SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM TRONG GIẢNG DẠY
PHẦN HỌC LÝ THUYẾT MÔN GDQP, AN Ở TRƯỜNG THPT QUAN HÓA
A. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Môn Giáo dục quốc phòng, an ninh (GDQP, AN) trong các THPT nói chung,
trong trường THPT Quan Hóa nói riêng giữ vai trò quan trọng trong việc giáo dục
học sinh tinh thần yêu nước, ý chí quật cường, tài thao lược đánh giặc của dân tộc
Việt Nam, xây dựng ý thức trách nhiệm trong việc giữ gìn và phát huy truyền thống
vẻ vang của dân tộc, có thái độ học tập và rèn luyện tốt, sẵn sàng tham gia vào sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên thực trạng hiện nay, đa số học sinh
ngại học môn GDQP, AN, nhất là Phần học lý thuyết, vì coi đây là môn phụ, không
phục vụ cho việc thi tốt nghiệp và Đại học, Cao đẳng. Từ quan niệm đó, nên các
em học sinh chỉ học một cách đối phó, qua loa, xem nhẹ bộ môn đang diễn ra phổ
biến và trở thành thực trạng chung.
Thảo luận nhóm (TLN) là một trong những phương pháp dạy và học tích cực
được sử dụng trong quá trình đổi mới PP dạy học hiện nay. Để khắc phục lối truyền
đạt tri thức một chiều, lối học thụ động, máy móc, cần phải sử dụng phối hợp nhiều
PP dạy học: PP dạy học truyền thống và PP dạy học hiện đại, trong đó có PP thảo
luận nhóm (TLN). Tuy nhiên, có nhiều luồng ý kiến trái chiều về việc vận dụng PP
này trong quá trình dạy học. Ở đây, tôi xin tập trung phân tích thực trạng của việc
vận dụng PP thảo luận nhóm trong môn GDQP, AN - Phần học lý thuyết - ở trường
THPT Quan Hóa, từ đó đề xuất một số giải pháp vận dụng PP này nhằm nâng cao
hiệu quả của việc dạy học môn GDQP, AN.
B. Néi dung:
I. C¬ së lÝ luËn:
1
Thảo luận nhóm là gì? Theo tác giả Phan Trọng Ngọ:“Thảo luận nhóm là
phương pháp trong đó nhóm lớn (lớp học) được chia thành những nhóm nhỏ để tất
cả các thành viên trong lớp đều được làm việc và thảo luận về một chủ đề cụ thể và
đưa ra ý kiến chung của nhóm mình về vấn đề đó [4, tr.223]. PP này có mầm mống
từ những năm 70 của thế kỷ 20, ở trường đại học sư phạm của một số nước tiên
tiến, bắt đầu từ môn học “Năng động tập thể” một môn học dạy cho sinh viên kỹ

2.1. Giáo viên:
Khi vận dụng PPTLN, GV còn lúng túng ở một số thao tác sau:
Thứ nhất, thao tác lựa chọn vấn đề thảo luận(TL): Việc lựa chọn vấn đề TL
chưa hấp dẫn nên chưa khơi dậy tính tích cực của học sinh. Có những vấn đề TL
quá khó hoặc quá dễ so với trình độ của học sinh. Ví dụ: Thời kỳ hình thành, xây
dựng và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam? (khó nhớ vì QĐND Việt
Nam trải qua rất nhiều thời kỳ chống giặc ngoại xâm và có nhiều tên khác nhau gắn
liền với nhiệm vụ cách mạng qua từng thời kỳ). Hoặc: Nêu những tấm gương chiến
đấu dũng cảm, hy sinh quên mình trong chiến dịch Điện Biên Phủ thời kỳ chống
Pháp (1945 – 1954)? (dễ vì câu trả lời đã có đầy đủ trong sách giáo khoa GDQP,
AN lớp 10). Lại có trường hợp lựa chọn chủ đề phù hợp trình độ đối tượng nhưng
nội dung vấn đề lại quá khô khan, không phù hợp với đặc điểm tâm lý của học sinh.
Việc lựa chọn vấn đề TL là khâu then chốt quyết định sự thành bại của PP này. Vấn
đề không hay, không phù hợp với trình độ học sinh sẽ không huy động, thu hút
được học sinh tập trung TL, nếu có thì cũng chỉ mang tính chất đối phó.
Thứ hai, thao tác chia nhóm: GV chưa xác định được số lượng nhóm trong
một lớp, số lượng HS trong một nhóm. Cho nên, có trường hợp chia nhóm quá lớn
hoặc quá nhỏ, không phù hợp với vấn đề cần TL và đặc điểm của lớp học. Việc
chia nhóm còn đơn điệu, chủ yếu chia theo bàn (2 bàn/nhóm)
3
Thứ ba, thao tác chọn nhóm trưởng: Nhóm trưởng không do nhóm tự bầu
hoặc luân chuyển giữa các thành viên trong nhóm mà do GV chọn một HS khá
trong nhóm chuyên trách. Điều này khiến cho các HS khác trong nhóm mất đi cơ
hội thể hiện mình cũng như cơ hội rèn luyện năng lực quản lý, năng lực trình bày
vấn đề trước nhóm và trước tập thể lớp.
Thứ tư, thao tác giao nhiệm vụ: GV giao nhiệm vụ chưa rõ ràng, cụ thể. Do
đó, HS không hiểu rõ nhiệm vụ của nhóm là cần phải làm gì, trong thời gian bao
lâu, cách thức thực hiện như thế nào.
Thứ năm, thao tác quan sát, hỗ trợ HS khi TL: Thông thường, các lớp đều có
số lượng HS khá đông (trên 40 em). Một số GV khi giao nhiệm vụ xong thường

+ TLN là PP giảng dạy khó, tốn nhiều thời gian trong khi lượng kiến thức phải
truyền đạt nhiều, quỹ thời gian dành cho môn GDQP, AN lại quá ít (1tiết/tuần)
+ GDQP, AN là môn phụ trong khi để TLN thành công phải tốn nhiều công sức
chuẩn bị.
+ Không gian lớp học chật, bàn ghế cố định, HS đông nên việc di chuyển khi chia
nhóm gặp nhiều khó khăn.
+ Từ quan niệm coi GDQP, AN là môn phụ, HS không chú trọng học môn này nên
không hào hứng tham gia thảo luận nhóm (TLN)
Quá trình dạy học môn GDQP, AN là quá trình học sinh được cuốn hút vào
các hoạt động do giáo viên thiết kế, tổ chức và chỉ đạo, để thông qua đó, học sinh
có thể tự khám phá và chiếm lĩnh tri thức. Trong quá trình dạy học, giáo viên phải
huy động, khai thác tối đa năng lực tư duy cho học sinh, tạo cơ hội và động viên,
khuyến khích học sinh bày tỏ quan điểm, ý kiến của mình về vấn đề phải học. Để
làm được điều đó, ngoài các phương pháp như : Đàm thoại, vấn đáp, nêu vấn
đề….thì phương pháp thảo luận nhóm là một phương pháp tối ưu nhất. Tuy nhiên,
5
không phải bất kì bài nào cũng có thể sử dụng phương pháp thảo luận nhóm và chỉ
rập khuôn theo một cách, bởi lẽ đã có những giáo viên khi sử dụng phương pháp
này đã vô tình biến lớp học của mình thành “một giờ giải lao hợp pháp”. Chọn
phương pháp cho một tiết học là không khó nhưng làm sao để sử dụng phương
pháp đó một cách có hiệu quả thì là cả một vấn đề cần bàn luận, nghiên cứu.Trong
quá trình giảng dạy, tôi đã tích lũy được một số kinh nghiệm trong việc sử dụng
phương pháp thảo luận nhóm khi giảng dạy một số bài trong chương trình GDQP,
AN. Tôi xin mạnh dạn trình bày ở đây với hi vọng cung cấp cho các bạn đồng
nghiệp một số kinh nghiệm nhỏ trong quá trình giảng dạy.
III. MỘT SỐ KINH NGHIỆM KHI SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP THẢO
LUẬN NHÓM
1. Các bước thực hiện.
- Giáo viên nêu chủ đề thảo luận, chia nhóm, giao câu hỏi, yêu cầu thảo luận cho
mỗi nhóm, quy định thời gian thảo luận và phân công vị trí ngồi thảo luận cho các

3.1. Lựa chọn chủ đề thảo luận:
Chủ đề thảo luận phải là những nội dung cơ bản, trọng tâm, đồng thời là những
tình huống có vấn đề, hấp dẫn, buộc HS phải tư duy. Ví dụ: “Hãy TL để chứng
minh Dân tộc ta chiến đấu và chiến thắng giặc ngoại xâm không chỉ bằng tinh thần
chiến đấu dũng cảm, hi sinh vì Tổ quốc mà còn bằng trí thông minh sáng tạo, bằng
nghệ thuật quân sự độc đáo” (GDQP, AN lớp 10); hoặc “Hãy TL để giải thích vì
sao Đảng và Nhà nước CHXHCN Việt Nam có một số quan điểm về bảo vệ
BGQG?” (GDQP, AN lớp 11).
Để đảm bảo chất lượng của quá trình TL cũng như chất lượng của giờ lên lớp,
GV nên hướng dẫn HS đọc trước bài học và những vấn đề cần lưu ý. Điều đó giúp
HS chủ động hơn trong TL.
7
3.2. Chia nhóm và chọn nhóm trưởng:
GV nên áp dụng linh hoạt các hình thức chia nhóm:
+ Chia nhóm ngẫu nhiên: HS đếm 1,2,3,4,5 rồi vòng trở lại. HS đếm số nào thì
vào nhóm ấy. GV cũng có thể chia theo bàn, theo tổ. Hình thức chia nhóm này
được áp dụng khi nhiệm vụ TL của các nhóm giống nhau hoặc nếu nhiệm vụ khác
nhau thì cũng ít có sự chênh lệch về độ khó. Đây là hình thức chia nhóm phổ biến
nhất.
+ Chia nhóm cùng trình độ: GV dựa vào trình độ HS để chia thành nhóm giỏi, khá,
trung bình, yếu. GV nêu yêu cầu TL khác nhau tuỳ thuộc vào trình độ của nhóm.
+ Chia nhóm gồm đủ các trình độ: Cách chia này thường được sử dụng khi nội
dung TL cần có sự hỗ trợ lẫn nhau.
+ Chia nhóm theo sở trường: cách chia này thường được tiến hành trong các giờ
học thực hành, mỗi nhóm sẽ gồm các HS có cùng chung sở thích, hứng thú.
3.3. Giao nhiệm vụ cho nhóm:
GV nêu nhiệm vụ rõ ràng, ngắn gọn, xác định thời gian, hướng dẫn cách thức TL.
Thông thường, thời gian TL trung bình là 5- 7 phút.
3.4. Làm việc theo nhóm:
Sau khi chia nhóm, mỗi nhóm sẽ bốc thăm để chọn nhóm trưởng, thư ký hoặc tự

Bước 5: Tổng kết: GV chốt lại vấn đề:
GV nhận xét tinh thần, thái độ, đánh giá kết quả TL của các nhóm. biểu dương
những HS và nhóm TL tích cực, có hiệu quả.
4. Kết quả thực hiện:
4.1: Trước khi thực hiện đề tài:
STT Khối - lớp Giỏi Khá TB Yếu
9
1 K10 3,0% 52,0% 36,4% 8,6%
2 K11 2,6% 59,5% 34,4% 11,5%
4.2: Sau khi thực hiện đề tài:
STT Khối – lớp Giỏi Khá TB Yếu
1 K10 4,6% 66,9% 26,4% 2,1%
2 K11 3,0% 79,1% 17,9% 0%
IV. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT:
1. Kết luận:
Trong dạy học thường sử dụng phương pháp thuyết trình. Hiện nay tuy
không nên phủ nhận phương pháp thuyết trình, cũng không thể thay thế hoàn toàn
thuyết trình trong dạy học nói chung và trong giảng dạy môn học GDQP, AN nói
riêng, song để phát huy vai trò tích cực của học sinh, chúng ta cần phải tăng cường
các phương pháp dạy học tích cực trong đó có phương pháp thảo luận nhóm (TLN).
Phương pháp thảo luận nhóm (TLN) là phương pháp giảng dạy chia lớp học thành
từng nhóm nhỏ, được giao cùng nhiệm vụ hay những nhiệm vụ khác nhau. Trong
nhóm nhỏ các thành viên đều phải làm việc tích cực và giúp đỡ lẫn nhau cùng giải
quyết vấn đề nêu ra trong không khí thi đua với các nhóm khác. Phương pháp thảo
luận nhóm giúp học sinh chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm của bản thân và cùng nhau
xây dựng nhận thức mới. Bằng cách trình bày những điều suy nghĩ, mỗi học sinh
có thể nhận rõ trình độ hiểu biết của mình về chủ đề nêu ra, thấy mình cần phải học
hỏi thêm gì của bạn. Như vậy, bài học trở thành quá trình học sinh học hỏi lẫn nhau
chứ không phải quá trình tiếp nhận tri thức một cách thụ động từ giáo viên. Phương
pháp thảo luận nhóm không chỉ phát huy tính tích cực học tập của học sinh mà còn

luận nhóm (TLN) : 1
1. u im: . 2
2. Hn ch: . 2
III. Mt s kinh nghim khi s dng phng phỏp tho lun nhúm: 4
1. Cỏc bc thc hin: 4
2. Yờu cu cn t c: 4
12
3. Biện pháp tiến hành: ………………………………………………… 5
4. Kết quả thực hiện: …………………………………………………… 7
IV. Kết luận và đề xuất: 7
1. Kết luận: 7
2. Đề xuất: 8
13