Bn cht phm trự cỏi p trong m hc ca Immanuel Kant

A. M U
1. Lớ do chn ti
Nc ta ang trong quỏ trỡnh hi nhp vi th gii, iu ny lm cho tin
trỡnh quc t húa din ra ht sc mnh m, kộo theo ú l s giao lu, xõm nhp
ca cỏc nn vn húa. Ngoi nhng mt tớch cc cũn cú mt tiờu cc ca nú l cú
th dn ti s ng húa vn húa, s phai nht, bin mt ca vn húa dõn tc.
Chớnh vỡ vy chỳng ta cn phi cú nhng nhn thc ỳng n v mi lnh vc
kinh t - chớnh tr, vn húa ngh thut Trong ú vn húa ngh thut m c th
l thm m hc ũi hi chỳng ta phi cú mt h thng tri thc v thm m mt
cỏch ton din cú th xem xột, ỏnh giỏ mt cỏch khoa hc, ton din v cỏi
p, giỏ tr p
Nm trong h thng tri thc m hc, m hc ca Immanuel Kant l mt
b phn khụng th tỏch ri ca m hc. c bit vi nhng quan im m hc,
nht l quan im v cỏi p trong m hc. Kant ó c suy tụn l ụng t ca
ch ngha lóng mn. Thm chớ ỏnh giỏ v m hc ca Immanuel Kan, Otfied
Hoffe ó a ra nhn xột nh sau: Kant ó t c s mi m tht s cú ý ngha
vch thi i cho m hc, vỡ ó thit lp c tớnh c lp v tớnh quy lut riờng
ca nú trong quan h vi nhn thc khoa hc v thc hnh luõn lý, chớnh tr
Nh vy vic nghiờn cu v m hc ca Immanuel Kant núi chung v quan
im v phm trự cỏi p ca Kant núi riờng l ht sc cn thit.
Mt khỏc trong quỏ trỡnh hc tp b mụn trit hc, em thc s thy hng
thỳ vi hc phn trit hc c in c m c th l trit hc ca I.Kant, trong ú
cú thm m hc ca I.Kant. Do ú em ó la chn ti v phm trự cỏi p
trong t tng m hc ca I.Kant cho niờn lun ca mỡnh.
2. Tỡnh hỡnh nghiờn cu
Cỏi p v bn cht ca cỏi p l mt ti gõy nhiu tranh cói trong
khoa hc v ngh thut. Chớnh vỡ th ó cú nhiu ngi nghiờn cu v cỏi p v
bn cht ca nú. Song nhng nghiờn cu v h thng m hc núi chung v phm
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

3
B. NI DUNG

CHNG 1: IMMANUEL KANT V THI I
1.1. Thi i
Cui th k XVIII u th k XIX ch ngha t bn ó c thit lp v
phỏt trin hu ht cỏc nc t bn Tõy u, v thnh qu cuc cỏch mng cụng
nghip ó to ra nhng bc nhy vt trong s phỏt trin ca lc lng sn xut,
khng nh tớnh u vit ca nú. Trong khi ú nc c vn tn ti ch phong
kin bo th, trỡ tr kỡm hóm s phỏt trin ca xó hi. Khp nc c lỳc ny
lỳc ny bao trựm mt khụng khớ ca s bt bỡnh nht l giai cp t sn c.
Cui th k XVIII, u th k XIX cng c ỏnh du bi s phỏt trin
ca cỏc thnh tu khoa hc k thut vi cỏc thnh tu khoa hc k thut vi cỏc
thnh tu nh: vic phỏt hin v chng minh c nh lut bo ton nng
lng, hc thuyt t bo, tỡm ra ụxi v bn cht ca s chỏy Nhng thnh tu
mi ca khoa hc k thut ó chng minh rng phng phỏp t duy siờu hỡnh ó
khụng cũn phự hp, h thng lớ lun siờu hỡnh ca cỏc trit gia thi cn i nh
Descartes, Leibniz, Spinoza ó khụng th lớ gii c nhng vn mi ca
th gii hin thc sinh ng ang tn ti, v t ra yờu cu phi cú mt h thng
lớ lun mi cú th h thng v gii thớch nhng hin tng ca gii t nhiờn, xó
hi mt cỏch chớnh xỏc, ton in v bin chng.
Cựng vi s thit lp v phỏt trin ca ch ngha t bn thay th cho ch
phong kin ó li thi, thỡ trong trit hc cng din ra mt quỏ trỡnh bin i
sõu sc. ú l, lỳc ny, trit hc ó trỳt b chic ỏo chong mang mu sc tụn
giỏo, thn hc hng ti mt nn trit hc duy vt, duy lớ khỏm phỏ v lun
gii cho kh nng khỏm phỏ, nhn thc th gii, nhng nhu cu trờn ó thỳc y

phê phán của I. Kant chính là thuyết tinh vân giải thích sự hình thành của vũ trụ.
Giai đoạn phê phán (1770-1804), là giai đoạn I. Kant hướng triết học của
mình vào việc giải quyết những vấn đề con người. Ơng đã đặt ra ba câu hỏi:
“Tơi có thể biết được cái ?”, “Tơi cần phải làm gì?” và “tơi có thể hy vọng vào
cái gì?”. Và trả lời ba câu hỏi này ơng đã viết bộ ba tác phẩm phê phán. Trong
đó tác phẩm thứ ba “phê phán năng lực phán đốn”, trả lời cho câu hỏi thứ ba
“Tơi có thể hy vọng vào cái gì?”.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

5
Trong cuốn “phê phán năng lực phán đốn”, I. Kant đặt ra vấn đề “khơng
có khoa học về cái đẹp, chỉ có sự phán đốn về cái đẹp”. Như vậy I. Kant đã phê
phán việc sử dụng tư duy lí tính để tìm ra quy luật của cái đẹp và cho rằng cái
đẹp có tính chủ quan.
“Phê phán năng lực phán đốn” là tác phẩm hồn thiện hệ thống triết học
phê phán của I. Kant, nói một cách khác thì thẩm mỹ học của I. Kant chính là
chiếc cầu nối giữa hoạt động lý luận hay triết học lí luận với hoạt động thực tiễn
hay triết học thực tiễn. Chính vì vậy mà nó có cơ sở triết học của mình chính là
tư tưởng về ngun lí tính hệ thống và ngun lí vơ cùng tận của đối tượng nhận
thức trong triết học phê phán của I. Kant. Biểu hiện của hai ngun lí này chính
là khái niệm về “vật tự nó”.
Khái niệm “vật tự nó” của I. Kant về phương diện nhận thức luận là bản
chất của sự vật khách quan. Nó tồn tại tự nó khơng phụ thuộc vào những hình
thức nhận thức và logic của con người. Con người khơng bao giờ nhận thức
được “vật tự nó”. Về mặt đạo đức, thì “vật tự nó” chính là những chuẩn mực
đạo đức lí tưởng có tính chất hồn thiện tuyệt đối mà con người ln cố gắng
vươn tới nhưng khơng bao giờ đạt được.
Q trình nhận thức của con người chính là q trình nhận thức về “vật tự
nó”. Con người khơng thể nhận thức được vật tự nó” mà chỉ có thể nhận thức
được những sự vật, hiện tượng do giới hạn của lí tính, giới hạn của năng lực

thành một trình độ và có thể đưa ra một lựa chọn tức thời trong sự cảm nhận về
đối tượng thẩm mỹ. Nói một cách khác thị hiếu thẩm mỹ chính là một năng lực
“tiên nghiệm” của chủ thể thẩm mỹ.
- Năng lực thỏa mãn thẩm mỹ
Năng lực này chính là sự đáp ứng mục đích, đánh giá về đối tượng thẩm
mỹ đang được chiêm ngưỡng thậm chí là chính bản thân mình của chủ thể thẩm
mỹ. Đây chính là năng lực thưởng ngoạn trong sự khám phá cái đẹp thẩm mỹ
tuyệt đối, để cảm nhận sự tự do tuyệt đối mà con người ln muốn vươn tới.
2.2. Phán đốn thẩm mỹ
Khi đã có các năng lực về nhận thức, đánh giá và thỏa mãn thẩm mỹ, chủ
thể thẩm mỹ có thể đưa ra phán đốn thẩm mỹ về đối tượng thẩm mỹ đang được
chiêm ngưỡng. Vậy phán đốn thẩm mỹ là gì?
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN