Đề 5: Đánh giá thực trạng pháp luật về BT hỗ trợ khi NN thu hồi đất nông
nghiệp? Nêu các giải pháp nâng cao hiệu quả các quy định về giải quyết "công ăn
việc làm" cho người nông dân bị mất đất sản xuất.
1
Bài làm
I) Đánh giá thực trạng pháp luật về BT hỗ trợ khi NN thu hồi đất nông
nghiệp.
Các vấn đề nảy sinh của người dân khi thu hồi đất nông nghiệp đang là vấn đề
quan tâm của các địa phương trong phạm vi cả nước. Đặc biệt là trong giai đoạn
gần đây ở nước ta, diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi hàng năm khá lớn do quá
trình đô thị hoá và phát triển cơ sở hạ tầng và số người có sinh kế khó khăn sau thu
hồi đất ngày càng gia tăng. Vần đề bồi thường đất nông nghiệp bị thu hồi được quy
định tại nghị định 197/2004/NĐ-CP về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà
nước thu hồi đất.
Thu hồi đất là một biện pháp pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ quyền sở hữu
toàn dân đối với đất đai mà nhà nước là đại diện chủa sở hữu. Thu hồi đất là văn
bản hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm chấm dứt một quan hệ
pháp luật đất đai để phục vụ lợi ích của nhà nước, của xã hội hoặc xử lý hành vi
hành chính vi phạm pháp luật đất đai của người sử dụng đất.
Luật đất đai 2003 quy định khá cụ thể về các trường hợp thu hồi đất, thầm
quyền thu hồi đất và vấn đề bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho người bị thu hồi
đất.
Đối với đất nông nghiệp, ngoài trường hợp nhà nước thu hồi đất vì những lí do
đương nhiên như người sử dụng tự nguyện trả lại đất, cá nhân sử dụng đất chết mà
không có người thừa kế… thì các trường hợp thu hồi đất khác ảnh hưởng khá lớn
tới việc bảo vệ và thu hồi đất nông nghiệp, đó là thu hồi đất do nhu cầu của nhà
nước và thu hồi do vi phạm pháp luật đất đai. Trong đó, khi thu hồi đất, trong phần
lớn các trường hợp, vấn đề bồi thường, hỗ trợ tái định cư luôn được đặc biệt quan
tâm đề bảo vệ người sử đụng đất.
2
Thực trạng về thu hồi đất nông nghiệp.

Trước đây, vấn đề bồi thường đất nông nghiệp cho người sử dụng đất thường
gây bức xúc trong sư luận do giá bồi thường cho người sử dụng đất quá thấp, trong
khi giá trị của đất sau khi chuyển đổi mục đích sử dụng lại chênh lệch quá lớn.
Hiện nay, mặc dù giá đền bù cho người dân đã tăng cao nhưng đây vẫn là vấn đề
“nóng” trong sư luận. Việc thu hồi đất ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất, đời sống
của người sử dụng đất, đặc biệt là nông dân.
Một vấn đề đặt ra với vấn đề này là với những người dân bị thu hồi đất nông
nghiệp. Nhà nước đã đưa ra phương án giúp bảo vệ quyền lợi của người dân, đó là
cho phép người dân góp vốn vào dự án bằng quyền sử dụng đất. Nhưng nếu góp
vốn bằng quyền sử dụng đất nông nghiệp vào dự án sản xuất kinh doanh phi nông
nghiệp thì người dân sẽ phải chuyển mục đích sử dụng đất. Số tiền sử dụng đất để
được chuyển mục đích sử dụng đất là rất lớn, trên thực tế luôn vượt quá khả năng
tài chính của người dân. Vấn đề này cần được xem xét thêm để các quy định của
nhà nước trở nên thiết thực hơn và có thể đi vào đời sống.
Việc thu hồi đất nông nghiệp để phục vụ cho việc xây dựng cở sở hạ tầng hay
phát triển công nghiệp, đô thị là một phần tất yếu để phát triển đất nước. Tuy
nhiên, công tác này cần phải thực hiện một cách khoa học, hợp lý, tránh xảy ra
những hậu quả tiêu cực cho xã hội. Ttrong thời gian qua, công tác thu hồi đất, bồi
thường sau khi thu hồi đất đã gặp phải một số bất cập như sau:
Thứ nhất, diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi hầu hết là vùng đất tốt, có điều
kiện thuân lợi cho canh tác, trong khi các diện tích đất đền bù là đất xấu, cách xa
khu dân cư và điều kiện hạ tầng phục vụ sản xuất còn nhiều khó khăn. Đồng thời,
4
việc thực hiện định giá đền bù đất cũng như tài sản trên đất chưa phù hợp với giá
thị trường và khu tái định cư. Một số địa phương chạy theo phong trào phát triển
các khu công nghiệp, khu đô thị mà chưa cân nhắc đến hiệu quả, hoặc phát triển
công nghiệp dịch vụ bằng mọi cách mà chưa chú ý đúng mức đến tác động đối với
người dân.
Hai là, hiện tượng quy hoạch treo, quy hoạch các đô thị, khu công nghiệp tràn
lan khá phổ biến. Quá trình quy hoạch chuyển đổi mục đích sử dụng cũng như