về các thành viên
Chính phủ là đại biểu Quốc hội. Bởi lẽ, họ có thể phát biểu trước Quốc hội với hai
tư cách: thành viên Chính phủ và đại biểu Quốc hội.
Từ cách khai thác thẩm quyền trên,trong thực tế cho thấy các bộ
trưởng đều có trách nhiệm chính trị cao, làm tốt nhiệm vụ Quốc hội, Chính phủ
giao.Trong công tác lập pháp, thì trách nhiệm này cũng được thể hiện đầy đủ thông
qua các hoạt động như thay mặt Chính phủ chịu trách nhiệm về các dự án luật,
pháp lệnh trước Quốc hôi, Ủy ban thường vụ Quốc hội, trả lời chất vấn về các vấn
đề liên quan đến xây dựng pháp luật và thực thi pháp luật, về tiến bộ, chất lượng
các dự án luật, pháp lệnh. Các thành viên Chính phủ là người thực thi pháp luật,chỉ
5