“RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TỪ NHỮNG ĐIỀU
NHỎ NHẤT” THÔNG QUA CÁC CHƯƠNG TRÌNH
HOẠT ĐỘNG ĐỘI
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Công tác chăm lo bồi dưỡng, giáo dục cho thế hệ trẻ là điều quan tâm của
toàn xã hội. Trong xã hội phát triển mạnh mẽ đầy thách thức hiện nay, nếu thiếu
kỹ năng sống sẽ thiếu khả năng phân tích xử lý các tình huống khó khăn, xuống
cấp về đạo đức, nhận thức và ứng xử lệch lạc, có phản ứng tiêu cực, dễ rơi vào
bế tắc, không tự mình kéo lên được, Trong khi đó, chương trình giáo dục hiện
nay còn nặng về kiến thức, chưa chú trọng đúng mức đến việc giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh.
Đáp ứng yêu cầu trên. Nhân tố con người được đặt vào vị trí trung tâm.
Như vậy tất yếu phải phát triển Giáo dục, giáo dục là quốc sách hàng đầu. Như
vậy con người được đặt ở trung tâm đó là lớp thiếu niên nhi đồng hôm nay sẽ là
những mầm non, những người chủ tương lai của đất nước sau này.
“Trẻ em hôm nay, thế giới ngày ngày mai”. Vì vậy bồi dưỡng giáo dục,
chăm sóc và bảo vệ thế hệ trẻ là nhiệm vụ của toàn xã hội trong đó Ngành Giáo
Dục và Đào tạo giữ vai trò then chốt . Đất nước ta đang trong thời gian hội nhập
kinh tế quốc tế, công nghiệp hóa , hiện đại hóa đang trong giai đoạn phát triển
cao. Do đó nhận thức của chúng ta cũng phải thay đổi phù hợp với thực tiến
hiện nay. Ngoài việc dạy – học, chúng ta phải tạo cho các em sân chơi hấp dẫn,
phong phú để thu hút các em tạo điều kiện cho các em phát triển toàn diện cả về
“ Văn – Trí – Thể - Mỹ ” và từng bước tự hoàn thiện bản thân
Thực hiện chỉ thị số 40/2008/CT-BGD ĐT và Kế Hoạch số 307/KH-BGD
ĐT ngày 22/7/2008 của Bộ GD&ĐT, căn cứ Kế Hoạch đã triển khai của Phòng
GD&ĐT Kế Hoạch số 302/KH-PGD ĐT về triển khai phong trào thi đua “Xây
dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” năm học 2008 – 2009 và giai
đoạn 2008 – 2013.
Năm học này tôi tiếp tục thực hiện đề tài “Rèn kỹ năng sống cho học
sinh” nhưng giáo dục các em “Rèn kỹ năng sống cho học sinh từ những điều
Trang 1

Trang 2
cuộc sống nhà trường - đi học tiểu học, các em được học thêm những điều chưa
hề có trong 6 năm đầu đời; khi gia nhập cuộc sống nhà trường các em phải tiến
hành hoạt động học – hoạt động nghiêm chỉnh có kỉ cương, nề nếp với những
yêu cầu- nghiêm ngặt. Chuyển từ hoạt động chủ đạo là vui chơi sang hoạt động
chủ đạo là học tập; chắc chắn trẻ không tránh khỏi sự bỡ ngỡ vì thế phải chuẩn
bị cho các em tâm lí chuẩn bị sẵn sàng đi học.Việc rèn kĩ năng sống cho HS tiểu
học cũng được bắt đầu ngay từ những buổi đầu các em đến trường. Nếu không
chuẩn bị chu đáo về mặt tâm lí cho trẻ trước khi đi học sẽ dẫn đến những tình
huống như: đòi theo bố mẹ về nhà, không dám nói chuyện với bạn bè. không
dám chào hỏi thầy cô, không dám xin phép cô khi ra vào lớp, không ít những
tình huống dở cười dở mếu vì trẻ lớp 1 không dám xin đi vệ sinh rồi bậy ra quần
ngay tại trong lớp, hoặc có trẻ xin ra ngoài đi vệ sinh nhưng lại tranh thủ đi chơi
để giáo viên phải đi tìm, …
- Đặc điểm quá trình nhận thức của trẻ bao gồm quá trình tri giác, chú ý, trí
nhớ, tưởng tượng, tư duy. Đặc điểm nhân cách của trẻ tiểu học gồm có: tính
cách, nhu cầu nhận thức, tình cảm, sự phát triển của năng khiếu. Sự nhận thức
của trẻ ảnh hưởng rất lớn đến phát triển nhân cách, ảnh hưởng đến việc hình
thành và rèn luyện kĩ năng sống của trẻ. Sự nhận thức đúng đắn sẽ giúp trẻ có
được kiến thức vận dụng trong cuộc sống sinh hoạt, giao tiếp, ứng xử phù hợp
với yêu cầu chuẩn mực xã hội. Một đặc điểm quan trọng trong lứa tuổi tiểu học
là tính hay bắt chước. HS tiểu học thích bắt chước hành vi, cử chỉ, lời nói, của
các nhân vật trong phim, của các thầy cô giáo, của những người thân trong gia
đình. tính bắt chước là con dao “hai lưỡi”, vì trẻ em bắt chước cái tốt cũng
nhiều, cái xấu cũng lắm. Chính vì vậy những tính cách hành vi của những người
xung quanh là môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến tính cách, hành vi, ứng xử
của trẻ.
Các dạng hoạt động của trẻ được thực hiện qua các quan hệ:
Trẻ em – gia đình
Trẻ em – đồ vật

những bạn khác.
Năm học 2013 – 2014 ngay từ đầu năm học tôi chọn lớp 1/2 và lớp 2/1
khảo sát kỹ năng sống của các em ngay từ đầu năm học:
Trang 4
*Khảo sát lớp 1/2; quan sát thực tế và thông qua phụ huynh học sinh.
TSHS
Tự chuẩn bị đồ dùng học tập Tự giác ngồi học bài ở nhà
Tự mình chuẩn
bị đồ dùng học
tập
Cần người lớn
giúp
Tự giác không
cần nhắc nhở
Chưa tự giác,
bố mẹ phải
nhắc nhở nhiều
SL % SL % SL % SL %
34 10 27,02% 24 80% 22 73,33 12 40%
* Khảo sát việc học tập ở lớp , phụ giúp việc gia đình HS lớp 2/1 đầu
năm học 2013 - 2014 :
TSHS
Tự phụ giúp người lớn công việc
nhà
Ý thức học tập ở lớp
Tự giác
người lớn nhắc
nhở
Chú ý trong học
tập

Một số gia đình hoàn toàn phó mặc việc dạy dỗ trẻ cho nhà trường. Cũng có
những gia đình có điều kiện kinh tế, quá chiều chuộng con dẫn đến trẻ thiếu sự
sáng tạo, luôn ỷ lại, phụ thuộc vào người lớn; mỗi khi gặp các tình huống trong
thực tế lúng túng không biết xử lý thế nào, hạn chế trong việc tự bảo vệ bản thân
mình; hoặc có trẻ được chiều chỉ làm theo ý của mình chứ không làm theo ý
người khác. Bên cạnh việc học các môn văn hoá nếu trẻ được chú ý giáo dục
đạo đức, được rèn kỹ năng sống biết phân biệt cái tốt, cái xấu, biết từ chối cám
dỗ, biết ứng xử, biết tự quyết định đúng trong một số tình huống thì chính trẻ sẽ
là người tác động tốt đến gia đình, xã hội.
- Trong các nhà trường ít nhiều vẫn còn có hiện tượng học sinh cãi nhau,
chửi nhau, đánh nhau, chưa lễ phép, gây mất đoàn kết trong tập thể lớp, trốn học
đi chơi,
- Trong thực tế hiện nay việc nhận thức tầm quan trọng, cần thiết rèn kỹ
năng sống cho học sinh ở một số giáo viên còn hạn chế. Qua dùng phiếu thăm
dò, khảo sát thực tế cho thấy một số giáo viên lúng túng cả về nội dung, biện
pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh. Nhận thức của nhiều giáo viên còn mơ hồ,
chưa rõ, chưa đầy đủ rèn kỹ năng sống cho học sinh là rèn những kỹ năng gì; vì
nhận thức chưa đủ, chưa rõ nên không thể tìm ra được biện pháp, hình thức tổ
chức hữu hiệu để rèn kỹ năng sống cho học sinh. Các nhà trường đã có tổ chức
một số hoạt động nhằm rèn kỹ năng sống cho học sinh nhưng còn chung chung,
chưa đi sâu, chưa thể hiện thường xuyên rõ nét.
B. Giải pháp:
Trang 6
* Ngay từ đầu năm học vào các tiết chào cờ đầu tuần tôi giới thiệu cho các
em một số quan niệm về kỹ năng sống ( khoảng 12 tiết) như:
- Kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn
tại và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho mỗi người vững vàng trước cuộc sống
có nhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại. Kỹ năng sống đơn
giản là tất cả những điều cần thiết chúng ta phải biết để có được khả năng thích
ứng với những thay đổi diễn ra hàng ngày trong cuộc sống.

Thường xuyên tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi tập thể lành mạnh,
chơi các trò chơi dân gian, tổ chức các hoạt động văn nghệ thể thao, qua các
hoạt động rèn cho học sinh kĩ năng ứng xử với bạn bè, xây dựng tinh thần đoàn
kết tốt, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng hợp tác, kỹ năng quyết định, biết kiềm chế
bản thân trong khi xử lí các tình huống với bạn bè .
Rèn kỹ năng sống cho học sinh lồng ghép trong nội dung các tiết học phù
hợp.VD: Môn đạo đức: giáo viên giáo dục, rèn cho học sinh kỹ năng giao tiếp
ứng xử: kính trọng, lễ phép với người lớn tuổi, đoàn kết hoà nhã với bạn bè, tôn
trọng không tự ý mở xem đồ đạc của người khác, giữ gìn vệ sinh môi trường,
nói lời cảm ơn, xin lỗi phù hợp, quan tâm hợp tình huống, biết cách chào thầy cô
giáo, cách xưng hô nói năng đúng mực với những người lớn tuổi, ), kỹ năng từ
chối, kỹ năng ra quyết định, kỹ năng hợp tác, kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ
năng vận động, kỹ năng kiềm chế sự tức giận, kỹ năng biểu lộ cảm xúc….
Các giải pháp và hình thức để rèn kỹ năng sống cho các em: giúp đỡ
những người xung quanh, kỹ năng nhận lời, kỹ năng từ chối, kỹ năng quyết
định, kỹ năng kiềm chế xúc cảm, kỹ năng vận động, kỹ năng xử lý một số tình
huống cụ thể, ; trong các tiết tự nhiên và xã hội, khoa học, học sinh được rèn
kỹ năng sử dụng có hiệu quả đồ dùng dụng cụ chăm sóc cây trồng, vật nuôi, kỹ
năng giữ gìn vệ sinh các nhân, giữ gìn vệ sinh môi trường, v v ; tuỳ từng bài,
tuỳ từng nội dung giáo viên có thể lồng ghép rèn kỹ năng sống cho học sinh cho
hợp
Tổ chức hoạt động ngoại khoá chuyên đề “Rèn kỹ năng sống cho HS”, tạo
cho HS một sân chơi để HS được thực hành kỹ năng sống, được giao lưu, được
tư vấn về kỹ năng sống để hiệu quả rèn kỹ năng sống cho học sinh được nâng
lên gắn liền với thực tế cuộc sống.
Trang 8
Giáo viên không chỉ nhằm hình thành những khái niệm khoa học, cách làm
việc trí óc mà còn hướng dẫn tới sự tạo dựng phát triển các nhân cách của học
sinh. Đặc biệt trẻ tiểu học thường hay bắt chước người lớn và rất tin tưởng ở các
thầy giáo, cô giáo. Vì vậy, mỗi giáo viên cũng phải luôn thường xuyên tự rèn kỹ

lành mạnh, bổ ích để trẻ được thực hành rèn kỹ năng sống. Các GV thường
xuyên lồng ghép rèn kỹ năng sống cho HS trong các giờ học. Các đoàn thể của
xã cũng phải tìm hiểu và tham gia tư vấn cho các gia đình về kiến thức pháp
luật, kiến thức khoa học, kinh nghiệm thực tế “nuôi con khoẻ, dạy con ngoan”,
tạo cho trẻ một môi trường lành mạnh, an toàn; cách dạy cho trẻ một số kiến
thức để trẻ biết tự bảo vệ mình (Ví dụ: cách từ chối, tránh xa các tệ nạn xã
hội, ).
Và còn rất nhiều kỹ năng sống như việc giữ gìn những giá trị văn hoá dân
tộc Việt Nam, phát huy lòng yêu nước, ý thức cộng đồng, lòng nhân ái khoan
dung, trọng nghĩa tình, đạo lí, sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống
….sẽ tiếp tục rèn luyện cho các em hình thành qua quá trình học tập, rèn luyện,
phấn đấu.
IV. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:
Trong thời gian công tác tại trường TH Thạnh Bình B tôi đó điều tra
nghiên cứu và thử áp dụng thực tế đó được các động nghiệp trong trường đồng
tình ủng hộ. Kết quả cuối năm học cho thấy HS ngoan hơn, tự giác chủ động,
mạnh dạn hơn, đó thể hiện được cách xử lý trong ứng xử khỏ phự hợp.
* Khảo sát cuối năm học: HS lớp 1/2 :
TSHS
Tự mình chuẩn bị
đồ dùng học tập
Tự giác ngồi học bài ở nhà
Tự mình chuẩn
bị đồ dùng học
tập
Cần người lớn
giúp
Tự giác không
cần nhắc nhở
Chưa tự giác, bố

tác đội và phong trào thiếu nhi. Trong mối quan hệ biện chứng giữa Đoàn, Đội
và Nhà trường , công tác Đội và phong trào thiếu nhi không thể thiếu vắng bàn
tay dìu dắt của anh chị Tổng phụ trách. Nếu cho rằng “Bảo vệ, chăm sóc, giáo
dục Thiếu niên Nhi đồng là một mặt trận thì Tổng phụ trách là người chiến sĩ
trên mặt trận đó”.
Thật vậy, hoạt động Đội là một hoạt động trên mặt trận chính trị xã hội
dành cho thiếu nhi, đòi hỏi người phụ trách phải kiên trì, bền bỉ, luôn luôn học
hỏi và không ngừng sáng tạo để tìm ra nhiều phương pháp giáo dục phù hợp với
mọi đối tượng học sinh. Phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện
học sinh tích cực” mà chủ yếu là “Rèn kỹ năng sống cho học sinh” mà tôi
thực hiện trong những năm qua có thể là một đề tài mà tôi tâm đắc nhất.
Các hoạt động rèn kỹ năng sống cho các em phải mang tính liên tục, mọi
lúc mọi nơi, không nên sao nhãng, ngắt quãng, rèn trong từng giờ, từng ngày,
từng tháng, trong học kỳ, tổ chức nhiều các hoạt động vui chơi giải trí, vừa chơi
Trang 11
vừa học để thức đầy quá trình tự rèn kỹ năng sống của từng em thông qua các
hoạt động được tổ chức.cũng sẽ tạo ra tâm lí thoải mái mỗi khi các em đến
trường vì “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”.
Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm về việc “ Rèn kỹ năng sống cho học
sinh từ những điều nhỏ nhất” thông qua các chương trình hoạt động Đội.
Tôi đã tìm tòi học hỏi từ những thầy cô đi trước, từ sách báo, cũng như rút ra
những kinh nghiệm thiết thực từ bản thân qua các năm làm công tác Đội, hoạt
động mà mình đã tổ chức. Tôi rất mong được chia sẽ những kinh nghiệm của
mình cũng như luôn mong muốn tiếp thu những ý kiến đóng góp từ bạn bè đồng
nghiệp.
Tân Phong, ngày 19 tháng 5 năm 2014
Người viết
NGUYỄN NHẬT NGÂN

Trang 12