TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA: NGỮ VĂN- LỚP CỬ NHÂN VĂN 2B
MÔN: VĂN HỌC MĨ LA TINH

ĐỀ TÀI:
ĐỘ LỆCH GIỮA HIỆN THỰC XÃ HỘI VÀ
TIỂU THUYẾT MĨ LA TINH

Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Thành Trung
Sinh viên thực hiện: Phạm Nguyễn Huỳnh Như
MSSV: K38.606.088
TP.HỒ CHÍ MINH, THÁNG 05 NĂM 2014
MỤC LỤC
1.Sự chênh lệch về bối cảnh chính trị xã hội
1.1. Chế độ xã hội với bộ máy hành chính chuyên quyền, độc đoán
1.2. Quyền lực chi phối số phận con người
2. Hình tượng nhân vật trong tác phẩm
2.1. Nhân vật có quyền lực thống trị tuyệt đối
2.2. Bộ máy tay sai đắc lực
2.3. Thân phận nhỏ bé của người dân
2.4. Nhân vật nửa thiện nửa ác
3. Bức tranh tâm lí
4. Xóa nhòa ranh giới giữa giấc mơ- hiện thực
5. Kết luận
1. Sự chênh lệch về bối cảnh xã hội, chính trị:
1.1.Chế độ xã hội với bộ máy hành chính chuyên quyền, độc đoán:
Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, các nước Mĩ La Tinh nằm trong tầm ngắm của Mĩ. Mĩ đã
dùng sức mạnh của đồng đô la để chi phối các nước Mĩ La Tinh về kinh tế, chính trị, xã hội và
gây dựng ở đây chế độ độc tài. Những tên độc tài nắm quyền gây ra biết bao đau khổ không
những riêng xã hội mà còn trong đời sống riêng của từng người. Quyền lực của chúng to lớn và
bao trùm lên toàn bộ khu vực rộng lớn này.

ám sát xảy ra rại phố Hàng Hiên Đức Chúa. Và càng đọc bộ hồ sơ Carvajol lại cảm thấy “ người
ta đã buộc tập hồ sơ nặng trĩu này vào cổ mình để mình lăn xuống một cái vực thẳm”. Trong
phiên tòa, tất cả sự việc đối với Carvajol “ như một giấc mơ, nửa như nghi lễ, nửa như trò hề.
Ông là diễn viên chính”. Đứng trước những lời buộc tội mình, Carvajol không thể tự bào chữa
cho mình hay nói đúng hơn là không ai chịu nghe ông bào chữa. Ông cảm thấy đau đớn vì “ lời
nói trong miệng ông cứ rời rạc như ruột bánh mì thấm nước”.
Thậm chí nếu chúng không buộc tội được thì chúng sẵn sàng tìm cách để xử lí người đó một
cách bí mật. Chi tiết ngài tổng thống xử phạt Diện Mạo Thiên Thần đã thể hiện điều này. Ngài đã
tìm một người khác giả mạo Diện Mạo Thiên Thần đến Hoa Thịnh Đốn trong khi bắt hắn ngay
trên chuyến tàu đi đến đó. Mọi người cứ đinh ninh rằng Diện Mạo Thiên Thần đang sống một
cách sung sướng tại nước ngoài và Camila cứ nghĩ rằng chồng nàng đã phản bội nàng nhưng
thực chất hắn đang sống dở chết dở tại nhà giam. Hay là việc ra lệnh xử bắn thằng Hình Nhân
khi thấy hắn xuất hiện tại Hàng Hiên mà không cần phải bắt giam.
Ngoài ra, cuộc sống của người dân luôn được đặt dưới tầm kiểm soát của bộ máy hành chính
cầm quyền. Nhất cử nhất động của người dân đều được giám sát bằng mạng lưới mật thám khắp
thành phố. Điều này đã được chứng tỏ trong chương “ Thư từ của Ngài Tổng thống”. Mỗi ngày
ngài đều nhận được hàng loạt thư từ của những người muốn lập công với ngài. Họ xuất thân từ
tầng lớp thấp hèn và làm nhiều thứ nghề khác nhau trong xã hội. Những người họ tố cáo có thể
có quan hệ mật thiết với họ hay không có bất kì quan hệ gì cả. Đó là những người chủ của hàng
tố cáo khách hàng, linh mục tố cáo người bạn linh mục của mình , quản lí bất động sản tố cáo
chủ nhân, người dân tố cáo người tình cờ chạy quan nhà anh ta, bệnh nhân tố cáo người bệnh
nằm bên cạnh,… Chính vì thế, người ta không bao giờ nghi ngờ hay đề phòng họ.
Nhà tù trong cái nhìn của nhà văn bị khác đi. Nhà tù là nơi giam giữ những người có tội. Nó
là nơi tối tăm và bẩn thỉu, nơi chứa đựng những tội lỗi xấu xa và cái ác cùng cực. Thế nhưng
trong tác phẩm, nó được gọi bằng cái tên hết sức mĩ miều “ Nhà mới”. Nhà văn đã miêu tả tập
trung những bức tường và những hình vẽ kì lạ trên đó. Qua đó, ông muốn phân tích rõ tâm trạng
của tù nhân khi đứng trong bóng tối cô đơn lạnh lẽo của ngục tù. Đó là những hình vẽ tục tằn
chằng chịt như: những cây thánh giá, những câu kinh, những tên người, những ngày tháng,
những con số huyền bí bện chặt lấy nhau, những bộ phận sinh dục đủ cỡ. Và khung cảnh được
nhìn thấy là những lời dạy của chúa bên cạnh dương vật, một bầy quỷ sừng cong queo như

này.
Diện mạo của Ngài đối với dân chúng là một điều bí ẩn, chỉ có những người thân cận với
ngài mới thấy được. Bí ẩn đến mức người ta coi việc được diện kiến ngài là một đặc ân quý giá.
Hàng ngày có cả đoàn người đến xin tiếp kiến Ngài nhưng có rất ít người được ngài chấp nhận
gặp mặt. Chỉ có thể biết đến hình dáng của Ngài thông qua những cuộc gặp của Ngài với vài
người thân cận nhất. Cách ăn mặc của Ngài gây ra cảm giác bí ẩn. “ Ngài Tổng thống luôn bồ đồ
màu tang: giày đen, quần áo đen, ca vát đen; cả chiếc mũ Ngài luôn luôn đội sùm sụp trên đầu
cũng màu đen. Ngài giấu hai hàng lợi đã mất hết răng sau bộ ria điểm bạc chải rất mượt ở hai
bên mép. Ngài có đôi má chảy xệ, da nhẽo và đôi mi mắt hum húp”. Hành động và thói quen của
Ngài không được nói đến trực tiếp mà thông qua những tên thân cận. Nhưng thói quen của Ngài
cũng luôn khác người và gây cảm giác kì dị. Chẳng hạn, “Ngài ngủ vào giờ nào- vì những người
thân cận với Ngài khẳng định rằng Ngài không bao giờ ngủ cả”.
Ngài không bao giờ bước ra ngoài để gặp mặt người khác vì sợ bị kẻ thù sát hại. Trong
truyện, Ngài chỉ xuất hiện một lần trong lễ Quốc Khánh nhưng chỉ trong chốc lát với tâm trạng
lo sợ, đề phòng. “ Sợ có kẻ ám hại, Ngài đứng nghiêng về một bên cho khỏi phơi ngực ra đằng
trước, và Ngài quay đầu từ vai nọ sang vai kia để quan sát đám dân chúng, đôi mày nhíu lại, hai
con mắt gườm gườm”. Ngài rất đa nghi, không ai có thể khiến Ngài tin tưởng. Ngài giám sát
ngay cả những người được xem là tin tưởng nhất. Diện Mạo Thiên Thần kẻ luôn được Ngài sai
bảo theo dõi người khác nhưng lại không biết rằng mình lại đang bị theo dõi.
Tuy không bao giờ bước ra khỏi văn phòng nhưng mọi nhất cử nhất động của người dân
trong thành phố đều được Ngài nắm trong lòng bàn tay. Ngài như có một thế lực vô hình với sức
mạnh vô biên, tồn tại khắp nơi để chi phối vận mệnh con người. “Một cái lưới dệt bang những
sợi dây vô hình, vô hình hơn cả dây điện báo, nối liền mỗi chiếc lá cây với Ngài Tổng thống:
Ngài lúc nào cũng chăm chú theo dõi từng động tĩnh trong tận lục phủ ngũ tạng của đám dân
chúng sống trong thành phố.”
Ngài xuất hiện rất ít trong tác phẩm nhưng mỗi khi Ngài xuất hiện là một quyết định, mệnh
lệnh quan trọng được ban ra làm thay đổi cuộc đời người khác. Những mệnh lệnh của Ngài đã
gây ra biết bao sự đau khổ cho người dân của Ngài. Nó khiến cuộc đời đang hạnh phúc, vui vẻ
của người ta chìm vào bất hạnh. Chẳng hạn, Ngài chỉ xuất hiện gặp Diện Mạo Thiên Thần để
đưa ra lệnh dụ ngài đại tướng đã khiến ngài đại tướng phải chạy trốn khắp nơi, sống cuộc sống

trong vòng tay mẹ “ đã mất hết sinh khí, giống như một con búp bê bằng giẻ rách”.Không chỉ
vậy trong lúc chị Fêđina đang đau khổ và dần mất đi sự sống trước cái chết của đứa con, hắn
nhẫn tâm đẩy chị vào nhà chứa.
Tên Tổng Thẩm sát còn là một người gian trá và keo kiệt. Điều này được tác giả thể hiện
thông qua cách ăn uống và hành động của hắn. Khi ăn xong bát cháo Sôcôla- món ăn yêu thích
của viên Tổng Thẩm sát, hắn còn kiểm tra xem mình đã ăn hết sôcôla trong bát chưa bằng cách
dốc cái bát xuống hai lần và “ tiến lại gần đèn nhìn vào tận đáy bát để xem ngài uống hết thật
chưa”, “ Ngài lấy ngón tay quệt vào đáy bát cho thật chắc chắn là không còn gì nữa”. Hắn tính
toán cẩn thận những món tiền lời mà mình sẽ nhận được khi tống chị Fêđina vào nhà chứa. “
Ngài Tổng Thẩm sát tính đi tính lại món tiền lời trong việc này: một con một, một con số không,
một con số không, một con số không nữa, một con số không nữa, thêm một con số không nữa…
tất cả một vạn pơxô!”. Hắn còn là một tên láu cá và ranh mãnh khi lừa anh Gerano Rodas kí vào
tờ giấy là anh đã nhận của chủ nhà chứa Khoái lạc êm đềm một vạn pơxô để giúp hắn tránh được
sự phiền nhiễu của mụ Răng Vàng
Ngoài Ngài Tổng Thẩm sát, tác giả còn phê phán ngầm sự tham lam, ích kỉ của những tên cảnh
sát, mật thám qua việc hôi của nhà Đại tướng. “ Chúng vứt hết liêm sỉ, lục lọi tan hoang, sau khi
đã nậy tung khóa, lấy báng sung lục đập vỡ kính hoặc phá tan những cánh cửa tủ chạm trổ bằng
gỗ quý”
Tóm lại, tác giả dựa vào tên Tổng Thẩm sát để khái quát cho bộ mặt của những kẻ tay sai đắc
lực cho hệ thống những tên cầm quyền độc đoán và chuyên quyền. Lấy một con người để khái
quát lên bản chất của một tập thể.
2.3. Thân phận nhỏ bé của người dân:
Trong hiện thực, dưới chế độ độc tài khắc nghiệt, người chịu nhiều sự bất công và đau khổ
nhất là người dân nghèo khổ. Họ là những người có thân phận thấp hèn nhất trong xã hội. Do đó,
họ luôn bị các thế lực bạo tàn áp bức nặng nề.
Trong “ Ngài Tổng thống”, tác giả đã dùng những cái tên kì lạ để gọi họ. Đó là tên gọi gắn
liền với diện mạo bị biến dạng, tha hóa một cách khủng khiếp của họ như: thằng Cẳng Rỗng,
thằng Hình Nhân, lão Muỗi, mụ Câm Điếc, thằng Dở Hơi, mụ Răng Vàng,…. Ngoài ra, tác giả
còn đưa ra hình ảnh của những đám đông dị dạng để làm rõ thêm về số phận bi thảm của người
dân. Đó là hình ảnh của những đám người trong phiên tòa xét xử luật sư Abel: Salvador có hỗn

vật thảm hại trước một thế giới bao la rộng lớn và đầy đen tối.
2.4. Nhân vật nửa thiện nửa ác:
Trong thực tế xã hội, ta chỉ có thể nhận xét và đánh giá một con người thông qua bề ngoài của
họ. Thường chúng ta chỉ có thể nhận thấy được một mặt trong con người của họ, có thể là thiện
hay là ác. Nhưng chỉ trong văn học, ta mới có thể khám phá vào sâu trong tâm hồn của mỗi con
người. Và phát hiện ra rằng, mỗi con người đều có những góc khuất không ai biết được. Nhân
cách mỗi người không hề đơn giản, một chiều mà vô cùng đa chiều phức tạp. Ai cũng có hai hay
nhiều nhân cách khác nhau. Văn học giúp chúng ta đi sâu vào nội tâm nhân vật để phát hiện bản
chất thật sự ẩn sau trong tâm hồn họ. Nhân vật có tâm hồn phức tạp, đa diện này được tác giả thể
hiện trong tác phẩm “ Ngài Tổng thống” qua nhân vật Diện Mạo Thiên Thần.
Giống như tên gọi của mình, anh ta sở hữu vẻ ngoài như một vị thiên thần được chúa giáng
xuống để cứu vớt con người thoát khỏi tội lỗi. “ Cái người vừa nói đây đúng là một vị thiên
thần: nước da hồng hào mịn như cẩm thạch, tóc vàng, miệng nhỏ, nét mặt thanh thanh như nét
mặt đàn bà, khác hẳn với đôi mắt đen láy sâu và rắn rỏi. Người đó bận đồ xám. Trong bóng tối
nhá nhem, bộ quần áo người đó trông như một đám mây. Tay người đó cầm một cây gậy trúc
mảnh dẻ và một cái mũ rộng vành trông giống một con chim bồ câu”.Khi đối diện anh ta, người
ta không thể thực hiện được những việc xấu xa tồi tệ mà mong muốn hướng thiện làm việc tốt.
Như người đốn củi đã bỏ ý định bỏ mặc thằng Hình Nhân mà cứu vớt từ trong đám rác khi gặp
mặt và nói chuyện với Diện Mạo Thiên Thần.
Nhưng bên trong vẻ ngoài đẹp đẽ ấy là bộ mặt của quỷ sa tăng, “ trông y đẹp và ác như quỷ
sa tăng” . Y là tên mật thám cao cấp của Tổng thống, là người được Tổng thống tin tưởng và
trọng dụng. Chính y đã theo lệnh Ngài Tổng thống dụ đại tướng Canalet chạy trốn dẫn đến bi
kịch cho gia đình đại tướng.
Những tưởng cuộc đời của y sẽ luôn là một người tàn ác có tâm hồn đen tối như vậy nhưng
không trong cuộc đời y cũng có những điểm sáng. Từ khi gặp và yêu người thiếu nữ trong sáng
Camila, tâm hồn y đã có sự dao động giữa thiện và ác. Y đã biết quan tâm, thương yêu người
khác. Y đã khóc khi thấy nàng Camila đau khổ trước sự hắt hủi của họ hàng. Đó là lần đầu tiên y
khóc sau khi mất mẹ. Khi nàng Camila bị bệnh sắp chết, y cảm thấy trời đất xung quanh mình
sụp đổ. Và y đã làm một việc mà mình chưa bao giờ làm là phản bội lại Ngài Tổng thống. Yđã
đem tin tức Tổng thống muốn sát hại thiếu tá Fatăng cho thiếu tá vì nghĩ rằng khi mình làm điều

xã hội luôn đe dọa con người này.
Trước sự lo lắng, sợ hãi đó, con người luôn tồn tại trong mình một nỗi ám ảnh đeo bám suốt
đời. Bác sĩ Barênhô luôn như cá nằm trên thớt, lúc nào cũng nơm nớp sợ một bàn tay tội ác thò
ra từ bóng tối kết liễu đời mình khi bị Ngài Tổng thống cảnh cáo. “ Ông vừa đóng cửa vừa nhìn
lên mái nhà, từ đó một bàn tay tội ác có thể mò xuống bóp cổ ông, và ông chạy vào trong phòng,
trốn sau một cái tủ treo quần áo”. Anh Rodas sau khi chứng kiến cái chết của thằng Hình Nhân
luôn bị ám ảnh bởi con mắt của nó sau khi chết. Điều đó đeo bám anh trong mọi việc từ bữa ăn
đến giấc ngủ. “ Một con mắt lướt qua năm đầu ngón tay phải của y, như vệt sáng của bóng điện
nhỏ chiếu ra, từ ngón tay út sang ngón tay giữa, từ ngón tay giữa sang ngón tay đeo nhẫn, từ
ngón tay đeo nhẫn sang ngón tay trỏ, từ ngón tay trỏ sang ngón tay cái. Chỉ một con mắt…chỉ
có mỗi một con mắt… phập phồng, trông rung cả mình. Y nắm tay lại để bóp nát nó đi, bóp rất
chặt, đến nỗi móng tay đâm cả vào thịt. Không ăn thua: y xòe tay thì con mắt lại hiện ra, trông
chỉ bằng quả tim chim, nhưng ghê sợ hơn cả địa ngục. Mồ hôi y ướt đẫm hai thái dương, dính
nhem nhép và nóng bỏng nhưu nước dùng thịt bò. Ai thế nhỉ? Ai mà lại có thể nhìn y qua con
mắt đang dính chặt vào tay và đang nhảy như hòn bi trên bàn bạc theo nhịp nhảy múa ma quỷ
thế này nhỉ?”. “ Con mắt biến thành con số tám, rồi nó nổ đùng một cái, tưởng chừng nó chạm
phải cái gì sắp vỡ ra; mà nó vỡ ra thật dưới những tiếng chân vang động ngoài phố…”. Những
ám ảnh của nhân vật có thể chỉ là tưởng tượng, nhưng nó có ý nghĩa tiên tri, dự báo về trạng thái
tâm lí con người hiện đại.
Dưới sự cai trị tàn ác của bộ máy hành chính độc đoán này, con người cũng vẫn có khát vọng
vươn lên, khát vọng lật đổ chế độ độc tài đang hãm hại họ. Nhưng dù có phản kháng, khát khao
mãnh liệt đến mức nào, họ vẫn bị sự ngăn cản của các thế lực thống trị .Điều này được thể hiện
qua những nhân vật chính diện trong tác phẩm, họ chỉ biểu hiện một cách sơ sài một cách yếu
đuối sức phản kháng của nhân dân với chế độ thối nát đè trĩu lên đất nước. Ngài Đại tướng
Canalet tha thiết muốn làm cách mạng. Ông luôn nói đến công lí, tự do, ruộng đất cho người cày
và các quyền tự do dân chủ, nhưng rút cuộc ông lại chết vì tức giận khi thấy tấm hình cưới của
con gái. Bác sĩ Barênhô là một người trung thực, yêu thương nhân dân nhưng vẫn phải e sợ và
chùn bước trước sự đe dọa của Ngài Tổng thống. Nhân vật Cacvakhan cho ta biết rằng ông là
một người có tư tưởng tự do, ghét đạo và được quần chúng yêu mến, nhưng hoàn toàn không
được biết gì về hành động cụ thể và thiết thực của ông. Anh sinh viên là nhân vật chứa đầy mâu

bằng xương hông của lũ trẻ hát lên, những người làm bằng thủy tinh đục, đám chim bồ câu biến
ra từ thân xác Camila,…. Và những hình ảnh đã vượt ra phạm vi bên ngoài. Như hình ảnh con
chim xuất hiện trong giấc mơ của thằng Hình Nhân. “ Ta là quả Táo Hồng của chim thiên
đường, ta là sự sống; Thân ta một nửa là dối trá, một nửa là chân thật; ta vừa là hoa hồng vừa
là quả táo; ta cho tất cả mọi người một con mắt thật và một con mắt giả; kẻ nào nhìn bằng con
mắt giả của ta sẽ thấy, thấy vì kẻ đó đang mê; kẻ nào nhìn bằng con mắt thật của ta sẽ thấy, thấy
vì kẻ đó nhìn thật! Ta là sự sống, là quả Táo Hồng của Chim Thiên Đường, ta là ảo ảnh của tất
cả như gì có thật và là hình ảnh thật của mọi sự hư ảo trên đời!”. Nó xuất hiện như để xóa đi
ranh giới giữa hiện thực và hư ảo.
Không gian của giấc mơ lấn chiếm cả không gian hiện thực. Giấc mơ kinh hoàng hiện lên như
cuộc sống thật bên ngoài. Như trong giấc mơ của nàng Camila, không gian trong giấc mơ là nhà
của bác nàng. Khung cảnh ngôi nhà giống hệt hiện thực với tiếng gõ cửa, tiếng nước chảy, thái
độ thờ ơ của người trong nhà khi nghe thấy gõ cửa làm cho người đọc tưởng rằng đó là sự việc
đã xảy ra trong căn nhà trong khi nàng Camila gõ cửa bên ngoài.
Những giấc mơ luôn là một cơn ác mộng vừa bừng tỉnh và người mơ là nhân vật chính trong
đó. Có thể nói giấc mơ chính là sự giải tỏa những uất ức, những ham muốn lẫn sự sợ hãi bị dồn
nén vào ban ngày của con người. Khi Diện Mạo Thiên Thần bị tiếng gõ cửa làm tỉnh giấc, y cảm
thấy dễ chịu vì thực tế khác hoàn toàn giấc mơ. Điều này cho thấy những giấc mơ chỉ kết thúc
khi người mơ bừng tỉnh dậy. Do đó có thể xem những sự việc xảy ra trong giấc mơ là hiện thực.
Việc miêu tả nhập nhằng giữa hình ảnh của giấc mơ và hiện thực cho thấy Asturias đã thành
công trong việc trộn lẫn giữa huyền ảo và hiện thực làm cho ranh giới giữa thực và ảo không thể
phân biệt được nữa.
5. Kết luận:
Hiện thực cuộc sống luôn sinh động với nhiều dáng vẻ,đa chiều, luôn biến đổi, và không có
cái gì là chân lí duy nhất cả. Điều đó đã cho thấy rằng không thể đóng khuôn hiện thực vào một
khuôn mẫu có sẵn, một hình thức nhất định. Và do đó văn học không thể nào phản ánh hiện thực
một cách chuẩn xác được mà văn học chỉ là sự suy ngẫm của tác giả về hiện thực cuộc sống.
Tác giả đã sử dụng các yếu tố huyền ảo như một tấm gương phản chiếu một hiện thực độc
đáo tạo ra bởi niềm tin và mơ tưởng của con người. Qua lăng kính cái ảo, chúng ta có thể nhận
diện được hiện thực một cách chân xác hơn, đích thực hơn. Nó còn hướng đến phản ánh những