PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CẬN ĐÔ THỊ
HƯỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
TS. Hà Thị Thanh Đoàn – Đại học Hùng Vương
Trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của nước ta hiện nay, đô thị hóa là
một quá trình tất yếu khách quan. Đô thị hóa trong điều kiện tiền công nghiệp hóa ít
gắn với các yếu tố nội tại làm động lực cho kinh tế đô thị đã làm trầm trọng thêm
các khó khăn lớn của các đô thị như: Một bộ phận lao động trong nông nghiệp mất
đất sản xuất, trở nên thiếu công ăn việc làm; một bộ phận dân cư từ nông thôn
chuyển về đô thị để làm việc, làm gia tăng nhu cầu về lương thực, thực phẩm, vấn
đề vệ sinh môi trường đô thị cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng; sự ô nhiễm không
khí, ô nhiễm nguồn nước là điều không thể tránh khỏi… Đây là các yếu tố đe dọa sự
phát triển nhanh và bền vững của các đô thị hiện nay. Trong rất nhiều các giải pháp
thì phát triển nông nghiệp đô thị được xem như một hướng đi tối ưu có tính khả thi
cao để giải quyết các bất cập liên quan trong tiến trình đô thị hoá, hướng tới xây
dựng các đô thị sinh thái bền vững cho tương lai.
Từ cuối thế kỷ XX, nông nghiệp đô thị đã trở thành xu thế trong quá trình
phát triển đô thị ở các quốc gia. Theo báo cáo hằng năm của Tổ chức Nông lương
Liên hiệp quốc (FAO), năm 2008 “gần 1/3 lượng rau, quả, thịt, trứng cung ứng cho
đô thị trên thế giới là từ nông nghiệp đô thị, 25 - 75% số gia đình ở thành phố phát
triển theo mô hình nông nghiệp đô thị” (Báo cáo của FAO: Tổng quan tình hình
lương thực thế giới 2008.) Rất nhiều đô thị nổi tiếng trên thế giới phát triển mạnh
về nông nghiệp đô thị. Ở Matxcơva (Nga) 65% gia đình có mô hình VAC đô thị, ở
Dactxalam là 68%, Maputo 37%, Tại Béclin (Đức), có 8 vạn mảnh vườn trồng
rau ở đô thị; hàng vạn cư dân ở Niu Oóc (Hoa Kỳ) có vườn trồng rau trên sân
thượng. Tại nhiều thành phố lớn của Trung Quốc như Bắc Kinh, Thượng Hải,
Quảng Châu , nông nghiệp đô thị, ven đô cung cấp tới 85% nhu cầu về rau xanh,
50% về thịt trứng của người dân. Theo Tổ chức Làm vườn quốc gia Hoa Kỳ, năm
2007, người dân Hoa Kỳ chi khoảng 1,4 tỷ USD cho việc trồng cây rau, quả tại
nhà, tăng 25% so với năm 2006.
Một số quốc gia điển hình về phát triển nông nghiệp đô thị hiện nay. Tại Cu
Ba phát triển mạnh mẽ nông nghiệp đô thị để cung ứng thực phẩm tươi sống tại chỗ

được vận chuyển đến Bắc Kinh từ khu vực phía Nam Trung Quốc là cao do giá dầu
cao. Đồng thời, giảm vận chuyển sẽ làm giảm phát thải CO2. Khi có thảm họa, việc
tự cung cấp lương thực sạch rất quan trọng. Những không gian mở ở đô thị như đất
nông nghiệp có thể được sử dụng làm nơi cấp cứu như điểm định cư tạm thời. Năm
2003, dịch SARS ở Bắc Kinh, các bệnh viện được đặt tạm thời tại những vùng ven
đô, nơi mà các bệnh nhân được cung cấp thực phẩm sạch và an toàn. Giải thích cho
xu hướng phát triển của nông nghiệp đô thị, Giáo sư, Tiến sỹ Mangstl, người phụ
trách chiến lược thông tin và an toàn thực phẩm toàn cầu trên tạp chí nông nghiệp
của FAO cho rằng, “giá cả lương thực tăng tạo ra những sự thay đổi trong cách tiêu
dùng của người dân. Bên cạnh đó, việc phát triển nông nghiệp đô thị là chìa khóa
mở ra con đường phát triển bền vững thực chất cho các đô thị sinh thái trong tương
lai …là yếu tố chính thúc đẩy mô hình nông nghiệp đô thị phát triển”. Từ các thực
tế rất thiết thực đó có thể khẳng định phát triển nông nghiệp đô thị, nhất là nông
nghiệp ven đô có vai trò rất quan trọng trong việc tham gia giải quyết các vấn đề
khó khăn của các đô thị trong quá trình đô thị hóa. Đây là một hướng đi quan trọng
cho các đô thị tại Duyên hải miền Trung và Tây Nguyên hiện nay và trong tương
lai.