Tiểu luận Thi pháp học
MỤC LỤC
Chương I: KHÁI QUÁT CHUNG
1. Thi pháp học – Khái niệm và các phương pháp nghiên cứu.
Trang
MỤC LỤC Trang 1
Chương I KHÁI QUÁT CHUNG Trang 2
1. Thi pháp học – Khái niệm và các phương pháp
nghiên cứu Trang 2
2. Thời gian nghệ thuật trong nghiên cứu thi
pháp học Trang 3
Chương II NGÔN TỪ VÀ THI PHÁP TRONG “THỜI
GIAN NGHỆ THUẬT TRONG TRUYỆN
KIỀU” Trang 5
I.Thi pháp Truyện Kiều - một tác phẩm đặc sắc
của Giáo Sư Trần Đình Sử Trang 5
II. Ngôn từ và thi pháp trong “ Thời gian nghệ
thuật của Truyện Kiều” Trang 7
1. Khám phá thời gian dưới nhiều góc độ Trang 7
2. Thống kê các tín hiệu thẩm mỹ nổi bật về thời
gian Trang 9
3. Thời gian nghệ thuật được nghiên cứu bằng
phương pháp so sánh, đối chiếu Trang 12
1
Tiểu luận Thi pháp học
Thi pháp học không phải là một khái niệm mới trong các hoạt động văn
học. Hiểu một cách khái quát nhất chúng ta có thể quan niệm: Thi pháp học là
một bộ môn khoa học, nghiên cứu các hình thức nghệ thuật của văn học, bao
gồm: Thơ, tiểu thuyết, văn xuôi. Nghiên cứu thi pháp học là hướng nghiên cứu
lớn giúp chúng ta hiểu được các giá trị văn hoá, và cũng là con đường tiếp cận
tác phẩm văn học rất đa dạng. Đồng thời, nếu chúng ta biết vận dụng phương

khứ hay tương lai. Thời gian nghệ thuật không mang tính khách quan mà mang
tính chủ quan, gắn với cảm nhận của con người. Thời gian nghệ thuật còn gắn
với việc tác giả tổ chức chất liệu. Chất liệu văn học sẽ ghi khắc, in dấu, cố định
diễn trình thời gian. Ngoài ra, thời gian nghệ thuật còn là biểu tượng nên nó
mang tính quan niệm, tư tưởng của nhà văn về cuộc sống. Thời gian nghệ thuật
là thời gian tổ chức lại từ thời gian tự nhiên, do vậy các tác giả văn học có thể
sử dụng những cách thức như: Tìm lược, hãm chậm, kể lướt, kể đan xen, chồng
chất… Chúng ta có thể xem xét về biều hiện của thời gian nghệ thuật trong tác
phẩm thông qua hệ thống từ ngữ chỉ thời gian: Năm, tháng… tuổi nhân vật, hoa
quả theo mùa, các biểu tượng về ngọn núi, biển cả, các chiều thời gian: Hiện tại,
quá khứ, tương lai…
Hình thức thời gian trong văn học trung đại có sự khác biệt với thời gian
trong thần thoại, sử thi, cổ tích cũng như văn học cận hiệu đại. Theo Likhachép,
thời gian trần thuật trong văn học trung đại phụ thuộc vào mật độ sự kiện nhiều
hay ít, thời gian trần thuật chưa phát triển, thời gian khép kín trong sự kiện, có
tính đơn hướng, lời kể đều đặn, lặng lẽ.
Trang
3
Tiểu luận Thi pháp học
Với những cách hiểu về khái niệm thi pháp, vai trò của ngôn từ trong
nghiên cứu thi pháp và phạm trù thời gian nghệ thuật trong nghiên cứu thi pháp
như trên, trong khuôn khổ bài tập tiểu luận này, chúng tôi xin tìm hiểu:
Ngôn từ và thi pháp trong “Thời gian nghệ thuật trong Truyện Kiều”.
Chương II: NGÔN TỪ VÀ THI PHÁP TRONG “THỜI GIAN
NGHỆ THUẬT TRONG TRUYỆN KIỀU”

Trang
4
Tiểu luận Thi pháp học
Không một người Việt Nam nào không biết đến Truyện Kiều, những bài

Kiều truyện về chủ đề, cốt truyện, nhân vật, phong cách học.
Chương III: Truyện Kiều và văn hóa, văn học Việt Nam. Trong chương
này tác giả so sánh Truyện Kiều với một số tác phẩm truyện Nôm và ngâm
khúc để khẳng định xét về hình thức Truyện Kiều đã phát triển những nét mới
trong thi pháp truyện Nôm và ngâm khúc lên một trình độ cao chưa từng có.
Chương IV: Truyện Kiều - Thế giới nghệ thuật của Nguyễn Du, tác giả
đã khai thác ở các khía cạnh:Tư tưởng, nhân vật, cách kể chuyện; cái nhìn nghệ
thuật về con người; không gian nghệ thuật; thời gian nghệ thuật; hình tượng tác
giả.
Chương V: Mô hình tự sự và ngôn ngữ nghệ thuật bao gồm 11 phần:
Hình thức tự sự; mô hình cốt truyện, thể loại đến khuynh hướng cảm thương
chủ nghĩa; chất thơ, trữ tình; độc thoại nội tâm và cấu trúc tự sự; giọng điệu
nghệ thuật cảm thương; màu sắc; đối ngẫu; phép sóng đôi; ẩn dụ; điển cố; nghệ
thuật ngôn từ.
Chương IV, cũng là chương cuối tác giả khẳng định sức sống của Truyện
Kiều khi đặt trong tương quan với truyện Nôm sau nó, trong đời sống văn học
sau Truyện Kiều và trong hoạt động tiếp nhận văn học.
Trong toàn bộ những nội dung của cuốn sách, chúng tôi xin lựa chọn vấn
đề về “Thời gian nghệ thuật” trong chương IV: Truyện Kiều - Thế giới nghệ
thuật của Nguyễn Du
Trang
6