SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA THÍ NGHIỆM
TRONG GIỜ DẠY HỌC HÓA HỌC

Thế kỉ XXI , thế kỉ của những phát minh khoa học có khả năng làm thay
đổi diện mạo thế giới. Vì vậy để đào tạo ra những chủ nhân của những phát minh
ấy thì phải cần đến sự nghiệp giáo dục. Trong sự nghiệp đổi mới của đất nước thì
giáo dục đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển của xã hội. Nghị quyết
trung ương Đảng lần thứ IV đã chỉ rõ " giáo dục và đào tạo là động lực thúc đẩy
và là điều kiện cơ bản đảm bảo việc thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế , xã
hội, xây dựng và bảo vệ đất nước".
Để thực hiện quan điểm trên, Hội nghị lần thứ tư của Ban chấp hành TƯ
Đảng khóa VIII, về việc tiếp tục đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo đã chỉ rõ
:" Đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả các cấp học, bậc học. Kết hợp tốt học
với hành, học tập với lao động sản xuất; thực nghiệm và nghiên cứu khoa học,
gắn nhà trường và xã hội, áp dụng phương pháp giáo dục hiện đại để bồi dưỡng
cho học sinh năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề , do đó đặt ra nhiệm
vụ cho ngành giáo dục phải đổi mới phương pháp dạy học để đào tạo con người
có đủ khả năng làm việc theo yêu cầu của cuộc cách mạng lớn của thời đại.
Một trong những sự đổi mới của giáo dục là đổi mới phương pháp dạy học
theo hướng hoạt động hóa người học, trong việc tổ chức quá trình lĩnh hội tri

kinh nghiệm như sau:
-Đối với hình thức thí nghiệm biểu diễn của GV trên lớp phải.
+ Đảm bảo an toàn thí nghiệm: luôn giữ hóa chất tinh khiết; dụng cụ thí
nghiệm luôn sạch và khô; GV làm thí nghiệm đúng kĩ thuật, luôn bình tĩnh khi
làm thí nghiệm, nếu có sự cố xảy ra phải bình tĩnh tìm ra nguyên nhân xử lí kịp
thời. Không nên quá cường điệu hóa những nguy hiểm của thí nghiệm cũng như
tính độc hại của hóa chất làm học sinh quá sợ hãi.
+ Đảm bảo chất lượng cao về khoa học và về mặt giáo dục, nghĩa là phải
đảm bảo truyền thụ cho học sinh kiến thức cơ bản vững chắc, chính xác khoa
học hiện đại gắn với thực tiễn.
+ Thí nghiệm biểu diễn của GV cần phải làm với lượng hóa chất vừa đủ
lớn để cả lớp có thể quan sát, GV không che khuất thí nghiệm.
+ Kết hợp chặt chẽ thí nghiệm với bài giảng của GV, lúc này lời giảng của
GV không phải là nguồn thông tin mà là sự hướng dẫn quan sát chỉ đạo suy nghĩ
của HS để đi đến kết luận đúng đắn hợp lí, qua đó các em lĩnh hội được kiến
thức mới.
+ Phải xác định vị trí của từng loại thí nghiệm, mỗi thí nghiệm có một vị
trí khác nhau trong từng bài dạy. GV cần xác định rõ vị trí từng loại TN để áp
dụng phù hợp vào các bài cụ thể.
Vd: -Khi nghiên cứu bài " Sự biến đổi chất " ở lớp 8. Bằng thí nghiệm
biểu diễn, GV có thể cho học sinh thấy sự chuyển đổi từ thể lỏng sang thể hơi
hoặc từ thể rắn sang thể lỏng và ngược lại của nước chỉ là sự biến đổi về trạng
thái mà tính chất không thay đổi nên đó chỉ là hiện tượng vật lí. Với thí nghiệm
đốt cháy đường, GV hướng dẫn HS quan sát thấy đường (không màu) đã chuyển
sang than (có màu đen) từ đó HS thấy được có sự biến đổi chất từ đường sang
than và đi đến kết luận đó là hiện tượng hóa học.
- Khi nghiên cứu bài " Tính chất hóa học của Fe" GV làm thí nghiệm đốt
cháy Fe trong O
2
, HS quan sát thấy ngọn lửa cháy sáng chói, có chất rắn màu

oxitbazơ. Từ đó HS tự đi đến kết luận về tính chất hóa học của axit dựa vào các
hiện tượng mà các em quan sát được.
Tùy vào điều kiện trang bị cơ sở vật chất của nhà trường mà GV có thể
tiến hành theo 2 cách:
+ Cả lớp cùng làm một thí nghiệm nếu điều kiện trang thiết bị hạn chế.
+ Từng nhóm làm TN khác nhau: GV tổ chức cho HS từng nhóm làm TN.
Hạn chế trường hợp chỉ có 1 số em chuyên phụ trách. Phải có sự phân công giữa
các HS trong nhóm. Sau khi thu thập kết quả thí nghiệm GV tổ chức cho HS kết
hợp thảo luận để đi đến kết luận vấn đề.
-Đối với thí nghiệm thực hành của HS: thường dùng cho bài củng cố; ôn
tập kiến thức đã học, qua đó rèn luyện kĩ năng kĩ xảo cho HS, thì cần chú ý các
vấn đề sau:
+HS cần chuẩn bị trước nội dung, trình tự bài thí nghiệm.
+ GV xác định rõ nội dung, phương pháp thực hiện giờ thực hành sao cho
phù hợp với đặc điểm, nội dung, thời gian và cơ sở trang thiết bị nhà trường.
GV cần có kĩ năng tổ chức giờ thực hành theo các bước sau:
· Phân nhóm cho học sinh.
· Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
· Nêu ngắn gọn mục đích thí nghiệm và phương pháp tiến hành thí
nghiệm.
· Hướng dẫn HS cách quan sát và ghi chép.
· Lưu ý HS cần tuân thủ qui tắc an toàn trong thí nghiệm.
· Giao dụng cụ hóa chất, HS kiểm tra lại dụng cụ hóa chất, phiếu
tường trình thực hành theo mẫu.
· Khi HS làm thí nghiệm, GV theo dõi các thao tác của từng HS để
uốn nắn những sai sót cần thiết nhưng không làm thay cho HS.
Tạo điều kiện cho mỗi HS đều được làm thí nghiệm.
· Cuối giờ mỗi HS đều phải làm tường trình.
· Cho học sinh vệ sinh dụng cụ, dọn dẹp hóa chất.
Phương pháp dạy học bằng thí nghiệm và dụng cụ trực quan có ưu điểm nữa là