SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯƠNGJ DẠY TRẺ 5 – 6
TUỔI LÀM QUEN VỚI TOÁN VỀ BIỂU TƯỢNG SỐ LƯỢNG”
TaiLieu.VN Page 1
1. PHẦN MỞ ĐẦU
“Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”. Đúng vậy! Trẻ em là những chủ nhân tương
lai của đất nước không chỉ hôm qua mà hôm nay và mai sau luôn luôn được xã hội
quan tâm, chăm sóc, giáo dục và bảo vệ. Tại lớp đào tạo cán bộ mẫu giáo năm 1965
Bác Hồ đã nói: “Làm Mẫu giáo tức là thay mẹ dạy trẻ, muốn làm được thế thì trước
hết phải yêu trẻ. Các cháu nhỏ hay quấy, phải bền bĩ, chịu khó mới nuôi dạy được
các cháu. Dạy trẻ cũng như trồng cây non, trồng cây non được tốt thì sau này cây
lớn lên mới tốt. Dạy trẻ nhỏ tốt thì sau này các cháu thành người tốt ".
Dạy toán cho trẻ không nhằm đào tạo cho trẻ những nhà toán học, mà nhằm phát
triển ở trẻ khả năng nhanh nhạy, trí thông minh, sự phán đoán phân tích, so sánh tổng
hợp. Giúp trẻ có được những kiến thức sơ đẳng về tập hợp con số, phép đếm. Đặc
biệt hơn đối với trẻ 5 - 6 tuổi việc nhận biết số lượng và so sánh thêm bớt là một nội
dung quan trọng bổ sung vào hành trang cho trẻ khi bước vào lớp một góp phần quan
trọng vào việc hình thành và phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ.
Môn toán là môn học rất khô khan và cứng nhắc. Các tiết học toán đặc biệt là tiết học
hình thành các biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm thường lặp đi lặp lại
nhiều lần, phương pháp giống nhau, chỉ khác về số lượng là 5…6…7…8…9 10.
Cho nên nếu ta chỉ tập trung vào kiến thức dạy trẻ theo đúng các bước mà không có
sự linh hoạt, sáng tạo của cô giáo thì trẻ nhàm chán sẽ không thu hút được sự chú ý
của trẻ.
Hiệu quả của việc hình thành các biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ Mầm non,
không chỉ phụ thuộc vào việc xây dựng hệ thống các biểu tượng toán học để hình
thành cho trẻ, mà còn phụ thuộc vào phương pháp, giải pháp tổ chức các hoạt động
cho trẻ làm quen với Toán. Làm thế nào để cho trẻ tiếp thu kiến thức
một cách tự nhiên không bị gò ép phù hợp với sự nhận thức và đặc điểm tâm sinh
lý của trẻ ở lứa tuổi này là: “Học mà chơi, chơi mà học.”
thêm bớt là hết sức cần thiết
Phạm vi tôi nghiên cứu đề tài này là trong trường mầm non, tích lũy, áp dụng
và tôi đang tiến hành nghiên cứu, tích lũy, áp dụng đối với trẻ 5 - 6 tuổi tại đơn vị tôi
đang công tác.
2. phÇn néi dung
2.1. Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu
Năm học 2012 - 2013 tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi,
gồm 42 cháu, trong đó số cháu nam 25 cháu, nữ 17 cháu. Điều kiện về cơ sở vật chất
trong lớp tương đối đầy đủ, bàn ghế đúng quy cách. Ban giám hiệu thường xuyên dự
giờ chỉ đạo giúp đỡ chuyên môn cho giáo viên, sự quan tâm và giúp đỡ tận tình của
các bậc phụ huynh, có sự quan tâm sâu sắc của Phòng Giáo dục – Đào tạo đặc biệt là
cấp học Mầm non. Vì vậy bản thân tôi luôn luôn học hỏi trau dồi nghiệp vụ nâng cao
tay nghề làm thế nào tìm ra giải pháp thích hợp để tổ chức trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với
toán nhận biết số lượng và so sánh thêm bớt đạt hiệu quả cao.
Vào đầu năm học tôi tiến hành khảo sát chất lượng về kỷ năng nhận biết số lượng và
so sánh, kỷ năng vận dụng thực tế, kỷ năng sử dụng ngôn ngữ và sự hứng thú của trẻ
tham gia vào giờ học kết quả như sau:
Nội dung
Nhận biết Số lượng và so sánh thêm bớt
Số lượng Tỷ lệ (%) Tỷ lệ (%) Tỷ lệ (%)
TaiLieu.VN Page 3
Kỹ năng nhận biết số lượng
và so sánh
Kỹ năng vận dụng vào thực
Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ
mạch lạc
Trẻ hứng thú tham gia vào
giờ học
a. Hạn chế:
Qua khảo sát kết quả đầu năm như trên tôi thấy số trẻ nắm được kiến thức và kỹ
hơn, nhiều hơn ? Bằng thực tế giảng dạy ở lớp và thực tiễn nói trên, tôi nhận thấy việc
nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với toán, nhận biết số lượng và so sánh thêm
bớt còn nhiều hạn chế và bất cập. Để giúp trẻ lĩnh hội một cách hứng thú, sâu sắc mà
nhẹ nhàng, thể hiện được tính tích cực, chủ động, sáng tạo, ham hiểu biết, thích
khám phá, tìm tòi của trẻ tôi xin đưa ra giải pháp nâng cao chất lượng dạy trẻ 5 - 6
tuổi làm quen với toán về biểu tượng số lượng như sau:
2.2. Các giải pháp:
Giải pháp 1: Tạo môi trường trong lớp học
Để tạo một môi trường học tập tốt cho trẻ tôi dành nhiều thời gian cho việc trang trí
lớp, tôi thường xuyên thay đổi, bố trí và sắp xếp lại lớp học, tạo môi trường học toán
một cách phong phú, phù hợp theo chủ đề chủ điểm nhằm gây hứng thú cho trẻ giúp
trẻ làm quen với Toán mọi lúc, mọi nơi. Từ các bức tranh trang trí lớp, tôi đã lồng
ghép một cách thật khéo léo.
Ví dụ: Như ở tranh bé học toán: Tôi tạo nhóm số lượng và cho trẻ so sánh thêm
bớt hay trong các bức tranh khác như tranh chủ điểm t«i cũng thiết kế sao cho trẻ
vừa làm được với các môn học khác vừa tranh thủ làm quen với toán một cách tích
cực như tôi làm những hình ảnh đẹp cho trẻ tìm và đếm trên tranh đó có bao nhiêu
bông hoa, tìm thẻ số mấy gắn vào bông hoa dưới đó, hay có bao nhiêu quả trẻ đếm
và tìm số biểu thị vào. Tuy nhiên nó vẫn luôn đảm bảo tính hợp lý, tính thẩm mỹ. Ở
góc học toán tôi để những quyển vở bé làm quen với Toán, các chữ số, hộp, hạt, que
tính và một số đồ dùng khác Chúng được thay đổi theo từng chủ đề, chủ điểm, tránh
sự nhàm chán ở trẻ.
Việc trang trí tạo môi trường học toán cho trẻ ngay ở trong lớp không chỉ
giúp trẻ hứng thú trong việc học Toán mà còn là hình thức tuyên truyền cho phụ
huynh. Qua biểu bảng gắn ở lớp phụ huynh biết tuần này con mình học toán số mấy?
Cách thêm bớt như thế nào, …để phụ huynh về nhà nhắc nhở hỏi trẻ, giúp trẻ nhớ
lại, khắc sâu kiến thức được cô truyền thụ ở lớp.
Giải pháp 1: Đồ dùng, đồ chơi
Đặc thù của trẻ Mầm non là “Học mà chơi - chơi mà học”. Nên đồ dùng đồ chơi
chiếm vị trí rất quan trọng trong việc giáo dục trẻ, nhất là với bộ môn học Toán. Đồ
thú và tự nguyện tham gia vào hoạt động đồng thời lĩnh hội được các tri thức, kỹ
năng một cách đầy đủ, tự tin, nhẹ nhàng, thoải mái, tránh sự gò bó, áp đặt, khô khan
thì ta phải lôi cuốn trẻ vào bài một cách hấp dẫn từ đầu giờ đến cuối tiết học: dùng
các thủ thuật khác nhau như đọc thơ, kể chuyện, câu đố, trò chơi…
Ví dụ : Với chủ điểm Nghề nghiệp - Dạy trẻ đếm đến 7, thêm bớt để tạo sự bằng
nhau trong phạm vi 7. Tôi đưa câu chuyện “Người làm vườn và các con trai ” vào bài
dạy: Xưa có 1 người làm vườn sinh được 2 người con, trước lúc qua đời ông bố dặn:
" Lúc nào bố mất 2 con hãy đào lấy vật quý ở trong vườn. Thế nhưng 2 người con
của ông lại không có cuốc và xẻng để thực hiện mong muốn của cha. Hôm nay cô
TaiLieu.VN Page 6
cháu mình sẽ đến thăm các anh và mang tặng họ cuốc và xẻng nhé! Chúng ta có bao
nhiêu cái cuốc? Có bao nhiêu cái xẻng?
Hoặc với chủ điểm Thực vật : Tôi tạo mô hình vườn nhà bà ngoại, tạo
tình huống bạn Thảo về quê thăm bà ngoại. Đến nhà bà ngoại của bạn Thảo thấy thật
nhiều cây ăn quả, các con hãy đếm hộ bạn có bao nhiêu cây ăn quả ? (từ 1 - 7) lại
có thêm một cây ăn quả bên phải nữa. Vậy có tất cả là bao nhiêu cây ăn quả ? Cho
trẻ đếm và tìm thẻ số gắn lên (7 thêm 1 là 8). Hoặc với tiết so sánh thêm bớt tôi tạo
tình huống có một bạn rất nghèo bây giờ đến mượn các con 1 thứ đồ dùng, trẻ bớt.
Sau đó bạn trả lại thì thêm vào Cô gợi ý bằng cách ví dụ: Cô không biết bạn Minh
Ngọc có bao nhiêu cái bát. Con hãy giúp cô nào? Do kiến thức ban đầu của trẻ còn
chưa đồng đều, vì vậy tôi luôn chú trọng cung cấp bổ sung cho những trẻ còn yếu để
có sự đồng đều về kiến thức nhằm cung cấp kiến thức mới dễ dàng hơn.
Muốn đạt được những điều trên thì đòi hỏi trẻ phải được cung cấp một cách thật đầy
đủ các biểu tượng, hình ảnh về sự vật, hiện tượng ở xung quanh trẻ như ngắm nhìn,
sờ mó, sắp xếp
Ví dụ: Khi cho trẻ dạo chơi ngoài trời, quan sát cây hoa, tôi gợi hỏi cho trẻ thực hành
đếm: Các con đếm xem có mấy bông hoa ? (6 bông). Vậy để có 6 bông hoa chúng ta
phải gieo số hạt là bao nhiêu?
Hay là khi cho trẻ xem tranh về gia đình bé: Các con ơi, các con cùng nhìn xem
gia đình bạn Nam có mấy thế hệ ? Gia đình bạn có bao nhiêu người ? Sau đó tôi cho
Giải pháp 5: Phối hợp với phụ huynh để giúp trẻ có điều kiện tốt nâng cao chất
lượng làm quen với toán
Mặc dầu còn bận rộn với nhiều công việc nhưng để các giờ dạy học nhất là giờ làm
quen với toán đạt chất lượng cao, tôi luôn tranh thủ mọi thời gian gặp gỡ, trao đổi
với bạn bè, phụ huynh để thống nhất các biện pháp dạy trẻ ở nhà, nhất là đối với trẻ
mức tiếp thu còn hạn chế, và cũng tạo điều kiện cho phụ huynh biết được thực tế vốn
hiểu biết của trẻ về toán.
Tôi thường tổ chức cho phụ huynh tới dự giờ, qua đó phụ huynh cũng tận mắt nhìn
thấy những hoạt động của cô và của trẻ trong tiết học, ngoài ra tôi còn tổ chức trưng
bày các đồ dùng đồ chơi về toán và trưng bày các sản phẩm về toán (tranh bé học
toán, tranh dán các sản phẩm về toán, tranh ghi số 6, 7, 8 trẻ dán 6, 7, 8 bông hoa
tương ứng ) do trẻ tự làm.
Chính việc gặp gỡ trao đổi với phụ huynh cũng như để phụ huynh biết được, quan
sát các hoạt động làm quen với toán, khả năng lĩnh hội về toán của con mình sẽ giúp
cho việc giáo dục đạt kết quả cao. Sự phối hợp của phụ huynh là động lực để các bậc
phụ huynh sẵn sàng mua sắm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho bộ môn làm quen với
toán. Mặt khác tôi động viên phụ huynh mua vở bài tập toán về nhà cho trẻ làm
quen thêm. KÕt qu¶: 100% phô huynh hëng øng. Khi dạy trẻ Làm quen với Toán
đặc biệt nhận biết số lượng và so sánh thêm bớt vừa dạy trẻ cách làm, vừa phải cho
cháu được thực hành, luyện tập ngay.
Ví dụ: hôm nay trẻ được làm quen số 6, cô dặn trẻ về nhà tìm những đồ vật có gắn
với số 6 như 6 cái thìa, 6 cái kẹo v v
*Kết quả đạt được:
Qua quá trình tìm tòi suy nghĩ và đặc biệt là áp dụng các biện pháp cho trẻ làm quen
với Toán nhận biết số lượng và so sánh thêm bớt kết quả khả quan thể hiện ở các
mặt:
TaiLieu.VN Page 8
- Nắm chắc được phương pháp của bộ môn, tìm ra những cái mới lạ, sáng tạo hơn.
Bản thân tôi có thêm nhiều kinh nghiệm trong việc dạy trẻ như phương pháp lên lớp,
cách vào bài sử dụng thủ thật linh hoạt sáng tạo thu hút sự tập trung chú ý của trẻ,
Nội dung
Nhận biết số lượng và so sánh thêm bớt
Số lượng Tỷ lệ % Tỷ lệ % Tỷ lệ % Tỷ lệ %
Kỹ năng nhận biết số lượng
TaiLieu.VN Page 9
và so sánh
Kỹ năng vận dụng vào thực
Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ
mạch lạc
Trẻ hứng thú tham gia vào
giờ học
3. PHẦN KẾT LUẬN
3.1. Ý nghĩa của đề tài, sáng kiến, giải pháp:
Sáng kiến kinh nghiệm về giải pháp nâng cao chất lượng dạy trẻ 5 - 6 tuổi làm quen
với toán nhận biết số lượng và so sánh thêm bớt mang một ý nghĩa rất quan trọng và
là việc làm hết sức cần thiết, bởi lẽ trẻ sẽ học bài một cách hứng thú hơn. Qua đó,
giúp trẻ hứng thú và biết tầm quan trọng trong khi học các con số, để trẻ hoàn thiện
hơn và phát triển một cách toàn diện, trẻ sẽ tích cực tham gia các hoạt động mang ý
nghĩa cộng đồng, hòa đồng, thân ái, đồng cảm chia sẻ với mọi người xung quanh
(Nhặt lá và đếm lá vệ sinh môi trường) hơn hết là trẻ sống tốt, sống có ý nghĩa và có
một niềm tin thiết tha hơn về cuộc sống hiện tại.
* Để đạt kết quả cao trong việc dạy trẻ làm quen với toán nhận biết số lượng và so
sánh thêm bớt, tôi đã sử dụng các giải pháp trên và rút ra được một vài kinh nghiệm
sau:
+ Kinh nghiệm dạy trẻ đếm đúng số lượng:
Làm thế nào để lôi cuốn trẻ vào giờ học, trẻ hứng thú say mê học toán. Đó là yêu cầu
cần thiết với giáo viên trước khi chuẩn bị cho giờ hoạt động, tôi đã chuẩn bị tham
khảo trong chương trình và tìm tòi biện pháp tốt nhất.
Tôi phải luyện cách đếm đúng để giúp trẻ cảm nhận được dạy trẻ từ cách chỉ theo thứ
tự, từ trái qua phải, từ trên xuống dưới, dạy trẻ từ đơn giản đến khó, phù hợp với
lớp cho trẻ hợp lý.
- Thường xuyên thay đổi, tạo môi trường học tập, thay đổi đồ dùng đồ chơi theo nội
dung từng hoạt động, chủ điểm.
- Biết phối hợp với nhà trường, các bậc phụ huynh để có biện pháp giáo dục trẻ.
- Để nâng cao chất lượng cho trẻ 5 - 6 tuổi có kiến thức vững vàng và đạt kết quả
cao, giáo viên không chỉ cung cấp kiến thức cho trẻ ở trong hoạt động mà phải tạo
điều kiện dạy trẻ ở mọi lúc, mọi nơi, kết hợp với nhiều hoạt động khác, có như vậy
trẻ mới tiếp thu lỉnh hội kiến thức về toán học một cách dễ dàng và khắc sâu kiến
thức cho trẻ.
3.2. Kiến nghị, đề xuất:
Để bộ môn dạy trẻ làm quen với toán đạt được kết quả cao hơn tôi xin được
kiến nghị như sau :
TaiLieu.VN Page 11
- Đối với nhà trường: Kiến nghị BGH xem xét bổ sung thêm đồ dùng, trang thiết bị
dạy học. Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị để phục vụ tốt hơn về lĩnh vực phát
triển nhận thức đặc biệt bộ môn làm quen với toán cho trẻ 5 - 6 tuổi.
- Đối với phòng giáo dục: Ngoài việc tổ chức hội thi giáo viên giỏi, cần tổ chức bồi
dưỡng chuyên môn về chuyên đề phát triển nhận thức đặc biệt chuyên đề làm quen
bộ môn toán để giáo viên học hỏi thực hiện chương trình giáo dục mầm non hiệu quả
hơn.
Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ của bản thân tôi, trong quá trình nghiên cứu,
tìm tòi sáng tạo, thực hành giảng dạy bộ môn làm quen với Toán. Đặc biệt nhận biết
số lượng, so sánh thêm bớt. Tôi rất mong được sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo
phòng, BGH nhà trường và hội đồng khoa học cũng như sự góp ý của bạn bè, đồng
nghiệp giúp tôi có những giải pháp hiệu quả và sáng tạo hơn ./.
TaiLieu.VN Page 12