Sự xung đột giữa Luật Khiếu nại, tố cáo và Luật đất đai trong qui định về giải
quyết khiếu nại đất đai
Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của đất nước thì vấn đề đô thị hoá phát triển rất
mạnh mẽ, đặt ra yêu cầu phải thu hồi đất của các tổ chức và cá nhân phục vụ cho lợi ích công
cộng.
Khiếu nại là một quyền cơ bản của công dân đã được Hiến pháp năm 1992 của nước ta quy định.
Thẻ chế hóa, cụ thể hóa điều này, Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998 và các luật sửa đổi, bổ sung
một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo năm 2004, 2005 quy định khiếu nại là việc công dân, cơ
quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét
lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có
căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của
mình.

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của đất nước thì vấn đề đô thị hoá phát triển rất
mạnh mẽ, đặt ra yêu cầu phải thu hồi đất của các tổ chức và cá nhân phục vụ cho lợi ích công
cộng. Tuy nhiên việc thu hồi đất đai, đền bù, giải phóng mặt bằng nhiều lúc, nhiều nơi thực hiện
còn chưa đúng theo quy định của pháp luật hoặc những quy định của pháp luật còn chưa phù hợp
với thực tế cuộc sống dẫn đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức bị xâm
phạm. Một điều tất nhiên, không tránh khỏi đó là khiếu nại phát sinh và đòi hỏi nhà nước phải
giải quyết. Tuy nhiên các quy định của pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại về đất đai
theo quy định của Luật Đất đai năm 1993 và các văn bản hướng dẫn thi hành có sự xung đột với
các quy định của Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998 và các luật sửa đổi, bổ sung một số điều của
Luật Khiếu nại, tố cáo năm 2004, 2005. Cụ thể là:

1. Thẩm quyền giải quyết khiếu nại

Theo quy định của Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998 và các Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của
Luật Khiếu nại, tố cáo năm 2004, 2005 thì thẩm quyền giải quyết khiếu nại được quy định như
sau:

Chủ tịch UBND cấp xã, thủ trưởng cơ quan thuộc UBND cấp huyện, Chủ tịch UBND cấp huyện,


Trườngng hợp khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính về quản lý đất đai do Chủ
tịch Uỷ ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh giải quyết mà người khiếu nại
không đồng ý với quyết định giải quyết thì có quyền khiế kiện tới Toà án nhân dân hoặc tiếp tục
khiếu nại lên Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộcTrung ương. Trong trường hợp
khiếu nại lên Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thì quyết định cuả
Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là quyết định giải quyết cuối
cùng;

Trường hợp khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính về quản lý đất đai do Chủ tịch
Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương giải quyết mà người khiếu nại không
đồng ý với quyết định giải quyết thì có quyền khiếu kiện tới Toà án nhân dân.

Bên cạnh đó, Nghị định 84/2007/NĐ - CP của Chính phủ quy định bổ sung việc cấp giấy chứng
nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục, bồi thường,
hỗ trợ, tái định khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai cũng chỉ đề cập đến
thẩm quyền giải quyết khiếu nại của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện và cấp tỉnh. Ngoài 2
trường hợp nêu trên, việc giải quyết khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính
trong lĩnh vực đất đai được dẫn chiếu áp dụng theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo.

2. Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại

Theo quy định của Luật khiếu nại, tố cáo hiện hành, một vụ việc khiếu nại có thể được giải quyết
hai lần ở cơ quan hành chính và người khiếu nại có quyền khởi kiện vụ việc ra toà án bất kể lần
một hoặc lần hai khi không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại của người có thẩm quyền
của cơ quan hành chính.

Tuy nhiên, điểm a Khoản 2 Điều 138 Luật Đất đai lại quy định: quyết định giải quyết khiếu nại
lần 2 là quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng và người khiếu nại không có quyền khởi kiện
ra toà. Đồng thời điểm b khoản 2 Luật đất đai, khoản 3 Điều 64 Nghị định 84/2007/NĐ-CP cũng

Vấn đề khiếu nại và giải quyết khiếu nại, đặc biệt là về đất đai đang là vấn đề được dư luận xã
hội quan tâm. Tuy nhiên với những xung đột trong qui định giữa Luật Đất đai và Luật Khiếu nại,
tố cáo về khiếu nại và giải quyết khiếu nại liên quan đến đất đai đã gây nên rất nhiều khó khăn
trong quá trình áp dụng pháp luật để giải quyết các khiếu nại này. Để khắc phục tình trạng như
nói ở trên, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình áp dụng pháp luật nhằm bảo vệ quyền
và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức, đề nghị các cơ quan có thẩm quyền cần sớm
nghiên cứu sửa đổi Điều 138 của Luật Đất đai năm 1993./.

Trần Văn Dương

Vụ Pháp chế - Thanh tra Chính phủ
(Nguồn Tạp chí Thanh tra)