B GIÁO DC ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
CHNG TRÌNH GING DY KINH T FULBRIGHT Nguyn Qunh Nh
TÁC NG CA CHÍNH SÁCH QUN LÝ
CHT LNG, V SINH AN TOÀN THC PHM
I VI CHUI GIÁ TR CÁ DA TRN
XUT KHU TNH AN GIANG
Chuyên ngành: Chính sách công
Mã s: 603114
LUN VN THC S KINH T

chng trình.
Cui cùng, tôi xin cm n cha m & nhng ngi thân trong gia đình đã
đng viên, to điu kin và là ch da tinh thn cho tôi trong sut thi gian tham
gia khóa hc. ng thi tôi cng chân thành cm n đn tt c bn bè, nhng ngi
đã cùng tôi chia s nhng kin thc, kinh nghim trong sut quá trình hc tp ca
lp MPP1.

TP. H Chí Minh, tháng 5 nm 2010
Nguyn Qunh Nh

i
LI CAM OAN

Tôi xin cam đoan lun vn này hoàn toàn do tôi thc hin. Các đon trích dn và s
liu s dng trong lun vn đu đc dn ngun và có đ chính xác cao nht trong
phm vi hiu bit ca tôi. Lun vn này không nht thit phn ánh quan đim ca
Trng i hc Kinh t thành ph H Chí Minh hay Chng trình ging dy kinh
t Fulbright.

Tác gi Nguyn Qunh Nh
ii

4.2.2.1 C s sn xut cung cp cá ging 25

iii
4.2.2.2 Công ty, đi lý cung cp thc n thy sn và thuc thú y thy sn 27

4.2.2.3 H nuôi cá da trn thng phm 28
4.2.2.4 Công ty ch bin 30
4.2.3 Phân tích các đim nguy hi ti hn trong chui: 38
Chng 5: GI Ý CHÍNH SÁCH 41
KT LUN 47
DANH MC CÔNG TRÌNH CA TÁC GI 48
TÀI LIU THAM KHO 58
PH LC 60

iv
DANH MC CÁC CH VIT TT
AFA Hip hi ngh nuôi và ch bin thy sn An Giang
BRC Tiêu chun thc phm toàn cu
CDT XK Cá da trn xut khu
CP XNK C phn xut nhp khu
BSCL ng bng sông Cu Long
EU Châu Âu
FDA C quan Qun lý thc phm và dc phm Hoa K
GLOBALGAP Sn xut nông nghip tt theo tiêu chun toàn cu


vi
TÓM TT
Vn đ xut khu cá da trn hin nay gp rt nhiu khó khn, đc bit là hàng rào
k thut trong thng mi tn ti  các nn kinh t phát trin. Chúng có tác đng rt
quan trng đn quá trình trao đi nhng sn phm thy sn trên th trng quc t.
Mt s doanh nghip Vit Nam có hàng xut khu b ách li do chúng không đt
các yêu cu v an toàn v sinh thc phm cùng các quy đnh k thut cht ch ca
các nc nhp khu. Bài vit này, ngoài mc tiêu đánh giá tác đng ca các quy
đnh hin hành do nhà nc ban hành v kim soát cht lng sn phm cá da trn
xut khu và s tng thích vi các quy đnh tiêu chun cht lng ca các th
trng nhp khu chính, đã c gng tìm hiu vic thc thi quá trình qun lý cht
lng ca các tác nhân trong chui giá tr. T đó, bài vit đã đ xut mt s gi ý
chính sách góp phn h tr nâng cao quy trình qun lý cht lng v sinh an toàn
thc phm  tng công đon, nhm nâng cp chui giá tr cá da trn xut khu, to
giá tr gia tng và hng đn phát trin bn vng. 1
Chng 1:
GII THIU  TÀI
1.1 t vn đ
Hin nay, sn phm cá da trn Vit Nam đã nhanh chóng tr thành mt trong
nhng mt hàng thy sn xut khu ch lc, có mt  nhiu quc gia trên th gii,

Tuy nhiên, trong nhng nm qua, ngành sn xut và ch bin cá da trn xut
khu đang đi mt vi nhiu khó khn. Nm 2009, giá xut khu cá da trn Vit
Nam liên tc st gim. iu đáng lo ngi là th trng ln EU đã st gim mnh v
nhp khu cá da trn vi t l 14% khi lng và 19% giá tr nhp khu (các th

trng ln trong khi nh Tây Ban Nha, c, Hà Lan và B đu gim t 18% -
35% v giá tr nhp khu). Ai Cp, mt th trng tim nng  Trung ông, cng
gim mnh nhp khu cá da trn Vit Nam trong tháng 8-2009 vi mc trên 40%.
Nga và Ucraina là th trng tng nhp khu mt hàng này đt bin nm ngoái,
cng đã đt ngt đóng bng t tháng 12-2008.
3
Bên cnh các yu t c bn nh
khng hong kinh t toàn cu, s bin đng cung cu trên th trng; s tranh cãi
bán phá giá; s cnh tranh không lành mnh, thiu s phi hp gia các doanh
nghip ch bin & xut khu, các doanh nghip thng mi xut khu, v.v; còn có
yu t quan trng là vic qun lý cht lng, v sinh an toàn thc phm ca sn
phm cá da trn Vit Nam cha đc kim soát tt nên đôi khi cht lng sn
phm không đáp ng đc nhng quy đnh tiêu chun cht lng kht khe ca các
quc gia nhp khu nh M và Châu Âu, làm mt uy tín ca thng hiu cá da trn
Vit Nam. Ta có th thy rõ điu đó thông qua s liu lng hàng thy sn b ách
li ti mt s th tr
ng chính do li k thut. Mt lng đáng k các thy sn xut
khu Vit Nam đã b t chi do các sn phm này b phát hin có cha các vi khun
gây bnh, các hóa cht đc hi và các thành phn gây ng đc. Tng s lng hàng
thy sn b nhim là 41 lô nm 2000, 108 lô nm 2001, 238 lô nm 2002, 204 lô
u ca tng th trng khác
nhau nh: tiêu chun ISO 9001:2000 ca Anh, chng nhn FDA ca M, chng
nhn BRC ca Anh, IFS ca t chc INTEREK, chng nhn HALAL ca Hi giáo,
EEC ca Châu Âu. 4
S liu đc tính t bng thng kê lng hàng nhim ti mt s th trng chính 2000 – 2004 trong bài vit
ca TS.Trn Vn Nam (2005).
5
Xem trang web:
http://vneconomy.vn
6
Xem trang web:
http://www.bsc.com.vn/News/2010/3/16/84994.aspx

4
Vì vy, đ ngành sn xut và ch bin cá da trn xut khu phát trin bn
vng, tng giá tr xut khu, đm bo thng hiu cho cá da trn Vit Nam v lâu
dài thì tht s rt cn vai trò ca Nhà nc thông qua xây dng và thc thi có hiu
qu th ch, chính sách; to đc quy trình qun lý tiêu chun v cht lng, v
sinh an toàn thc phm đ
i vi các tác nhân chính tham gia chui giá tr. Do đó, tôi
chn đ tài “Tác đng ca chính sách qun lý cht lng, v sinh an toàn thc
phm đi vi chui giá tr cá da trn xut khu tnh An Giang” đ gii quyt nhng
vn đ trên.
Vn đ nghiên cu  đây là: vic qun lý cht lng, v sinh an toàn thc

mu kho sát các h nuôi cá, phng vn các chuyên gia trong c quan qun lý nhà
nc và các doanh nghip ch bin.
1.4 Cu trúc bài nghiên cu
 tài nghiên cu này bt đu vi mt chng gii thiu trình bày vn đ tn
ti hin nay, mc tiêu và phm vi nghiên cu. Chng th hai trình bày c s lý
thuyt da trên nhng t tng, đnh ngha và nhng vn đ có liên quan. Chng
th ba trình bày v phng pháp nghiên cu, bao gm k hoch nghiên cu,
phng pháp lun, công c và phng pháp thu thp d liu. Chng 4 báo cáo
nhng phân tích d liu. Vic tho lun đa ra nhng gi ý chính sách đc trình
bày trong chng 5. Phn cui cùng tóm tt và rút ra nhng kt lun và đ ngh cho
đ tài nghiên cu.

6
Chng 2:
C S LÝ LUN
2.1 Lý thuyt chui giá tr
nh ngha: “Chui giá tr là mt chui các quá trình sn xut (các chc
nng) t cung cp các đu vào cho mt sn phm c th ti sn xut s b, ch bin,
marketing và tiêu th cui cùng; là s sp xp có t chc, kt ni và điu phi
ngi sn xut s cp, ngi ch bin, thng nhân và nhà phân phi liên quan đn
mt sn phm c th.” (GTZ Eschborn, 2007).
Th t c bn ca các chc nng trong mt chui giá tr nông nghip:

Các loi nhà vn hành trong các chui giá tr và quan h gia h:

Hình 2.1: S đ chui giá tr nông nghip
Ngun: GTZ Eschborn (2007) [3]

V
n chuyn
Phân phi
Bán
N
u

n
u
v
ào
Sn xut
Chu
y
n đi

7
cu hóa thì các doanh nghip, nhà sn xut cn phi t chc chuyên môn hóa nhim
v cho ngi lao đng đ nâng cao hiu qu làm vic. ng thi, qua phân tích
chui giá tr còn giúp các công ty hiu bit v nhu cu và quy mô ca kh nng
cnh tranh mang tính h thng, qua đó tp trung vào các nng lc ct lõi ca mình
đ to ra sn phm, dch v riêng bit có giá tr cho khách hàng và thuê ngoài các
chc n
ng còn li t các công ty khác trong chui.
Th hai, “tính hiu qu trong sn xut ch là mt điu kin cn cho vic thâm
nhp thành công vào th trng toàn cu”. Khi ngày càng nhiu các công ty  các
quc gia có ngun cung ng vi chi phí thp đã ci thin nng lc ca mình và có

bán hàng thông qua các công ty trung gian. Nhng công ty trung gian này có th
không ch rút ta phn ln li nhun trong mt chui giá tr mà còn đ
óng mt vai trò
quan trng trong vic cho phép hay ngn chn kh nng nâng cp ca các SME.
Mc dù s toàn cu hóa các chui giá tr to ra c hi liên kt vào các th trng
xut khu vi li nhun ln hn và m ra tim nng cho s nâng cp quan trng,
nhng nhng SME ti các nc đang phát trin thng không có kh nng tip cn
đn các ngun lc, trang thit b, nguyên vt liu và k nng qun lý chuyên nghip
cn thit đ đáp ng các yêu cu tuân th. Toàn cu hóa cng dng lên các rào cn
gia nhp vào các chui giá tr toàn cu mà chúng đc thit lp bi nhng tiêu
chun kht khe ca các nn kinh t phát trin.
2.2 Qun lý và đm bo cht lng
Theo T chc Quc t v Tiêu chun hóa: “Qun lý cht lng là nhng hot
đng có chc nng qun lý chung nhm đ ra các chính sách, mc tiêu, trách nhim

9
và đc thc hin bng các bin pháp nh chính sách cht lng, hoch đnh cht
lng, kim soát cht lng, đm bo cht lng và ci tin cht lng trong khuôn
kh mt h thng cht lng cho phép” (trích dn t Phm Ngc Tun và Nguyn
Nh Mai, 2005).
Theo Kaoru Ishikawa: “m bo cht lng là đm bo mt mc cht l
ng
ca sn phm, cho phép ngi tiêu dùng tin tng mua và s dng nó trong mt
thi gian dài. Hn na, sn phm đó phi tha mãn hoàn toàn nhng yêu cu ca
ngi tiêu dùng” (trích dn t Phm Ngc Tun và Nguyn Nh Mai, 2005).
Cng theo Phm Ngc Tun và Nguyn Nh Mai (2005), mt s h thng
qun lý cht lng đc s dng ph bin hin nay bao gm:


11
Chng 3:
PHNG PHÁP NGHIÊN CU
3.1 Khung phân tích 12

Hình 3.1: Khung phân tích chui giá tr cá da trn xut khu

Ngi

C quan ban hành các quy đnh
liên quan đn CDT XK
C quan trc thuc: thc thi
các quy đnh v CDT XK
Quy đnh v

ki

m soát ch

t lng ca
Nhà nc có tng thích vi quy đnh
ca các nhà nhp khu hay không?
m bo v truy xut ngun gc sn
phm hay cha?
Hin đang áp dng các h th

ng QLCL
nào?
Ai kim soát vic thc thi theo đúng quy
trình ca các h thng QLCL và chng
nhn cht lng thành phm trc khi
XK?
Vic mã hóa ghi nhn ngun gc sn
phm và lu tr h s ntn?
Cách x lý các sp không đt tiêu chun?
Ngun nguyên liu có cht lng và n
đnh không?
Có tuân th quy trình nuôi cá sch
cha?

3.2 Phng pháp đnh tính
Theo phng pháp thng kê mô t, tng hp t vic thu thp thông tin cn
thit t các đi tng liên quan đn chui giá tr và phân tích theo phng pháp quy
np đ rút ra kt qu, bao gm: thông tin v cách kim soát cht lng, VSATTP
ca c quan qun lý hin ti; thông tin v cách thc thc hin VSATTP ca các tác
nhân trong chui hin nay.
Phng pháp phng vn chuyên gia, đi
u tra, kho sát.
X lý thông tin, d liu bng cách s dng tiêu chun HACCP đ đánh giá
và xác đnh các mi nguy hi ti hn trong chui giá tr.
3.2 Thu thp d liu
Ngun d liu th cp: VASEP, B NN&PTNT, Niên giám thng kê tnh An
Giang, kt qu điu tra thy sn tnh An Giang thi đim 1/11/2009, v.v
Ngun d liu s cp:
 Phng pháp ph
ng vn chuyên gia
- La chn 5 chuyên gia là nhng ngi am hiu và có thâm niên tham gia
hot đng qun lý trong 5 công ty ch bin xut khu hàng đu ca tnh An Giang
(trong tng s 23 công ty ch bin đng ký hot đng) và 01 lãnh đo ca Chi cc
Thy sn trc thuc S NN&PTNT tnh An Giang.
- Bng câu hi đc thit k theo dng kt hp câu hi m và kín.
- Phng pháp phng vn: phng vn trc tip - ghi chép (02 trng hp) và
phng vn - tr li qua th (4 trng hp).
 Phng pháp điu tra, kho sát

14


= 0,1/3 = 0,0333
Vy c mu n = 81
- Cách chn mu: chn 2 huyn trong tnh An Giang, gm huyn Châu
Thành có sn lng cá da trn cao nht và huyn Ch Mi có sn lng  mc

15
trung bình. S lng phân b cho mi huyn xp x nhau: 41 mu  Châu Thành và
40 mu  Ch Mi. Chn ngu nhiên theo danh sách h nuôi cá đã có qua điu tra
thng kê thi đim 01/11/2009.
- Bng câu hi đc thit k bao gm c hai dng câu hi m và câu hi kín
- Sau khi kt thúc điu tra, kt qu thu đc là 75 mu. Có 01 h  Châu
Thành và 05 h  Ch
 Mi đã chuyn sang nuôi loi cá khác.

16
Chng 4:
KT QU
4.1 Chui giá tr cá da trn xut khu
4.1.1 Bn đ chui giá tr cá da trn

Hình 4.1: Bn đ chui giá tr cá da trn tnh An Giang
Ngun: D án IDRC - Phân tích chui giá tr cá tra tnh An Giang (2008), s đ 1, tr.35 [8]
4.1.2 Mô t chui
Chui giá tr cá da trn tnh An Giang gm 6 chc nng c bn sau:

Trung tâm XTTM
Ngi
bán l
4,6%
9,2%

Xut khu

86,2%
13,8%
9,2%
4,6%
77,6%
8,6%

NAFI
Q
UAVED

N
g
ân hàn
g

Tiêu dùng

VASEP
Thu
gom


quan trng vào vic nâng cao giá tr ca chui, hin ti gm:
 B NN&PTNT và các đn v trc thuc: tham mu Chính ph ban hành
chính sách; h tr, tp hun k thut, cung cp thông tin th trng, kim tra,