MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu
Hiện nay, dưới tác động ngày càng mạnh mẽ của xu thế toàn cầu hoá
và quốc tế hoá chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội ngày càng phát triển đã đặt ra
cho báo chí nhiều vấn đề cần giải đáp. Để có cách giải quyết đúng đắn, phải
tìm hiểu tổng kết những hoạt động thực tiễn tạo chỗ dựa lý luận vững chắc
cho hoạt động báo chí. Nghiên cứu hoạt động của báo chí đối với vấn đề xây
dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam trong giai đoạn
hiện nay đã chỉ ra những bài học, phương pháp vận dụng cách thông tin về
nội dung ấy vào thực tiễn hiệu quả hơn.
Năm 2010 là năm cuối cùng nước ta thực hiện Chương trình tổng thể
cải cách hành chính của Chính phủ giai đoạn 2001-2010. Trong gần 10 năm
thực hiện Chương trình nền hành chính nhà nước ta đó cú những chuyển biến
tích cực, bước đầu đáp ứng được yêu cầu của thời đại mới, đặc biệt trong lĩnh
vực xây dựng và cải cách thể chế hành chính. Đạt được những thành tích đáng
kể như hiện nay, đề án nhận được sự giúp đỡ của các cơ quan, tổ chức và
quần chúng nhân dân. Trong đó, với vai quan trọng báo chí có tác động to
lớn, sâu rộng đến toàn xã hội, là công cụ đắc lực để tập hợp lực lượng, hướng
quần chúng vào những mục tiêu chung đã đóng góp một phần không nhỏ. Báo
chí không chỉ cầu nối, là công cụ tuyên truyền, cổ động, hướng dẫn hoạt động
cải cách hành chính nói chung và thể chế hành chính nhà nước nói riêng mà
nó cũn tham gia trực tiếp vào công cuộc này.
Cải cách hành chính hiện đang là vấn đề mang tính toàn cầu. Cả các
nước đang phát triển và các nước phát triển đều xem cải cách hành chính như
một động lực mạnh mẽ để thúc đẩy tăng trường kinh tế, phát triển dân chủ và
các mặt khác của đời sống xã hội. Chủ trương cải cách nền hành chính nhà
nước ở Việt Nam được bắt đầu cuối những năm 80 của thế kỷ XX, gắn liền
1
với thời điểm bắt đầu công cuộc đổi mới đất nước theo đường lối phát triển
nền kinh tế thị trường định hướng XHCN và xây dựng Nhà nước pháp quyền
của dân, do dõn, vỡ dõn. Bối cảnh phát triển nền kinh tế thị trường và mở cửa,
góp phần đánh giá, tìm ra nguyên nhân và qua đó sẽ đưa ra được các giải
pháp phù hợp góp phần phát huy vai trò to lớn của báo chí. Vì thế tác giả lựa
chọn đề tài “Báo chí với vấn đề xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính
nhà nước ở nước ta hiện nay”.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục đích
Mục đích của đề tài là thông qua nghiên cứu xây dựng khung lí thuyết
về vai trò của báo chí đối với quá trình xây dựng và hoàn thiện thể chế hành
chính, khảo sát cỏc tác phẩm báo chí đối với cải cách thể chế hành chính ở
Việt Nam hiện nay; đề xuất một số khuyến nghị khoa học – thực tiễn nhằm
nâng cao chất lượng và hiệu quả tác động của báo chí trong quá trình xây
dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện được mục đớch trên, đề tài tập trung giải quyết những
nhiệm vụ chính sau:
- Bước đầu xây dựng khung lí thuyết về vấn đề nghiờn cứu;
- Khảo sát, đỏnh giá thực trạng vai trò, tác động của báo chí trong
việc xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam thông
qua khảo sát nhà báo và một số sản phẩm báo chí;
- Phát hiện và phân tích những vấn đề đang đặt ra trong mối quan hệ
báo chí và quá trình cải cách HCNN;
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của báo
chí đối với hoạt động xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước
Việt Nam.
3
3. Giả thuyết nghiên cứu
- Nền hành chính nhà nước trong đó có thể chế hành chính còn nhiều
thiếu xót và hạn chế dẫn đến hiệu quả quản lý xã hội không cao. Vì vậy, trong
thời gian vừa qua nhà nước ta đã tiến hành xây dựng và cải cách một số nội
dung nhằm hoàn thiện nền hành chính đặc biệt là thể chế hành chính nhà
+Phương pháp phân tích tổng hợp được sử dụng nhằm rút ra những
kết luận có tính khái quát về đặc điểm các bài xây dựng và hoàn thiện thể chế
hành chính nhà nước.
+Phương pháp diễn dịch, quy nạp được sử dụng trong quá trình nhận
xét và đánh giá nhằm rút ra những mặt đạt được và hạn chế trong việc tuyên
truyền về xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam .
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
5.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là vai trò của báo chi đối với quá
trình xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam hiện nay
5.2. Đối tượng và Phạm vi khảo sát
Đề tài chỉ nghiên cứu các tác phẩm báo chí có liên quan đến xây dựng
và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam trên Tạp chí Quản lý
nhà nước, Tạp chí Cộng sản, Tạp chí Tổ chức nhà nước, Bao Nhân dân, Bao
Tuổi trẻ TPHCM từ 1/2000 đến nay.
6. Lý do lựa chọn cơ sở đào tạo là Học viện Báo chí và Tuyên
truyền
Có thể khẳng định, Học viện Báo chí và Tuyên truyền là trung tâm
đào tạo về báo chí lớn nhất và uy tín nhất trong cả nước. Bất kỳ cơ quan báo
chí nào, những phóng viên, nhà báo được đào tạo ở nhà trường đều được đánh
giá cao về mặt chuyên môn và trách nhiệm nghề nghiệp. Năm 1993, theo
quyết định số 61 QĐ/TW ngày 10/03/1993 của Bộ Chính trị Ban Chấp hành
5
Trung ương Đảng về việc sắp xếp lại các Trường Đảng trực thuộc Trung
ương, Nhà trường trở thành trường đại học trực thuộc cơ quan chủ quản là
Học viện Chính trị Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh. Theo quyết định này,
Trường có nhiệm vụ đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giảng viên các ngành lý
luận Chính trị Mỏc-Lờ nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, đội ngũ cán bộ Tư tưởng
- Văn hoá, Báo chí và Truyền thông đại chúng cho Đảng và Nhà nước trong
phạm vi toàn quốc.
Đăng các bài báo khoa học theo hướng nghiên
cứu
12 tháng
3 Bảo vệ cấp cơ sở
Chỉnh sửa và hoàn thành luận văn
Bảo vệ cấp nhà nước
12 tháng
Quyết định lựa chọn đề tài trờn vỡ ứng viên đó cú thời gian nghiên cứu về
vấn đề này trong quá trình thực hiện luận văn Thạc sĩ của mình. Đồng thời ứng
viên cũn cú thời gian học tập và trở thành cử nhân Luật tại trường Đại học Luật
Hà Nội- nơi mà ứng viên trang bị cho mình những kiến thức cơ bản về Luật Hành
chính và những quy định về nền hành chính nước nhà. Ngoài sự chuẩn bị kiến
thức về nền hành chính nước nhà, ứng viên đó cú 4 năm công tác tại tạp chí Lý
luận Chính trị và Truyền thông, nơi cung cấp cho ứng viên nhiều kĩ năng, kinh
nghiệm làm việc cũng như hiểu một cách sâu sắc về đặc trưng của tạp chí. Chính
vậy mà ứng viờn đó lựa chọn đề tài này để thực hiện đạt được hiệu quả cao, luận
văn đạt chất lượng thực tế, có thể sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo
cho công tác nghiên cứu cũng như hoạt động nghiệp vụ báo chí.
9. Đề xuất người hướng dẫn
PGS.TS Nguyễn Văn Dững
7
TỔNG QUAN
Hiện nay, tác động của báo chí đối với các vấn đề chính trị, kinh tế,
văn hoá và xã hội là đối tượng nghiên cứu của nhiều nhà báo và học giả trên
thế giới và Việt Nam.
Để phát huy vai trò của báo chí trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa theo đường lối đổi mới của Đảng Cộng
sản Việt Nam, ngày 28/12/1989, Quốc hội thông qua Luật Báo chí. Tiếp đú,
thỏng 6/1999, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật
Báo chí năm 1989. Căn cứ vào quy định của Luật Báo chí, các cơ quan báo
nhau, các công trình khoa học nêu trên đã khẳng định được quan điểm nhất
quán của Đảng, Nhà nước về việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa Việt Nam; về yêu cầu của Đảng trong việc xõy dựng và hoàn thiện các
thể chế
Tuy nhiên, cho đến nay chưa có đề tài nào nghiên cứu về sự tác động
của báo chí một cách sâu rộng và cụ thể về vai trò của báo chí đối trong việc
xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam hiện nay.
CHƯƠNG I: VAI TRÒ CỦA BÁO CHÍ ĐỐI VỚI XÂY DỰNG VÀ
HOÀN THIỆN THỂ CHẾ HÀNH CHÍNH Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
Mục đích của chương này đi sâu tìm hiểu cơ sở lý luận về vai trò của
báo chí, về xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước từ đó làm
căn cứ tiến hành khảo sát các nội dung ở chương 3.
Để đạt được mục đích nêu trên, chương 1 dự kiến sẽ trình bày những vấn
đề sau
1.1. Vai trò của báo chí - một số vấn đề lý luận cơ bản
1.1.1. Quan niệm về báo chí
9
1.1.2. Vai trò của báo chí
1.1.2.1. Báo chí là cầu nối giữa Đảng và Nhà nước với nhân dân
1.1.2.2. Báo chí bảo đảm thông tin và giao tiếp xã hội
1.1.2.3. Báo chí nâng cao trình độ hiểu biết cho nhân dân
1.1.2.4. Báo chí tham gia vào giám sát và quản lý xã hội
1.2. Báo chí với vấn đề xây dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà
nước ở nước ta hiện nay
1.2.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về xây dựng và hoàn thiện thể
chế hành chính nhà nước Việt Nam
1.2.2. Biểu hiện của báo chí đối với xây dựng và hoàn thiện thể chế
hành chính nhà nước Việt Nam hiện nay
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG NỀN HÀNH CHÍNH VÀ THỰC TRẠNG
BÁO CHÍ ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN
2.3.1.3. Báo chí chỉ ra những mặt còn tồn tại và thành tích đã đạt
được của công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế hành
chính nhà nước Việt Nam hiện nay
2.3.1.2. Báo chí cung cấp những kinh nghiệm cho hoạt động xây
dựng và hoàn thiện thể chế hành chính nhà nước Việt Nam
hiện nay
2.3.2. Hạn chế
2.3.2.1. Chưa có nhiều tác phẩm phản biện về thể chế hành chính
nhà nước Việt Nam hiện nay
2.3.2.2. Các thuật ngữ pháp lý còn chưa chuẩn xác
CHƯƠNG III: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU
QUẢ TÁC ĐỘNG CỦA BÁO CHÍ ĐỐI VỚI XÂY DỰNG VÀ HOÀN
THIỆN THỂ CHẾ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
3.1 Phương hướng
11
3.2 Giải pháp chung
3.3. Giải pháp cụ thể
3.1. Quán triệt và bám sát đường lối của Đảng và chính sách của Nhà
nước về cải cách thể chế hành chính nhà nước
3.2. Tạo cơ chế thông tin thuận lợi cho hoạt động của báo chí trong việc
tuyên truyền về cải cách thể chế hành chính nhà nước.
3.3. Nâng cao trình độ hiểu biết cho cán bộ, phóng viên, biên tập viên
về cải cách thể chế hành chính nhà nước.
3.4. Xây dựng và tổ chức chiến dịch truyền thông cho từng nội dung,
chương trình cụ thể.
KẾT LUẬN
12
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Lê Anh (2002), Báo chí góp phần hoàn thiện chính sách tài chính
đối ngoại, Luận văn thạc sĩ Báo chí, Hà Nội
16.Nguyễn Văn Dững (1996), "Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí",
Tạp chí Báo chí và Tuyên truyền (số 3).
17.Nguyễn Văn Dững (1998), "Phạm vi bao quát và tăng cường hiệu lực
QLNN thi hành Luật Báo chí", Tạp chí Báo chí và Tuyên truyền (4).
18.Nguyễn Văn Dững (2000), "Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về phê bình
và tự phê bình công khai trên báo chí", Tạp chí Báo chí và Tuyên
truyền (3).
19.Nguyễn Văn Dững (chủ biên) (1998), Báo chí- những điểm nhìn từ thực
tiễn, Tập II, NXB Văn hoá Thông tin, Hà Nội.
20.Nguyễn Văn Dững (chủ biên) (2006), Tác phẩm báo chí, Tập 1, NXB Lý
luận chính trị, Hà Nội.
21.Nguyễn Văn Dững (chủ biên) (2006), Tác phẩm báo chí, Tập 2, NXB Lý
luận chính trị, Hà Nội.
22.Nguyễn Văn Dững (2010), Báo chí truyền thông hiện đại (từ hàn lâm đến
đời thường)
23.Vũ Quang Hào (2001), Ngôn ngữ báo chí, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
24.Hội nhà báo Việt Nam, Tăng cường công tác báo chí của chúng ta, Đại
hội lần thứ III, Hội nhà báo Việt Nam.
25.G.V.Lazutina (2003). Cơ sở hoạt động sáng tạo của nhà báo, NXB Thông
tấn
26.Luật Báo chí (1990), Nxb Pháp lý, Hà Nội
27.Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phân viện Báo chí và Tuyên
truyền Giáo trình Cơ sở lý luận báo chí, (1999) Nhà xuất bản Văn hóa
Thông tin, Hà Nội.
14
28.Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phân viện Báo chí và Tuyên
truyền, Hồ Chí Minh về vấn đề báo chí, H 1995.
29.Kỷ yếu Hội thảo (2005): 80 năm báo chí cách mạng Việt Nam - Những bài
học lịch sử và định hướng phát triển, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia,
Hà Nội.
45.Dương Quang Tùng (2009), Đẩy mạng cải cách thể chế hành chính nhà
nước đáp ứng yêu cầu thời kỳ đổi mới, hội nhập, Tạp chí Tổ chức Nhà
nước.
46.Vũ Đình Thường (2004), Hoạt động báo chí trong kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay, Luận án Thạc sĩ Văn hóa
học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
47.Nguyễn Thế Quyền (chủ biên)(2008) Giáo trình xây dựng văn bản pháp
luật, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
48.Nguyễn Vũ Tiến (2005), Vai trò lãnh đạo của Đảng đối với báo trong thời
kỳ đổi mới, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
49.Văn bản pháp quy về báo chí - xuất bản (2006), NXBChính trị Quốc gia,
Hà Nội.
50.Nguyễn Thanh Vân (2006) "Vai trò của báo chí đối với công cuộc cải
cách hành chính (khảo sát báo in thành phố HCM từ năm 2001 đến
năm 2004), Luận văn thạc sĩ khoa học, TP Hồ Chí Minh.
51.Michel Vorol(2007), Hướng dẫn cách biên tập, NXB Thông tấn, Hà Nội
52.V.V. Vôrôsilôp (2004), Nghiệp vụ báo chí, lý luận và thực tiễn, NXB
Thông tấn, Hà Nội.
53.Nguyễn Thị Hải YÕn(2008), Đội ngò nhà báo ngành tư pháp, Luận văn
Thạc sĩ truyền thông đại chúng, Hà Nội.
16