\
- 1 -

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI:
"GIÁO DỤC ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRONG
TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN QUA CÁC TIẾT
HỌC ĐỊA LÍ THPT"

\
- 2 -

I – Phần mở đầu.
1- Lý do chọn đề tài.
Nhân loại hiện nay đang phải đối mặt với nhiều vấn đề nghiêm trọng mang tính chất toàn
cầu như: Xung đột sắc tộc, khủng hoảng kinh tế, hòa bình thế giới, vấn đề dân số Trong
đó nổi lên vấn đề gay gắt nhất là về môi trường, do áp lực của dân số ngày càng lớn, tăng
trưởng kinh tế ngày càng cao, môi trường toàn cầu ngày càng bị ô nhiễm và suy thoái dẫn
đến khí hậu trái đất đang bị biến đổi theo chiều hướng xấu làm ảnh hưởng trực tiếp đến
đời sống của hàng triệu người và gián tiếp đến tất cả các quốc gia trên thế giới. Vì vậy để
ứng phó với biến đổi khí hậu không chỉ là trách nhiệm của một khu vực, một quốc gia,
mà của toàn thế giới trong đó tất cả mỗi người cần có ý thức để chung tay hành động.
Vì vậy vào ngày 09 tháng 5 năm 1992 liên hợp quốc đã có công ước khung về biến đổi
khí hậu và hội nghị lần thứ 3 của các bên công ước họp tại Kyoto Nhật Bản từ ngày 01
đến ngày 11 tháng 12 năm 1997 nghị định thư được mở để ký với mỗi quốc gia và các tổ
chức hợp tác khu vực và các bên liên quan về biến đổi khí hậu. Nghị định thư Kyoto tính

tuổi Trung học phổ thông, các học viên là công chức một số cơ quan ,cấp xã đến cấp
Thôn, Bản vì vậy việc lồng ghép kiến thức giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu thông
qua các tiết học địa lý gặp nhiều thuận lợi nhất là các tiết học ở chương trình Địa lý lớp
12. Vì đây vừa là chương trình địa lí Việt Nam gắn liền với những biểu hiện của biến đổi
khí hậu ở nước ta vừa phù hợp với trình độ nhận thức của người học, từ đó không những
giúp người học nhận thức được về biến đổi khí hậu mà còn là một kênh tuyên truyền,
giáo dục trong cộng đồng có hiệu quả và có sức lan tỏa lớn.
Xuất phát từ thực tế như trên tôi mạnh dạn xây dựng đề tài: Giáo dục ứng phó với biến
đổi khí hậu trong Trung tâm giáo dục thường xuyên qua các tiết học địa lý.
2- Phương pháp nghiên cứu.
Trong quá trình thực hiện đề tài tôi đã sử dụng các phương pháp:
a- Nghiên cứu các tài liệu:
- Hướng dẫn giáo viên cốt cán về giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu trong Trung Tâm
Giáo Dục Thường xuyên.
- Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu trong Trung Tâm Giáo Dục Thường Xuyên và
Trung Tâm Học Tập Cộng Đồng.
- Sách Giáo Khoa Địa Lí lớp 10-11-12.
- Phương pháp dạy học Địa lý .
b. Tổng hợp từ các tài liệu: Tạp chí, Intơnet, các báo cáo khoa học, nguồn từ các Bộ,
Sở có liên quan
c. Tổng hợp đánh giá.
- Trên cơ sở phân tích,đánh giá các thông tin và tiến hành thực nghiệm qua các tiết học.
- Thu thập thông tin phản hồi từ các đối tương người học.
\
- 4 -
3 – Phạm vi thực hiện đề tài.
Đề tài được xây dựng và thực hiện tại: Trung Tâm Giáo Dục Thường Xuyên Triệu Sơn.
Đối tượng là: Các học viên khối 12 tại Trung Tâm
II – Nội dung đề tài.
1- Những vấn đề chung về biến đổi khí hậu và ứng phó với biến đổi khí hậu.

trong thế kỷ XX. Các bức ảnh vệ tinh cho thấy diện tích Phủ Băng ở Bắc Băng Dương đã
thu hẹp khoảng 2,7% trong đó mùa hạ tới 7,4%. Diện tích phủ Băng trên các đảo lớn ở
Bắc cực hoặc trên các đỉnh núi cao cũng giảm đi rõ rệt sau mỗi thập kỉ.
\
- 5 -
* Sự thay đổi thành phần của khí quyển.
Tác động của những hoạt động do con người gây ra cùng với tự nhiên như núi lửa, cháy
rừng, hạn hán, bão, lũ lụt làm cho thành phần khí quyển thay đổi làm gia tăng chất khí
nhà kính gây nên tác hại lớn cho khí quyển.
* Sự xuất hiện và có chiều hướng gia tăng của thiên tai.
Các thiên tai liên quan đến khi quyển như bão lớn, lốc xoáy, lũ lụt, năng nóng diễn ra
thường xuyên và khó lường trước.
2-2. Đặc điểm của biến đổi khí hậu.
* Biển đổi khí hậu diễn ra chậm, từ từ, khó phát hiện, khó ngăn chặn và đảo ngược.
Đây là hiện tượng tự nhiên (mặc dù có nguyên nhân do con người gây ra) nhưng phải có
mạng lưới quan trắc rộng khắp, hiện đại mới biết được cùng với nhiều nguyên nhân khác
ở khắp nơi trên Trái Đất nên khó lòng ngăn chặn hoặc đảo ngược.
* Biến đổi khí hậu diễn ra trên phạm vi toàn cầu, có ảnh hưởng đến tất cả các lĩnh vực có
liên quan đến đời sống hoạt động con người.
Biến đổi khí hậu gây ảnh hưởng nặng nề đến đời sống của những người nghèo, người già,
phụ nữ, trẻ em và các vùng ven Biển đây là những đối tượng, những vùng dễ bị tổn
thương nhất.
* Biến đổi khí hậu diễn ra với cường độ ngày càng tăng và hậu quả khó lường trái hẳn
với quy luật tự nhiên vốn có vì thế gây nên những hậu quả và thiệt hại to lớn.
3. Nguyên nhân của biến đổi khí hậu.
3-1. Nguyên nhân do quá trình tự nhiên.
Do nguồn gốc của nguồn năng lượng bức xạ mặt trời, khi nguồn năng lượng này có
những biến động bất thường sẽ dẫn đến những biến đổi của khí hậu Trái Đất do các
nguyên nhân: Bức xạ Mặt Trời, góc nghiêng trục quay của Trái Đất, hoạt động Núi lửa,
biến động của thành phần Khí quyển.

* Tác động với công nghiệp, năng lượng xây dựng.
Đối với công nghiệp nhất là công nghiệp chế biến nông, lâm thủy sản gặp khó khăn do
không chủ động được nguồn nguyên liệu.
* Đối với giao thông Vận tải và Du lịch.
Biến đổi khí hậu làm ảnh hưởng nhiều đến các loại hình giao thông , như tăng chi phí,
công tác bảo dưỡng Với du lịch mọi chi phí dịch vụ cao, giá cả đắt đỏ làm cho hoạt
động của ngành gặp khó khăn .
* Đối với sức khỏe và đời sống con người.
Biến đổi khí hậu tạo nên các áp lực về: Tăng nhiệt độ, ô nhiễm không khí, các bệnh
nhiễm khuẩn làm ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống con người .
4.2 Tác động của biến đổi khí hậu ở Việt Nam
* Đối với điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên .
Đối với khí hậu:
Theo công bố kịch bản biến đổi khí hậu được công bố năm 2009 thì ở nước ta nhiệt độ
trung bình nước ta tăng 0,3 - 0,5
0
C, lượng mưa tăng 0,3 – 1,6% năm 2020. Làm ảnh
hưởng lớn đến khí hậu của các vùng trong cả nước.
Đối với lượng bốc hơi trung bình:
\
- 7 -
Vào năm 2020 lượng bốc hơi tăng xấp xỉ 2% ở phía Bắc và 1,2 – 1,5 % ở phía Nam.
Đối với chỉ số ẩm ướt: phân bố chỉ số ẩm ướt ở lãnh thổ Việt Nam làm ảnh hưởng
đến lượng mưa ở một số trung tâm mưa lớn và mưa bé của cả nước.
Tác động đến hạn hán:
Biến đổi khí hậu làm cho cấp độ hạn của các vùng ngày càng cao.
Tác động đến nhiệt độ cao nhất và thấp nhất:
Trong đầu thế kỉ XXI nhiệt độ cao nhất và thấp nhất của các vùng có sự thay đổi rõ rệt
nhìn chung có xu hướng tăng ở cả 2 miền Bắc và Nam.
Tác động đến các yếu tố hoàn lưu và lượng mưa:

5. Ứng phó với biến đổi khí hậu.
5-1. Giảm nhẹ biến đổi khí hậu.
Cần có chiến lược giảm nhẹ biến đổi khí hậu như: Giảm khí thải nhà kính, sử dụng các
nguồn năng lượng tái tạo, định hướng phát triển nông nghiệp, nghiên cứu giảm phát thải
nhà kính bằng các chính sách sau:
* Các chính sách giảm khí thải nhà kính.
* Tiết kiệm và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
* Nghiên cứu, triển khai và tăng cường các nguồn năng lượng sạch.
* Bảo vệ ,tăng cường các bể chứa và bể hấp thụ khí nhà kính.
* Định hướng phát triển nông nghiệp và tăng cường các phương thức canh tác bền vững
ứng phó với biến đổi khí hậu.
* Giảm phát thải khí nhà kính thông qua thu hồi khí CH
4
trong đời sống sinh hoạt, sản
xuất và vận tải năng lượng.
* Có các biện pháp giáo dục trong giảm nhẹ biến đổi khí hậu.
5-2. Thích ứng với biến đổi khí hậu.
Cần vận dụng cụ thể đối với các ngành kinh tế, đời sống nhân dân tại các vùng miền
trong cả nước bằng các biện pháp:
* Sử dụng hợp lí tài nguyên nước.
* Trong Nông nghiệp cần có các chính sách hợp lí để có các biện pháp canh tác hợp lí
phù hợp với biến đổi khí hậu.
* Đồi với Lâm nghiệp: Bảo vệ rừng nhất là rừng ngập mặn và các hệ sinh thái ven biển.
* Đối với Thủy sản: Chuyển đổi cơ cấu canh tác lúa sang nuôi trồng thủy sản nhất là
Duyên Hải Nam Trung Bộ, thiết lập các khu bảo tồn sinh thái tự nhiên nhất là các rạn và
đảo san hô.
\
- 9 -
* Đối với Năng lượng và Giao thông vận tải: Xây dựng các kế hoạch năng lượng và giao
thông có tính đến tác động của biến đổi khí hậu, sử dụng các nguồn năng lượng sạch,

thổ.
Khi dạy về vị trí Địa lí và
phạm vi lãnh thổ. Cần nhấn
mạnh: Nước ta nằm ở rìa
phía Đông của bán đảo
Đông Dương, đường bờ
Qua bài này học viên sẽ thấy
được rằng: Nước ta là nước
có đường bờ biển dài như
vậy thì khi biến đổi khí hậu
diễn ra, mực nước biển dâng
\
- 10 -
Bài 8 - Thiên
nhiên chịu
ảnh hưởng
sâu sắc của
Biển

có ảnh hưởng gì đến biển
Đông nói riêng và thiên
nhiên cả nước nói chung

- Tài nguyên nước ta khá
phong phú và đa dang như
tài nguyên: Đất, Rừng, Sinh
vật nhưng đây là các đối
tượng dễ bị tác động nhất
của sự biến đổi khí hậu nhất
là về môi trường. Trên thực
tế các nguồn tài nguyên này
ngày càng nhanh chóng bị
suy thoái và cạn kiệt dẫn
cao , hậu quả: Sẽ làm ngập
các vùng Đồng Bằng ven
biển, thu hẹp diện tích đất
canh tác, nước mặn xâm
nhập sâu, diện tích đất bị
nghiễm phèn nhiễm mặn
lớn

Sau khi học bài này ngoài
những kiến thức cơ bản của
bài cần nắm được, học viên
sẽ có cái nhìn khái quát về
tác động của biến đổi khí hậu

Bài 15 – Bảo
vệ môi
trường và
phòng chống
thiên tai

Bài 21 – Đặc
điểm nền
Nông nghiệp
nước ta

đến môi trường bị ô nhiễm
ngày càng có tác động xấu
đến con người và sinh vật.
Vậy việc suy giảm các
nguồn tài nguyên có phải là
một trong những tác nhân
gây biên đổi khí hậu hay

quan trọng và cấp bách,
không những để bảo vệ tài
nguyên Đất, đa dạng Sinh
học mà còn làm giảm phát
thải nhà kính hạn chế biến
đổi khí hậu.
Ở nước ta biến đổi khí hậu
ảnh hưởng đến nhiều lĩnh
vực: Khí hậu, tài nguyên, sản
xuất, sinh hoạt Trong đó
Bão, Lũ, Hạn hán, các hiện
tượng thời tiết bất thường
khác diễn ra nhiều hơn, các
dịch bệnh trên cây trồng, vật
nuôi thậm chí cả trên người
nhiều hơn và diễn biến phức
tạp.
Vì vậy mỗi người cần có ý
thức bảo vệ môi trường bằng
các hành động cụ thể: Không
chặt phá rừng, trồng nhiều
cây xanh, không sử dụng các
nhiên liệu gây ô nhiễm môi
trường Chủ động thích ứng
với biến đổi khí hậu và tích
cực phòng chống các thiên
tai.
Bài 35 – Vấn
đề phát triển
Kinh tế - Xã
tổn thương nhất của biến đổi
khí hậu. Nhất là nước ta có
nền nông nghiệp đặc trưng
của vùng khí hậu nhiệt đới
ẩm gió mùa lại càng chịu
ảnh hưởng nặng nề.
Vậy tác động của biến đổi
khí hậu đến Nông nghiệp
như thế nào?
Đồng Bằng sông Hồng là
vùng có vai trò hết sức to
lớn đối với cả nước. Có hai
thành phố trực thuộc Trung
ương và 9 tỉnh thuộc đồng
bằng sông Hồng, Trong
những năm qua biến đổi khí
hậu đã có tác động rất lớn
đến vùng này. Biểu hiện là
nắng nóng, giá lạnh bất
thường, dông, lốc tố ngày
càng cực đoan. Mà nguyên
nhân khách quan từ các

bằng của nước ta bị ảnh
hưởng nghiêm trọng nhất của
biến đổi khí hậu. Vì vậy cần
có các biện pháp ứng phó và
giảm nhẹ biến đổi khí hậu:
- Hạn chế khí thải nhà kính,
trồng cây gây rừng.
- Điều chỉnh các điều kiện
sinh hoạt sống chung với sự
thay đổi khí hậu khắc phục
các hậu quả của biến đổi khí
hậu.
- Cải tạo đất chua, mặn bằng
vôi bột, phối hợp bảo vệ rừng
ngập mặn, trồng khoai Tây
tận dụng rơm, rạ
\
- 13 -
hội ở Bắc
Trung Bộ



Đây là vùng có lãnh thổ kéo
dài nhưng hẹp ngang tác
động của biển và các điều
kiện tự nhiên khác khá rõ rệt.
Nên để ứng phó với biến đổi
khí hậu cần:
- Trồng rừng nhất là rừng
ngập mặn để chắn sóng, chắn
gió, chắn cát như dự án trồng
rừng CARE tại huyện Hậu
Lộc tỉnh Thanh Hóa.

Hải Nam
Trung Bộ

Vùng Duyên Hải Nam
Trung Bộ gồm thành phố:
Đà nẵng, các tỉnh Quảng

Hoặc qua các đối tượng của
trung tâm học tập cộng đồng,
qua các buổi dạy nghề, hội
thảo, bồi dưỡng kiến thức

Đây là vùng rất dễ bị tổn
thương của biến dổi khí hậu
vì là vùng ven biển, nhiều
thiên tai thường xuyên gây
ra. Vậy để ứng phó và giảm
nhẹ cần có các biện pháp:
- Trồng rừng: Tạo nơi trú
ngụ, bảo vệ, sinh sản của các
loại động thực vật, ngăn sóng
biển bảo vệ bờ biển, góp
phần cải tạo bãi triều, lẫn dần
ra biển.
- Sử dụng các nguồn năng
lượng sạch: Năng lượng khí
sinh học, năng lượng mặt
trời, năng lượng gió Nhất là
Đại Học Đà Nẵng đã kí kết
với công ty Cơ khí ô tô và
thiết bị điện Đà Nẵng triển
khai dây chuyền sản xuất xe
gắn máy, xe buýt nhẹ chạy
bằng ga để giảm thiểu tác
động của môi trường.
\
- 15 -

nhiệt độ tăng, gia tăng
những hiện tượng thời tiết
cực đoan, xuất hiện nhiều
cơn bão lớn Đặc biệt là
nước biển dâng khá nhanh.
Những biểu hiện này không
những gây ảnh hưởng trực
tiếp đến đời sống của người
dân của Đồng Bằng Sông
Cửu Long mà còn ảnh
hưởng đến an ninh lương
thực của nước bởi vì đây là
vựa lúa lớn nhất nước ta .
Vậy cần có những hành
động như thế nào để ứng
- Sử dụng năng lượng tiết
kiệm và hiệu quả: Thay thế
các đèn, các động cơ có hiệu
suất cao bằng hiệu suất thấp,
thay đổi sinh hoạt trong nấu
ăn.
- Tăng cường đi bộ hoặc đi
xe đạp, kết hợp với tuyên
truyền nâng cao nhận thức và
trách nhiệm về biến đổi khí
hậu với học sinh, sinh viên, Nguyên nhân của biến đổi
khí hậu tác động mạnh đến

xe đạp, kết hợp với tuyên
truyền nâng cao nhận thức và
trách nhiệm về biến đổi khí
hậu với học sinh, sinh viên,

V- Đánh giá
Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu là hoạt động giáo dục mới lần đầu tiên được đưa
vào, nên tôi mạnh dạn lồng ghép vào các tiết học Địa lí, mặc dù thời gian không nhiều,
hơn nữa nội dung kiến thức của bài học chính khóa khá nhiều nhưng qua thăm dò đánh
giá trên lớp qua từng tiết học đã thấy được các học viên đã có những thay đổi về nhận
thức, kĩ năng và hành vi đối với biến đổi khí hậu như:
- Thế nào là biến đổi khí hậu.
- Đặc điểm của biến đổi khí hậu.
- Nguyên nhân của biến đổi khí hậu.
- Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu trên Thế giới và ở Việt Nam.
- Các biện pháp thích ứng với biến đổi và giảm nhẹ biến đổi khí hậu.
Mong rằng với sự chủ động của mỗi cá nhân đây là sự gợi ý mở đầu cho các học viên để
họ có thể tìm hiểu thêm về biến đổi khí hậu qua nhiều nguồn và từ đó có quan tâm, nhận
thức, trách nhiệm và hành vi bảo vệ môi trường của bản thân và tuyên truyền cho mọi
người cùng thực hiện.
VI . Một số đề xuất có liên quan đến vấn đề
- Cần có kế hoạch tăng cường tuyên truyền giáo dục về biến đổi khí hậu và hướng
dẫn các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu trong cộng đồng dân cư , nhất là những
vùng , những đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất.
- Nên có các buổi ngoại khóa hoặc hoạt động ngoài giờ lên lớp để tuyên truyền giáo
dục về vấn đề này.
\
- 17 -
- Đề nghị Sở Giáo dục và Đào tạo công bố những nghiên cứu khoa học hoặc các
sáng kiến kinh nghiệm có chất lượng cao liên quan đến vấn đề này để được tham khảo và