Phát triển nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao thời hội nhập
Xã hội hóa giáo dục cùng với cơ chế mở cửa trong việc liên kết hợp tác giữa các trường đại học,
cao đẳng trong ngoài nước là một trong những chính sách của Đảng, nhà nước dành cho giáo dục giúp cho
việc nâng cao trí tuệ, năng lực, phát huy mọi khả năng đồng thời định môi trường làm việc cho nguồn nhân
lực Việt Nam. Cũng như nhiều lĩnh vực khác, ngành Du lịch được cộng hưởng nhiều từ chính sách đó với
biểu hiện cụ thể thông qua các dự án như “Phát triển nguồn nhân lực du lịch Việt Nam” (hợp tác với Cộng
đồng châu Âu), với chính phủ chính phủ Lucxembourg .v.v. đã đóng góp sứ mạng cải thiện, nâng cao chất
lượng nguồn nhân lực du lịch thời hội nhập. Từ đó, Ngành góp phần góp sức chung vào việc thực hiện các
nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế và văn hóa xã hội mà Đảng vá nhà nước giao phó.
Nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao
Chọn người hiền tài cho phục vụ cho đất nước là một truyền thống lâu đời và có tính kế thừa của
dân tộc như một câu nói nổi tiếng “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”. Vào mỗi thời điểm, mỗi giai đoàn
của lịch sử tùy theo sự thăng trầm, dâu bể của nó mà yêu cầu, tiêu chí của người tài có những thước đo
khác nhau. Khi bàn về nguồn lực chất lượng cao, có rất nhiều ý kiến, quan điểm từ các nhà lãnh đạo, quản
lý tới các chuyên gia đưa ra và được các phương tiện thông tin đại chúng truyền tải. Nhìn chung các ý kiến
đều cho rằng nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quan trọng hàng đầu của sự phát triển; là tài sản vô
giá của mọi quốc gia, vùng lãnh thổ, doanh nghiệp... Có ý kiến còn khẳng định: “Thực chất của nguồn
nhân lực nằm trong tổng thể các nguồn lực xã hội và có vị trí đứng đầu, là tiền đề của các nguồn lực
khác; vừa là chủ thể, vừa với tư cách khách thể của quá trình phát triển”. Đối với ngành Du lịch, việc
phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yêu cầu, đòi hỏi và nhiệm vụ cấp thiết nhằm đáp ứng sự bùng
nổ về nhu cầu của du khách trong bối cảnh cạnh tranh với những đòi hỏi về chất lượng, năng lực hoạt động
của xu thế toàn cầu hóa, hội nhập kinh tê. Do bản thân du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, có sự cộng hưởng
của nhiều nghề khác nhau có mối liên hệ mật thiết nên việc đi tìm đáp án cho câu hỏi “Thế nào là nguồn
nhân lực du lịch chất lượng cao?” không phải là điều đơn giản. Tùy thuộc vào vai trò, tính chất và nhiệm
vụ công việc của từng cá nhân, nghề để đưa ra sự định hướng “chất lượng cao” và tìm ra những “nguyên
khí” xứng đáng cho ngành Du lịch có lẽ là hướng đi cần tham khảo.
Như đã nói ở trên, ngành Du lịch bao gồm nhiều nghề, lĩnh vực hoạt động kinh doanh khác nhau
nên khi xác định tiêu chuẩn nhân lực chất lượng cao cần phải định hướng cụ thể đối với từng nhóm. Tuy
bao gồm nhiều nghề song chúng ta có thể xác định mục tiêu, tiêu chuẩn nguồn nhân lực du lịch theo từng
nhóm, cụ thề đó là: gián tiếp (lãnh đạo, quản lý, các nhà nghiên cứu, nhà giáo) và trực tiếp (lễ tân, phục vụ
buồng, bàn, đại lí lữ hành, hướng dẫn viên du lịch, đầu bếp .v.v.). Ở mỗi nhóm nguồn nhân lực du lịch có

lầm vì một lẽ như quy luật đã đúc kết “sai một li đi một dặm”. Điều này đòi hỏi sự lãnh đạo, quản lý sứ
mạng của Ngành phải “có chất lượng”, am hiểu sâu sắc cũng như khả năng dự báo để đưa ra chính sách,
chiến lược hợp lí cho sự phát triển du lịch của đất nước và từng địa phương. Tùy vào hoàn cảnh, thực tế
của yếu tố khách quan kết hợp với yếu tố chủ quan; điểm mạnh lẫn điểm yếu của từng phương để có kế
hoạch đầu tư có chiều sâu.
Hai là, nguồn nhân lực chất lượng cao tạo điều kiện thuận lợi cho Ngành và doanh nghiệp du lịch
bên cạnh tận dụng nguồn chất xám mà còn thuận lợi trong việc sử dụng đúng người, đúng việc. Đây được
xem là tính “bắc cầu” trong việc kích thích phát triển số lượng, chất lượng nhân lực du lịch chất lượng cao.
Khi đã xây dựng được đội ngũ nhân lực chất lược cao (tạm gọi là cấp 1) thì đó chính là cơ sở để chính đội
ngũ này xây dựng lực lượng cấp 2, cấp 2 xây dựng lực lượng cấp 3, cứ như thế cấp 4,5 … sẽ lần lượt xuất
hiện. Điều này là hoàn toàn khả thi vì khi nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao (cấp 1) được hình thành
thì họ ý thức rằng muốn phát triển, phát huy hết khả năng con người để tìm kiếm lợi nhuận, tồn tại, cạnh
tranh với các đối thủ không có cách nào khác là phải đầu tư, không ngừng đào tạo, nâng cao trình độ cho
các nhân viên khác hoặc cấp dưới. Để làm tốt việc này thì yêu cầu đầu tiên là phải sử dụng đúng người,
đúng việc. Hệ quả của việc này mang lại nhiều lợi ích khác nhau như giúp cho cán bộ công nhân viên thấy
được tôn trọng trí thức, tôn trọng sự cống hiến, an tâm làm việc và đưa ra những ý tưởng mới. Tất nhiên sự
gắn bó với doanh nghiệp, yêu nghề du lịch hơn là vấn đề không còn phải bàn cãi.
Ba là, nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao với khả năng tư duy thị trường, thời cuộc sẽ đảm
bảo, nâng cao chất lượng; chủ động sáng tạo, đề xuất xây dựng sản phẩm dịch vụ du lịch mới để duy trì sự
phát triển bền vững cho Ngành, doanh nghiệp. Sản phẩm dịch vụ là hạt nhân, yếu tố cốt lõi tạo thành thị
trường du lịch. Sản phẩm dịch vụ chỉ thích ứng yêu cầu và được thị trường chấp nhận khi và chi khi nó hội
tụ hai yếu tố đó là chất lượng cùng sự đa dạng để du du khách có nhiều sự cảm nhận, lựa chọn. Nguồn
nhân lực chất lượng cao bên cạnh việc ý thức về việc đó còn có động lực cao cả hơn là làm sao nâng cao
chất lượng để tạo niềm tin, gắn kết du khách với doanh nghiệp và không ngừng sáng tạo ra sản phẩm dịch
vụ du lịch mới theo kịp thị hiếu, tạo “món lạ” để kích “cầu” từ du khách. Có du khách, vinh dự đón tiếp,
phục vụ nhiều du khách thì công cuộc phát triển bền vững đối với Ngành, doanh nghiệp du lịch có được
bước đầu thành công.
Bốn là, nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ khai thác hợp lí, hiệu quả nguồn tài nguyên du lịch,
tránh lãng phí. Tài nguyên du lịch bao gồm tài nguyên tự nhiên và nhân văn, được xem là điều kiện cần
phải có để phát triển du lịch của địa phương và đất nước. Nhưng một trong những điều kiện đủ cần phải có

lượng cao giúp cho việc điều hòa, phân bổ hợp lý hơn nguồn lực lao động giữa các ngành và địa phương.
Thứ ba, phối hợp với các doanh nghiệp tham gia, đóng góp tài lực vào công cuộc xây dựng nguồn
nhân lực du lịch chất lượng cao. Xét cho cùng thì đối tượng hưởng lợi nhiều nhất từ nguồn nhân lực du
lịch chất lượng cao chính là các doanh nghiệp. Điều đó cho chúng ta thấy được phần nào mức độ trách
nhiệm và tầm quan trọng của doanh nghiệp đối với xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao. Nếu nhà
trường với ưu thế là hệ thống kiến thức lí luận thì doanh nghiệp là thực tiễn hoạt động. Vì vậy cần có sự
liên kết trong đào tạo như tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình, nội dung kết
hợp với giảng dạy, đặc biệt là các nội dung liên quan tới bài tập tình huống. Hàng năm, các doanh nghiệp
cần có sự đánh giá năng lực làm việc của nhân viên mình và tổ chức hội thảo báo cáo với các cơ sở đào tạo
để hai bên nắm bắt được trình độ, chất lượng đang ở mức nào, cần có những điều chỉnh gì về nội dung lẫn
phương pháp giảng dạy cho phù hợp. Sự liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp chỉ mang lại nhiều cái
lợi cho người làm và người học.
Dự án “Phát triển nguồn nhân lực du lịch Việt Nam” (hợp tác với Cộng đồng châu Âu) tuy đã kết
thúc nhưng gia tài của nó để lại cho ngành Du lịch Việt Nam nói chung, các cơ sở đào tạo và đặc biệt là các
doanh nghiệp du lịch là rất lớn. Gần 2500 đào tạo viên khắp mọi miền đất nước với đủ nghề từ phục vụ
bàn, chế biên món ăn, đại lí lữ hành, lễ tân, phục vụ buồng tới an ninh khách sạn .v.v. được công nhận đủ
khả năng đào tạo nhân viên của mình tại doanh nghiệp. Vậy thì việc duy trì, vận dụng hợp lí Bộ tiêu chuẩn
kỹ năng nghề du lịch Việt Nam (VTOS) tại các doanh nghiệp du lịch cũng chính là một trong những cách
làm hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Thứ tư, duy trì, mời gọi, ưu tiên các dự án liên quan đến nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du
lịch Việt Nam từ các nước và tổ chức trong và ngoài nước. Uy tín, tiếng nói của Việt Nam trên trường
quốc tế ngày một nâng cao, các chỉ số phát triển kinh tế - xã hội không ngừng được cải thiện cùng với
chính sách mở cửa của Đảng và Nhà nước là những lợi thế để thu hút vốn đầu tư, các dự án từ nước ngoài.
Du lịch cũng là một trong những ngành chiếm được “cảm tình” từ các nhà đầu tư. Nhiều dự án đã được
đầu tư vào việc xây dựng các khu du lịch. Tuy vậy, chúng ta cần tìm kiếm, tranh thủ đón nhận các dự án về
nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vì một lẽ con người là yếu tố trung tâm của mọi sự tồn tại và phát
triển. Một phần nữa là do ngành du lịch nước nhà còn đang đi sau nhiều nước, đặc biệt là tại khu vực Đông
Nam Á, thể hiện sự chưa tương xứng với nguồn tài nguyên phong phú hiện có. Chính điều đó cần phải huy
động các dự án liên quan tới chất lượng nguồn nhân lực du lịch là lí do hoàn toàn chính đáng và có cơ sở.
Khi vấn đề chất lượng nguồn nhân lực được giải quyết hiệu quả thì các yếu tố “vệ tinh” thuộc trách nhiệm